ԵԴ1/1081/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

14 հոկտեմբերի 2025 թվական ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի,
քարտուղարությամբ` Ս.Սուքիասյանի,

մասնակցությամբ`

հանրային մեղադրող՝ Լ.Քոչարյանի,
մեղադրյալ՝ Ա.Շահնազարյանի,
պաշտպան՝ Ս.Սուքիասյանի,
տուժող՝ Հ.Պողոսյանի.


դռնբաց դատական նիստում դատաքննության արագացված հատուկ կարգի կիրառմամբ քննության առնելով թիվ ԵԴ1/1081/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արտակ Սաշայի Շահնազարյանին (ծնված՝ 08.12.1981թ. ք.Երևան, հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, չդատված, փաստացի բնակվող՝ Արարատի մարզ Վեդի համայնք գյուղ Շաղափ Լևոն Ղազարյանի փողոց տուն 12)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.1.Վարույթի փաստական հանգամանքները և քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը․
1.1. Հերմինե Ղարիբի Պողոսյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 13-ին, ժամը 07:30-ի սահմաններում, կենցաղային հարցերի շուրջ ծագել է խոսակցություն իր և ամուսնու' Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի միջև, որի ընթացքում վերջինս գտնվելով ալկոհոլի ազդեցության տակ հարվածել է իր դեմքի և մարմնի տարբեր մասերին՝ իրեն պատճառելով ֆիզիկական ցավ և մարմնական վնասվածք:
1.2. 2025 թվականի մարտի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 12140125 քրեական վարույթը:
1.3. 2025 թվականի 19-ին քրեական վարույթի նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքի համար քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
1.4. 2025 թվականի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Տ.Հովհաննիսյանի կողմից Արտակ Շահնազարյանին մեղադրանք է ներկայացվել:
1.5. 2025 թվականի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Տ.Հովհաննիսյանի կողմից որոշում է կայացվել Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի նկատմամաբ խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
1.6. 2025 թվականի ապրիլի 1-ին թիվ 12140125 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ստանալով թիվ ԵԴ1/1081/01/25 դատական համարը, մակագրվել և ստացվել է նույն դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմում:
1.7. 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/1081/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2․Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքը կատարելու համար, որ նա հանդիսանալով Հերմինե Պողոսյանի մերձավոր ազգականը' ամուսինը, 2025 թվականի մարտի 13-ին՝ ժամը 07:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վարդաշեն 9-րդ փողոց 62Բ շենքի 17 բնակարանում կենցաղային հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ժամանակ ֆիզիկական ներգործության է ենթարկել Հերմինե Պողոսյանին՝ ձեռքերով վերջինիս դեմքին հարվածներ հասցնելու և ձեռքերից քաշքշելու եղանակով, Հ. Պողոսյանին պատճառելով առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող զույգ վերին վերջույթների արյունազեղումների ձևով մարմնական վնասվածքներ: Այսինքն, Արտակ Սաշայի Շահնազարյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով:
3. Արագացված վարույթով դատական քննությունը.
3.1. Նախնական դատալսումների ընթացքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի պաշտպան Ս.Սուքիասյանը միջնորդություն է ներկայացրել, որպեսզի կիրառվի արագացված վարույթ: Մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանը միացել է պաշտպանի միջնորդությանը: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
3.2. Հանրային մեղադրող Լ.Քոչարյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
3.3. Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով՝ որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
4.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
4.2. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին:
4.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածը սահմանում է ֆիզիկական ներգործությունը, համաձայն որի՝ 1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները` պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է` 1) անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ` կապված այդ անձի կողմից իր պետական, քաղաքական, ծառայողական, մասնագիտական կամ հասարակական գործունեության կամ պարտքի կատարման հետ, 2) հղի կնոջ նկատմամբ, 3) անչափահասի նկատմամբ, 4) առանձին դաժանությամբ, 5) մի խումբ անձանց կողմից, 6) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից, 7) հանցավորից նյութական կամ այլ կախվածության մեջ գտնվողի նկատմամբ, 8) շահադիտական դրդումներով, 9) խուլիգանական դրդումներով կամ 10) ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, սեռով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով` պատժվում է հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
4.4. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
Դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
 Դատարանը, որպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունքներ տալու եղանակով վարույթն իրականացնող մարմնին աջակցելը, իսկ ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրել:
 Որպես Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի անձը բնութագրող տվյալներ՝ Դատարանը հաշվի է առնում նախկինում դատապարտված չլինելը (հիմք՝ վարույթում առկա փաստաթղթեր):
4.5. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար, վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար:
4.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (…):
4.7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
4.8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 56-րդ հոդվածով սահմանված են պատժի տեսակները. 1) պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելը, 2) տուգանքը, 3) հանրային աշխատանքները, 4) որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը, 5) օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը, 6) զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը, 7) ազատության սահմանափակումը, 8) կարճաժամկետ ազատազրկումը, 9) կարգապահական գումարտակում պահելը, 10) ազատազրկումը, 11) ցմահ ազատազրկումը:
4.9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը:2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար` 60-270 ժամ տևողությամբ:3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից:4. Հանրային աշխատանքները կարող են նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում:5. Հանրային աշխատանքներ չեն նշանակվում դատավճիռ կայացնելու պահին 15 տարին չլրացած անչափահասի, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ:6. Եթե հանրային աշխատանքները նշանակելուց հետո ի հայտ է եկել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հանգամանքը, կամ տեղի է ունեցել դատապարտյալի առողջական վիճակի այնպիսի վատթարացում, որի պայմաններում նա զրկվել է հանրային աշխատանքների հետագա կատարման հնարավորությունից, ապա անձն ազատվում է պատժի հետագա կրումից: 7. Հանրային աշխատանքները կատարելուց խուսափելու դեպքում այն փոխարինվում է ազատազրկմամբ` հանրային աշխատանքների 8 ժամը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով: 8. Սույն հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում սահմանվող ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին: 9. Հանրային աշխատանքները կատարելուց խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը` 1) 1 ամսվա ընթացքում կատարել է հանրային աշխատաժամերի հաշվառման քարտով նախատեսված աշխատանքների 90 տոկոսից պակաս հանրային աշխատանքներ` առանց հարգելի պատճառի, 2) հանրային աշխատանքների կատարման ժամանակ 1 ամսվա ընթացքում երկուսից ավելի անգամ կոպտորեն խախտել է աշխատանքային կարգապահության կանոնները, 3) ծանուցվելու դեպքում երկու և ավելի անգամ անընդմեջ կամ օրենքով նախատեսված դեպքում չի ներկայացել տարածքային մարմին, 4) հրաժարվել է հանրային աշխատանքներ կատարելուց:
4.10. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումների շրջանակներում, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
4.11. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը, արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս, նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
4.12. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ)մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ՝ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)»:
4.13. Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)։ Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…):
4.14. Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս՝ դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը (…)»:
4.15. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջիններիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալների դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը։
4.16. Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, ինչպես նաև հաշվի առնելով մեղադրյալի՝ արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում քննարկված վերը նշված պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող վերոնշյալ հանգամանքներն ու անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը, և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 55-րդ հոդվածով, 60-րդ հոդվածով, 69-րդ հոդվածով, գտնում է, որ մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար անհրաժեշտ է որպես պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքները՝ 150 (մեկ հարյուր հիսուն) ժամ տևողությամբ:
4.17. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն, ինչպես նաև դրանք քննարկման ենթակա չեն արագացված վարույթի քննության վարույթներում:
4.18. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո վերացնել:
4.19. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված փաստաթղթերին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է թողնվեն կցված քրեական գործին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 346-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Մեղադրյալ Արտակ Սաշայի Շահնազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված արարքի կատարման մեջ:
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքները՝ 150 (մեկ հարյուր հիսուն) ժամ տևողությամբ:
3. Արտակ Սաշայի Շահնազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
4. Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները թողնել կցված քրեական գործի նյութերին:
5. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում՝ բացառությամբ չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ