Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵԴ1/1117/01/25

«02» սեպտեմբերի 2025թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը

նախագահությամբ՝ դատավոր քարտուղարությամբ՝ Ա. Մելիքսեթյանի,
Ս. Ջավադյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Էդ․ Պողոսյանի,
պաշտպաններ Ս․ Մարաբյանի,
Տ․ Կարապետյանի
տուժող Գ․ Սարգսյանի,

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Աննա Շմիդտի Մանասյանի /ծնված՝ ***, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված՝ *** հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական պատմությունը.
1.1. 2024 թվականի հունվարի 18-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11102524 քրեական վարույթը:
1.2. 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել Աննա Շմիդտի Մանասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին:
1.3. 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքով թիվ 11102524 քրեական վարույթը կարճելու մասին։
1.4. 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին վերադաս դատախազի՝ Երևան քաղաքի դատախազ Ռ․ Մանուկյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 11102524 քրեական վարույթով 2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին կայացված Աննա Շմիդտի Մանասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին որոշումը և 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին կայացված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքով թիվ 11102524 քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը վերացնելու մասին։
1.5. 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին որոշում է կայացվել Աննա Շմիդտի Մանասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
1.6. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին որոշում է կայացվել Աննա Շմիդտի Մանասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
1.7․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Աննա Շմիդտի Մանասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը փոփոխելու և որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։
1․8․ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին մեղադրյալ Աննա Շմիդտի Մանասյանի պաշտպանների կողմից միջնորդություն է ներկայացվել քննիչին՝ Աննա Մանասյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և թիվ 11102524 քրեական վարույթը կարճելու վերաբերյալ, որը քննիչի՝ 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշմամբ մերժվել է։
1.9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում 2025 թվականի ապրիլի 02-ին մուտք է եղել ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազությունից ստացված նախաքննական 11102524 համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Աննա Շմիդտի Մանասյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1117/01/25 դատական գործի համարը, աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի ապրլի 03-ին:
1.10. 2025 թվականի ապրլի 04-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/1117/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
23.10.2023թ. «Շանթ» ՍՊ ընկերության գլխավոր գործառնական տնօրեն Աննա Մանասյանի և Գրիգոր Սարգսյանի միջև կնքվել է աշխատանքի թիվ N73-1/2023 պայմանագիր, որի շրջանակներում՝ Գրիգոր Սարգսյանը պարտավորվել է կատարել ընկերությանծրագրերի բաժնի վարպետի, արհեստավորի պարտականությունները, իսկ գործատուն այդ թվում այլնի՝ պարտավորվել է ապահովել կոմերի համաձայնությամբ նախատեսված աշխատանքային պայմանները:
Չնայած դրան Աննա Շմիդտի Մանասյանի կողմից դեպքին նախորդող ժամանակահատվածում չի իրականացվել անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության պահանջների վերաբերյալ պատշաճ կերպով հրահանգավորում, որի հետևանքով խախտվել են ՀՀ Աշխատանքային օրենսգրքի 217-րդ հոդվածի 4-րդ և 254- րդ հոդվածի 1-ին կետի, ինչպես նաև «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» փակ բաժնետիրական ընկերության տնօրենի 2016 թվականի նոյեմբերի 11-ի N 71-Լ հրամանով հաստատված ԳՕՍՏ 12.0.004-2015 «Աշխատանքի անվտանգության ստանդարտների համակարգ Աշխատանքի անվտանգության ուսուցում: Ընդհանուր դրույթներ (ԳՕՍՏ 12.0.004-90-ի փոխարեն)» միջպետական ստանդարտի 8.6, 8.7 և 8.8 կետերի պահանջներն, ինչի հետևանքով ընկերության աշխատակից Գրիգոր Սարգսյանի կատարած գործողություններով խախտելով անվտանգության տեխնիկայի կանոնները, 13.01.2024թ. մետաղական կոնստրուկցիաների /դեկորների/ ապամոնտաժման և տեղափոխման աշխատանքներ իրականացնելու ժամանակ դեկորը դնելիս դրանք շրջվել են և ընկել են Գրիգոր Սարգսյանի վրա, ինչի հետևանքով վերջինս ստացել է գլխի շրջանի քերծվածքների, սալջարդ վերքի, ձախից՝ քթոսկրի տեղաշարժված, աջից վերին ծնոտի ճակատային ելունի չտեղաշարժված, աջից՝ կրունկոսկրի, գոտկային 2-րդ ողի մարմնի՝ կոմպրեսիոն, պարանոցային 7-րդ ողի մարմնի բեկորային, տեղաշարժված կոտրվածքների ձևով, կյանքին վտանգ սպառնացող առողջությանը ծանր վնաս:

3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1․ Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1154/h եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Գրիգոր Սարգսյանի մարմնական վնասվածքները, ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ գլխի շրջանի քերծվածքների, սալջարդ վերքի, ձախից՝ քթոսկրի տեղաշարժված, աջից վերին ծնոտի ճակատային ելունի չտեղաշարժված, աջից՝ կրունկոսկրի, գոտկային 2-րդ ողի մարմնի՝ կոմպրեսիոն, պարանոցային 7-րդ ողի մարմնի բեկորային, տեղաշարժված կոտրվածքների ձևով, հասցվել են բութ, կոշտ առարկաներով, հնարավոր է՝ որոշման մեջ նշված ժամկետին, որոնք առողջությանը պատճառել են ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնալու հատկանիշներով։
3.2․ Դատատեխնիկական փորձաքննության թիվ 24-1264 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ելնելով կատարված հետազոտությունների արդյունքներից, ինչպես նաև հաշվի առնելով Գրիգոր Սարգսյանի մարմնական վնասվածք ստանալու վերաբերյալ նախաձեռնված թիվ 11102524 քրեական վարույթի նյութերում առկա ելակետային տվյալները փորձագետը հանգել է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի Սևանի փողոցի 21 հասցեում գտնվող «Շանթ» ՍՊ ընկերությանը պատկանող հեռուստաընկերության տարածքում տեղի ունեցած սույն դեպքի անմիջական պատճառն է հանդիսացել ընկերությունում որպես «Շռու» ծրագրերի բաժնի վարպետ-արհեստավոր աշխատող Գ.Սարգսյանի կողմից մետաղական կոնստրուկցիաների/դեկորների/ ապամոնտաժման և տեղափոխման աշխատանքներ իրականացնելու ժամանակ անվտանգության տեխնիկայի կանոնների խախտմամբ կատարած գործողությունները (ըստ տրամադրված թիվ 11102524 քրեական վարույթի նյութերում առկա ելակետային տվյալների՝ 2024 թվականի հունվարի 13-ին «Շանթ» ՍՊ ընկերությունում որպես «Շռու» ծրագրերի բաժնի վարպետ-արհեստավոր աշխատող Գրիգոր Սարգսյանը ընկերության վարչական ստորաբաժանումում՝ որպես շին. աշխատող Ալբերտ Մկրտչյանի և տեխնիկական բաժնի էլեկտրիկ Տիգրան Պետրոսյանի հետ միասին ապամոնտաժել են դեկորները և դրանք տարել ու դիմացի պատի տակ դասավորել են՝ իրենց կողմից դրված քարերի վրա, ժամը 16:00-ի սահմաններում 8-րդ դեկորը դնելիս դրանք շրջվել են և ընկել են Գրիգոր Սարգսյանի վրա, ինչի հետևանքով վերջինս ստացել է մարմնական վնասվածքներ)։ Ըստ տրամադրված քրեական վարույթի նյութերի՝ տուժող՝ Գրիգոր Սարգսյանն, ինչպես նաև նշված աշխատանքը կատարողներ Ալբերտ Մկրտչյանը և Տիգրան Պետրոսյանը՝ դեպքին նախորդող ժամանակահատվածում «Շանթ» ՍՊ ընկերության ղեկավարության կողմից չեն անցել անվտանգության տեխնիկայի և աշխատանքի պաշտպանության պահանջների վերաբերյալ պատշաճ կերպով հրահանգավորում:
«Շանթ» ՍՊ ընկերության ղեկավարության կողմից խախտվել են ՀՀ Աշխատանքային օրենսգրքի 217-րդ հոդվածի 4-րդ և 254-րդ հոդվածի 1-ին կետի, ինչպես նաև «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» փակ բաժնետիրական ընկերության տնօրենի 2016 թվականի նոյեմբերի 11-ի N 71-Լ հրամանով հաստատված ԳՕՍՏ 12.0.004-2015՝ «Աշխատանքի անվտանգության ստանդարտների համակարգ Աշխատանքի անվտանգության ուսուցում Ընդհանուր դրույթներ (ԳՕՍՏ 12.0.004-90-ի փոխարեն)» միջպետական ստանդարտի 8.6, 8.7 և 8.8 կետերի պահանջները:
Տուժող Գրիգոր Սարգսյանի և «Շանթ» ՍՊ ընկերության ղեկավարության կողմից թույլ տված վերը նշված խախտումներն իրենց համակցության մեջ գտնվում են պատճառահետևանքային կապի մեջ տեղի ունեցած սույն դեպքի հետ։
3.3․ Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ դեպքի վայր է հանդիսանում Երևան քաղաքի Սևանի 21 հասցեն, որի զննությանը մասնակցել է Ալբերտ Մկրտչյանը, ով մատնացույց է արել «Շանթ» հեռուստաընկերության մուտքից դեպի ձախ գտնվող պատի տակ դրված կոնստրուկցիաները և հայտարարել, որ դրանք պատի տակ դասավորելու ընթացքում շրջվել են և Գրիգոր Սարգսյանը ստացել է մարմնական վնասվածքներ: Հայտարարել է նաև, որ դրանք հանել են նշված վայրի դիմացի հատվածում գտնվող շինության պատի վրայից: Հայտարարել է նաև, որ նշված կոնստրուկցիաները ունեն 3մ բարձրություն և 6մ լայնություն: Դեպքի վայրի զննությամբ պարզվել է, որ պատի տակ՝ քարերի վրա, դասավորված են թվով 10 կոնստրուկցիաներ, որոնց կողքի հատվածում առկա են իրար վրա դասավորված այլ կոնստրուկցիաներ։ Դեպքի վայրում տեսանկարահանող սարքեր չեն հայտնաբերվել։
3․4․ Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննման է ենթարկվել Գրիգոր Ալբերտի Սարգսյանի աշխատանքային թիվ 73-1/2023 պայմանագիրը, համաձայն որի 25.10.2023թ. «Շանթ» ՍՊ ընկերության և Գրիգոր Ալբերտի Սարգսյանի միջև կնքվել է վերոնշյալ պայմանգիրը և վերջինիս գործատուն է հանդիսանում «Շանթ» ՍՊ ընկերության գլխավոր գործառնական տնօրեն Աննա Մանասյանը: Պայմանագրի առարկայի համաձայն վերը նշված պայմանագրով Աշխատողը պարտավորվում է կատարել ընկերության Շոտ ծրագրերի բաժնի վարած արհեստավորի պարտականություններն, ենթարկվելով ընկերության աշխատանքային ներքին կանոնակարգին, ներքին իրավական ակտերին, իսկ Գործատուն պարտավորվում է Աշխատողին տրամադրել Պայմանագրով որոշված աշխատանքը, վճարել նրա կատարած աշխատանքի համար պայմանավորված աշխատավարձը և ապահովել ՀՀ օրենսդրությամբ, այլ նորմատիվ իրավական ակտերով՝ կողմերի համաձայնությամբ նախատեսված աշխատանքային պայմաններ Պայմանագրով նախատեսված գործունեությունը Աշխատողը կատարում է որպես հիմնական աշխատանք: Աշխատողը նշանակվում է Շռու ծրագրերի բաժնի վարպետ-արհեստավորի հաստիքում: Աշխատողը հաշվետու է Գործատուին, ինչպես նաև վերջինիս լիազորությունները ժամանակավոր փոխանցած և կամ իր կողմից նշանակված անձին, որը հանդիսանում է Աշխատողի անմիջական ղեկավար Պայմանագրի առարկան բաժնում նշված են նաև այլ պայմաններ:
Պայմանագրի զննմամբ պարզվել է, որ առկա է նաև աշխատանքային պայմանների նկարագրությունը, աշխատողի իրավունքներն և պարտականությունները, որի համաձայն աշխատողը պարտավոր է պահպանել աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման պահանջներն ինչպես նաև աշխատանքային օրվա ընթացքում աշխատաժամանակն օգտագործել իր աշխատանքային պարտականությունների պատշաճ կատարման նպատակով և չկատարել իր աշխատանքային պարտականություններից շեղող՝ Գործատուի, ղեկավար անձանց կողմից իրեն չհանձնարարված այլ աշխատանքներ Աշխատողի իրավունքներն և պարտականությունները բաժնում նախատեսված են նաև այլ իրավունքներ և պարտականություններ:
Պայմանագրում առկա է նաև գործատուի իրավունքները և պարտականություները, որոնց համաձայն գործատուն պարտավոր է ապահովել անվտանգ և առողջության համար անվնաս պայմաններ, առկա են նաև այլ իրավունքներ և պարտականություններ։
Պայմանագրում առկա է նաև աշխատաժամանակ, հանգստի ժամանակ և արձակուրդի, աշխատավարձի չափի և վճարման կարգի, գաղտնիության, մտավոր սեփականության, կողմերի պատասխանատվության, պայմանագրի գործողության ժամկետի, լուծարման և դադարեցման, աշխատանքային վեճերի լուծման, եզրափակիչ դրույթներ բաժիններ։
Պայմանագրի համաձայն գործատուն գրառման ներքևի հատվածում առկա է «Շանթ» ՍՊԸ գրառումը, որից ներքև առկա է գլխավոր գործառնական տնօրեն, որի ներքևի հատվածում առկա է ստորագրություն և Ա.Մանասյան գրառումը և կնիք, իսկ աշխատող գրառումից ներքև առկա է Գրիգոր Ալբերտի Սարգսյան գրառումը, անձանգրային տվյալներ, և առկա է նաև ստորագրություն և Գ.Սարգսյան գրառումը:
3․5․ Արտավարույթային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ արտավարույթային փաստաթուղթ է ճանաչվել թիվ 73-1/2023 աշխատանքային պայմանագիրը:
3․6․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված՝ «Շանթ» ՍՊԸ-ի նախագահ Ա․ Ս․ Եզեկյանի կողմից 2023 թվականի սեպտեմբերի 02-ին Աննա Շմիդտի Մանասյանին տրված լիազորագիրը՝ հետևյալ բովանդակությամբ․՝
Սույնով «Շանթ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը (այսուհետ նաև «Ընկերություն»)` ի դեմս նախագահ Արթուր Եզեկյանի, ով գործում է «Շանթ» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության կանոնադրության հիման վրա, լիազորում է` Ընկերության գլխավոր գործառնական տնօրեն՝ ԱՆՆԱ ՇՄԻԴՏԻ ՄԱՆԱՍՅԱՆԻՆ /նույնականացման քարտ՝ 004638557, տրված՝ 011-ի կողմից, 19.06.2014թ., հաշվառված` ՀՀ, ք. Երևան, Հարավ-Արևմտյան., Բ-2, 138 շենք, 6 բնակարան,
• Ընկերության նախագահի համաձայնությամբ կնքել գործարքներ /այդ թվում նաև քաղաքացիաիրավական պայմանագրեր, աշխատանքային պայմանագրեր և այլն/,
• աշխատանքի ընդունել և աշխատանքից ազատել Ընկերության աշխատակիցներին՝ բացառությամբ ղեկավար և առանցքային պաշտոնների,
• իր լիազորությունների շրջանակներում արձակել հրամաններ, կատարման համար պարտադիր ցուցումներ, ինչպես նաև վերահսկել դրանց կատարումը,
• Ընկերության աշխատակիցների նկատմամբ կիրառել խրախուսումներ և կարգապահական ներգործության միջոցներ,
• Ընկերության նախագահի համաձայնությամբ հանդես գալ ՀՀ բոլոր պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, այդ թվում` հանձնել դիմումներ, ստանալ պատասխաններ,
• Ընկերության անունից հանդես գալ առևտրային և ոչ առևտրային կազմակերպությունների հետ հարաբերություններում,
• ստորագրել և կատարել բոլոր այն գործողությունները, որոնք կապված են վերը նշված լիազորությունների հետ:
ԼԻԱԶՈՐԱԳԻՐԸ ՏՐՎՈՒՄ Է 3 ՏԱՐԻ ԺԱՄԿԵՏՈՎ ՎԵՐԱԼԻԱԶՈՐՄԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔՈՎ 
3․7․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված՝ Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարություն ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմնի ստանդարտների կատալոգը՝ հետևյալ բովանդակությամբ․՝
 ՍՏԱՆԴԱՐՏՆԵՐԻ ԿԱՏԱԼՈԳ
ԳOUS 12.0.004-2015
Վերնագիր Աշխատանքի անվտանգության ստանդարտների համակարգ. Աշխատանքի անվտանգության ուսուցում. Ընդհանուր դրույթներ
Կարգավիճակը
Գործող
Ընդունված է ՀՀ "Ստանդարտների ազգային ինստիտուտ" ՓԲԸ 2004
No 71-L
ՀՀ ընդունելու ամսաթիվ 2016-11-08
Գործարկման թվականը 2017-01-01
Մշակողը և հասցեն
Կատեգորիա ԳՕՍS - միջպետական ՆՓ
Դասակարգում 13.100
ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ. ՄԱՐԴՈւ ՊԱՇՏՊԱՆՈւԹՅՈւՆ ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԻՑ. ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅՈՒՆ
Մասնագիտական գործունեության անվտանգություն: Արդյունաբերական հիգիենա
Դասակարզում 13.100
ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՊԱՀՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ, ՄԱՐԴՈւ ՊԱՇՏՊԱՆՈւԹՅՈւՆ ՇՐՋԱԿԱ ՄԻՋԱՎԱՅՐԻ ՆԵՐԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆԻՑ. ԱՆՎՏԱՆԳՈԹՅՈՒՆ Մասնագիտական գործունեության անվտանգություն. Արդյունաբերական հիգիենա
Վկայակոչումներ "-" = Ոչ ստանդարր հղումներ
հղման տիպ Ստանդարտ
փոխարինված ԳՕՍS 12․0․004-90
Գրանցման ամսաթիվը 2016-11-01
Գրանցման No 4763-2016
էջերի քանակը
Տեղեկատվության աղրյուր Տեղեկատու N4-2016
Բնագրի լեզուն Ռուսերեն
Թարգմանված է
Հանգուցային բառեր
Փոփոխությունները ՆՓ-ի Չի փոփոխվել
Արժեքը ՀՀ դրամով (ներառյալ ԱԱՀ) 16000

3․8․ Պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված՝ 2024 թվականի հունիսի 7-ի «Շանթ» ՍՊ ընկերության կողմից ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի պետ Կ.Փթուկյանին հասցեագրված գրությունը, հետևյալ բովանդակությամբ․՝
«Ի պատասխան Ձեր 31.05.2024թ. գրության, հայտնում ենք, որ համաձայն ՀՀ քաղաքացի Գրիգոր Ալբերտի Սարգսյանի և «Շանթ» ՍՊԸ միջև 25.10.2023թ. կնքված աշխատանքային պայմանագրի 1.10 կետի, Գրիգոր Սարգսյանը պայմանագրի ստորագրմամբ հավաստել է, որ ունի մասնագիտական գիտելիքներ, որակավորում և հմտություններ, որոնք ողջամտորեն անհրաժեշտ են իր աշխատանքային պարտականությունների պատշաճ կատարման համար: Ինչպես նաև պայմանագրի 3.1.5 կետի համաձայն պարտավորվել է պահպանել աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման պահանջները:
Գրիգոր Սարգսյանը պայմանագրով սահմանված իր աշխատանքային պարտականություններն իրականացնելուց առաջ աշխատանքի անվտանգության պահպանման վերաբերյալ բանավոր կերպով հրահանգավորվել է երկարամյա աշխատանքային փորձ ունեցող վարպետ Ալբերտ Մկրտչյանի կողմից, քանի որ այս պահին չունի անմիջական ղեկավար, ինչպես նաև, գտնվելով փորձաշրջանի ընթացքում, աշխատանքը կատարել է վերջինիս հետ միասին»:
3․9․ Փորձագետ Ա․ Բադեյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում ի պատասխան հանրային մեղադրողի հարցերի՝ հայտնեց, որ ծանոթ է եղել տուժողի և Շանթ ՍՊԸ-ի միջև կնքված աշխատանքային պայմանագրին։ Աշխատանքային պայմանագրով նշված չէ, որ անմիջական ղեկավար է հանդիսացել Աննա Մանասյանը, այլ՝ պայմանագրով որպես կողմ հանդես է եկել գործառնական տնօրեն Աննա Մանասյանը, որտեղ անմիջական ղեկավարի մասին խոսք չկա։ Ըստ պայմանագրի՝ աշխատողը հաշվետու է եղել գործատու տնօրենին, սակայն անմիջական ղեկավարը կարող է այլ անձ լինել։ Հետագայում ստացել է նաև Աննա Մանասյանի դիմումն ուղղված ՀՀ քննչական կոմիտեին, որտեղ վերջինս հայտնել է, որ տուժողը չի ունեցել անմիջական ղեկավար, ուստի, նկատի ունենալով, որ անձը չի ունեցել անմիջական ղեկավար, եկել է այն եզրահանգմանը, որ ղեկավարը եղել է գործառնական տնօրենը։ Ի պատասխան այն հարցին, որ, այնքանով, որքանով աշխատանքային պայմանագրի առարկա բաժնի 1․7-րդ կետում նշված է, որ աշխատողը հաշվետու է գործատուին, ինչպես նաև վերջինիս լիազորությունները ժամանակավոր փոխանցած և/կամ իր կողմից նշանակված անձին, որը հանդիսանում է աշխատողի անմիջական ղեկավարը, ուստի արդյոք նշված ձևակերպումից ակնհայտ չէ, որ անմիջական ղեկավարը հանդիսանում է գործատուն՝ Աննա Մանասյանը, եթե նրա լիազորությունները ժամանակավոր փոխանցված չեն այլ անձի, ապա պատասխանեց, որ դա այնքան էլ միանշանակ չէ, քանի որ, եթե նույնիսկ կա անմիջական ղեկավար, ապա բոլոր աշխատողներն անկախ դրանից հաշվետու են գործատու տնօրենին, և քանի որ նշանակված չի եղել անմիջական ղեկավար, ուստի միանշանակ չի կարող ասել, որ որպես պատասխանատու անձ հանդիսացել է Աննա Մանասյանը։ Այսպիսով գտնում է, որ եթե անմիջական ղեկավար և/ կամ պատասխանատու անձ նշանակված չի եղել, ապա պայմանագրի բովանդակությունից հետևում է, որ անձի անվտանգության համար պատասխանատու է եղել գործատուն։
Ի պատասխան պաշտպան Ս․ Մարաբյանի այն հարցին, թե արդյոք եզրակացությունը կազմելիս փորձագետը հաշվի առել է, որ տուժողը և այլ աշխատակիցներ հայտնել են, որ նշված աշխատանքն իրենց հանձնարարված չի եղել և իրենք ինքնագլուխ են գործել, պատասխանեց, որ միանշանակ հաշվի առնվել է, սակայն դա աշխատանքի ուսուցման, կազմակերպման և հրահանգավորման վերաբերյալ որևէ էական դեր չի խաղում, քանի որ բոլոր դեպքերում աշխատանքի անվտանգության ստանդարտներում աշխատանքի ուսուցման, կազմակերման միջազգային ստանդարտի՝ ԳՈՍՏ-ի համաձայն՝ ցանկացած աշխատող աշխատանքի ընդունվելուց առաջ մինչև բուն աշխատանքին անցնելը պետք է անցնի ներածական հրահանգավորում, հետո առաջնային աշխատավայրում հրահանգավորում և դրանից հետո միայն իրավունք ունի աշխատելու, որն ամրագրված է նաև աշխատանքային օրենսգրքում։ Այս պարագայում, թեև աշխատակիցներն ինքնակամ են գործել, սակայն, եթե նրանք չեն հրահանգավորվել, հետևաբար հնարավոր է, որ նրանք չեն իմացած, որ չի կարելի ինքնակամ գործել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք համապատասխան հրամանով ԳՈՍՏ-ն ունի բոլորի համար պարտադիր նշանակություն, պատասխանեց, որ այո, իսկ ԳՈՍՏ-ն իր համար ծառայել է որպես գրականություն և որպես նորմատիվ ակտ։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք նշված միջազգային ստանդարտը ՀՀ քաղաքացիների համար ունի պարտադիր իրավական ուժ, պատասխանեց, որ իրավական առումով չի կարող պատասխանել, սակայն քանի որ այն Հայաստանի Հնարապետությունն ընդունել է, ապա պետք է տարածվի բոլորի վրա։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք վկայակոչված 2016 թվականի տեքստը հայերեն լեզվով է, պատասխանեց, որ ոչ, այն ռուսերեն լեզվով է, քանի որ ԵԱՏՄ-ի լեզուն ռուսերենն է և ՀՀ-ն ընդունել է այն, և միայն վերնագրի հատվածն է հայերեն։
Ի պատասխան պաշտպան Տ․ Կարապետյանի այն հարցին, թե արդյոք աշխատանքային պայմանագրի 3․1․18 նշված պահանջը, այն է՝ աշխատանքային օրվա ընթացքում աշխատաժամանակն օգտագործել իր աշխատանքային պարտականությունների պատշաճ կատարման նպատակով, և չկատարել իր աշխատանքային պարտականություններից շեղող՝ Գործատուի, ղեկավար անձանց կողմից իրեն չհանձնարարված այլ աշխատանքներ, կապ ունի հրահանգավորման հետ, և արդյոք նման պայմաններում կարելի է գործատուին մեղադրել կատարված դեպքի համար, պատասխանեց, որ ինքն իր հետևությամբ նշել է, որ գործողությունների անմիջական պատճառը տուժողի կողմից կատարված գործողություններն են, և, ինքը որևէ կերպ չի արդարացրել տուժողի կողմից կատարված գործողությունները, սակայն անկախ ամեն ինչից և՛ աշխատանքային օրենսգրքի, և՛ միջազգային ստանդարտի համաձայն՝ նա պետք է լիներ հրահանգավորված։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք գործատուի պատասխանատու լինելու հանգամանքն անմիջական-պատճառական հետևանք է ունեցել, պատասխանեց, որ ոչ, դա չի եղել անմիջական-պատճառական կապի մեջ, այլ անմիջական պատճառ են հանդիսացել տուժողի կողմից կատարված գործողությունները, իսկ իր եզրակացության վերջում նշել է, որ տուժողի գործողությունները և թույլ տրված խախտումների միջև համակցության մեջ է առկա պատճառահետևանքային կապ, այլ ոչ թե գործատուի կողմից հրահանգավորումներ չկատարելն է անմիջական պատճառ հանդիսացել տուժողի կողմից կատարված գործողությունների։ Ստանդարտում կան օրինակելի դրույթներ, թե հրանգավորումն ինչպիսի կետերով պետք է ուղարկվի, և կազմակերպությունն իր ներքին իրական ակտով որոշում է, թե նշված կարևոր կետերից, որոնք են տվյալ աշխատակցին և աշխատանքին բնորոշ անվտանգության ապահովման կետերը, ինքը դրա հիման վրա ստեղծում է իր անվտանգության կանոնները և այդ կանոններով կատարում է հրահանգավորում, այլ կերպ՝ հրանհանգի ստեղծողը հանիդսանում է պատասխանատու անձը, տվյալ դեպքում՝ գործատուն։ Ի պատասխան այն հարցին, թե այն պայմաններում, երբ գործատուի լիազորագրի շրջանակներում, վերջինս չի ունեցել լիազորություն նշված հրահանգավորումները սահմանելու, այլ այն պետք է ընդուներ գործադիր մարմինը, արդյոք կրկին պետք է գալ այն եզրահանգմանը, որ խախտումները թույլ են տրվել գործատուի կողմից, պատասխանեց, որ դա ամբողջովին իրավական հարց է, որին ինքը չի կարող պատասխանել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե, այնքանով, որքանով տուժողն ըստ աշխտանքային պայմանագրի հանդիսացել է շոու-ծրագրերի վարպետ-արհեստավոր, ուստի վերջինս կարող էր արդյոք աշխատանքի վայրում շինարարությամբ զբաղվել, որի արդյունքում տեղի է ունեցել դեպքը, պատասխանեց, որ ինքն այդ աշխատանքը չի դիտարկել որպես շինարարություն և չի կիրառել շինարարությանը համապատասխան կետերը։
Ի պատասխան Դատարանի հարցի՝ պատասխանեց, որ գոյություն չունի բանավոր հրահանգավորում, իսկ սույն դեպքում նախ և առաջ ստեղծված չի եղել ներքին կանոնակարգող սահմանվող անվտանգության կանոնները և հետո չի տրվել դրանց համապատասխան հրահանգավորումներ։
3․10․ Տուժող Գ․ Սարգսյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում հայտնեց, որ ճանաչում է մեղադրյալին և վերջինիս հետ ունեցել է աշխատանքային հարաբերություններ։
Ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցին, թե որտեղից են իրենք իմացել, որ այդ դեկորն այդտեղից պետք է հանվեր, պատասխանեց, որ ընդհանրապես պրոդյուսերը գալիս և ասում էր, թե վարագույրը որտեղից պետք է հանվեր, դեկորը որտեղ պետք է տեղափոխվեր, և իրենք տարբեր աշխատանքներ են կատարել, իսկ դեպքի օրն իրենք իմացել են, որ այդ գովազդային դեկորը պետք է հանվեր այդտեղից, և քանի որ այդ օրը շատ արևոտ և լավ օր է եղել, որոշել են այդ գործն անե․ յոթ-ութ քար են դրել իրար վրա, որոնք շուռ են եկել։ Նշված ընկերությունում աշխատել է մոտ երեք ամիս։ Ի պ-ատասխան այն հարցերին, թե արդյոք իրենք շաբաթ օրերին գնացել են աշխատանքի, պատասխանեց, որ այո, ինչպես մյուս աշխատակիցները, այնպես էլ ինքը շաբաթ օրերին աշխատանքի է գնացել, պարզապես մեկ ժամ շուտ էին գնում տուն։ Ի պատասխան այն հարցին, թե կոնկրետ ումից են իմացել, որ նշված աշխատանքը պետք է կատարվեր, պատասխանեց, որ հին աշխատողներից՝ Ալբերը Մկրտչյանից են իմացել։ Հայտնեց, որ Աննա Մանասյանն իրեն չի ասել, որ այդ աշխատանքի կատարմանն ինքը ևս պետք է մասնակցի, իրեն որևէ անձ չի հրահանգել այդ աշխատանքը կատարել։ Աշխատանքային պայմանագիր կնքելիս ծանոթացել է դրա բովանդակությանը, սակայն դեպքից բավական ժամանակ է անցել, և չի կարող հիշել, թե պայմանագրով ինքն ինչպիսի պարտականություններ է ունեցել։
Ի պատասխան Դատարանի հարցերի՝ հայտնեց, որ աշխատանքի ընդունվելիս մոտավորապես իմացել է, թե ինչպիսի աշխատանք պետք է կատարի, սակայն ընդհանուր առմամբ ինքը կատարել է այն աշխատանքները, որոնք այդ պահին անհրաժեշտ են եղել։ Ինքը մտածել է, որ դեպքի օրը կատարված աշխատանքը ևս ինքը պետք է կատարեր։
Ի պատասխան պաշտպան Ս․ Մարաբյանի հարցերի՝ հայտնեց, որ որևէ աշխատանք կատարելիս սովորաբար ստացել է հանձնարարություն և այն կատարել։ Այս պահին կոնկրետ չի կարողանում հիշել, թե ինչպես ստացվեց, որ ինքն այդ աշխատանքը կատարեց, միայն հիշում է, որ դեպքից մեկ ամիս առաջ խոսել են այն մասին, որ այդ դեկորներն այդտեղից պետք է հանվեն, և քանի որ այդ օրը բարենպաստ օր է եղել, մտածել են դեկորը հանեն։ Ի պատասխան այն հարցին, թե դեկորը հանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ արդյոք ինքն Ալբերտից է իմացել, պատասխանեց, որ ինքն այլ անձի հետ կապ չի էլ ունեցել։
3․11․ Վկա Ալբերտ Մկրտչյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում հայտնել է, որ տեղյակ է, թե ինչ վարույթի շրջանակներում է հարցաքննվելու, ինչպես մեղադրյալին, այնպես էլ տուժողին ճանաչում է։ Ա․ Մանասյանն իրենց հիմնարկի գործադիր տնօրենն է, իսկ Գրիգորի՝ տուժողի հետ աշխատանքային նորմալ հարաբերություններ է ունեցել։ Մինչ օրս, արդեն շուրջ 25 տարի է, ինչ աշխատում է Շանթ ՍՊԸ-ում։
Ի պատասխան հանրային մեղադրողի հարցերի՝ պատասխանեց, որ աշխատավայրում իր պարտականությունները հիմնականում վերաբերել են շինարարական աշխատանքներին, դեկորացիաների պատրաստմանը և տեղադրմանը, ձևավորմանը։ Շինարարություն ասելով ի նկատի ունի թեթևակի վերանորոգումներին։ Ի պատասխան այն հարցին, թե վկայի աշխատանքը վերաբերել է նշված աշխատանքների վերահսկմանը, թե նա անձամբ է կատարել դրանք, պատասխանեց, որ ինքն անձամբ է կատարել աշխատանքները։ Տուժողի հետ չի ունեցել որպես վերադաս ղեկավարի աշխատանքային հարաբերություններ, ինքը եղել է շարքային աշխատող։ Վերադաս ղեկավար հասկացողություն չի եղել, քանի որ նույն աշխատանքը կատարել են երեք հոգով, և չի եղել ոչ՛ աշխատանքի բաժանում և ոչ՛ էլ ինքը եղել է ղեկավար։ Դեպքի օրը գովազդային պաստառներ են եղել պատին ամրացված, որը եղել է գետնից մոտավորապես մեկ մետր բարձրության վրա։ Իրենք՝ երեք հոգով, այդ թվում՝ Գրիգորի հետ, կատարել են այդ աշխատանքը․ պաստառն իջեցրել են և տեղափոխել են մոտ 20 մետր հեռավորության վրա։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե ինչպես է որոշվել, որ հենց իրենք երեքով պետք է այդ աշխատանքները կատարեն, պատասխանեց, որ այդ աշխատանքները կատարող այլ աշխատակիցներ չեն եղել բացի իրենց երեքից։ Վերադասությունից, որպես այդպիսին, իրենց հրաման չի եղել, որ քանդեն դեկորը, սակայն իրենք իմացել են, որ, եթե ոչ այդ օրը, ապա մի քանի օր հետո այդ աշխատանքը պետք է կատարվեր, դեկորը պետք է ապամոնտաժվեր և կապիտալ վերանորոգում արվեր, ուստի որոշել են այդ օրը քանդել այն։ Ի պատասխան այն հարցին, թե ումից են իմացել, որ դեկորը պետք է ապամոնտաժվեր, պատասխանեց, որ այդպիսի խոսակցություններ են եղել, և իրենք իրենց նախաձեռնությամբ, որոշել են այն քանդել, սակայն իրենց ոչ ոք չի ասել, որպեսզի կատարեն այդ աշխատանքը, սակայն, քանի որ այդ դեկորը խանգարելու էր վերանորոգման աշխատանքներին, այդ պատճառով էլ այն հեռացրել են։ Ոչ դեպքի օրը և ոչ էլ առհասարակ, իրենց որևէ մեկը չի ասել, որպեսզի կատարեն այդ աշխատանքները․ դա եղել է իրենց նախաձեռնությունը։ Հիմնականում իրենց աշխատանքները կապված են ռեժիսորների և դիզայներների հետ, սակայն սա այդ դեպքը չի եղել, պարզապես իրենք իմացել են, որ դա անհրաժեշտ է եղել քանդել։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե ինչ կասի այն մասին, որ տուժողն իր ցուցմունքով ասել է, որ ինքն է ասել, որպեսզի կատարեն այդ աշխատանքները պատասխանեց, որ իրենք դա երեքով են որոշել, ինքն իրավունք չի էլ ունեցել հրահանգներ տալու, հնարավոր է, որ, օրինակ, առաջարկած լինի սկսել աշխատանքը։ Չի բացառվում, որ տուժողն իրենից է իմացել դեկորը քանդելու անհրաժեշտության մասին, սակայն հստակ չի հիշում։
Ի պատասխան պաշտպան Ս․ Մարաբյանի հարցերի՝ հայտնեց, որ իր աշխատանքը հիմնականում կապված է, թե իրեն ինչ հանձնարարություններ են տալիս, որոնք էլ ինքը կատարում է։ Սա եզակի դեպք չի եղել, որ նման աշխատանք են կատարել, քանի որ այդ նույն կոնստրուկցիաներն ինքն էր տեղադրել։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք եղել են դեպքեր, երբ իրենց հանձնարարություններ է տրվել գործադիր տնօրենի կողմից, թե եղել են օրգանի աշխատողներ, պատասխանեց, որ իրենք գործադիր տնօրենին հաճախակի չեն տեսել, քանի որ իրենք աշխատել են Սևանի փողոցում գտնվող անգարներում, իսկ գործադիր տնօրենը՝ Կիևյան փողոցի վրա գտնվող Շանթ ՍՊԸ-ում, և ամեն փոքր կամ կազմակերպչական հարցերով ինչը չի կարող զանգել գործադիր տնօրենին և ճշտել՝ աշխատանքը պետք է սկսել, թե՝ ոչ, կամ նա տեղյակ է, թե՝ ոչ։ Գործադիր տնօրենն իրենց երբեք կոնկրետ աշխատանք կատարելու հանձնարարություն չի տվել, այլ հանձնարարությունները տրվել են ռեժիսորների և դիզայներների կողմից։
3․12․ Վկա Տիգրան Պետրոսյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում հայտնել է, որ տեղյակ է, թե ինչ վարույթի շրջանակներում է հարցաքննվելու, ինչպես մեղադրյալին, այնպես էլ տուժողին ճանաչում է, որոնց հետ ունի նորմալ հարաբերություններ։ Հայտնեց, որ մինչ օրս աշխատում է Շանթ ՍՊԸ-ում։
Ի պատասխան հանրային մեղադրողի հարցերի՝ հայտնեց, որ ինքը Շանթ ՍՊԸ-ում 2024 թվականի հունվար ամսին աշխատել է որպես էլեկտրիկ, իսկ այժմ աշխատում է և՛ որպես էլեկտրիկ, և՛ աշխատանքներ է իրականացնում արհեստանոցում։ Դեպքի օրն ինքը առավոտվանից աշխատել է էլեկտրականության հետ կապված իր աշխատանքներով, հետո օգնության կարգով մոտեցել է Գրիգորին և Ալբերտին և օգնել, քանի որ այդ պահին ազատ է եղել։ Ի պատասխան այն հարցի, թե ինչ կասի այն մասին, որ Ալբերտն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ իրենք երեքով են որոշել կատարել աշխատանքները, պատասխանեց, որ դա իր աշխատանքը չի եղել, որ ինքը որոշեր, այլ եղել է նրանց աշխատանքը, և ինքը պարզապես օգնության կարգով է գնացել և օգնել։ Իր աշխատանքային պարտականությունների մեջ չի մտել կատարել այդ աշխատանքը։
Ի պատասխան պաշտպանի հարցի՝ հայտնեց, որ որևէ մեկն իրեն չի հանձնարարել կատարել այդ աշխատանքը։
3․13․ Աննա Մանասյանի դատարանում տված ցուցմունքը, որի ընթացքում, ի պատասխան պաշտպան Տ․ Կարապետյանի հարցերի՝ հայտնեց, որ մասնագիտությամբ իրավաբան է, 2023 թվականի սեպտեմբերի 01-ից աշխատում է Շանթ հեռուստաընկերությունում որպես գլխավոր գործառնական տնօրեն։ Իր աշխատանքային պարտականությունները վերաբերում են ընկերության առօրյա գործունեության կազմակերպմանը, ընկերության աշխատակիցների աշխատանքային պարտականությունների կատարմանը հետևելուն, հանձնարարություններ տալուն, և հիմնականում ընկերության ուղիղ կապը վաճառքի գործունեությունը կարգավորելուն, կոմերցիոն գործունեությամբ զբաղվելուն, գովազդային վաճառքների և նկարահանման ընթացքի կազմակերպման հարցերին։ Իր գործատուն հանդիսանում է Շանթ ՍՊԸ-ն։ Իր լիազորությունները սահմանվում են համապատասխան լիազորագրով։ Ինչ վերաբերում է տուժող Գ․ Սարգսյանին, ապա ինքը միայն ստորագրել է նրա աշխատանքային պայմանագիրը և որևէ առնչություն չի ունեցել նրա հետ, քանի որ իրենք տեղակայման առումով տարբեր տեղերում են գտնվել, մասնավորապես՝ Գրիգոր Սարգսյանն աշխատել է Սևանի 21 հասցեում, իսկ ինքը՝ Կիևյան 16 հասցեում։ Գրիգոր Սարգսյանն ընկերությունում աշխատել է որպես վարպետ-արհեստավոր, աշխատանքային պարտականություններն այնպիսին են եղել, որ նա պետք է զբաղվեր շոու ծրագրերի տաղավարներով։ Ամեն ծրագրից առաջ տաղավարները վերակառուցվում են, ձևափոխվում են, և Գ․ Սարգսյանն այդ աշխատանքներն է կատարել և ընթացիկ որոշ աշխատանքներ, օրինակ՝ կողպեք վերանորոգել, հատակի լամինատի փոկվելու պարագայում, այն վերանորոգել։ Գրիգոր Սարգսյանը, որպես այդպիսին, չի ունեցել անմիջական ղեկավար, բայց, քանի որ Ալբերտը քսան տարուց ավելի աշխատանքային փորձ է ունեցել, նա որպես ավագ է հանդես եկել, սակայն դա որևէ պաշտոնական լիազորության կամ պաշտոնական փաստաթղթով ֆիքսված չի եղել, բայց հանձնարարությունները տվել է Ալբերտը։ Ինքը տուժողին առաջին անգամ դատարանում է տեսել, երբևէ նրան հանձնարարություն չի տվել։ Դեպքի հետ կապված իրեն պատմել են, որ նրանք շենքից փորձել են դեկորներն իջեցնել՝ կարծելով, որ այն հետագայում պետք կգա, որոնք տեղափոխելիս Գրիգորն ընկել է և վնասվածք ստացել։ Իմացել է, որ այնտեղ գտնվող անձինք կազմապերպեն են բժշկական օգնություն, շտապօգնություևնը նրան տեղափոխել է և հետագայում հետաքրքրվել են նրա առողջությունով և հետևողական եղել որպեսզի ընկերությունը բժշկական ծախսերը հոգա։ Հետո, երբ նրա վիճակն արդեն ավելի լավ է եղել և հիվանդանոցից դուրս է գրվել, իմացել է, որ ընկերութայն նախագահի հանձնարարությամբ նրա հետ մշտական կապ է եղել, օրինակ՝ ընթացքում նրան հենակներ են պետք եղել, և ընկերությունն այդ հարցը ևս կազմակերպել է։ Տուժողը չի ունեցել նման աշխատանք կատարելու պարտականություն, քանի որ այն իրենից շինարարական աշխատանքներ է ենթադրել, մինչդեռ նրանց գործունեությունը վերաբերել է տաղավարերի ձևավորմանը։ Բայց, քանի որ Ալբերտ Մկրտչյանն ամեն հարցում նախձեռնողականություն է դրսևորել՝ ընտանիքի անդամի պես, նա որոշել է՝ քանի որ լավ օր է եղել, այդ գործը կատարեն՝ կարծելով, որ միգուցե դա նրանց հանձնարարեն։ Աշխատանքը կատարելու համար որևէ մեկը չի հրահանգավորել, քանի որ իրենք նույնիսկ չեն իմացել, թե այդ աշխատանքները երբ են կատարվելու։ Ենթադրում է, որ իրենց ընկերության նախագահը, ով երբեմն գնում է Սևանի 21 հասցե, միգուցե խոսքի մեջ ասել է, որ անգարները ևս պետք է վերակառուցվեն, քանի որ այդտեղ հետագայում նախատեսվել է շինարարություն իրականացնել, սակայն, թե կոնկրետ որտեղից են իմացել Ալբերտը կամ Գրիգորը, որ այդ աշխատանքները պետք է իրականացվեն, չգիտի։ Ըստ կնքված աշխատանքային պայմանագրի՝ Գրիգորը պետք է կատարեր միայն այնպիսի աշխատանքներ, ինչը հանձնարարված է եղել իրեն, և քննչական կոմիտեին ուղղված գրությունից ևս փաստվում է, որ Գրիգոր Սարգսյանը պայմանագիրը ստորագրելիս հավաստել է, որ ունի բավարար մասնագիտական գիտելիքներ այդ աշխատանքին անցնելու համար և պարտավոր է անձամբ հետևել անվտանգության նորմերին և չկատարել այնպիսի աշխատանք, որի համար հրահանգավորված չի եղել ղեկավարի կողմից։ Իսկ դեպքի օրը կատարված աշխատանքի վերաբերյալ ոչ իր կողմից է եղել հանձնարարություն, և ոչ էլ՝ ընկերության ղեկավարի կողմից։ Եթե այս ամենի միջով չանցներ, երբևէ չէր պատկերացնի, որ Ստանդարտացման և չափագրության իրավական ակտին կարելի էր իրավական ուժ տալ և դրանով առաջնորդվել և իրականացնել հրահանգավորում, սակայն այս ամենից հետո ընկերությունն ունի տեխնիկական տնօրեն, ով զբաղվում է այդ ամենով։ Ենթադրում է, որ հրահանգավորում պետք է իրականացվի այն անձի կողմից, ով ունի բավարար մասնագիտական գիտելիքներ դրա համար, հետևաբար ընկերության գործառնական տնօրենը, չունենալով մասնագիտական գիտելիքներ, չէր կարող հրահանգավորում անել։ Աշխատանքի պաշտպանության տեխնիկական անվտանգության ներքին կազմակերպական կառուցակարգեր ընկերությունը մինչ դեպքի ժամանակահատվածը չի ունեցել, սակայն այժմ ունի, որի մշակման հետ կապված պարտավորություններ ինքը չի ունեցել։
Ի պատասխան պաշտպան Ս․ Մարաբյանի հարցերի՝ հայտնեց, որ այժմ այդ տարածքում լայնածավալ շինանարական աշխատանքներ են ընթացքում, որոնք իրականացվում են մասնագիտացված շինարարական ընկերության կողմից։ Գրիգորը և մյուս աշխատակիցները զբաղվել են տաղավարների վերաձևավորմամբ, որը չեն ենթադրել մեծ աշխատանք, ինչպիսին են կոնստրուկցիաների հետ աշխատանքը։ Ներքին աշխատանքների հետ կապված հրահանգները տրվել են տվյալ պահի նախագծերի ռեժիսորների և պրոդյուսերների կողմից։
Ի պատասխան Դատարանի հարցի՝ պատասխանեց, որ մեծամասամբ աշխատանքային պայմանագրերը ստորագրվել են իր կողմից՝ ընկերության նախագահի կողմից տրված լիազորագրի հիման վրա։
Ի պատասխան հանրային մեղադրողի այն հարցի, թե ինչ նկատի ունի՝ ասելով, որ զբաղվել ընկերության տնտեսական աշխատանքներով, պատասխանեց, որ կոնստուկցիաների տեղափոխումը և շինարարական աշխատանքներն ավելի գլոբալ հարցեր են եղել, որոնք ինքը չի կարգավորել։ Հայտնեց նաև, որ Գրիգորի հետ աշխատանքային պայմանագիրը կնքելիս ինքը դեռևս մեկ ամիս է, ինչ նշանակված է եղել այդ պաշտոնին, և ինքն էլ իր գործառույթների հետ կապված որոշ հարցերի ամբողջությամբ չի տիրապետել, և սովորելիս է եղել, թե որն է իր լիազորությունների շրջանակում և որը՝ ընկերության նախագահի, ուստի նման պայմաններում ևս ինքը չի ունեցել շենքի կոնստրուկցիաների շինարարական աշխատանքների հետ կապված որոշումներ կայացնելու իրավասություն։ Ի պատասխան այն հարցի, թե արդյոք ներքին պայմանավորվածությունների հիման վրա ինքը հնարավորություն ունեցել է կազմակերպելու օրինակ որևէ շոու ծրագրի համար պիտանի ապրանքների տեղափոխում, պատասխանեց, որ այժմ՝ երկու տարի փորձառություն ունենալուց հետո, հնարավոր է, օրինակ հրահանգի տեղախոխել տաղավարներից որոշ իրեր, եթե ենթադրենք անձրև է գալիս, սակայն քննարկվող ժամանակահատվածում, լինելով նորանշանակ, կարելի է ասել, որ որևէ որոշում ինքնուրույն չի կայացրել։ Ինչ վերաբերում է աշխատակիցներին հրահանգավորումներ տալուն, ապա հայտնեց, որ աշխատանքային օրենսգիրքը չի նախատեսում գրավոր հրահանգավորում, իսկ բանավոր հրահանգավորում բոլոր աշխատակիցներն անցել են, և տուժողին Ալբերտ Մկրտչյանի կողմից ևս բացատրված է եղել, թե որ աշխատանքն ինչպես պետք է անել։ Ինչ վերաբերում է այն հարցին, թե արդյոք նորմալ է, որ տուժողին հրահանգավորել է ոչ թե վերադասը, այլ, ըստ էության, հավասար սանդղակի վրա գտնվող գործընկերը՝ Ալբերտը, պատասխանեց, որ այդ աշխատանքի մեջ պրոֆեսիոնալ է եղել միայն Ալբերտ Մկրտչյանը, և որևէ ուրիշ անձ չէր կարող գալ և Գրիգոր Սարգսյանին հրահանգավորել։ Հայտնեց նաև, որ Գրիգոր Սարգսյանն անմիջական ղեկավար չի ունեցել։ Հայտնեց, որ, թեպետ լիազորագով նման պարտականություն չի կրել, սակայն ինքն ուսումնասիրել է ոլորտը հասկանալու համար, թե աշխատանքային անվտանգության ինչպիսի նորմեր կան և ինչպես պետք է դրանք պահպանել, սակայն այդ ժամանակահատվածում ինքը որևէ իրավական ակտ չի գտել, և ինքը ԳՈՍՏ-ի մասին իմացել է միայն դեպքից մոտավորապես մեկ տարի անց, երբ հրավիրվել է ՀՀ քննչական կոմիտե, որից հետո ինքն արդեն փորձել է փնտրել և գտնել ԳՈՍՏ-ը, սակայն չի ստացվել, որից որոշ ժամանակ անց, գտել են մի կազմակերպությունը, որ ծանոթ է եղել ԳՈՍՏ-ի բովանդակությանը, սակայն այն եղել է ռուսերեն լեզվով։ Հայտնեց նաև, որ աշխատակիցները դեպքի օրն այդ աշխատանքը կատարել են սեփական նախաձեռնությամբ, ուստի ինքը, գտնվելով Կիևյան փողոցի մասնաճյուղում, չէր կարող իմանալ, որ Սևանի հասցեում գտնվող աշխատակիցները, կարծելով, որ լավ, արևոտ եղանակ է, կարող էին որոշել կատարել աշխատանք, որի համար հրահանգավորված չեն եղել։
Ի պատասխան Դատարանի այն հարցին, թե պաշտպանական կողմից ներկայացված լիազորագրի վերջին կետում նշված՝ ստորագրել և կատարել բոլոր այն գործողությունները, որոնք կապված են վերը նշված լիազորությունների հետ եզրույթն իրենից ինչ է ենթադրել, պատասխանեց, որ այն ենթադրել է աշխատանքային պայմանագիրը կնքելուց հետո աշխատողների համար հրամաններ ձևակերպելը, ինչպիսին են՝ արձակուրդը, երեկոյան աշխատանքին ներգրավվել, խրախուսանքներ և այլն։ Հայտնեց, որ նախաքննության ընթացքում, երբ ինքը համաձայնել է հաշտության հիմքով վարույթի կարճմանը, չի գիտակցել, որ խոսքը վերաբերում է ոչ արդարացնող հիմքով ավարտին, սակայն հետագայում, երբ խորհրդակցել և հասկացել է, թե ինչ է կատարվել, դեռ քննչական մարմնի շենքից դուրս չեկած՝ զանգահարել է մասնավոր պաշտպանի։ Հայտնեց նաև, որ նման դիրքորոշում հայտնելիս վարույթով ներգրավված է եղել հանրային պաշտպան՝ չնայած այն հանգամանքից, որ նույնիսկ իր դիրքորոշումը չեն հարցրել հանրային պաշտպան ունենալու վերաբերյալ, իսկ արդեն հաշտություն կնքելու օրը հանրային պաշտպանն այնպիսի շտապողականություն է դրսևորել, որ ինքը նույնիսկ չի հասկացել, թե ինչ է կատարվել։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
4.1 Հետազոտելով գործի ապացույցները, հրապարակելով և հետազոտելով գործին կցված փաստաթղթերը, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից` Դատարանը գտնում է, որ բավարար ապացույցներ Դատարանին չեն ներկայացվել այն մասին, որ Աննա Շմիդտի Մանասյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը` հետևյալ պատճառաբանությամբ․՝

ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: »
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա:
3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2.Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:»

Ապացույցների բավարարություն հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս. Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով ապացուցման առարկա և ապացույցների բավարարություն հասկացությունները, նշել է. որ. (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը):
Վերահաստատելով և զարգացնելով վերևում մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ ԵԿԴ/0252/01/13 քրեական գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների ևրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. (…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…) (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների ևրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ ևրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
31. Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ (…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…) (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, ներքին համոզմունքը սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
31.1. Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
31.2. Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջից, որի համաձայն՝ Դատարանի դատավճիռը պետք է լինի պատճառաբանված: Պատճառաբանման ենթակա են դատարանի կողմից դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին ևրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Ukraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02) (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 3-րդ կետ): Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտմանª սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
33. Սույն որոշման 29-32-րդ կետերում կատարված իրավական վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում: (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:(…):
Վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Նախ և առաջ անդրադառնալով պաշտպանական կողմի այն պնդմանը, թե 2016 թվականի նոյեմբերի 11-ի N 71-Լ հրամանով հաստատված ԳՕՍՏ 12․0․004․2015 միջպետական ստանդարտը սույն դեպքում կիրառելի չէ այն պատճառաբանությամբ, որ այն չի եղել հասանելի և կանխատեսելի, Դատարանի համար ընդունելի չէ, քանզի ԳՕՍՏ 12․0․004․2015 ստանդարտը ոչ միայն հրապարակված է եղել, այլև լայն առումով հասանելի է եղել մասնագիտական դաշտին՝ տեղադրված լինելով «Առլիս» միասնական տեղեկատվական համակարգում, որն ընդունված է որպես պետական մարմինների նորմատիվ տեղեկատվություն ապահովող պաշտոնական հարթակ, ավելին՝ ստանդարտը եղել է պաշտոնապես թարգմանված, ինչը ևս փաստում է, որ այն նախատեսված է եղել գործնական օգտագործման համար և հասանելի է եղել համապատասխան ոլորտի մասնագետներին, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ՍԴ և ՄԻԵԴ նախադեպային իրավունքով, ինչպես նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով ներկայացված պահանջը՝ օրենքի հասանելիության, կանխատեսելիության և մատչելիության վերաբերյալ, եղել է ապահովված։
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի այն պնդմանը, որ ԳՕՍՏ 12.0.004-2015 ստանդարտը չի կարող դիտվել որպես ՔՕ 355-րդ հոդվածի բովանդակությունը լրացնող բլանկետային նորմ, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ Սահմանադրության 39-րդ հոդվածը սահմանում է պարտականությունների օրենքով նախատեսված լինելու պահանջ, սակայն չի արգելում դրանց կոնկրետացումը ոլորտային տեխնիկական կանոններով, որոնք անհրաժեշտ են օրենքի իրական կիրառելիությունն ապահովելու համար։ Այպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի համար բլանկետ է ՀՀ աշխատանքային օրենսգիրքը, որը հենց օրենքի ուժով սահմանում է գործատուի պարտականությունները՝ ապահովել անվտանգ աշխատանքային պայմաններ, կազմակերպել աշխատողների ուսուցումը, իրազեկումը, ցուցումները և աշխատանքային անվտանգության կանոնների պահպանումը, սակայն ՀՀ աշխատանքային օրենսգիրքը զուտ ընդհանուր սկզբունքներ է տալիս, այդ պատճառով հենց օրենքի կիրառումն է պահանջում կոնկրետացման աղբյուր, և այս գործով այդ դերն իրականացվել է «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» փակ բաժնետիրական ընկերության տնօրենի 2016 թվականի նոյեմբերի 11-ի N 71-Լ հրամանով հաստատված ԳՕՍՏ 12.0.004-2015 «Աշխատանքի անվտանգության ստանդարտների համակարգ Աշխատանքի անվտանգության ուսուցում: Ընդհանուր դրույթներ (ԳՕՍՏ 12.0.004-90-ի փոխարեն)» միջպետական ստանդարտի միջոցով։ Դատարանն արձանագրում է, որ այն, որ ստանդարտը լոկալ է, այլ ոչ թե՝ նորմատիվ, տվյալ պարագայում նշանակություն չունի, քանզի այստեղ պահանջվում է ոչ թե նորմատիվ կարգավորում, այլ՝ տեխնիկական կոնկրետացում բլանկետային նորմի համար։ Այպիսով, ՀՀ աշխատանքային օրենսգիրքը սահմանում է պարտականությունը, իսկ ստանդարտը տալիս է դրա կոնկրետացման մեխանիզմը, և, քանի որ տվյալ ստանդարտի պահանջները ուղղակիորեն վերաբերում են սույն քրեական վարույթով անցնող աշխատակիցներին, ուստի տվյալ պարագայում այն լիովին հանդիսանում է կիրառելի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի շրջանակներում անվտանգության կանոնի բովանդակությունը գնահատելու համար։
Անդրադառնալով պատճառահետևանքային կապի բացակայության վերաբերյալ պաշտպանական կողմի պնդումներին՝ Դատարանը կիսում է պաշտպանական կողմի դիրքորոշումն այն մասին, որ Աննա Մանասյանին մեղսագրվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշներն են՝ արարքը, առաջացած հանրորեն վտանգավոր հետևանքը և արարքի ու հետևանքի միջև պատճառահետևանքային կապը։ Այս երեք տարրերից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է հանցակազմի առկայությունը և, հետևաբար, քրեական պատասխանատվությունը։
Քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունքներից հետևում է, որ անձը կարող է ենթարկվել պատասխանատվության միայն այն հանրորեն վտանգավոր հետևանքների համար, որոնք պատճառականորեն կապված են հենց նրա կողմից կատարված վտանգավոր արարքի՝ գործողության կամ անգործության հետ։ Եթե առաջացած հետևանքը պայմանավորված չէ տվյալ անձի վարքագծով, կամ վերջինիս արարքը չի հանդիսացել այդ հետևանքի իրական պատճառը, ապա, պատճառահետևանքային կապի բացակայության հիմքով, չի կարող խոսք գնալ պատասխանատվության մասին։
Դատարանն արձանագրում է, որ անգործությամբ կատարվող հանցակազմի մեղսագրման պարագայում, անձի վրա պետք է դրված լինի օրենքով կամ պարտադիր կարգով դրված կոնկրետ պարտականություն, և հենց այդ պարտականության չկատարումը կամ ոչ պատշաճ կատարումն էլ պետք է դարձած լինի հանցավոր հետևանքի առաջացման պատճառը, մինչդեռ վարույթի ընթացքում ձեռքբերված ապացույցներով հաստատվում է, որ առաջացած հետևանքը պայմանավորված է եղել տուժողի՝ իր աշխատանքային պարտականություններից չբխող և անվտանգության կանոններին հակասող գործողություններով, որոնք կատարվել են սեփական նախաձեռնությամբ՝ վերահսկողության մակարդակից դուրս։ Այդ վարքագիծը չէր կարող կանխատեսվել կամ կանխվել Աննա Մանասյանի կողմից, և հետևաբար չի կարող վերագրվել նրան:
Վերոգրյալի արդյունքում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի և առաջացած հետևանքների միջև պատճառահետևանքային կապը բացակայում է, հետևաբար վերջինիս արարքում բացակայում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի առկայությունը։
4.2․ Վերոհիշյալ չափանիշներով գնահատելով սույն գործում առկա ապացույցները` Դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հնարավոր չէ հետևություն անել Աննա Շմիդտի Մանասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ:
4.3. Քննելով ռեբիլիտացիայի հարցը և պաշտպանական կողմի միջնորդությունը՝ փաստաբանի վարձատրության գումարը բռնագանձելու վերաբերյալ, Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի հուլիսի 4-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0554/02/11 և 2012 թվականի հունիսի 29-ին կայացված թիվ ԵԿԴ/1587/02/10 որոշումներով արտահայտված դիրքորոշումներով, գտնում է, որ փաստաբանական ծառայություններ մատուցելու դիմաց վճարման ենթակա գումարի ողջամիտ չափը որոշելիս պետք է հաշվի առնել գործով փաստաբանի կատարած աշխատանքի ծավալը (ապացույցներ հավաքելու և ներկայացնելու անհրաժեշտությունն ու այդ գործողությունները փաստացի կատարելու հանգամանքը, գործի քննությանը մասնակցության աստիճանը), գործի բարդությունը (վիճելի իրավահարաբերության բնույթը, գործի քննության տևողությունը), նմանատիպ գործերով պրակտիկայում ընդունված փաստաբանական ծառայության մատուցման դիմաց վճարվող գումարի չափը։
Այսպիսով, Դատարանը, հաշվի առնելով դատական նիստերի քանակը, վարույթի նյութերի ծավալը, գործի բարդությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ փաստաբանները քրեական վարույթով ներգրավվել են նախաքննության ավարտական փուլում, գտնում է, որ պետք է Հայաստանի Հանրապետությունից՝ ի դեմս ՀՀ ֆինանսների նախարարության, հօգուտ Աննա Շմիդտի Մանասյանի բռնագանձել 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ՝ որպես փաստաբանի խելամիտ վարձատրության գումար:
Դատարանը, անդրադառնալով պաշտպանական կողմի ներկայացրած միջնորդությանը՝ դատախազության կողմից ներողություն պահանջելու վերաբերյալ, գտնում է, որ նման պահանջը ենթադրում է քրեական հետապնդման մարմնի կողմից թույլ տրված սխալի կամ ապօրինի գործողության առկայության հաստատում, մինչդեռ Դատարանի գնահատմամբ՝ տվյալ գործով պատճառահետևանքային կապի առկայության կամ բացակայության հարցը հանդիսանում է խիստ գնահատողական կատեգորիա, որի վերաբերյալ տրված դատախազական գնահատականները չեն կարող դիտվել որպես ակնհայտ և անհերքելի սխալ։ Քրեական հետապնդման մարմինը գործել է իրեն իրավասու տրված գործիքակազմի շրջանակում, և Դատարանի՝ դատախազության կարծիքը չկիսելու հանգամանքը չի կարող հավասարեցվել ապօրինության կամ սխալի, իսկ հակառակ մոտեցումը կբերի այն կանխավարկածին, որ արդարացման բոլոր դատավճիռներով դատախազությունը պետք է ներողություն խնդրի, ինչն իրավաչափ չէ։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա չէ այնպիսի իրավական կամ փաստական տվյալ, որը թույլ կտար արձանագրելու, որ քրեական հետապնդման մարմինը գործել է ոչ բարեխղճորեն, կամ ակնհայտորեն դուրս է եկել իրեն տրված իրավասությունների շրջանակից, ուստի դատախազության կողմից ներողություն խնդրելու պահանջը հիմնավորված չէ և ենթակա է մերժման։
4.4. Քննարկելով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցը, Դատարանն արձնագրում է, որ վարույթով իրեղեն ապացույց առկա չէ:
4.5. Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ Աննա Շմիդտի Մանասյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ գրավը՝ 1․000․000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել:
4.6. Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ Դատարանն արձնագրում է, որ այդպիսիք առկա չեն:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մեղադրյալ Աննա Շմիդտի Մանասյանին ճանաչել անպարտ և արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:
Հայաստանի Հանրապետությունից՝ ի դեմս ՀՀ ֆինանսների նախարարության, հօգուտ Աննա Շմիդտի Մանասյանի բռնագանձել 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ՝ որպես փաստաբանի խելամիտ վարձատրության գումար:
Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ գրավը՝ 1․000․000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով, վերացնել և գրավի գումարը վերադարձնել այն վճարած անձին:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա. ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ