ԵԴ/1091/01/25


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

02 մարտի 2026 թվական ք.Երևան

ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ Ն.Սարգսյանի,
Մ.Տեր-Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ա․Մեժլումյանի,
Հ.Ժամակոչյանի,
մեղադրյալ՝ Դ․Մանուկյանի,
պաշտպան՝ Կ.Խաչատրյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի (ծնված՝ 1983 թվականի նոյեմբերի 21-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված՝ Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 81-րդ շենքի 2-րդ բնակարան հասցեում, բնակվող՝ Երևան քաղաքի Այգեգործների փողոցի 6-րդ տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը), թիվ ԵԴ/1091/01/25 վերդիկտով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին նախաձեռնվել է թիվ 60754224 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով։
1.2. 2025 թվականի հունվարի 5-ի որոշմամբ թիվ 60754224 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424183 արձանագրության, թիվ 8180111004 արձանագրության, ԿԲԱԿ ՓԲԸ-ի սթափության վիճակի զննության թիվ 62 արձանագրության պատճենը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն էլեկտրոնային ծառայության» ռեգիստրից ստացված տվյալները։
1.3. 2025 թվականի մարտի 14-ին միջնորդություն է ներկայացվել դատավարական հսկողություն իրականացնող դատախազին՝ թիվ 60754224 քրեական վարույթով Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.4. ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի՝ 2025 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ թիվ 60754224 քրեական վարույթով Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.5. 2025 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ թիվ 60754224 քրեական վարույթով Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.6. 2025 թվականի մարտի 24-ին թիվ 60754224 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ, առաջին դասի խորհրդական Անի Մեժլումյանի՝ 2025 թվականի մարտի 28-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.7. 2025 թվականի ապրիլի 1-ին թիվ 60754224 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (դատարանում ստացել է թիվ ԵԴ1/1091/01/25 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հարություն Մանուկյանին և 2025 թվականի ապրիլի 2-ին հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։
1.8. 2025 թվականի ապրիլի 3-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/1091/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
1.9. 2025 թվականի ապրիլի 17-ի թիվ ԵԴ1/1091/01/25 վերդիկտով Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի՝ 2025 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ թիվ 60754224 քրեական վարույթով Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա «(...) ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 818 0111004 վաչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի փետրվարի 27-ին կայացված որոշմամբ (երկու) տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2022 թվականի փետրվարի 27-ից մինչև 2024 թվականի փետրվարի 27-ը, որի մասին ծանուցվել է, տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ 02:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրևանդի փողոցում վարել է «ՕՊԵԼ» մակնիշի 07 BM 107 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը և պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կանգնեցվելուց հետո հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Ավետիս Աբրահամյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 03:10- ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424183 արձանագրությունը: (...)»։
3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1. Մեղադրյալ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր քրեադատավարական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց և հարցերին պատասխանելուց։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ իրեն մեղավոր չի ճանաչում և հրաժարվում է ցուցմունք տալուց։
(Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 32-33)։
3.2. Զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424183 արձանագրությունն այն մասին, որ վերջինս չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և հրաժարվելով /խուսափելով/ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, նույն օրը՝ ժամը 02։45-ին, Երևան քաղաքի Բագրևանդի փողոցում, վարել է «Օպել» մակնիշի 07 BM 107 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
2022 թվականի փետրվարի 27-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 818 0111004 արձանագրությունն այն մասին, որ վերջինս տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում, | որի համար վերջինս նույն օրը կայացրած որոշմամբ 2 տարի ժամկետվ զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից:
ԿԲԱԿ ՓԲԸ-ի սթափության վիճակի զննության թիվ թիվ 62 արձանագրության զննությամբ պարզվել է, որ 20․11․2024 թվականին Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի զննությամբ պարզվել է, որ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու վկայականը գտնվում է գրկված կարգավիճակում: Զրկման սկիզբ նշված է՝ 27․02․2022թ. ավարտը՝ 27․02․2024 թվականը:
(Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 3-9, 14)։
3.3. 2025 թվականի հունվարի 5-ի որոշմամբ թիվ 60754224 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424183 արձանագրության, թիվ 8180111004 արձանագրության, ԿԲԱԿ ՓԲԸ-ի սթափության վիճակի զննության թիվ 62 արձանագրության պատճենը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն էլեկտրոնային ծառայության» ռեգիստրից ստացված տվյալները։
(Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 3-9, 15)։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի կողմից մեղադրանքի վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումների, զննում կատարելու մասին արձանագրության և 2025 թվականի հունվարի 5-ի որոշմամբ թիվ 60754224 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424183 արձանագրության, թիվ 8180111004 արձանագրության, ԿԲԱԿ ՓԲԸ-ի սթափության վիճակի զննության թիվ 62 արձանագրության պատճենը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն էլեկտրոնային ծառայության» ռեգիստրից ստացված տվյալների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 818 0111004 վաչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի փետրվարի 27-ին կայացված որոշմամբ 2 (երկու) տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2022 թվականի փետրվարի 27-ից մինչև 2024 թվականի փետրվարի 27-ը, որի մասին ծանուցվել է, տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ 02:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրևանդի փողոցում վարել է «ՕՊԵԼ» մակնիշի 07 BM 107 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը և պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կանգնեցվելուց հետո հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Ավետիս Աբրահամյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 03:10-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424183 արձանագրությունը:
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«(...)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել:
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի (ենթակարգի) տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»
Անդրադառնալով Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանին ներկայացված մեղադրանքին և այս համատեքստում ուսումնասիրելով հետազոտված ապացույցները՝ հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի կողմից մեղադրանքի վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումները համադրելով զննում կատարելու մասին արձանագրության 2025 թվականի հունվարի 5-ի որոշմամբ թիվ 60754224 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424183 արձանագրության, թիվ 8180111004 արձանագրության, ԿԲԱԿ ՓԲԸ-ի սթափության վիճակի զննության թիվ 62 արձանագրության պատճենը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն էլեկտրոնային ծառայության» ռեգիստրից ստացված տվյալների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ․
- ապացուցված են մեղադրյալ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը),
- ապացուցված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի քրեական հակաիրավականությունը,
- ապացուցված է մեղադրյալ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերոգրյալ արարքների կատարելը,
- ապացուցված է մեղադրյալ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարելու մեջ։
Այլ կերպ՝ համադրելով սույն քրեական գործով հետազոտված ապացույցները վկայակոչած իրավանորմերի հետ, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը, 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ 02:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրևանդի փողոցում վարել է «ՕՊԵԼ» մակնիշի 07 BM 107 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը և պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կանգնեցվելուց հետո հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց: Այսպես. ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 818 0111004 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի փետրվարի 27-ին կայացված որոշմամբ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը 2 (երկու) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ մինչև 2024 թվականի փետրվարի 27-ը, որի մասին պատշաճ ծանուցվել է: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը, 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ 02:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրևանդի փողոցում վարել է «ՕՊԵԼ» մակնիշի 07 BM 107 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը և պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կանգնեցվելուց հետո հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց,որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության ավագ պարեկ Սերգեյ Հարությունյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 03:10-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424183 արձանագրությունը:
5.2. Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
2. Արգելվում է անձին կրկին քրեական պատասխանատվության ենթարկել նույն հանցանքը կատարելու համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 133-154-րդ, 155-րդ, 308-րդ, 450-րդ կամ 451-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքների համար այլ պետության կողմից քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելու այն դեպքերի, երբ անձն անհիմն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է մեղմ պատժի կամ անհիմն լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել է պատժի կրումից:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
2) հանցանքը խմբի կամ հանցավոր կազմակերպության կազմում կատարելը,
3) հանցագործության մեջ առանձնապես ակտիվ դերը,
4) հանցանքը կատարելուն հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող կամ ոչ սթափ (հարբած) վիճակում գտնվող կամ քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի չհասած անձին ներգրավելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձը հոգեկան առողջության խնդիրներ ունի, ոչ սթափ (հարբած) վիճակում է կամ չի հասել քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի,
5) դիտավորյալ հանցանքն անչափահասի նկատմամբ, նրա հետ համատեղ կամ հանցավորի արարքի բնույթը գիտակցող անչափահասի ներկայությամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձն անչափահաս է,
6) հանցանքը ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքն այլ անձանց իրավաչափ գործողությունների համար վրեժի շարժառիթով կատարելը,
8) հանցանքն այլ հանցագործությունը թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով կատարելը,
9) հանցանքը հղի կնոջ, անօգնական, խոցելի կամ հանցավորից կախյալ վիճակում գտնվող անձի նկատմամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ կինը հղի է, կամ անձը անօգնական, խոցելի կամ իրենից կախյալ վիճակում է,
10) հանցանքն անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ կատարելը` կապված այդ անձի կողմից իր ծառայողական կամ մասնագիտական գործունեության կամ հասարակական պարտքը կատարելու հետ,
11) հանցանքն առանձին դաժանությամբ, անձին ծաղրուծանակի, տանջանքի կամ տառապանքի ենթարկելով կատարելը,
12) հանցանքն իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով կատարելը,
13) հանցանքը հանրության համար վտանգավոր եղանակով կատարելը,
14) հանցանքը զենքի, ռազմամթերքի, պայթուցիկ նյութերի կամ պայթեցման սարքերի կամ ռադիոակտիվ նյութերի գործադրմամբ կամ դրանց գործադրման սպառնալիքով կատարելը,
15) հանցանքը թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի գործադրմամբ կատարելը,
16) հանցանքն ալկոհոլի, թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի ազդեցությամբ կատարելը, եթե հանցավորն ինքն է իրեն դրել այդ վիճակի մեջ,
17) հանցանքը ռազմական կամ արտակարգ դրության, արտակարգ իրավիճակի կամ զանգվածային անկարգությունների պայմաններն օգտագործելով կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
3. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 30 տարին, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ անձը կատարում է այնպիսի հանցագործություն, որի համար նախատեսված է նաև ցմահ ազատազրկում:
4. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից:
5. Դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելիս լրացուցիչ պատիժների միացումը կատարվում է սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 10-րդ մասով սահմանված կանոններով:
6. Ցմահ ազատազրկում կրող դատապարտյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու դեպքում նոր նշանակված պատիժը կլանվում է ցմահ ազատազրկմամբ:»
Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցագործության հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին ուղղելու ամենակարճ ճանապարհ, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից նոր հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները քրեական վարույթի ընթացքում ենթակա են ապացուցման: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժ նշանակելուն վերաբերելի իրավանորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ է նախատեսում տուգանքը՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ, հարկ է հաշվի առնել հետևյալը․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների բացակայությունը,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը. հանցանքը կատարելու պահին թիվ ԵԴ1/0945/01/24 քրեական գործով դատվածություն ունենալու հանգամանքը։
Վերոգրյալի հիման վրա հաշվի առնելով Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքի անմիջական օբյեկտի՝ հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված ոտնձգության բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող վերը նշված հանգամանքը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի այդ հանցանքի համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժատեսակի` տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցնապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Միևնույն ժամանակ անդրադառնալով նաև որպես լրացուցիչ պատիժ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը։ Այսինքն՝ նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումն օրենսդիրը թողել է դատարանի հայեցողությանը։
Այսպես.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է:
(…)
4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի, իսկ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար՝ 1-5 տարի ժամկետով:
5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը:
6. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ որպես հիմնական կամ լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս այն տարածվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակահատվածի վրա, իսկ դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելուց հետո: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը մնացած պատժատեսակների հետ նշանակելիս դրա ժամկետը հաշվարկվում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
7. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում պատիժը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու 3 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
8. Սույն հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:»
Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի փաստական տվյալներ, որ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանը ներկայումս ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ չի կարող նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով որպես լրացուցիչ պատիժ նախատեսված` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու պատժատեսակը։
5.3. Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
5.3.1․ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ հարկ է Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցնապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Դավիթ Անդրանիկի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ