ԵԴ1/1087/01/25



ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

<<26>> փետրվարի 2026թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Մնացական Հարությունյանի,

մեղադրյալ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանի պաշտպան Ազատուհի Ծառուկյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Ա.Մելիքսեթյան) 2026 թվականի հունվարի 13-ի «Խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին» թիվ ԵԴ1/1087/01/25 որոշումը.

ՊԱՐԶԵՑ

Դատական վարույթի ընթացքը
1․ 2025 թվականի մարտի 31-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Դավթյանի որոշմամբ՝ հաստատվել է թիվ 16821824 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և վարույթն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ դրան շնորհվել է ԵԴ1/1087/01/25 հերթական համարը։
2025 թվականի ապրիլի 03-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ «Քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ թիվ ԵԴ1/1087/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով (երեք դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 4-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ստանձնել է վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ։
2026 թվականի հունվարի 13-ին Առաջին ատյանի դատարանի «Խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին» թիվ ԵԴ1/1087/01/25 որոշմամբ՝ թիվ ԵԴ1/1087/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանի /ծնված 15.05.1988թ./ նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: Պաշտպանի միջնորդությունը մերժվել է։
2026 թվականի փետրվարի 02-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Արայիկ Սարգսյանի պաշտպան Ազատուհի Ծառուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի հունվարի 13-ի վերը նշված որոշման դեմ, վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերը ստացվել են 2026 թվականի փետրվարի 13-ին, համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել դատավոր Մ․Հարությունյանին։ Դատական գործը դատավոր Մ.Հարությունյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 16-ին:
2026 թվականի փետրվարի 17-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի <<Վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին>> որոշմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 13-ի թիվ ԵԴ1/1087/01/25 որոշման դեմ պաշտպան Ազատուհի Ծառուկյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Որոշվել է վերանայման վարույթն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով՝ դատական ակտի կայացման օր նշանակելով 2026 թվականի փետրվարի 26-ը։
Դատական վարույթի փաստական հանգամանքները և վերանայման վարույթի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Թիվ 16821824 քրեական վարույթով հաստատված մեղադրական եզրակացության համաձայն՝ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով (երեք դրվագ), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 4-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ բովանդակային հետևյալ ձևակերպմամբ. <<(…) [Ն]ա, 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին՝ ժամը 14:00-ի սահմաններում, ծխախոտ գնելու պատրվակով մուտք է գործել ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքի Կարճաղբյուր բնակավայրի 6-րդ փողոցի 9-րդ հասցեում գտնվող Արծրուն Մանուկյանին պատկանող գործող մթերային խանութ և օգտվելով այդ պահին վերջինիս բացակայությունից, գույքի պահպանության համար նախատեսված միջոցը՝ դրամարկղը, բացելու միջոցով շրջանցելով գաղտնի հափշտակել է 120.000 ՀՀ դրամ, ինչի հետևանքով Արծրուն Մանուկյանին պատճառվել է մանր չափի՝ 120.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Արայիկ Սամվելի Սարգսյանը, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ժամը 13:51-ից մինչև նույն օրը՝ ժամը 14:04-ն ընկած ժամանակահատվածում, օգտվելով Երևան քաղաքի Ն.Քուչակ փողոցի 20-րդ տան բակի մուտքի դուռը բաց լինելու հանգամանքից, մուտք է գործել նշված տան բակ, այնուհետև, վերցնելով նշված տան բնակիչների կողմից տան դրսի՝ բակային հատվածի պատուհանագոգին թողնված տան մուտքի դռան բանալին, տան մուտքի դուռը նշված բանալու միջոցով բացելու եղանակով ապօրինի մուտք է գործել Հովհաննես Մինասի Թիթիզյանին պատկանող՝ Երևան քաղաքի Ն.Քուչակ փողոցի 20-րդ տուն և այնտեղից գաղտնի հափշտակել է Հովհաննես Թիթիզյանին պատկանող՝ մեկ հատ ոսկյա մատանի, մեկ հատ արծաթյա վզնոց և երկու հատ ոսկեջրած վզնոց՝ Հովհաննես Թիթիզյանին պատճառելով 300.000 ՀՀ գրամի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Արայիկ Սամվելի Սարգսյանը, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ժամը 15:30-ից մինչև նույն օրը՝ ժամը 15:50-ն ընկած ժամանակահատվածում, տան բակի դարպասի դուռը՝ դռան բռնակը սեղմելու եղանակով, բացելու միջոցով փորձել է մուտք գործել Հայկ Համայակի Մելիքյանին պատկանող՝ Երևան քաղաքի Շահումյան 2-րդ փողոցի 6-րդ տուն, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով հանցանքը չի կարողացել ավարտին հասցնել նշված դարպասի դուռը փակ լինելու պատճառով:
Բացի այդ, Արայիկ Սամվելի Սարգսյանը, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ին՝ ժամը 15:56-ից մինչև նույն օրը՝ ժամը 16:07-ն ընկած ժամանակահատվածում, վերցնելով Երևան քաղաքի Շահումյան 2-րդ փողոցի 3-րդ տան բնակիչների կողմից նշված տան բաց բակում առկա ծաղկամանի մոտ թողնված տան մուտքի դռան բանալին, տան մուտքի դուռը նշված բանալու միջոցով բացելու եղանակով ապօրինի մուտք է գործել Երևան քաղաքի Շահումյան 2-րդ փողոցի 3-րդ տուն և այնտեղից գաղտնի հափշտակել է Լիլիթ Սամվելի Մանուչարյանին պատկանող՝ երկու հատ ընդհանուրը՝ մոտ 10 գրամ քաշով, 58.5 կարգի ոսկյա վզնոցներ, մեկ հատ մոտ 7-8 գրամ քաշով 58.5 կարգի ոսկյա թևնոց, մեկ հատ մոտ 2-3 գրամ քաշով 58.5 կարգի ոսկյա կախազարդ՝ «Մարիամ Աստվածածին» պատկերով, երկու հատ մոտ մեկ գրամ քաշով 58.5 կարգի ոսկյա կնունքի խաչեր, վեց հատ մոտ 2, 3 և 4 գրամ քաշերով 58.5 կարգի ոսկյա կանացի մատանիներ, չորս հատ մոտ 2, 3, 4 և 5 գրամ քաշերով 58.5 կարգի ոսկյա օղեր՝ Աիլիթ Մանուչարյանին պատճառելով 900.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Արայիկ Սամվելի Սարգսյանը, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 11:40-ից 12:10-ն ընկած ժամանակահատվածում, պարսպի մետաղյա չկողպվող դռնից ապօրինի մուտք է գործել Եվա Բարսեղյանին պատկանող՝ Կոտայքի մարզի Զովունի գյուղի 40-րդ փողոցի 1/1-րդ հասցեի բակային հատված, այնուհետև տան խոհանոցային հատված տանող դուռը վնասելու միջոցով ապօրինի մուտք է գործել նշված տուն և ննջասենյակներից մեկից գողացել՝ գաղտնի, ապօրինի, անհատույց իրենն է դարձրել ոսկյա մեկ շղթա, կանացի մեկ զարդարանք, 150 ԵՄ եվրո և 50.000 ՀՀ դրամ, այնուհետև դիմել փախուստի՝ իրական հնարավորություն ունենալով ապօրինաբար տնօրինել ու օգտագործել հիշյալ գույքը և Առաքել Շեկիկյանին պատճառելով զգալի չափերի՝ շուրջ 250.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Արայիկ Սամվելի Սարգսյանը, գաղտնի հափշտակություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին՝ ժամը 12:10-ից 12:50-ն ընկած ժամանակահատվածում, տան քարե պարիսպի վրայով ցատկելու միջոցով ապօրինի մուտք է գործել Աղասի, Մկրտիչ, Լյուդմիլա Դավթյաններին և Դիանա Հովհաննիսյանին պատկանող՝ Կոտայքի մարզի Զովունի գյուղի 139-րդ փողոցի 41-1/2 հասցեի պարսպից ներս, հանցանք կատարելուց հետո իր փախուստի դյուրին ճանապարհն ապահովելու նպատակով բացել մուտքի դարպասները, այնուհետև տան մուտքի դռնից դեպի ձախ գտնվող պատուհանը բացելու միջոցով ապօրինի մուտք է գործել նշված տուն, բացել տան մուտքի դուռը, ապա ննջասենյակներից մեկից գողացել՝ գաղտնի, ապօրինի, անհատույց իրենն է դարձրել ոսկյա իրեր և կանացի զարդարանքներ, այդ թվում՝ ադամանդե քարով երկու ոսկյա մատանի, բարձր հարգի մեկ ոսկյա մատանի, մեկ զույգ ոսկյա օղեր, բարձր հարգի մեկ ոսկյա վզնոց, ոսկյա երեք բարակ վզնոց, մեկ կուլոն՝ սրբապատկերով, ոսկյա մեկ բարակ թևնոց, մեկ հաստ թևնոց, այնուհետև դիմել փախուստի՝ իրական հնարավորություն ունենալով ապօրինաբար տնօրինել ու օգտագործել հիշյալ գույքը և Մկրտիչ Դավթյանին պատճառելով առանձնապես խոշոր չափերի՝ շուրջ 7.000.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Բացի այդ, Արայիկ Սամվելի Սարգսյանը, ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախաձեռնված թիվ 16821824 քրեական վարույթի շրջանակներում ձերբակալված լինելու պայմաններում, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ներկայացնելու նպատակով 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին գտնվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՎՈԳՎ Մալաթիայի բաժնի հերթապահ մասում, որտեղ ձերբակալվածների վայրը լքելու դիտավորությամբ վերջինս հայտնել է իբրև ինքնազգացողությունը վատացել է և ցանկանում է օգտվել զուգարանից, այդ նպատակով Ա.Սարգսյանը դուրս է բերվել խցից, որից հետո վերջինս օգտվելով հերթապահ մասի դռան մոտ լինելու հանգամանքից, նույն օրը' ժամը 07:39-ի սահմաններում, բացելով հերթապահ մասի դուռը, դիմել փախուստի՝ դուրս է եկել հերթապահ մասից, ինչից հետո հետապնդվել է հերթապահ մասի պետի օգնական Դավիթ Իգիթյանի, հերթապահ մասի պետ Սուրեն Դավթյանի, հերթապահ մասի օգնական Հայկ Սարգսյանի կողմից:
Հետապնդման ընթացքում Դավիթ Իգիթյանը Արայիկ Սարգսյանին բարձրաձայն մի քանի անգամ հայտարարել է՝ «կանգնիր կկրակեմ», վերջինս չի կանգնել, չի ենթարկվել օրինական պահանջին, որից հետո Դավիթ Իգիթյանը իրեն ամրակցված «Մակարով» տեսակի «ՇՍ7920» գործարանային համարի ատրճանակով նախազգուշական երկու անգամ օդ է կրակել, և միայն երկրորդ կրակոցից հետո Արայիկ Սարգսյանը դանդաղեցրել է վազքի արագությունը, ինչից հետո միայն Դավիթ Իգիթյանը, Սուրեն Դավթյանը և Հայկ Սարգսյանը կարողացել են բռնել Արայիկ Սարգսյանին:
(…)>>:
3. Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի հունվարի 13-ի վերը նշված որոշմամբ՝ մասնավորապես նշվել է. <<(…) Քննարկելով մեղադրյալ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանի նկատմամբ կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
(…) Նախ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանի վերաբերյալ քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Դատարան, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանիի առնչությունը ենթադրյալ հանցանքի կատարմանն առկա է:
Խափանման միջոցի տեսակը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ՝ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար:
Անդրադառնալով կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է, հետևյալը.
Հաշվի առնելով մեղսագրվող հանցանքների ծանրությունը, բնույթը, կատարման մեխանիզմը Դատարանն արձանագրում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքի առկայությունը, մասնավորապես՝ մեղադրյալի կողմից քննությանը չխոչընդոտելու պարտականության կատարման ապահովման առումով, ընդ որում, թեև վարույթն արդեն գտնվում է գործն ըստ էության քննող Դատարանում, այնուամենայնիվ, նկատի ունենալով, որ վարույթը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, չեն հարցաքննվել վարույթով անցնող անձինք, ուստի խոչընդոտման ռիսկն էապես չի նվազել: Ավելին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ երեք դատական նիստ մեղադրյալը հրաժարվում է դատական նիստերին ներկայանալ, այդ կերպ խախտելով նաև վարույթն իրականացնող մարմնի կանչով ներկայանալու պարտականությունը: Ինչ վերաբերում է առողջական խնդիրներին, ապա բացի մեղադրյալի կողմից իր դիմոմով հայտնած հանգամանքից, առկա չէ բժշկական որևէ փաստաթուղթ մեղադրյալի առողջական խնդրի և այդ հիմքով նիստին ներկայանալու անհնարինության վերաբերյալ:
Քննարկելով մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականության հարցը, Դատարանը, գնահատելով մեղադրյալի վերաբերյալ թիվ 8 տեղեկանքը, արձանագրում է, առկա է նաև մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված նոր արարք կատարելու ռիսկ, ընդ որում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այնքանով, որքանով մեղադրյալն ունի դատվածություն նույնասեռ՝ սեփականության դեմ ուղղված հանցանքների կատարման համար, ուստի մեղադրյալի կողմից նոր արարք կատարելու ռիսկը բարձր է:
Անդրադառնալով փախուստի դիմելու ռիսկին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթում խափանման միջոցի որոշմամբ փախուստի դիմելու հիմքը հիմնավորվել էր մեղադրյալի՝ հաշվառման, ինչպես նաև մշտական բնակության վայր չունենալու, ինչպես նաև վերջինիս կողմից՝ ձերբակալված լինելու պայմաններում ոստիկանության վարչական շենքից փախուստի փորձ կատարելու հետ, սակայն նկատի ունենալով, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու դրվագող վերջինիս մեղադրանք է առաջադրված, ուստի գործն ըստ էության քննող Դատարանի կողմից մեղսագրվող արարքով պայմանավորված փախուստի դիմելու հավանականության արձանագրումը անհամատեղելի կլինի անմեղության կանխավարկածի հետ։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի հաշվառման, ինչպես նաև մշտական բնակության վայր չունենալու հանգամանքով պայմանավորվախ փախուստի դիմելու հավանականությանը, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ թեև նշված հանգամանքը մտահոգիչ է, այնուամենայնիվ, նկատի ունենալով, որ մեղադրյալն ունի ընտանիք, կայուն կապեր ՀՀ-ում, ուստի փախուստի դիմելու հավանականությունը Դատարանը նվազ է գնահատում։
Քննելով ազատությունից զրկելու հետ չկապված խափանման միջոցով մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի զսպման հնարավորությունը և այս համատեքստում քնելով պաշտպանի միջնորդությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցի նշված հիմքերի պայմաններում բացառիկ խափանման միջոցից բացի այլ խափանման միջոցները քննության այս փուլում ի զորու չեն ապահովելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները, ուստի կալանքը հիմնավոր է, և դրա ժամկետը ենթակա է երկարաձգման առավելագույն ժամկետով: (…)>>:
Վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
4. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ փաստարկներով.
Բողոքում մեղադրյալ Արայիկ Սարգսյանի պաշտպան Ազատուհի Ծառուկյանը մասնավորապես նշել է. <<(…) Բողոքարկվող դատական ակտը կայացրած դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթով ելքի վրա և ենթակա է բեկանման։
(…)Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափությունը հիմնավորել է նրանով, որ պաշտպանյալս ունի դատվածություն նույնասեռ արարքների կատարման մեջ, գտնվելով քրեակատարողական հիմնարկում խուսափում է ներկայանալ դատական նիստերին, պատճառաբանելով, որ հիվանդ է, սակայն բժշկական փաստաթուղթ չի ներկայացնում, ազատության մեջ մնալով կխոչընդոտի վարույթի բնականոն ընթացքին և ազդեցություն կունենա դեռևս չհարցաքննված անձանց վրա: Սակայն անձի դատվածություն ունենալու հանգամանքը չի կարող դրվել նոր հանցանք կատարելու հիմքում, դա կարող է հաշվի առնվել դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս, որպես անձը բնութագրող հատկանիշ, բայց ոչ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու՝ նոր հանցանք կատարելու հիմքում դրվել:
Հաջորդ հանգամանքը, որ դատական նիստերին չներկայանալու պատճառ մատնանշվել է առողջական խնդիրները, սակայն բժշակական փաստաթղթեր չի ներկայացվել, դեռևս չի հաստատում այն հանգամանքը, որ պաշտպանյալս խուսափողական վարքագիծ է դրսևորում և, իրոք, չեն եղել առողջական խնդիրներ կամ վատ ինքնազգացողություն, որը բացառել է դատական նիստերին ներկայանալու հնարավորությունը:
Պաշտպանյալս ՀՀ քաղաքացի է, ունի կայուն սոցիալական կապեր և դատարանի այն մտավախությունը, որ կապված է պաշտպանյալիս ազատության մեջ գտնվելու հանմգամանքով, որը կհանգեցնի նրա կողմից ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորման, հնարավոր է չեզոքացնել նաև տնային կալանք խափանման միջոց կիրառելով, քանի որ այն նույնպես ազատության սահմանափակամբ է դրսևորվում:
Այսինքն՝ եթե Դատարանի մտավախությունները պայմանավորված են պաշտպանյալիս ազատության մեջ մնալով, ապա տնային կալանք խափանման միջոց կիրառելով նույնպես հնարավոր է ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը:
Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ փաստական հանգամանքները, գտնում եմ, որ դատաքննության այս փուլում առավել քան բավարար են այլընտրանքային խափանման միջոցները՝ ապահովելու պաշտպանյալիս պատշաճ վարքագիծը: (…)>>:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է՝ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1087/01/25 գործով 13.01.2026թ. որոշումը՝ կայացնելով նոր դատական ակտ՝ Արայիկ Սարգսյանի նկատմամբ կիրառելով խափանման միջոց տնային կալանքը՝ համակցված գրավի հետ, գրավի չափ սահմանելով 3.000.000 ՀՀ դրամ:
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
5. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրա հիմքում դրված փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավո՞ր է արդյոք մեղադրյալ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝
1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար.
2) դատարանի իրավաչափ կարգադրությանը չենթարկվելու համար.
3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով.
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.
5) անչափահասին դաստիարակչական հսկողության հանձնելու կամ իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով.
6) հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածումը, ինչպես նաև հոգեկան խանգարում ունեցող, հարբեցող կամ թմրամոլ անձանցից բխող վտանգը կանխելու նպատակով.
7) անձի անօրինական մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու կամ անձին արտաքսելու կամ այլ պետության հանձնելու նպատակով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով.
ա) անձին օրինական կերպով կալանքի տակ պահելը իրավասու դատարանի կողմից նրա դատապարտվելուց հետո,
բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով,
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար,
դ) անչափահասին կալանքի վերցնելը օրինական կարգադրության հիման վրա՝ դաստիարակչական հսկողության համար, կամ նրա օրինական կալանավորումը՝ նրան իրավասու իրավական մարմնին ներկայացնելու նպատակով,
ե) անձանց օրինական կալանքի վերցնելը՝ վարակիչ հիվանդությունների տարածումը կանխելու նպատակով, ինչպես նաև հոգեկան հիվանդներին, գինեմոլներին կամ թմրամոլներին կամ թափառաշրջիկներին օրինական կալանքի վերցնելը,
զ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ նրա անօրինական մուտքը երկիր կանխելու նպատակով, կամ այն անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը, որի դեմ միջոցներ են ձեռնարկվում` նրան արտաքսելու կամ հանձնելու նպատակով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18 հոդվածի համաձայն՝ <<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2․ Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են՝
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում՝ ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։
(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը:
6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում՝ փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը:(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:(…)>>։
Վերոգրյալից բխում է, որ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Այդ նպատակով է սահմանվել նաև այն պահանջը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված։
Այսինքն, խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանների և նպատակների առկայության դեպքում անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարացվել, եթե անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով, այդ թվում այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ։
<<Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, ինչպես նաև դրանց հիման վրա ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
-Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման կամ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: (Նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ի թիվս այլնի, տե՛ս Mamedova v. Russia, 2006 թվականի հունիսի 1-ի վճիռը, գանգատ թիվ 7064/05, կետ 74, Panchenko v. Russia 2005 թվականի փետրվարի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45100/98, կետ 102, Ilijkov v. Bulgaria, 2001 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33977/96, կետ 81):
- Խափանման միջոցները, այդ թվում կալանքը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն, կալանավորման կամ այլ խարանման միջոցների կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
-Կալանքը որպես խափանման միջոց կարող է կիրառվել եթե առկա են խափանման միջոց կիրառելու պայմանները և նպատակները և այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել խափանման միջոցի նպատակների իրացումը։
- Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` հատուկ վերանայման կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու, ժամկետը երկարացնելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում: Տվյալ դեպքում, մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների հատուկ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը:
- Դատաքննության փուլում գտնվող քրեական գործերի շրջանակներում կայացված Առաջին ատյանի դատարանի համապատասխան դատական ակտը բեկանելու համար պետք է լինի այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը, անդրադառնալով դատական վարույթում դրսևորված ջանասիրության հարցին, 2025թ. հուլիսի 30-ի թիվ ՍԴՈ-1792 որոշմամբ մասնավորապես արձանագրվել է․ <<(․․․) Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերը համապատասխանում են Սահմանադրությանն այն մեկնաբանությամբ, որ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով պատշաճ ջանասիրության (due diligence) ապահովման պարտականությունը տարածվում է նաև դատական վարույթում գործը քննող դատարանի վրա(․․․)>>:
8. Վերը նշված իրավակարգավորումները և իրավական դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 2-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ հարկ է նշել, որ տվյալ դեպքում, Արայիկ Սամվելի Սարգսյանը մեղադրվում է սեփականության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության և ծանր հանցանքներ կատարելու մեջ, ինչպես նաև արդարադատության շահերի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցանք կատարելու մեջ: Դրա հետ մեկտեղ, Արայիկ Սամվելի Սարգսյանին վերագրվող կոնկրետ արարքների առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը (տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը), գործի՝ ներկայացված նյութերի վերլուծությունից բխող իրադրությունն ու դրանից հետևող ողջամիտ հնարավորությունն ու հավանականությունը՝ մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու մասով, համակցության մեջ բավարար հիմք են տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգմանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված և սույն քրեական գործի Վերաքննիչ դատարանին տրամադրված վերաբերելի նյութերը հիմք են տալիս հանգելու այն հետևության, որ դեռևս չեն վերացել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու պայմանը և նպատակները, և որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք դեռևս չի կարող դիտարկվել նյութերում առկա, ինչպես նաև վերանայման բողոքում նշված հանգամանքները:
Հետևաբար, վերանայման բողոքում ներկայացված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն հակառակ հետևությանը հանգելու համար:
Միևնույն ժամանակ հարկ է նշել, որ խափանման միջոցի նպատակներն ունեն կանխատեսական բնույթ և ժամանակի ընթացքում կարող են փոփոխվել, վերանալ, ավելանալ, և նախկինում կայացված որոշմամբ արդեն իսկ նշված նպատակը կամ որևէ նպատակի բացակայության վերաբերյալ նշումը կամ նպատակի առկայության վերաբերյալ նշված հետևության հիմքում ընկած փաստական տվյալներն, ինքնին չեն բացառում, համապատասխան փաստական տվյալների առկայության պայմաններում, հետագայում այդ նպատակի առկայության վերաբերյալ հետևության հանգելու, ինչպես նաև համապատասխան նպատակի առկայության վերաբերյալ այլ հետևության հանգելու համար:
Սույն որոշման նախորդ կետում նշված իրավակարգավորումները, իրավական վերլուծությունները և դիրքորոշումները կիրառելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալների նկատմամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են և բխում են վերը նշված կետերում շարադրված փաստական տվյալներից: Մասնավորապես, սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները վկայում են այն մասին, որ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառումը, տվյալ դեպքում չի կարող բավարար երաշխիք հանդիսանալ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխելու համար:
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանը վերոգրյալի արդյունքում հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի երկարաձգումն այն պայմաններում, երբ առկա է մեղադրյալի կողմից համապատասխան վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը և այն հնարավոր չէ չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, արդարացված է և ապահովում է անձի իրավունքի սահմանափակման և հետապնդվող արդյունքի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռություն: Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Դրա հետ մեկտեղ, վարույթն իրականացնող Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ներկայացված նյութերի, այդ թվում՝ սույն գործի առանձնահատկություններից ու բարդությունից բխող քննության ծավալի համատեքստում իրականացված դատավարական գործողությունների կատարման մասին վկայող փաստական տվյալների (տե՛ս թիվ ԵԴ1/1087/01/25 վարույթի նյութերը և սույն որոշման 3-րդ կետում նշված տվյալները) առկայությունը հիմք է տալիս արձանագրելու, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրվել է պատշաճ ջանասիրությունը։
Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերանայման բողոքում նշված փաստարկները բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ այլ խափանման միջոց, կամ դրանց համակցությունը կիրառելու համար և էության մեջ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշված հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Տվյալ դեպքում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք հնարավորություն կտային պատճառաբանվածության առավել բարձր աստիճանի հիմնավորումներով բեկանելու Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը։ Հակառակ մոտեցումը, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։
Անդրադառնալով մեղադրյալի անձի վերաբերյալ վարույթի նյութերում առկա փաստարկներին, ապա հարկ է նշել, որ մեղադրյալի անձին վերաբերվող տվյալներն, ինչպես ինքնին, այնպես էլ սույն որոշմամբ նշված մյուս հանգամանքների հետ համակցության մեջ, քրեական գործի քննության տվյալ փուլում, բավարար չեն հանգելու այն հետևության, որ մեղադրյալն ազատության մեջ մնալով կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ կամ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովվել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման միջոցով:
Ինչ վերաբերում է վերանայման բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
9. Այսպիսով, ամփոփելով սույն որոշման 6-8-րդ կետերում շարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված համապատասխան պայմանների և նպատակների առկայության ու ըստ այդմ՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու իրավաչափության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ փաստելով, որ դրանք հիմնավոր են և բխում են վերաբերելի իրավակարգավորումներից։
Այսինքն, մեղադրյալ Արայիկ Սամվելի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու մասին որոշում կայացնելիս, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է հարցը ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի, հիմք ընդունելով վերը նշված պատճառաբանություններն, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալի պաշտպան Ազատուհի Ծառուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել:
10. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը․

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 13-ի «Խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին» թիվ ԵԴ1/1087/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ հատուկ վերանայման կարգով՝ այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ