ԵԴ1/1097/01/25

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց

16.06.2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Մասնակցությամբ՝

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Դ. ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի, ծնված՝ 08.03.1993թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, գտնվում է փաստական ամուսնական հարաբերությունների մեջ, խնամքին երկու անչափահաս երեխաներ, կինը գտնվում է հղիության շրջանում, ըստ իր հայտարարության՝ միջնակարգ կրթությամբ և աշխատում է «Ալյանս» ընկերությունում, հաշվառված է՝ ք.Երևան Մահարու 60 տանը, փաստացի բնակվում է՝ ք.Երևան Չեխովի 39-րդ շենքի 55-րդ բնակարանում:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մուրադյանի կողմից 16.11.2023թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-0783-23 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից 12.04.2024թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-1234-24 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից 12.04.2024թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-1235-24 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի 12.04.2024թ. որոշմամբ՝ թիվ 60123424 և թիվ 60123524 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 60078323 քրեական վարույթին:
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի 14.03.2025թ. որոշմամբ՝ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Գևորգյանի կողմից 18.03.2025թ. Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ 14.03.2025թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն:
Թիվ 60078323 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 01.04.2025թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում:
Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա 16.04.2023թ. և 20.05.2023թ. հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոցներ՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, ինչպես նաև 04.09.2023թ. վարել է տրանսպորտային միջոց՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից:
Այսպես.
Արտյոմ Պետրոսյանը, հանդիսանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ, այն է՝ օրենքով սահմանված կարգով` վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8200328548 որոշման հիման վրա 19.10.2022թ. մեկ տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և նշված իրավունքից զրկման ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում՝ վերը նշված հանգամանքների մասին հաստատապես իմանալով, 16.04.2023թ., ժամը՝ 0340-ի սահմաններում, գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.573մգ/լ մաքուր ալկոհոլի պարունակությամբ, Երևան քաղաքի Վերին Շենգավիթ 2-րդ փողոցում վարել է «Mercedes Benz» մակնիշի «11 VY 111» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
Բացի այդ, Արտյոմ Պետրոսյանը, հանդիսանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ, այն է՝ օրենքով սահմանված կարգով` վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8200328548 որոշման հիման վրա 19.10.2022թ. մեկ տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և նշված իրավունքից զրկման ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում՝ վերը նշված հանգամանքների մասին հաստատապես իմանալով, 20.05.2023թ., ժամը՝ 0530-ի սահմաններում, գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.287մգ/լ մաքուր ալկոհոլի պարունակությամբ, Երևան քաղաքի Հրազդանի կիրճում վարել է «Mercedes Benz» մակնիշի «11 VY 111» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ, Արտյոմ Պետրոսյանը, հանդիսանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ, այն է՝ օրենքով սահմանված կարգով՝ վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8200328548 որոշման հիման վրա 19.10.2022թ. մեկ տարի ժամկետով զրկվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և նշված իրավունքից զրկման ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում՝ վերը նշված հանգամանքների մասին հաստատապես իմանալով, 04.09.2023թ., ժամը՝ 0152-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Mercedes Benz» մակնիշի «11 VY 111» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Ներկայացված մեղադրանքում Արտյոմ Պետրոսյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց, և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Սահմանված հերթականությամբ և հաջորդականությամբ հետազոտվեցին հետևյալ ապացույցները.
Զննություն կատարելու մասին 12.03.2025թ. արձանագրությունը, համաձայն որի.
• 16.04.2023թ. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Վահե Երիցյանի կողմից, ժամը՝ 0424-ին, Երևան քաղաքի Վերին Շենգավիթ փողոցում Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180248861 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանը, զրկված վարորդական վկայականով և ոչ սթափ վիճակում 16.04.2023թ., ժամը՝ 0340-ին, Երևան քաղաքի Վերին Շենգավիթ փողոցում վարել է «Mercedes Benz» մակնիշի «11 VY 111» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Արձանագրության՝ «վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը» նշելու հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը, «արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավուքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը» ստանալու հատվածում նույնպես առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է՝ 203.1 թիվը:
• 20.05.2023թ. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից, ժամը՝ 0545-ին, Երևան քաղաքի Հրազդանի կիրճի տարածքում Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180250942 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանը, զրկված վարորդական վկայականով և ոչ սթափ վիճակում 20.05.2023թ., ժամը՝ 0530-ին, Երևան քաղաքի Հրազդանի կիրճի տարածքում վարել է «Mercedes Benz» մակնիշի «11 VY 111» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության՝ «վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը» նշելու հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը, «արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավուքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը» ստանալու հատվածում նույնպես առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրություն և «Պետրոսյան» ձեռագիր գրառումը։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է՝ 203.1 թիվը:
• 04.09.2023թ. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 1-ին գումարտակի 12-րդ վաշտի պարեկ Ռաֆիկ Վարդանյանի կողմից, ժամը՝ 0158-ին, Երևան քաղաքի Գայի պողոտայում Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180249144 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանը, զրկված վարորդական վկայականով, նույն օրը, ժամը՝ 0152-ին, Երևան աղաքի Գայի պողոտայում վարել է «Mercedes Benz» մակնիշի «11 VY 111» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության՝ «վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը» նշելու հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը, «արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավուքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը» ստանալու հատվածում նույնպես առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է՝ 201.1 թիվը:
• Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 074605 վկայականի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման թվականն է՝ 13.07.2022թ., այն ուժի մեջ է մինչև 13.07.2023թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91100997, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000-0.200/1, ճշտության դասը՝ ±10%:
• Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանին ստուգաչափման ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91100997, զննման համարը՝ 01987, զննման ամսաթիվը՝ 16.04.2023թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը՝ 0356-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.573մգ/լ, վարորդի անունը՝ Արտյոմ, վարորդի ազգանունը՝ Պետրոսյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ «11 VY 111», տեսուչ՝ Երիցյան, կրծքանշանի համար՝05744:
• Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 083748 վկայականի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման թվականն է` 21.11.2022թ., այն ուժի մեջ է մինչև 21.11.2023թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91100896, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000-0.200/լ., ճշտության դասը՝ ±10%:
• Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանին ստուգաչափման ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100896, զննման համարը՝ 00511, զննման ամսաթիվը՝ 20.05.2023թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը՝ 0536-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.287մգ/լ, վարորդի անունը՝ Արտյոմ, վարորդի ազգանունը՝ Պետրոսյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը` «11 VY 111»,, տեսուչ՝ Ավետիսյան, կրծքանշանի համար՝ 08755:
• 19.10.2022թ., ժամը՝ 0122-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության սերժանտ Նարեկ Ավետիսյանի կողմից կազմվել է արձանագրություն, համաձայն որի՝ նույն օրը, ժամը՝ 1800-ին, Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանը դիտավորյալ չի կատարել տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու մասին ոստիկանության ծառայողի` օրենքով սահմանված կարգով տրված պահանջը: «Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավուքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը» ստանալու հատվածում առկա է Արտյոմ Պետրոսյանի ստորագրությունը։ Կից առկա է թիվ 8200328548 որոշումը, համաձայն որի՝ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանը դիտավորյալ չկատարելով տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու մասին ոստիկանության ծառայողի` օրենքով սահմանված կարգով տրված պահանջը, մեկ տարի ժամկետով զրկվել է վարորդական վկայականից՝ 18.10.2022թ.: «Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը» ստանալու հատվածում առկա է խախտում կատարած անձի ստորագրությունը՝ 18.10.2022թ.:
• ՀՀ ՆԳՆ ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրի զննությամբ պարզվել է, որ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանը ունի զրկված վարորդական իրավունքի վկայական՝ 19.10.2022թ.-19.10.2023թ։
Զննություն կատարելու մասին 24.03.2025թ. արձանագրությունը, համաձայն որի.
• Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 097662 վկայականի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման թվականն է՝ 13.07.2022թ., այն ուժի մեջ է մինչև 13.07.2023թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91100997, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000-0.200/1, ճշտության դասը՝ ±10%:
• Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 095310 վկայականի պատճենի զննությամբ արզվել է, որ ստուգաչափման թվականն է՝ 05.05.2023թ., այն ուժի մեջ է մինչև 05.05.2024թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91100896, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000/լ, ճշտության դասը՝ ±10%:
• Թիվ 074605 ստուգաչափման վկայականում և թիվ 083748 ստուգաչափման վկայականում նշված 0.000-0.200մգ/լ չափման տիրույթի փոխարեն պետք է լինի 0.000-2.000մգ/լ:
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և վարույթի նյութերին կցված՝ թիվ 8180248861, թիվ 8180250942 և թիվ 8180249144 արձանագրությունների, թիվ 8200328548 որոշման, ստուգաչափման թիվ 083748 և թիվ 074605 վկայականների, սթափության թիվ 01987 և թիվ 00511 կտրոնների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվության, թիվ 097662 և թիվ 095310 ստուգաչափման վկայականների և թիվ 074605 և թիվ 083748 ստուգաչափման վկայականների չափման տիրույթների պատճենները:
Դատարանը, քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված և մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների ձևի և բովանդակության վերլուծության, միմյանց հետ համադրելու և ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով, դրանք պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկեց և հետազոտված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատեց վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, հետևաբար՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ հանգում է հետևության, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) և այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները կատարվել են նրա կողմից և ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ:
Դատարանը այդպիսի հետևության է հանգում, քանի որ դատաքննության ընթացքում մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատվեց «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան:
Անդրադառնալով ապացուցված արարքների նկատմամբ քրեական օրենսգրքի կիրառման ենթակա հոդվածի, հոդվածի մասի կամ կետի հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Պետրոսյանին մեղսագրված արարքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին, որոնցով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությունների շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արտյոմ Պետրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արտյոմ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նրա խնամքի տակ առկա են երկու անչափահաս երեխաներ՝ Նատալի Արտյոմի Պետրոսյանը, ծնված՝ 05.09.2017թ. և Բեկ Արտյոմի Պետրոսյանը, ծնված՝ 17.04.2024թ., ինչպես նաև հղիության շրջանում գտնվող կինը, զղջացել է կատարած արարքների համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքների հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրանց համար:
Դատարանը մեղադրյալ Արտյոմ Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են.
«(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը):
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»:
Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները):
Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ավելին՝ Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գառնիկ Սեյրանի Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով՝ 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 և այլ որոշումներ):
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ նկատի ունենալով, որ Արտյոմ Պետրոսյանը առաջին անգամ կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ ՝ դատարանը գտնում է, որ օրենքի ուժով վերջինս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Պետրոսյանի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությունների շարժառիթը և նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործությունների ծանրությունը, նրա անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքների սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիաներով պատիժ պետք է նշանակել այդ հանցագործությունների համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի՝ տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ մեղադրյալ Արտյոմ Պետրոսյանը սույն գործով իրեն մեղսագրվող հանցանքներն ավարտվելու օրերին՝ 16.04.2023թ., 20.05.2023թ. և 04.09.2023թ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող , հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Ընդ որում, թեպետ իրավահպատակ վարքագիծը բնորոշ է հասարակության լայն շրջանակներին և յուրաքանչյուր քաղաքացու հասարակական պարտքն է, հետևապես անձի կողմից նախկինում հանցանք կատարած կամ դատապարտված չլինելը, ինչպես նաև նոր հանցանք չկատարելը չեն կարող դիտարկվել որպես անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, այդուհանդերձ՝ մեղադրյալ Ա.Պետրոսյանի՝ նախկինում դատապարտված չլինելու և առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ կատարած լինելու հանգամանքը գնահատելով վերջինիս կողմից դրա հետևանքները նախատեսելու բնույթի և աստիճանի կոնտեքստում, և ելնելով նաև մարդասիրության սկզբունքից, նրա դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագծից, ընտանեկան և սոցիալական դրությունից, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղից և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերից ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Նկատի ունենալով, որ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով նախատեսված երեք, որոնցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից՝ դատարանը գտնում է, որ հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ նշանակելով` վերջնական պատիժը պետք է որոշել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին և 9-րդ մասերով սահմանված կարգով՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով:
Դատարանը նաև պարզեց, որ մեղադրյալ Ա.Պետրոսյանը չի կարող անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել նշանակված տուգանքը, սակայն պատրաստակամ է այն վճարել մաս առ մաս:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝
«Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»:
Նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Արտյոմ Պետրոսյանը, նյութական դրությունից ելնելով, ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու տուգանքը, այսինքն՝ տուգանքի անհապաղ վճարումն անհնար է՝ դատարանը գտնում է, որ նրան պետք է թույլատրել նշանակվող տուգանքը մաս առ մաս վճարել 1 տարվա ընթացքում:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և վարույթի նյութերին կցված՝ թիվ 8180248861, թիվ 8180250942 և թիվ 8180249144 արձանագրությունների, թիվ 8200328548 որոշման, ստուգաչափման թիվ 083748 և թիվ 074605 վկայականների, սթափության թիվ 01987 և թիվ 00511 կտրոնների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվության, թիվ 097662 և թիվ 095310 ստուգաչափման վկայականների և թիվ 074605 և թիվ 083748 ստուգաչափման վկայականների չափման տիրույթների պատճենները պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները պետք է վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ և 364-րդ հոդվածներով՝ դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 2(երկու) դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000(երեք հարյուր յոթանասուհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով,
2(երկու) դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ յուրաքանչյուր դրվագով դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000(երեք հարյուր յոթանասուհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին և 9-րդ մասերի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.125.000(մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանին թույլատրել նշանակված՝ 1.125.000(մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 1(մեկ) տարվա ընթացքում:
Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արտյոմ Պետրոսի Պետրոսյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ