Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1066/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.4
Պատասխանող
Սևակ Պետրոսյան Հովհաննեսի
Սևակ Պետրոսյան
Սևակ Պետրոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արտակ Կարապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Վաչե Մարգարյան
Մխիթար Պապոյան
Լուսինե Աբգարյան
Ռոբերտ Պապոյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արտակ Կարապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Վաչե Մարգարյան
Մխիթար Պապոյան
Լուսինե Աբգարյան
Ռոբերտ Պապոյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-10-23 | 15:00 | 6 | Կայացել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-10-08 | 15:00 | 6 | Կայացել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-09-08 | 16:00 | 6 | Չի կայացել | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-07-17 | 17:00 | 6 | Չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-28 | 14:00 | 7 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-21 | 17:50 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-14 | 17:00 | 7 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/1066/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, (այսուհետ՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ռ․ԱՐՍԵՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ԲԱԲԱՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ս․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2025 թվականի ապրիլի 28-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի՝ ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 6-ին՝ Ապարան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա, չի աշխատում, ստացել է բարձրագույն կրթություն, վերագրվող արարքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի Ա․Մարտիրոսյան փողոցի 5-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է՝ հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով։
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 334-րդ հոդված 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթը:
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի՝ 2025 թվական փետրվարի 12-ի որոշմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրանյութ:
Այսպես.
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը, խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 0,14 գրամ հաստատուն քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔ վարչությունում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 14-ի որոշմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ համակցությամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը։
Հիշյալ որոշումը 2025 թվականի փետրվարի 21-ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: Փետրվարի 24-ին՝ ժամը 19:15-ին, մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է էլեկտրոնային հսկողություն:
ՀՀ Վերքաննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի հատուկ վերանայման բողոքը բավարարվել է՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 11-ի որոշումը բեկանվել և փոփոխվել է, Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 ամիս ժամկետով։ Սևակ Պետրոսյանի՝ տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը հաշվակցվել է կալանքի ժամկետին։
2025 թվականի մարտի 17-ին Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված էլեկտրոնային հսկողությունը դադարեցվել է, և նա տեղափոխվել է քրեակատարողական հիմնարկ։
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13134825 քրեական վարույթը։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ թիվ 13134825 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 13111525 համարի ներքո։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Արթուր Մխիթարյանին թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 13134825 համարը։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է Սևակ Պողոսյանին թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 13134925 համարը։
2025 թվականի մարտի 31-ին թիվ 13111525 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1066/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և 2025 թվականի ապրիլի 1-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին:
2025 թվականի ապրիլի 2-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 14-ի որոշմամբ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 24-ը ներառյալ։
2. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը և պաշտպան Արսեն Բաբայանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
Հանրային մեղադրող Ռ․Արսենյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակման և ըստ այդմ՝ վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
Սևակ Պետրոսյանին վերագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարք:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց իրացնելու նպատակի առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելու, պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու կամ առաքելու համար:
Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է ազատազրկումը` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում․
- առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- պատիժը նշանակելու պահին Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս երեխայի՝ 2014 թվականի փետրվարի 26-ին ծնված Ալիսա Պետրոսյանի գտնվելը (հիմք՝ ծննդյան վկայական ԱԲ309292, հատոր 3-րդ, վ․է 18-19)։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է այն, որ նա հանցանքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն (հիմք՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից ստացված ձև 8 տեղեկանք և <<Դատալեքս>> տեղեկատվական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3337/01/24 քրեական գործով կայացված դատավճիռ, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ին կայացրած դատավճռով Սևակ Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու մեջ և նրան դատապարտել է տուգանքի՝ 450․000 ՀՀ դրամի չափով։ Դատավճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, և 2025 թվականի հունվարի 21-ին տրվել է այն ի կատար ածելու վերաբերյալ կարգադրություն։ Ըստ դատավճռի՝ Սևակ Պետրոսյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2023 թվականի հունիսի 16-ին։ հատոր 1-ին, վ․է 39-40, հատոր 3-րդ, վ․է 10-16):
Որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ Դատարանը դիտարկում է այն, որ Սևակ Պետրոսյանն ունի առողջական խնդիրներ (ըստ Վարդանանց ԲԿ-ից տրված բժշկի խորհրդատվության վերաբերյալ ամփոփագրի՝ Սևակ Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է <<հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնտրակտուրա>>, հատոր 3-րդ, վ․է 44)։ Բացի այդ, ըստ ՀՀ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական (հատոր 3-րդ, վ․է 39)։
Անդրադառնալով պատժի հետ կապված հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…):
Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ Սևակ Պետրոսյանին վերագրվում է դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության հանցագործություն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով:
Մասնավորապես՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել՝ Սևակ Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով, որը նա պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, և դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
Բացի այդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը (գործի քննության ընթացքում պարզվել է, որ Սևակ Պետրոսյանն առ այս պահը նշանակված տուգանքից որևէ վճարում չի կատարել), և անհրաժեշտ է Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան սույն գործով երկրորդ անգամ փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի փետրվարի 24-ից:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դիրքորոշմանը, ապա Դատարանը հարկ է համարում կատարել հետևյալ իրավական վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
(…):
Օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հարցի շուրջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գեղամ Գեղամյանի վերաբերյալ 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՔԴ/0132/01/15 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում (ՎԲ-55/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-11/08, ՎԲ-13/08, ՎԲ-25/08, ՎԲ-ԵՔՐԴ/0057/01/08, ՏԴ/0094/01/09, ԱՎԴ2/0057/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԱՔԴ/0195/01/09 և այլն), և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորվել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։ Օրենքում օգտագործվող <<բացառիկ>> բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության։ Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
11.1. Վճռաբեկ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կարող է կիրառվել բոլոր այն դեպքերում, երբ առանձին մեղմացնող հանգամանքները կամ դրանց համակցությունը ճանաչվում են որպես բացառիկ, կամ, երբ խմբակային հանցագործության մասնակիցն ակտիվորեն աջակցում է խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանը։ Ուստի ակնհայտ է, որ նշված նորմն ունի դիսպոզիտիվ բնույթ, և դատարանն այս հարցում օժտված է հայեցողական լիազորությամբ (…)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
(․․․)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(․․․)։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, (որոնք, չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ շարունակում են մնալ արդիական), և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի (մեղադրյալի) ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15)։
Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ արձանագրված մեղմացուցիչ հանգամանքները (կատարած արարքն ընդունելը, դրա համար զղջալը և պատիժ նշանակելու պահին մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի գտնվելը) դուրս չեն սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ չեն, որ հանդիսանալով բացառություն՝ նվազեցնեն Սևակ Պետրոսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը՝ հատկապես, երբ Սևակ Պետրոսյանը, վերագրվող արարքը կատարելով, ըստ էության ոտնձգել է բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, և հատկապես այն պայմաններում, երբ նմանաբնույթ հանցագործությունների՝ առավելապես վերջին ժամանակաշրջանի քանակական աճը թելադրում է այդ ուղղությամբ իրականացվող քրեական քաղաքականության խստացում։ Այս համատեքստում Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև այն, որ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ թմրամիջոցն օգտագործել է ձեռքի շրջանում ունեցած ուժեղ ցավերի պատճառով, ինչը, սակայն, ոչ միայն չի կարող բնույթով որպես բացառիկ հանգամանք գնահատվել մեղադրյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար, այլև չի կարող ընդհանրապես թեկուզ փոքր ինչ արդարացնել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը մասնակցություն ունենալու հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, ապա Դատարանը գտնում է, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են: Մասնավորապես՝ սույն դեպքում գործի հանգամանքները և հանցավորի անձը Դատարանի մոտ չեն առաջացնում այն համոզվածությունը և վստահությունը, որ Սևակ Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Ի վերջո, չնայած այն հանգամանքին, որ մարված դատվածությունները չեն կարող անձի համար որևէ անբարենպաստ հետևանք առաջացնել, սակայն Դատարանի ուշադրությունից չի կարող վրիպել այն, որ նախկինում մի քանի անգամ դատարանները Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չեն կիրառել, այդ թվում՝ նաև նրա կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 273-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու պարագայում (հիմք՝ դատվածության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանք, հատոր 1-ին, վ․է 39-40)։ Մինչդեռ, ստացվում է, որ Սևակ Պետրոսյանը որևէ անգամ անհրաժեշտ հետևություններ չի արել և հերթական անգամ աչքի է ընկել հանցավոր վարքագծով՝ այն էլ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված։
Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև Սևակ Պետրոսյանի բարեկամուհու՝ Թամարա Ավետիսյանի կողմից Դատարանին հասցեագրած դիմումը (3-րդ հատոր, վ․է 40), որով վերջինս հանյտնել է, որ ամուսնու մահից հետո Սևակ Պետրոսյանը ֆինանսապես և այլ հարցերում աջակցել է իրեն ու իր չորս անչափահաս երեխաներին, սակայն գտնում է, որ արդեն իսկ արված վերլուծությունը խոսում է այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրի, որպիսի պայմաններում միայն հնարավոր կլինի հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը։
Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև մեղադրյալի կողմից առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքը՝ արձանագրելով հանդերձ, որ գործի քննության ընթացքում չի ներկայացվել այնպիսի մի փաստարկ, որը հիմք կտար ասելու, թե մեղադրյալին անազատության մեջ պահելն ու նրա առողջական խնդիրներն անհամատեղելի են։ Մյուս կողմից Դատարանն արձանագրում է, որ պետության պոզիտիվ պարտականությունն է անազատության մեջ պահվող անձանց առողջական վիճակի վերաբերյալ հոգ տանելու, և այդ առումով քրեակատարողական հիմնարկներում համապատասխան քայլեր ձեռնարկվում են։
Անդրադառնալով տուգանքի վճարման վերաբերյալ հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
(...)
8․ Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)
(…):
Թեև մեղադրյալը սույն գործի քննության ընթացքում չի միջնորդել իր նկատմամբ տուգանք պատիժը նշանակելու դեպքում տարաժամկետել դրա վճարումը, այնումանայնիվ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, դեռևս 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/3337/01/24 գործով դատավճիռ կայացնելիս Սևակ Պետրոսյանի գույքային վիճակը հաշվի առնելով, նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի վճարման համար սահմանել է 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ: Ավելին՝ պարզվել է, որ մեղադրյալը սույն պահին ևս չի աշխատում։ Այսինքն՝ մեղադրյալի գույքային վիճակն այնպիսինն է, որ նա չի կարող միանգամից և ամբողջությամբ վճարել նշանակվող տուգանքի գումարը։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անկախ Սևակ Պետրոսյանի կողմից համապատասխան միջնորդությամբ հանդես չգալու հանգամանքից՝ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժի՝ տուգանքի վճարման համար պետք է սահմանել 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ:
Քննարկելով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնել:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված, փորձագետի թիվ 676 Ք-25 եզրակացությանը կից տրամադրված և գործի հետ դատարան ուղարկված փաթեթը՝ կնիքված <<ՀՀ ՔԿ փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ի <<ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1>> ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմով, որում առկա են հետազոտման առարկա նյութերը, այդ թվում՝ սույն գործով իրեղեն ապացույց հանդիսացող 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել նախաքննություն իրականացրած մարմնին՝ թիվ 13134925 քրեական վարույթին կցելու համար։
Միևնույն ժամանակ Սևակ Պետրոսյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված վերջինիս բջջային հեռախոսը, դրամապանակը, պայուսակը և դեղորայքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Սևակ Պետրոսյանին կամ վերջինիս լիազորված անձին:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ փորձաքննությունների կատարման համար ծախսվել է ընդհանուր 423․000 (չորս հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ, ինչը, սակայն, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորման լույսի ներքո ենթակա չէ մեղադրյալից բռնագանձման։
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464․4 և 464․5 հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով, որը նա պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը, և Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից, իսկ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ։
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո փորձագետի թիվ 676 Ք-25 եզրակացությանը կից տրամադրված և գործի հետ դատարան ուղարկված փաթեթը՝ կնիքված <<ՀՀ ՔԿ փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ի <<ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1>> ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմով, որում առկա են հետազոտման առարկա նյութերը, այդ թվում՝ սույն գործով իրեղեն ապացույց հանդիսացող 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրամիջոցը, վերադարձնել նախաքննություն իրականացրած մարմնին՝ թիվ 13134925 քրեական վարույթին կցելու համար։
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված վերջինիս բջջային հեռախոսը, դրամապանակը, պայուսակը և դեղորայքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Սևակ Պետրոսյանին կամ վերջինիս լիազորված անձին։
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, (այսուհետ՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ռ․ԱՐՍԵՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ԲԱԲԱՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ս․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
2025 թվականի ապրիլի 28-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի՝ ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 6-ին՝ Ապարան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա, չի աշխատում, ստացել է բարձրագույն կրթություն, վերագրվող արարքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի Ա․Մարտիրոսյան փողոցի 5-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է՝ հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով։
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 334-րդ հոդված 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթը:
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի՝ 2025 թվական փետրվարի 12-ի որոշմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրանյութ:
Այսպես.
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը, խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 0,14 գրամ հաստատուն քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔ վարչությունում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 14-ի որոշմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ համակցությամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը։
Հիշյալ որոշումը 2025 թվականի փետրվարի 21-ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: Փետրվարի 24-ին՝ ժամը 19:15-ին, մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է էլեկտրոնային հսկողություն:
ՀՀ Վերքաննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի հատուկ վերանայման բողոքը բավարարվել է՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 11-ի որոշումը բեկանվել և փոփոխվել է, Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 ամիս ժամկետով։ Սևակ Պետրոսյանի՝ տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը հաշվակցվել է կալանքի ժամկետին։
2025 թվականի մարտի 17-ին Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված էլեկտրոնային հսկողությունը դադարեցվել է, և նա տեղափոխվել է քրեակատարողական հիմնարկ։
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13134825 քրեական վարույթը։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ թիվ 13134825 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 13111525 համարի ներքո։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Արթուր Մխիթարյանին թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 13134825 համարը։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է Սևակ Պողոսյանին թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 13134925 համարը։
2025 թվականի մարտի 31-ին թիվ 13111525 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1066/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և 2025 թվականի ապրիլի 1-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին:
2025 թվականի ապրիլի 2-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 14-ի որոշմամբ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 24-ը ներառյալ։
2. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը և պաշտպան Արսեն Բաբայանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
Հանրային մեղադրող Ռ․Արսենյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակման և ըստ այդմ՝ վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
Սևակ Պետրոսյանին վերագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարք:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց իրացնելու նպատակի առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելու, պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու կամ առաքելու համար:
Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է ազատազրկումը` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում․
- առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- պատիժը նշանակելու պահին Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս երեխայի՝ 2014 թվականի փետրվարի 26-ին ծնված Ալիսա Պետրոսյանի գտնվելը (հիմք՝ ծննդյան վկայական ԱԲ309292, հատոր 3-րդ, վ․է 18-19)։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է այն, որ նա հանցանքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն (հիմք՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից ստացված ձև 8 տեղեկանք և <<Դատալեքս>> տեղեկատվական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3337/01/24 քրեական գործով կայացված դատավճիռ, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ին կայացրած դատավճռով Սևակ Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու մեջ և նրան դատապարտել է տուգանքի՝ 450․000 ՀՀ դրամի չափով։ Դատավճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, և 2025 թվականի հունվարի 21-ին տրվել է այն ի կատար ածելու վերաբերյալ կարգադրություն։ Ըստ դատավճռի՝ Սևակ Պետրոսյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2023 թվականի հունիսի 16-ին։ հատոր 1-ին, վ․է 39-40, հատոր 3-րդ, վ․է 10-16):
Որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ Դատարանը դիտարկում է այն, որ Սևակ Պետրոսյանն ունի առողջական խնդիրներ (ըստ Վարդանանց ԲԿ-ից տրված բժշկի խորհրդատվության վերաբերյալ ամփոփագրի՝ Սևակ Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է <<հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնտրակտուրա>>, հատոր 3-րդ, վ․է 44)։ Բացի այդ, ըստ ՀՀ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական (հատոր 3-րդ, վ․է 39)։
Անդրադառնալով պատժի հետ կապված հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…):
Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ Սևակ Պետրոսյանին վերագրվում է դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության հանցագործություն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով:
Մասնավորապես՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել՝ Սևակ Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով, որը նա պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, և դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն:
Բացի այդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը (գործի քննության ընթացքում պարզվել է, որ Սևակ Պետրոսյանն առ այս պահը նշանակված տուգանքից որևէ վճարում չի կատարել), և անհրաժեշտ է Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան սույն գործով երկրորդ անգամ փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի փետրվարի 24-ից:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դիրքորոշմանը, ապա Դատարանը հարկ է համարում կատարել հետևյալ իրավական վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
(…):
Օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հարցի շուրջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գեղամ Գեղամյանի վերաբերյալ 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՔԴ/0132/01/15 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում (ՎԲ-55/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-11/08, ՎԲ-13/08, ՎԲ-25/08, ՎԲ-ԵՔՐԴ/0057/01/08, ՏԴ/0094/01/09, ԱՎԴ2/0057/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԱՔԴ/0195/01/09 և այլն), և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորվել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։ Օրենքում օգտագործվող <<բացառիկ>> բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության։ Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
11.1. Վճռաբեկ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կարող է կիրառվել բոլոր այն դեպքերում, երբ առանձին մեղմացնող հանգամանքները կամ դրանց համակցությունը ճանաչվում են որպես բացառիկ, կամ, երբ խմբակային հանցագործության մասնակիցն ակտիվորեն աջակցում է խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանը։ Ուստի ակնհայտ է, որ նշված նորմն ունի դիսպոզիտիվ բնույթ, և դատարանն այս հարցում օժտված է հայեցողական լիազորությամբ (…)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
(․․․)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(․․․)։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, (որոնք, չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ շարունակում են մնալ արդիական), և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի (մեղադրյալի) ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15)։
Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ արձանագրված մեղմացուցիչ հանգամանքները (կատարած արարքն ընդունելը, դրա համար զղջալը և պատիժ նշանակելու պահին մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի գտնվելը) դուրս չեն սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ չեն, որ հանդիսանալով բացառություն՝ նվազեցնեն Սևակ Պետրոսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը՝ հատկապես, երբ Սևակ Պետրոսյանը, վերագրվող արարքը կատարելով, ըստ էության ոտնձգել է բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, և հատկապես այն պայմաններում, երբ նմանաբնույթ հանցագործությունների՝ առավելապես վերջին ժամանակաշրջանի քանակական աճը թելադրում է այդ ուղղությամբ իրականացվող քրեական քաղաքականության խստացում։ Այս համատեքստում Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև այն, որ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ թմրամիջոցն օգտագործել է ձեռքի շրջանում ունեցած ուժեղ ցավերի պատճառով, ինչը, սակայն, ոչ միայն չի կարող բնույթով որպես բացառիկ հանգամանք գնահատվել մեղադրյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար, այլև չի կարող ընդհանրապես թեկուզ փոքր ինչ արդարացնել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը մասնակցություն ունենալու հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, ապա Դատարանը գտնում է, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են: Մասնավորապես՝ սույն դեպքում գործի հանգամանքները և հանցավորի անձը Դատարանի մոտ չեն առաջացնում այն համոզվածությունը և վստահությունը, որ Սևակ Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Ի վերջո, չնայած այն հանգամանքին, որ մարված դատվածությունները չեն կարող անձի համար որևէ անբարենպաստ հետևանք առաջացնել, սակայն Դատարանի ուշադրությունից չի կարող վրիպել այն, որ նախկինում մի քանի անգամ դատարանները Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չեն կիրառել, այդ թվում՝ նաև նրա կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 273-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու պարագայում (հիմք՝ դատվածության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանք, հատոր 1-ին, վ․է 39-40)։ Մինչդեռ, ստացվում է, որ Սևակ Պետրոսյանը որևէ անգամ անհրաժեշտ հետևություններ չի արել և հերթական անգամ աչքի է ընկել հանցավոր վարքագծով՝ այն էլ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված։
Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև Սևակ Պետրոսյանի բարեկամուհու՝ Թամարա Ավետիսյանի կողմից Դատարանին հասցեագրած դիմումը (3-րդ հատոր, վ․է 40), որով վերջինս հանյտնել է, որ ամուսնու մահից հետո Սևակ Պետրոսյանը ֆինանսապես և այլ հարցերում աջակցել է իրեն ու իր չորս անչափահաս երեխաներին, սակայն գտնում է, որ արդեն իսկ արված վերլուծությունը խոսում է այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրի, որպիսի պայմաններում միայն հնարավոր կլինի հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը։
Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև մեղադրյալի կողմից առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքը՝ արձանագրելով հանդերձ, որ գործի քննության ընթացքում չի ներկայացվել այնպիսի մի փաստարկ, որը հիմք կտար ասելու, թե մեղադրյալին անազատության մեջ պահելն ու նրա առողջական խնդիրներն անհամատեղելի են։ Մյուս կողմից Դատարանն արձանագրում է, որ պետության պոզիտիվ պարտականությունն է անազատության մեջ պահվող անձանց առողջական վիճակի վերաբերյալ հոգ տանելու, և այդ առումով քրեակատարողական հիմնարկներում համապատասխան քայլեր ձեռնարկվում են։
Անդրադառնալով տուգանքի վճարման վերաբերյալ հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
(...)
8․ Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)
(…):
Թեև մեղադրյալը սույն գործի քննության ընթացքում չի միջնորդել իր նկատմամբ տուգանք պատիժը նշանակելու դեպքում տարաժամկետել դրա վճարումը, այնումանայնիվ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, դեռևս 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/3337/01/24 գործով դատավճիռ կայացնելիս Սևակ Պետրոսյանի գույքային վիճակը հաշվի առնելով, նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի վճարման համար սահմանել է 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ: Ավելին՝ պարզվել է, որ մեղադրյալը սույն պահին ևս չի աշխատում։ Այսինքն՝ մեղադրյալի գույքային վիճակն այնպիսինն է, որ նա չի կարող միանգամից և ամբողջությամբ վճարել նշանակվող տուգանքի գումարը։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անկախ Սևակ Պետրոսյանի կողմից համապատասխան միջնորդությամբ հանդես չգալու հանգամանքից՝ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժի՝ տուգանքի վճարման համար պետք է սահմանել 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ:
Քննարկելով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնել:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված, փորձագետի թիվ 676 Ք-25 եզրակացությանը կից տրամադրված և գործի հետ դատարան ուղարկված փաթեթը՝ կնիքված <<ՀՀ ՔԿ փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ի <<ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1>> ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմով, որում առկա են հետազոտման առարկա նյութերը, այդ թվում՝ սույն գործով իրեղեն ապացույց հանդիսացող 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել նախաքննություն իրականացրած մարմնին՝ թիվ 13134925 քրեական վարույթին կցելու համար։
Միևնույն ժամանակ Սևակ Պետրոսյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված վերջինիս բջջային հեռախոսը, դրամապանակը, պայուսակը և դեղորայքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Սևակ Պետրոսյանին կամ վերջինիս լիազորված անձին:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ փորձաքննությունների կատարման համար ծախսվել է ընդհանուր 423․000 (չորս հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ, ինչը, սակայն, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորման լույսի ներքո ենթակա չէ մեղադրյալից բռնագանձման։
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464․4 և 464․5 հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով, որը նա պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը, և Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից, իսկ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ։
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո փորձագետի թիվ 676 Ք-25 եզրակացությանը կից տրամադրված և գործի հետ դատարան ուղարկված փաթեթը՝ կնիքված <<ՀՀ ՔԿ փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ի <<ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1>> ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմով, որում առկա են հետազոտման առարկա նյութերը, այդ թվում՝ սույն գործով իրեղեն ապացույց հանդիսացող 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրամիջոցը, վերադարձնել նախաքննություն իրականացրած մարմնին՝ թիվ 13134925 քրեական վարույթին կցելու համար։
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված վերջինիս բջջային հեռախոսը, դրամապանակը, պայուսակը և դեղորայքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Սևակ Պետրոսյանին կամ վերջինիս լիազորված անձին։
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԵԴ1/1066/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«23» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
պաշտպան
Մ.Պապոյան
Ռ.Պապոյան
Լ․Աբգարյան
Հ.Հակոբյան
Ա.Բաբայան
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1986 թվականի հունվարի 6-ին Ապարան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվում է Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի Ա․Մարտիրոսյան փողոցի 5-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի ապրիլի 28-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Արթուր Հակոբի Մխիթարյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Գեղամ Մակարի Մկրտչյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի պետի տեղակալ Ա.Հովակիմյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Արթուր Հակոբի Մխիթարյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Գեղամ Մակարի Մկրտչյանը:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատածազ Ռ.Արսենյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով Սևակ Հովհաննես Պետրոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0.14 գրամ հաստատուն քաշով «Կոկաին» տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔ վարչությունում կատարված վերջինի անձնական խուզարկությամբ:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալված Արթուր Հակոբի Մխիթարյանն ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալված Գեղամ Մակարի Մկրտչյանն ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ԵԴ1/0195/06/25 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակի: Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի ձերբակալումը համարվել է իրավաչափ: Թիվ 13111525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով՝ համակցված գրավի՝ 5․000․000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքի հետ: Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին պարտավորեցվել է 2025 թվականի փետրվարի 14-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ Կոտայքի մարզ, գ.Քասախ, Պ.Սևակ տուն 4 հասցեն և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ պաշտպանների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, բացառությամբ՝ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականիի մարտի 7-ի թիվ ԵԴ1/0195/06/25 որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի բողոքը բավարարվել է: Թիվ ԵԴ1/0195/06/25 վարույթով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 14-ի որոշումը բեկանվել և փոփոխվել է: 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է՝ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը որոշվել է հաշվել մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ կալանքի երկամսյա ժամկետի մեջ հաշվակցելով վերջինի տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը: Որպես գրավի գումար Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 900013298014 դեպոզիտ հաշվեհամարին վճարված 5.000.000 ՀՀ դրամ գումարը որոշվել է վերադարձնել գրավատուին:
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13134825 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13134825 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթին:
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ ավագ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Արթուր Մխիթարյանին թմրանյութ իրացրած հատկանիշներ բովանդակող մասը, առանձնացվել է առանձին վարույթում, որին շնորհվել է թիվ 13134825 համարը:
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Սևակ Պետրոսյանին թմրանյութ իրացրած հատկանիշներ բովանդակող մասը, առանձնացվել է առանձին վարույթում, որին շնորհվել է թիվ 13134925 համարը՝ նախաքննությունը շարունակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2025 թվականի մարտի 26-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով նախաքննություն իրականացնող ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է: Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ 0.49 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պահելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով՝ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ի մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով՝ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը:
2025 թվականի մարտի 31-ին Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ թիվ 13111525 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1066/01/25 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 14-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 24-ը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցվել է՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակվել է ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից, իսկ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 (մեկ) տարի ժամկետ։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերը նշված դատավճռի օրինակը մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանը ստացել է 2025 թվականի հունիսի 3-ին:
2025 թվականի հունիսի 9-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճռի դեմ:
Թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հունիսի 17-ին:
2025 թվականի հունիսի 17-ին էլեկտրոնային մակագրությամբ թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը մակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավորներ Է.Մանասյանին, Ն.Հովակիմյանին, Վ.Մարգարյանին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունիսի 27-ի որոշմամբ նախագահող դատավոր Է.Մանասյանն ինքնաբացարկ է հայտնել:
2025 թվականի հունիսի 27-ին էլեկտրոնային մակագրությամբ թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը վերամակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավորներ Մ.Պապոյանին, Ռ.Պապոյանին և Լ.Աբգարյանին (նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հունիսի 30-ին):
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Պաշտպանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոփել Առաջին ատյանի դատարանի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործի շրջանակներում կայացված դատավճիռը և մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել։
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացված դատավճռով պատշաճ և համակողմանի վերլուծության չի ենթարկել պատժի նպատակների իրագործման հարցը՝ դրանց անդրադառնալով չափազանց մակերեսորեն։ Այսինքն՝ առկա չէ որևէ իրավաչափ հիմնավորում առ այն, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով կամ օրենքով նախատեսվածից առավել մեղմ պատիժ նշանակելով, հնարավոր չէ հասնել հետապնդվող նպատակին։
Հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը նույնիսկ անդրադարձ չի կատարել իրավունքների սահմանափակման համաչափության գաղափարին, որն իր ամրագրումն է ստացել ՀՀ Սահմանադրությամբ, իսկ պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը՝ քրեական օրենսգրքով։
Մասնավորապես, պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից չափազանց կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձնավորությունը, իսկ հանցավորի անձնավորության վերաբերյալ կան բնութագրական տվյալներ, որոնք հաստատվել են դատարանի կողմից, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանն ունի որոշակի սուր առողջական խնդիրներ, մասնավորապես՝ «հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բակզոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնկտրակտուրա», բացի այդ Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի համաձայն՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։
Սակայն, հետագայում Առաջին ատյանի դատարանը որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներ գնահատել է Սևակ Պետրոսյանի նախկինում ունեցած դատվածությունները, որոնք արդեն իսկ մարվել են։ Դրանք, ըստ էության, չէին կարող դրվել դատավճռի հիմքում և դրանց վերաբերյալ պաշտպանական կողմի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող կատարել որոշակի դատողություններ, որոնք էլ հիմք կհանդիսանային, որպեսզի դատարանը հանգի հետևության այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի պատիժը հենց քրեակատարողական հիմնարկում։
Այս համատեքստում հարկ է անդրադառնալ Հուրբենն ընդդեմ Բելգիայի գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը, որտեղ մասնավորապես խոսք է գնում անձի՝ «մոռացված լինելու իրավունքի» մասին։ Այդ իրավունքի իրականացումն անձի համար չափազանց կարևոր է, քանզի անձին տրվում է հնարավորություն՝ մոռանալու իր անցյալը և իր կյանքը սկսել նորից։ Այս դեպքում, տվյալ անձը հասարակության մեջ չունի լայն ճանաչում, որը նույնպես վկայում է այս իրավունքի իրականացման անհրաժեշտության մասին, իսկ վերասոցիալականացմանը հասնելու համար էլ առավել արդյունավետ կլիներ, որ մարված դատվածությունների մասին դատողություններն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չարվեին, հիմքում դնելով նաև այս իրավունքի գաղափարը։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվառել է Սևակ Պետրոսյանի մարված դատվածությունները, դրանց վերաբերյալ արել է դատողություններ, եզրահանգումներ, որոնք ազդեցություն են գործադրել դատարանի ներքին համոզման վրա, որի մասին ուղղակիորեն նշված է դատավճռում, մինչդեռ, այդպիսի տվյալները չպետք է և չէին կարող ազդել դատարանի ներքին համոզման վրա։
Պաշտպանական կողմի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պահպանել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով սահմանված որոշակի պահանջները՝ չափազանց հպանցիկ անդրադառնալով Սևակ Պետրոսյանի առողջական վիճակին։
Մասնավորապես՝ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ Սևակ Պետրոսյանն օգտագործել է թմրամիջոցը բացառապես ցավերը մեղմելու համար, մասնավորապես՝ մեղադրյալը տառապում է ձախ արմնկահոդի ծանր հոդախախտումից՝ բազկոսկրի վիրաբուժական միջամտությունից հետո առաջացած բարդությամբ։ Հիվանդությունն ուղեկցվում է մշտական ու արտահայտված ցավերով, ինչպես նաև ձեռքի շարժումների կտրուկ սահմանափակմամբ, ինչը լրջորեն ազդում է նրա կենսական որակի վրա։ Բժշկական եզրակացությամբ՝ անհրաժեշտ է տոտալ էնդոպրոթեզավորում սեղմ ժամկետներում, այնուհետև՝ վերականգնողական երկարատև բուժում։ Համաձայն նույն փաստաթղթի՝ այդպիսի վիրահատություն Հայաստանի Հանրապետությունում հնարավոր չէ կատարել, քանի որ Հայաստանում որևէ բժշկական հաստատություն չունի անհրաժեշտ տեխնիկական հագեցվածությունը։ Բժիշկների տված խորհրդատվության համաձայն՝ եթե ձախ արմնկահոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորումը չիրականացվի կամ ուշացվի, ապա դա կարող է հանգեցնել մի շարք անդառնալի կամ ծանրացուցիչ հետևանքների, որոնք կազդեն մեղադրյալի առողջության, աշխատունակության և կյանքի որակի վրա։ Այս պարագայում դա հանդիսանում է հանցանքի կատարման շարժառիթը։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գնահատման առարկա չի դարձել նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի ունեցած հիվանդությունը հնարավոր չէ բուժել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, որի վերաբերյալ դատարանին է ներկայացվել պատշաճ բժշկական տեղեկանքը։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանքները գնահատվել են մասնակի, այն էլ չափազանց մակերեսային, իսկ դատական ակտերը, այն էլ մեղադրական, պետք է լինեն բավարար չափով հիմնավորված։ Սա ինքնին խախտում է ինչպես պատժի անհատականացման սկզբունքի վերաբերելի պահանջները, այնպես էլ խաթարում պատժի նպատակների էությունը, քանզի դատարանի կողմից այդպիսի դիրքորոշման արտահայտմամբ տպավորություն է ստեղծվում, որ այդպիսի կամ նմանաբնույթ հանցակազմի շրջանակներում մեղադրվող անձինք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու եղանակով, որը պաշտպանական կողմի գնահատմամբ չի կարող լինել իրավաչափ։ Սակայն ընդհանուր իրավունքի էությունը պահանջում է, որպեսզի կիրառված պատժատեսակն ու դրա չափը լինեն ոչ թե ինքնանպատակ, այլ պիտանի, անհրաժեշտ և համարժեք՝ գործի ամբողջական փաստերի վրա հիմնված հանգամանքների ուսումնասիրության և հանցավորի անձնային հատկանիշների լույսի ներքո, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ հասնել անհրաժեշտ նպատակին։
Նման առողջական վիճակը դիտարկվում է ոչ միայն որպես դատական հաշվեկշռման ենթակա անհատական հանգամանք, այլև՝ որպես պատժի նպատակների գնահատման գործոն։ Մասնավորապես՝ «վերասոցիալականացման» նպատակն այդ պայմաններում կորցնում է իր գործնական արդյունավետությունը, քանի որ անձը չունի կենսաբանական բավարար կարողություն՝ հասարակությանը լիարժեք վերադարձի համար, իսկ «հանցագործությունների կանխման» նպատակին հնարավոր է հասնել նաև առանց ազատազրկման, առավել մեղմ միջոցներով։
Վերոնշյալ հանգամանքների ոչ պատշաճ ուսումնասիրությունը և համարժեք գնահատումը կարող է հանգեցնել, մասնավորապես՝ շարժունակության լրիվ կորստի, առանց վիրահատության, հոդի կառուցվածքային վնասումները կարող են խորանալ, ինչի հետևանքով ձեռքը կդառնա գործնականում անշարժ։ Դա ոչ միայն ֆիզիկական սահմանափակում է, այլ նաև ցավերի քրոնիկացման պատճառ։ Կունենա մշտական անտանելի ցավեր՝ խախտված հոդն առաջացնում է նյարդային գրգռվածություն և բորբոքում, որոնք, առանց վիրաբուժական միջամտության, միայն ուժեղանում են։ Սպազմները և ցավային համախտանիշը կարող են բերել նաև հոգեբանական սթրեսի, դեպրեսիայի։ Կհանգեցնի սևեռուն բորբոքային պրոցեսների՝ թերբուժված հոդի դեպքում բորբոքումը կարող է տարածվել հարակից հյուսվածքների վրա՝ առաջացնելով լրացուցիչ բարդություններ (օրինակ՝ օստեոարթրիտ, նևրիտ)։ Կհանգեցնի ֆունկցիոնալ հաշմանդամության՝ առանց ժամանակին վիրահատման, մեծանում է ռիսկը, որ անձը կդառնա մշտապես հաշմանդամ, մասնավորապես՝ չի կարողանա ինքնուրույն հոգալ իր տարրական կենցաղային կարիքները։
Քրեաիրավական առումով կհանգեցնի պատժի նպատակների խաթարման։ Եթե անձը գործնականում կարող է դառնալ անաշխատունակ, ապա պատժի իրականացման՝ հատկապես ազատազրկման ռեժիմը դառնում է ոչ միայն անհամարժեք, այլ խախտում է մարդասիրական մոտեցման սկզբունքը։ Կհանգեցնի անարդյունավետության՝ վերասոցիալականացման տեսանկյունից՝ հատուկ բժշկական կարիքներ ունեցող անձը չի կարող պատշաճ օգտվել վերասոցիալականացման մեխանիզմներից (աշխատանք, կրթություն), ուստի պատիժը կորցնում է իր նպատակային գործառույթը։
Սույն գործով առկա հանգամանքների համակցությունը՝ ներառյալ մեղադրյալի անձնական տվյալները, վարքագիծը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք ներկայացվել են գործի նյութերում, ըստ էության, կազմում են այնպիսի բացառիկ պայմանների ամբողջություն, որոնք բավարար հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառման համար։ Մասնավորապես, որպես այդպիսի բացառիկ պայման է հանդիսանում հանցագործության կատարման շարժառիթը, այն է՝ ցավերը մեղմելու նպատակով, որպես բացառիկ պայման է հանդիսանում նաև Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս անձի առկայությունը, որպես այդպիսի հանգամանք է համարվում կնոջ՝ Էլեոնորա Արմենի Թադևոսյանի և Սևակ Պետրոսյանի մոր՝ Կարինե Հակոբյանի ունեցած առողջական խնդիրները։
Վերոնշյալներն ուղիղ վկայում են, որ անչափահաս զավակից բացի մեղադրյալի խնամքին են գտնվում կինն ու մայրը, որոնք ունեն այնպիսի հիվանդություններ, որոնք սահմանափակում են վերջինների աշխատունակությունը, ինչպես նաև նշանակված բուժումների համար երկարատև ժամանակահատվածում անհրաժեշտ են ֆինանսական լուրջ միջոցներ, որոնք մինչ ձերբակալվելը հոգացել է հենց ինքը՝ մեղադրյալը։
Մեղադրյալի խնամքին են գտնվում նաև նրա մորաքրոջ որդու ընտանիքը և ստացվել է այնպես, որ մեղադրյալի խնամքին է գտնվում նաև մեկ այլ ընտանիք, իր եղբոր ընտանիքը, որն ունի չորս անչափահաս երեխաներ։
Նման պայմաններում պաշտպանական կողմի գնահատմամբ պատժի ավելի մեղմ տեսակով կարելի է ապահովել ինչպես սոցիալական արդարության վերականգնումը, այնպես էլ պատժի կանխարգելիչ ու վերասոցիալականացման նպատակների իրագործումը, որպիսի հանգամանքը նույնպես պատշաճ չի վերլուծվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս։ Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի կիրառել տվյալ նորմի համատեքստում բացառիկ հանգամանքների գաղափարը՝ այդպիսիք չտեղայնացնելով սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Պաշտպանական կողմը ներկայացրել էր անհրաժեշտ և բավարար տվյալներ, որոնք ուղղակիորեն վկայում են այդպիսի բացառիկ հանգամանքների մասին։
Անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտին՝ հարկ է նշել, որ Սևակ Պետրոսյանին մեղսագրված հանցանքն իր բնույթով չունի այնպիսի աստիճանի վտանգավոր ոտնձգության բնույթ հասարակական հարաբերությունների նկատմամբ ի համեմատ նույն բաժնում զետեղված այլ հանցատեսակների։ Քննարկվող հանցակազմի շրջանակներում, թեև ոտնձգության օբյեկտը հանդիսանում է բնակչության առողջությունը, սակայն կոնկրետ հանցակազմի անմիջական օբյեկտը չունի լայն հասարակության առողջության նկատմամբ ոտնձգության այդպիսի բարձր հանրային վտանգավորության աստիճան։
Թմրամիջոցների առանց իրացման նպատակի շրջանառության գործերում, հանցագործությունների կանխման նպատակը մի փոքր այլ երանգ է ստանում, քանի որ գործ ունենք սոցիալական և առողջապահական խնդրի, հաճախ՝ կախվածության կամ ինքնավնասման վարքագծի հետ։ Այստեղ պետք է զգույշ լինել՝ պատժի կրմամբ չխորացնել խնդիրը, այլ իրականում կանխել այն։
Առաջին ատյանի դատարանը քննարկման առարկա չի դարձրել նաև պաշտպանական կողմի առաջարկն առ այն, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում, դատարանը կարող է Սևակ Պետրոսյանին ծանրաբեռնել պարտականությամբ՝ որոշակի հաճախականությամբ անալիզներ հանձնելու և դրանք ներկայացնելու համար, որը պաշտպանական կողմի գնահատմամբ էլ ավելի արդյունավետ կլինի պատժի նպատակների իրականացումն ապահովելու համար, քանզի գտնվելով քրեակատարողական հիմնարկում՝ անձը ոչ միայն չի կարողանա պատշաճ բուժում ստանալ, այլ հակառակը՝ ունենալու է սաստիկ ցավեր, իսկ պատժի նպատակներին հասնելը կլինի շատ ավելի դժվար, եթե ոչ՝ անհնարին։
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների համատեքստում անհրաժեշտ է գնահատման առարկա դարձնել ինչպես առանձին մեղմացնեղ և ծանրացնող հանգամանքները, այնպես էլ դրանց համակցությունը։ Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգիրքը սահմանում է պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որոշակի հանգամանքներ, որոնք թույլ են տալիս դատարանին իրադրության պատշաճ գնահատման արդյունքում հասկանալ դրանց կիրառության նպատակահարմարությունը։
Հանցանք կատարած անձի վերաբերյալ որոշակի դատողություններ անելիս, դատարանը պետք է հաշվի առնի նրա սոցիալական դիրքը, զբաղեցրած պաշտոնը, ընտանեկան դրությունը, նախկինում դատվածություն (չմարված) ունենալու հանգամանքը, որի շրջանակներում հնարավորություն կունենա էլ առավել ճշգրիտ պատկերացնել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի կրման նպատակահարմարությունը որոշելիս։ Այստեղ չափազանց կարևոր է մատնացույց անել, որ անձի վերաբերյալ տեղեկություններ հավաքելիս և դրանք դատական ակտում արտացոլելիս չեն կարող օգտագործվել մարված դատվածությունների վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք էլ կարող են հիմք հանդիսանալ հանցավորի անձնային հատկանիշների բացահայտման համար։
Այս համատեքստում, Առաջին ատյանի դատարանը, չկատարելով հանցանքի կատարման շարժառիթների խորքային վերլուծություն, որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք չի արձանագրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով սահմանված մեղմացուցիչ հանգամանքի առկայությունը, որը, սակայն պաշտպանական կողմի գնահատմամբ առկա է, իսկ դա հիմնավորվում է անհրաժեշտ բժշկական փաստաթղթերով, որոնք կցված են քրեական գործի նյութերին։
Քննարկվող հանցակազմի շրջանակներում, որպես այդպիսին կոնկրետ տուժողը բացակայում է, այդ պատճառով վնասի հատուցման վերաբերելի կարգավորումներն այս դեպքում կիրառելի չեն։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշմամբ նշել է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերն ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան պատժիչ միջոցների կիրառումը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Հրանտ Խաչատրյանի ու Վաղարշակ Մինասյանի գործով 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԱՔԴ/0195/01/09 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։ Օրենքում օգտագործվող «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության: Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորն ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
Վերաքննիչ դատարանի համար թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին քրեական և քրեական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումներին, այնուամենայնիվ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են նաև տվյալ դեպքում։
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը որպես մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկել առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը, պատիժը նշանակելու պահին Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս երեխայի՝ 2014 թվականի փետրվարի 26-ին ծնված Ալիսա Պետրոսյանի գտնվելը։
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է այն, որ նա հանցանքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն։
Որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ Առաջին ատյանի դատարանը դիտարկել է այն, որ Սևակ Պետրոսյանն ունի առողջական խնդիրներ (ըստ Վարդանանց ԲԿ-ից տրված բժշկի խորհրդատվության վերաբերյալ ամփոփագրի՝ Սևակ Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնտրակտուրա)։ Բացի այդ, ըստ ՀՀ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ գործի փաստական հանգամանքները դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դիրքորոշմանը, ապա Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ արձանագրված մեղմացուցիչ հանգամանքները (կատարած արարքն ընդունելը, դրա համար զղջալը և պատիժ նշանակելու պահին մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի գտնվելը) դուրս չեն սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ չեն, որ հանդիսանալով բացառություն՝ նվազեցնեն Սևակ Պետրոսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը՝ հատկապես, երբ Սևակ Պետրոսյանը, վերագրվող արարքը կատարելով, ըստ էության, ոտնձգել է բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, և հատկապես այն պայմաններում, երբ նմանաբնույթ հանցագործությունների՝ առավելապես վերջին ժամանակաշրջանի քանակական աճը թելադրում է այդ ուղղությամբ իրականացվող քրեական քաղաքականության խստացում։ Այս համատեքստում Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև այն, որ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ թմրամիջոցն օգտագործել է ձեռքի շրջանում ունեցած ուժեղ ցավերի պատճառով, ինչը, սակայն, ոչ միայն չի կարող բնույթով որպես բացառիկ հանգամանք գնահատվել մեղադրյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար, այլև չի կարող ընդհանրապես թեկուզ փոքր ինչ արդարացնել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը մասնակցություն ունենալու հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, ապա Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են: Մասնավորապես՝ սույն դեպքում գործի հանգամանքները և հանցավորի անձը դատարանի մոտ չեն առաջացնում այն համոզվածությունը և վստահությունը, որ Սևակ Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Ի վերջո, չնայած այն հանգամանքին, որ մարված դատվածությունները չեն կարող անձի համար որևէ անբարենպաստ հետևանք առաջացնել, սակայն դատարանի ուշադրությունից չի կարող վրիպել այն, որ նախկինում մի քանի անգամ դատարանները Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չեն կիրառել, այդ թվում՝ նաև նրա կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 273-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու պարագայում։ Մինչդեռ, ստացվում է, որ Սևակ Պետրոսյանը որևէ անգամ անհրաժեշտ հետևություններ չի արել և հերթական անգամ աչքի է ընկել հանցավոր վարքագծով՝ այն էլ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված։
Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև Սևակ Պետրոսյանի բարեկամուհու՝ Թամարա Ավետիսյանի կողմից դատարանին հասցեագրած դիմումը, որով վերջինը հայտնել է, որ ամուսնու մահից հետո Սևակ Պետրոսյանը ֆինանսապես և այլ հարցերում աջակցել է իրեն ու իր չորս անչափահաս երեխաներին, սակայն գտել է, որ արդեն իսկ արված վերլուծությունը խոսում է այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրի, որպիսի պայմաններում միայն հնարավոր կլինի հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը։
Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև մեղադրյալի կողմից առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքը՝ արձանագրելով հանդերձ, որ գործի քննության ընթացքում չի ներկայացվել այնպիսի մի փաստարկ, որը հիմք կտար ասելու, թե մեղադրյալին անազատության մեջ պահելն ու նրա առողջական խնդիրներն անհամատեղելի են։ Մյուս կողմից Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ պետության պոզիտիվ պարտականությունն է անազատության մեջ պահվող անձանց առողջական վիճակի վերաբերյալ հոգ տանելու, և այդ առումով քրեակատարողական հիմնարկներում համապատասխան քայլեր ձեռնարկվում են, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չափի ընտրության հարցում եկել է ոչ իրավաչափ եզրահանգման:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ըստ գործում առկա նյութերի Սևակ Պետրոսյանն ի սկզբանե ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած հանցանքի համար, ինչն անձի հոգեբանական վերաբերմունքն է իր կողմից կատարված արարքի նկատմամբ։
Հարկ է նաև նշել, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի խնամքին է գտնվում իր անչափահաս երեխան։
Ուշադրության արժանի նաև մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի առողջական վիճակը, մասնավորապես՝ վերջինի մոտ ախտորոշվել է հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնկտրակտուրա։ Ըստ քրեական գործում առկա բժշկի խորհրդատվության ամփոփագրի՝ հաշվի առնելով հիվանդի գանգատները, արտահայտված ցավային համախտանիշը, հոդի ախտահարվածության ծանր վիճակը, շարժումների զգալի սահմանափակումը, խորհուրդ է տրվել ձախ արմնկահոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորում՝ սեղմ ժամկետներում, և վերականգնողական բուժում վիրահատությունից հետո։
Բացի այդ, հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի կինը՝ Էլեոնորա Արմենի Թադևոսյանը և մայրը՝ Կարինե Հակոբյանը ևս ունեն առողջական խնդիրներ։
Ըստ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։
Վերաքննիչ դատարանի համար հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ին արդեն իսկ վճարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, որպիսի պայմաններում մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը ներկայում հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ։
Վերաքննիչ դատարանը համակցության մեջ դիտարկելով վերը մեջբերված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի անձը բնութագրող և մեղմացնող հանգամանքներում առկա են բացառիկ հանգամանքների համակցություն, որոնք դուրս են սովորականի շրջանակներից: Մասնավորապես՝ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի՝ մեղքն ընդունելու և դրա համար զղջալու, խնամքին անչափահաս երեխայի առկայության, առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքները համակցությամբ դիտարկելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք բացառիկ են և էականորեն նվազեցնում են անձի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, և սույն պարագայում հնարավորություն են տալիս դատարանին նշանակելու օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ։
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածը և վերջինի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ՝ այն է 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում, որը բավարար կլինի պատժի նպատակների, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունների կանխման համար:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը, ապա հաշվի առնելով մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մեղքի ձևը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող և քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն ինքնին բավարար չեն պնդելու, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը, ուստի Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում առանց նշանակված պատիժը կրելու պատժի նպատակների ապահովումն իրատեսական չէ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել:
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով:
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«23» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
պաշտպան
Մ.Պապոյան
Ռ.Պապոյան
Լ․Աբգարյան
Հ.Հակոբյան
Ա.Բաբայան
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1986 թվականի հունվարի 6-ին Ապարան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվում է Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի Ա․Մարտիրոսյան փողոցի 5-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի ապրիլի 28-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Արթուր Հակոբի Մխիթարյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Գեղամ Մակարի Մկրտչյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի պետի տեղակալ Ա.Հովակիմյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Արթուր Հակոբի Մխիթարյանը:
2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Գեղամ Մակարի Մկրտչյանը:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատածազ Ռ.Արսենյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով Սևակ Հովհաննես Պետրոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0.14 գրամ հաստատուն քաշով «Կոկաին» տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔ վարչությունում կատարված վերջինի անձնական խուզարկությամբ:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալված Արթուր Հակոբի Մխիթարյանն ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալված Գեղամ Մակարի Մկրտչյանն ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ԵԴ1/0195/06/25 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակի: Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի ձերբակալումը համարվել է իրավաչափ: Թիվ 13111525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով՝ համակցված գրավի՝ 5․000․000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքի հետ: Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին պարտավորեցվել է 2025 թվականի փետրվարի 14-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ Կոտայքի մարզ, գ.Քասախ, Պ.Սևակ տուն 4 հասցեն և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ պաշտպանների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, բացառությամբ՝ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականիի մարտի 7-ի թիվ ԵԴ1/0195/06/25 որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի բողոքը բավարարվել է: Թիվ ԵԴ1/0195/06/25 վարույթով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 14-ի որոշումը բեկանվել և փոփոխվել է: 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է՝ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը որոշվել է հաշվել մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ կալանքի երկամսյա ժամկետի մեջ հաշվակցելով վերջինի տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը: Որպես գրավի գումար Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 900013298014 դեպոզիտ հաշվեհամարին վճարված 5.000.000 ՀՀ դրամ գումարը որոշվել է վերադարձնել գրավատուին:
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13134825 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13134825 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթին:
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ ավագ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Արթուր Մխիթարյանին թմրանյութ իրացրած հատկանիշներ բովանդակող մասը, առանձնացվել է առանձին վարույթում, որին շնորհվել է թիվ 13134825 համարը:
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Սևակ Պետրոսյանին թմրանյութ իրացրած հատկանիշներ բովանդակող մասը, առանձնացվել է առանձին վարույթում, որին շնորհվել է թիվ 13134925 համարը՝ նախաքննությունը շարունակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
2025 թվականի մարտի 26-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով նախաքննություն իրականացնող ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է: Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ 0.49 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պահելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով՝ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ի մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով՝ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը:
2025 թվականի մարտի 31-ին Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ թիվ 13111525 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1066/01/25 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 14-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 24-ը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցվել է՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակվել է ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից, իսկ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 (մեկ) տարի ժամկետ։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերը նշված դատավճռի օրինակը մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանը ստացել է 2025 թվականի հունիսի 3-ին:
2025 թվականի հունիսի 9-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճռի դեմ:
Թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հունիսի 17-ին:
2025 թվականի հունիսի 17-ին էլեկտրոնային մակագրությամբ թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը մակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավորներ Է.Մանասյանին, Ն.Հովակիմյանին, Վ.Մարգարյանին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունիսի 27-ի որոշմամբ նախագահող դատավոր Է.Մանասյանն ինքնաբացարկ է հայտնել:
2025 թվականի հունիսի 27-ին էլեկտրոնային մակագրությամբ թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը վերամակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավորներ Մ.Պապոյանին, Ռ.Պապոյանին և Լ.Աբգարյանին (նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հունիսի 30-ին):
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Պաշտպանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոփել Առաջին ատյանի դատարանի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործի շրջանակներում կայացված դատավճիռը և մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել։
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացված դատավճռով պատշաճ և համակողմանի վերլուծության չի ենթարկել պատժի նպատակների իրագործման հարցը՝ դրանց անդրադառնալով չափազանց մակերեսորեն։ Այսինքն՝ առկա չէ որևէ իրավաչափ հիմնավորում առ այն, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով կամ օրենքով նախատեսվածից առավել մեղմ պատիժ նշանակելով, հնարավոր չէ հասնել հետապնդվող նպատակին։
Հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը նույնիսկ անդրադարձ չի կատարել իրավունքների սահմանափակման համաչափության գաղափարին, որն իր ամրագրումն է ստացել ՀՀ Սահմանադրությամբ, իսկ պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը՝ քրեական օրենսգրքով։
Մասնավորապես, պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից չափազանց կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձնավորությունը, իսկ հանցավորի անձնավորության վերաբերյալ կան բնութագրական տվյալներ, որոնք հաստատվել են դատարանի կողմից, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանն ունի որոշակի սուր առողջական խնդիրներ, մասնավորապես՝ «հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բակզոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնկտրակտուրա», բացի այդ Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի համաձայն՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։
Սակայն, հետագայում Առաջին ատյանի դատարանը որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներ գնահատել է Սևակ Պետրոսյանի նախկինում ունեցած դատվածությունները, որոնք արդեն իսկ մարվել են։ Դրանք, ըստ էության, չէին կարող դրվել դատավճռի հիմքում և դրանց վերաբերյալ պաշտպանական կողմի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող կատարել որոշակի դատողություններ, որոնք էլ հիմք կհանդիսանային, որպեսզի դատարանը հանգի հետևության այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի պատիժը հենց քրեակատարողական հիմնարկում։
Այս համատեքստում հարկ է անդրադառնալ Հուրբենն ընդդեմ Բելգիայի գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը, որտեղ մասնավորապես խոսք է գնում անձի՝ «մոռացված լինելու իրավունքի» մասին։ Այդ իրավունքի իրականացումն անձի համար չափազանց կարևոր է, քանզի անձին տրվում է հնարավորություն՝ մոռանալու իր անցյալը և իր կյանքը սկսել նորից։ Այս դեպքում, տվյալ անձը հասարակության մեջ չունի լայն ճանաչում, որը նույնպես վկայում է այս իրավունքի իրականացման անհրաժեշտության մասին, իսկ վերասոցիալականացմանը հասնելու համար էլ առավել արդյունավետ կլիներ, որ մարված դատվածությունների մասին դատողություններն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չարվեին, հիմքում դնելով նաև այս իրավունքի գաղափարը։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվառել է Սևակ Պետրոսյանի մարված դատվածությունները, դրանց վերաբերյալ արել է դատողություններ, եզրահանգումներ, որոնք ազդեցություն են գործադրել դատարանի ներքին համոզման վրա, որի մասին ուղղակիորեն նշված է դատավճռում, մինչդեռ, այդպիսի տվյալները չպետք է և չէին կարող ազդել դատարանի ներքին համոզման վրա։
Պաշտպանական կողմի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պահպանել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով սահմանված որոշակի պահանջները՝ չափազանց հպանցիկ անդրադառնալով Սևակ Պետրոսյանի առողջական վիճակին։
Մասնավորապես՝ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ Սևակ Պետրոսյանն օգտագործել է թմրամիջոցը բացառապես ցավերը մեղմելու համար, մասնավորապես՝ մեղադրյալը տառապում է ձախ արմնկահոդի ծանր հոդախախտումից՝ բազկոսկրի վիրաբուժական միջամտությունից հետո առաջացած բարդությամբ։ Հիվանդությունն ուղեկցվում է մշտական ու արտահայտված ցավերով, ինչպես նաև ձեռքի շարժումների կտրուկ սահմանափակմամբ, ինչը լրջորեն ազդում է նրա կենսական որակի վրա։ Բժշկական եզրակացությամբ՝ անհրաժեշտ է տոտալ էնդոպրոթեզավորում սեղմ ժամկետներում, այնուհետև՝ վերականգնողական երկարատև բուժում։ Համաձայն նույն փաստաթղթի՝ այդպիսի վիրահատություն Հայաստանի Հանրապետությունում հնարավոր չէ կատարել, քանի որ Հայաստանում որևէ բժշկական հաստատություն չունի անհրաժեշտ տեխնիկական հագեցվածությունը։ Բժիշկների տված խորհրդատվության համաձայն՝ եթե ձախ արմնկահոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորումը չիրականացվի կամ ուշացվի, ապա դա կարող է հանգեցնել մի շարք անդառնալի կամ ծանրացուցիչ հետևանքների, որոնք կազդեն մեղադրյալի առողջության, աշխատունակության և կյանքի որակի վրա։ Այս պարագայում դա հանդիսանում է հանցանքի կատարման շարժառիթը։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գնահատման առարկա չի դարձել նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի ունեցած հիվանդությունը հնարավոր չէ բուժել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, որի վերաբերյալ դատարանին է ներկայացվել պատշաճ բժշկական տեղեկանքը։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանքները գնահատվել են մասնակի, այն էլ չափազանց մակերեսային, իսկ դատական ակտերը, այն էլ մեղադրական, պետք է լինեն բավարար չափով հիմնավորված։ Սա ինքնին խախտում է ինչպես պատժի անհատականացման սկզբունքի վերաբերելի պահանջները, այնպես էլ խաթարում պատժի նպատակների էությունը, քանզի դատարանի կողմից այդպիսի դիրքորոշման արտահայտմամբ տպավորություն է ստեղծվում, որ այդպիսի կամ նմանաբնույթ հանցակազմի շրջանակներում մեղադրվող անձինք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու եղանակով, որը պաշտպանական կողմի գնահատմամբ չի կարող լինել իրավաչափ։ Սակայն ընդհանուր իրավունքի էությունը պահանջում է, որպեսզի կիրառված պատժատեսակն ու դրա չափը լինեն ոչ թե ինքնանպատակ, այլ պիտանի, անհրաժեշտ և համարժեք՝ գործի ամբողջական փաստերի վրա հիմնված հանգամանքների ուսումնասիրության և հանցավորի անձնային հատկանիշների լույսի ներքո, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ հասնել անհրաժեշտ նպատակին։
Նման առողջական վիճակը դիտարկվում է ոչ միայն որպես դատական հաշվեկշռման ենթակա անհատական հանգամանք, այլև՝ որպես պատժի նպատակների գնահատման գործոն։ Մասնավորապես՝ «վերասոցիալականացման» նպատակն այդ պայմաններում կորցնում է իր գործնական արդյունավետությունը, քանի որ անձը չունի կենսաբանական բավարար կարողություն՝ հասարակությանը լիարժեք վերադարձի համար, իսկ «հանցագործությունների կանխման» նպատակին հնարավոր է հասնել նաև առանց ազատազրկման, առավել մեղմ միջոցներով։
Վերոնշյալ հանգամանքների ոչ պատշաճ ուսումնասիրությունը և համարժեք գնահատումը կարող է հանգեցնել, մասնավորապես՝ շարժունակության լրիվ կորստի, առանց վիրահատության, հոդի կառուցվածքային վնասումները կարող են խորանալ, ինչի հետևանքով ձեռքը կդառնա գործնականում անշարժ։ Դա ոչ միայն ֆիզիկական սահմանափակում է, այլ նաև ցավերի քրոնիկացման պատճառ։ Կունենա մշտական անտանելի ցավեր՝ խախտված հոդն առաջացնում է նյարդային գրգռվածություն և բորբոքում, որոնք, առանց վիրաբուժական միջամտության, միայն ուժեղանում են։ Սպազմները և ցավային համախտանիշը կարող են բերել նաև հոգեբանական սթրեսի, դեպրեսիայի։ Կհանգեցնի սևեռուն բորբոքային պրոցեսների՝ թերբուժված հոդի դեպքում բորբոքումը կարող է տարածվել հարակից հյուսվածքների վրա՝ առաջացնելով լրացուցիչ բարդություններ (օրինակ՝ օստեոարթրիտ, նևրիտ)։ Կհանգեցնի ֆունկցիոնալ հաշմանդամության՝ առանց ժամանակին վիրահատման, մեծանում է ռիսկը, որ անձը կդառնա մշտապես հաշմանդամ, մասնավորապես՝ չի կարողանա ինքնուրույն հոգալ իր տարրական կենցաղային կարիքները։
Քրեաիրավական առումով կհանգեցնի պատժի նպատակների խաթարման։ Եթե անձը գործնականում կարող է դառնալ անաշխատունակ, ապա պատժի իրականացման՝ հատկապես ազատազրկման ռեժիմը դառնում է ոչ միայն անհամարժեք, այլ խախտում է մարդասիրական մոտեցման սկզբունքը։ Կհանգեցնի անարդյունավետության՝ վերասոցիալականացման տեսանկյունից՝ հատուկ բժշկական կարիքներ ունեցող անձը չի կարող պատշաճ օգտվել վերասոցիալականացման մեխանիզմներից (աշխատանք, կրթություն), ուստի պատիժը կորցնում է իր նպատակային գործառույթը։
Սույն գործով առկա հանգամանքների համակցությունը՝ ներառյալ մեղադրյալի անձնական տվյալները, վարքագիծը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք ներկայացվել են գործի նյութերում, ըստ էության, կազմում են այնպիսի բացառիկ պայմանների ամբողջություն, որոնք բավարար հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառման համար։ Մասնավորապես, որպես այդպիսի բացառիկ պայման է հանդիսանում հանցագործության կատարման շարժառիթը, այն է՝ ցավերը մեղմելու նպատակով, որպես բացառիկ պայման է հանդիսանում նաև Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս անձի առկայությունը, որպես այդպիսի հանգամանք է համարվում կնոջ՝ Էլեոնորա Արմենի Թադևոսյանի և Սևակ Պետրոսյանի մոր՝ Կարինե Հակոբյանի ունեցած առողջական խնդիրները։
Վերոնշյալներն ուղիղ վկայում են, որ անչափահաս զավակից բացի մեղադրյալի խնամքին են գտնվում կինն ու մայրը, որոնք ունեն այնպիսի հիվանդություններ, որոնք սահմանափակում են վերջինների աշխատունակությունը, ինչպես նաև նշանակված բուժումների համար երկարատև ժամանակահատվածում անհրաժեշտ են ֆինանսական լուրջ միջոցներ, որոնք մինչ ձերբակալվելը հոգացել է հենց ինքը՝ մեղադրյալը։
Մեղադրյալի խնամքին են գտնվում նաև նրա մորաքրոջ որդու ընտանիքը և ստացվել է այնպես, որ մեղադրյալի խնամքին է գտնվում նաև մեկ այլ ընտանիք, իր եղբոր ընտանիքը, որն ունի չորս անչափահաս երեխաներ։
Նման պայմաններում պաշտպանական կողմի գնահատմամբ պատժի ավելի մեղմ տեսակով կարելի է ապահովել ինչպես սոցիալական արդարության վերականգնումը, այնպես էլ պատժի կանխարգելիչ ու վերասոցիալականացման նպատակների իրագործումը, որպիսի հանգամանքը նույնպես պատշաճ չի վերլուծվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս։ Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի կիրառել տվյալ նորմի համատեքստում բացառիկ հանգամանքների գաղափարը՝ այդպիսիք չտեղայնացնելով սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Պաշտպանական կողմը ներկայացրել էր անհրաժեշտ և բավարար տվյալներ, որոնք ուղղակիորեն վկայում են այդպիսի բացառիկ հանգամանքների մասին։
Անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտին՝ հարկ է նշել, որ Սևակ Պետրոսյանին մեղսագրված հանցանքն իր բնույթով չունի այնպիսի աստիճանի վտանգավոր ոտնձգության բնույթ հասարակական հարաբերությունների նկատմամբ ի համեմատ նույն բաժնում զետեղված այլ հանցատեսակների։ Քննարկվող հանցակազմի շրջանակներում, թեև ոտնձգության օբյեկտը հանդիսանում է բնակչության առողջությունը, սակայն կոնկրետ հանցակազմի անմիջական օբյեկտը չունի լայն հասարակության առողջության նկատմամբ ոտնձգության այդպիսի բարձր հանրային վտանգավորության աստիճան։
Թմրամիջոցների առանց իրացման նպատակի շրջանառության գործերում, հանցագործությունների կանխման նպատակը մի փոքր այլ երանգ է ստանում, քանի որ գործ ունենք սոցիալական և առողջապահական խնդրի, հաճախ՝ կախվածության կամ ինքնավնասման վարքագծի հետ։ Այստեղ պետք է զգույշ լինել՝ պատժի կրմամբ չխորացնել խնդիրը, այլ իրականում կանխել այն։
Առաջին ատյանի դատարանը քննարկման առարկա չի դարձրել նաև պաշտպանական կողմի առաջարկն առ այն, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում, դատարանը կարող է Սևակ Պետրոսյանին ծանրաբեռնել պարտականությամբ՝ որոշակի հաճախականությամբ անալիզներ հանձնելու և դրանք ներկայացնելու համար, որը պաշտպանական կողմի գնահատմամբ էլ ավելի արդյունավետ կլինի պատժի նպատակների իրականացումն ապահովելու համար, քանզի գտնվելով քրեակատարողական հիմնարկում՝ անձը ոչ միայն չի կարողանա պատշաճ բուժում ստանալ, այլ հակառակը՝ ունենալու է սաստիկ ցավեր, իսկ պատժի նպատակներին հասնելը կլինի շատ ավելի դժվար, եթե ոչ՝ անհնարին։
Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների համատեքստում անհրաժեշտ է գնահատման առարկա դարձնել ինչպես առանձին մեղմացնեղ և ծանրացնող հանգամանքները, այնպես էլ դրանց համակցությունը։ Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգիրքը սահմանում է պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որոշակի հանգամանքներ, որոնք թույլ են տալիս դատարանին իրադրության պատշաճ գնահատման արդյունքում հասկանալ դրանց կիրառության նպատակահարմարությունը։
Հանցանք կատարած անձի վերաբերյալ որոշակի դատողություններ անելիս, դատարանը պետք է հաշվի առնի նրա սոցիալական դիրքը, զբաղեցրած պաշտոնը, ընտանեկան դրությունը, նախկինում դատվածություն (չմարված) ունենալու հանգամանքը, որի շրջանակներում հնարավորություն կունենա էլ առավել ճշգրիտ պատկերացնել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի կրման նպատակահարմարությունը որոշելիս։ Այստեղ չափազանց կարևոր է մատնացույց անել, որ անձի վերաբերյալ տեղեկություններ հավաքելիս և դրանք դատական ակտում արտացոլելիս չեն կարող օգտագործվել մարված դատվածությունների վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք էլ կարող են հիմք հանդիսանալ հանցավորի անձնային հատկանիշների բացահայտման համար։
Այս համատեքստում, Առաջին ատյանի դատարանը, չկատարելով հանցանքի կատարման շարժառիթների խորքային վերլուծություն, որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք չի արձանագրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով սահմանված մեղմացուցիչ հանգամանքի առկայությունը, որը, սակայն պաշտպանական կողմի գնահատմամբ առկա է, իսկ դա հիմնավորվում է անհրաժեշտ բժշկական փաստաթղթերով, որոնք կցված են քրեական գործի նյութերին։
Քննարկվող հանցակազմի շրջանակներում, որպես այդպիսին կոնկրետ տուժողը բացակայում է, այդ պատճառով վնասի հատուցման վերաբերելի կարգավորումներն այս դեպքում կիրառելի չեն։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշմամբ նշել է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերն ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան պատժիչ միջոցների կիրառումը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Հրանտ Խաչատրյանի ու Վաղարշակ Մինասյանի գործով 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԱՔԴ/0195/01/09 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։ Օրենքում օգտագործվող «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության: Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորն ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։
Վերաքննիչ դատարանի համար թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին քրեական և քրեական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումներին, այնուամենայնիվ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են նաև տվյալ դեպքում։
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը որպես մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկել առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը, պատիժը նշանակելու պահին Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս երեխայի՝ 2014 թվականի փետրվարի 26-ին ծնված Ալիսա Պետրոսյանի գտնվելը։
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է այն, որ նա հանցանքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն։
Որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ Առաջին ատյանի դատարանը դիտարկել է այն, որ Սևակ Պետրոսյանն ունի առողջական խնդիրներ (ըստ Վարդանանց ԲԿ-ից տրված բժշկի խորհրդատվության վերաբերյալ ամփոփագրի՝ Սևակ Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնտրակտուրա)։ Բացի այդ, ըստ ՀՀ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ գործի փաստական հանգամանքները դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դիրքորոշմանը, ապա Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ արձանագրված մեղմացուցիչ հանգամանքները (կատարած արարքն ընդունելը, դրա համար զղջալը և պատիժ նշանակելու պահին մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի գտնվելը) դուրս չեն սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ չեն, որ հանդիսանալով բացառություն՝ նվազեցնեն Սևակ Պետրոսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը՝ հատկապես, երբ Սևակ Պետրոսյանը, վերագրվող արարքը կատարելով, ըստ էության, ոտնձգել է բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, և հատկապես այն պայմաններում, երբ նմանաբնույթ հանցագործությունների՝ առավելապես վերջին ժամանակաշրջանի քանակական աճը թելադրում է այդ ուղղությամբ իրականացվող քրեական քաղաքականության խստացում։ Այս համատեքստում Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև այն, որ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ թմրամիջոցն օգտագործել է ձեռքի շրջանում ունեցած ուժեղ ցավերի պատճառով, ինչը, սակայն, ոչ միայն չի կարող բնույթով որպես բացառիկ հանգամանք գնահատվել մեղադրյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար, այլև չի կարող ընդհանրապես թեկուզ փոքր ինչ արդարացնել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը մասնակցություն ունենալու հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, ապա Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են: Մասնավորապես՝ սույն դեպքում գործի հանգամանքները և հանցավորի անձը դատարանի մոտ չեն առաջացնում այն համոզվածությունը և վստահությունը, որ Սևակ Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Ի վերջո, չնայած այն հանգամանքին, որ մարված դատվածությունները չեն կարող անձի համար որևէ անբարենպաստ հետևանք առաջացնել, սակայն դատարանի ուշադրությունից չի կարող վրիպել այն, որ նախկինում մի քանի անգամ դատարանները Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չեն կիրառել, այդ թվում՝ նաև նրա կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 273-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու պարագայում։ Մինչդեռ, ստացվում է, որ Սևակ Պետրոսյանը որևէ անգամ անհրաժեշտ հետևություններ չի արել և հերթական անգամ աչքի է ընկել հանցավոր վարքագծով՝ այն էլ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված։
Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև Սևակ Պետրոսյանի բարեկամուհու՝ Թամարա Ավետիսյանի կողմից դատարանին հասցեագրած դիմումը, որով վերջինը հայտնել է, որ ամուսնու մահից հետո Սևակ Պետրոսյանը ֆինանսապես և այլ հարցերում աջակցել է իրեն ու իր չորս անչափահաս երեխաներին, սակայն գտել է, որ արդեն իսկ արված վերլուծությունը խոսում է այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրի, որպիսի պայմաններում միայն հնարավոր կլինի հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը։
Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև մեղադրյալի կողմից առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքը՝ արձանագրելով հանդերձ, որ գործի քննության ընթացքում չի ներկայացվել այնպիսի մի փաստարկ, որը հիմք կտար ասելու, թե մեղադրյալին անազատության մեջ պահելն ու նրա առողջական խնդիրներն անհամատեղելի են։ Մյուս կողմից Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ պետության պոզիտիվ պարտականությունն է անազատության մեջ պահվող անձանց առողջական վիճակի վերաբերյալ հոգ տանելու, և այդ առումով քրեակատարողական հիմնարկներում համապատասխան քայլեր ձեռնարկվում են, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չափի ընտրության հարցում եկել է ոչ իրավաչափ եզրահանգման:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ըստ գործում առկա նյութերի Սևակ Պետրոսյանն ի սկզբանե ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած հանցանքի համար, ինչն անձի հոգեբանական վերաբերմունքն է իր կողմից կատարված արարքի նկատմամբ։
Հարկ է նաև նշել, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի խնամքին է գտնվում իր անչափահաս երեխան։
Ուշադրության արժանի նաև մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի առողջական վիճակը, մասնավորապես՝ վերջինի մոտ ախտորոշվել է հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնկտրակտուրա։ Ըստ քրեական գործում առկա բժշկի խորհրդատվության ամփոփագրի՝ հաշվի առնելով հիվանդի գանգատները, արտահայտված ցավային համախտանիշը, հոդի ախտահարվածության ծանր վիճակը, շարժումների զգալի սահմանափակումը, խորհուրդ է տրվել ձախ արմնկահոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորում՝ սեղմ ժամկետներում, և վերականգնողական բուժում վիրահատությունից հետո։
Բացի այդ, հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի կինը՝ Էլեոնորա Արմենի Թադևոսյանը և մայրը՝ Կարինե Հակոբյանը ևս ունեն առողջական խնդիրներ։
Ըստ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։
Վերաքննիչ դատարանի համար հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ին արդեն իսկ վճարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, որպիսի պայմաններում մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը ներկայում հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ։
Վերաքննիչ դատարանը համակցության մեջ դիտարկելով վերը մեջբերված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի անձը բնութագրող և մեղմացնող հանգամանքներում առկա են բացառիկ հանգամանքների համակցություն, որոնք դուրս են սովորականի շրջանակներից: Մասնավորապես՝ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի՝ մեղքն ընդունելու և դրա համար զղջալու, խնամքին անչափահաս երեխայի առկայության, առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքները համակցությամբ դիտարկելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք բացառիկ են և էականորեն նվազեցնում են անձի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, և սույն պարագայում հնարավորություն են տալիս դատարանին նշանակելու օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ։
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածը և վերջինի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ՝ այն է 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում, որը բավարար կլինի պատժի նպատակների, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունների կանխման համար:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը, ապա հաշվի առնելով մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մեղքի ձևը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող և քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն ինքնին բավարար չեն պնդելու, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը, ուստի Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում առանց նշանակված պատիժը կրելու պատժի նպատակների ապահովումն իրատեսական չէ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել:
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով:
Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1066/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 31-03-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 13111525 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Սևակ Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա առանց իրացնելու նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0.14 գրամ քաշով «Կոկաին» տեսակի թմրանյութ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սևակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Հովհաննեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 396 Մաս 3 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 31-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արտակ |
| Ազգանուն | Կարապետյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1066/01/25 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ Քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին 2-ը ապրիլի, 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Կարապետյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/1066/01/25 (նախաքննական համար 13111525) քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի՝ 2025 թվականի մարտի 31-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: Գործը դատավորին է հանձնվել 2025 թվականի ապրիլի 1-ին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործի վարույթը և և գործով նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի ապրիլի 14-ին՝ ժամը 17:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրի (ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան փող. 20) թիվ 7 դատական նիստերի դահլիճում դռնբաց դատական նիստում՝ դատավոր Ա.Կարապետյանի նախագահությամբ։ Երկօրյա ժամկետում որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սևակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Հովհաննեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԱՐՍԵՆ |
| Ազգանուն | ԲԱԲԱՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Ռ.ԱՐՍԵՆՅԱՆ |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/1066/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին 14-ը ապրիլի, 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Ա.Կարապետյանի, քարտուղարությամբ՝ Է․Աբելյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ռ․Արսենյանի, պաշտպան Ա․Բաբայանի և մեղադրյալ Ս․Պետրոսյանի, քննարկելով թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբաակալվել է՝ հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով։ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 334-րդ հոդված 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթը: ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի՝ 2025 թվական փետրվարի 12-ի որոշմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0.14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրանյութ: Այսպես. Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը, խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0.14 գրամ հաստատուն քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2025թ. փետրվարի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔ վարչությունում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 14-ի որոշմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ համակցությամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը։ Հիշյալ որոշումը 2025 թվականի փետրվարի 21-ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: Փետրվարի 24-ին՝ ժամը 19:15-ին, մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է էլեկտրոնային հսկողություն: ՀՀ Վերքաննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի հատուկ վերանայման բողոքը բավարարվել է՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 11-ի որոշումը բեկանվել և փոփոխվել է, Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 ամիս ժամկետով։ Սևակ Պետրոսյանի՝ տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը հաշվակցվել է կալանքի ժամկետին։ 2025 թվականի մարտի 17-ին Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված էլեկտրոնային հսկողությունը դադարեցվել է, և նա տեղափոխվել է քրեակատարողական հիմնարկ։ 2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13134825 քրեական վարույթը։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ թիվ 13134825 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 13111525 համարի ներքո։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Արթուր Մխիթարյանին թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 13134825 համարը։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է Սևակ Պողոսյանին թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 13134925 համարը։ 2025 թվականի մարտի 31-ին թիվ 13111525 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1066/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և 2025 թվականի ապրիլի 1-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին: 2025 թվականի ապրիլի 2-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2. Դատական նիստի ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. 2025 թվականի ապրիլի 14-ին կայացած դատական նիստի ժամանակ հանրային մեղադրող Ռ.Արսենյանը հայտնել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու և գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականություն: Նոր հանցանք կատարելու հանգամանքը հիմնավորվում է մասնավորապես նրանով, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ օգտագործել է թմրամիջոց, որն առաջացնում է կախվածություն, ուստի ազատության մեջ գտնվելու դեպքում մեծ է հավանականությունը, որ նա կրկին կփորձի ձեռք բերել թմրանյութ: Գործի քննությանը խոչընդոտելու և իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հանգամանքը հիմնավորվում է նրանով, որ գործով անցնող վկաները Սևակ Պետրոսյանի մտերիմներն են, հետևաբար մեծ է հավանականությունը, որ մեղադրյալը կարող է ազդեցություն գործադրել նրանց վրա: Միաժամանակ գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը չեզոքացել է: Ուստի միջնորդում է երկարացնել կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը առավելագույն երեք ամսով: Պաշտպան Ա.Բաբայանն առարկել է միջնորդության դեմ՝ նշելով, որ իր պաշտպանյալը չի կարող ապօրինի ազդեցություն գործադրել վկաների վրա։ Այս ոռումով պետք է հաշվի առնել, որ վկաների կողմից ցուցմունքները փոխելու անհրաժեշտությունը բացակայում է, բացի այդ, Սևակ Պետրոսյանն ինքնախոստովանական ցուցմունք է տվել: Վերջինս նաև չի կատարի նոր հանցանք, քանի որ արդեն երկար ժամանակ գտնվում է անազատության մեջ, և այդ ժամանակահատվածը բավարար էր անհրաժեշտ հետևություններ անելու համար: Բացի այդ, Սևակ Պետրոսյանի կողմից հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել, որ տնային կալանքը կիրառված լինելու պայմաններում, երբ դեռևս չէր սահմանվել համապատասխան հսկողություն, Սևակ Պետրոսյանը պահպանել է տնային կալանքի պայմանները, չի լքել բնակության վայրը և չի շփվել այլ անձանց հետ: Կիրառված գրավի գումարը՝ 5․000․000 ՀՀ դրամը, դեռևս գտնվում է դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Ուստի գտում է, որ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երակարաձգելու հիմքերը բացակայում են, և միջնորդում է Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնել կամ փոխել այլընտրանքային խափանման միջոցներով։ Մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը հայտնել է, որ այսուհետ երբեք մոտ չի գնա այն ամենին, ինչ հայտնաբերել են իր մոտից։ Ունի առողջական խնդիր՝ ուժգին հոդացավ։ Քրեակատարողական հիմանարկում տալիս են ցավազրկողներ, սակայն դրանք այնքան լավ ազդեցություն չեն ունենում։ Ըստ այդմ՝ միջնորդում է իր նկատմամբ խափանման միջոց կիրառել տնային կալանքը։ 3. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Քննարկելով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը՝ Դատարանը փաստում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` 1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար. 2) դատարանի իրավաչափ կարգադրությանը չենթարկվելու համար. 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. 5) անչափահասին դաստիարակչական հսկողության հանձնելու կամ իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով. 6) հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածումը, ինչպես նաև հոգեկան խանգարում ունեցող, հարբեցող կամ թմրամոլ անձանցից բխող վտանգը կանխելու նպատակով. 7) անձի անօրինական մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու կամ անձին արտաքսելու կամ այլ պետության հանձնելու նպատակով: (…): Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. Մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, § 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, § 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, § 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, § 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու խմբի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումն իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: Հաշվի առնելով կալանքի առանձնահատուկ տեղը խափանման միջոցների համակարգում՝ օրենսդիրը սահմանել է դրա իրավաչափության լրացուցիչ պայմաններ, որոնք առավելապես վերաբերում են ապացուցողական իրավունքի տիրույթին։ Դրանք են՝ ա) այլընտրանքային խափանման միջոցների ոչ պիտանի լինելը, բ) խափանման այդ միջոցի իրավաչափության պայմանների՝ քննիչի կամ դատախազի կողմից պատշաճ հիմնավորվելը և միաժամանակ դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվելը, գ) կալանքի ժամկետի երկարացման դեպքում՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու, այսինքն՝ մինչդատական վարույթը դեռևս չավարտելու անհրաժեշտությունը: Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով։ Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածի առկայությունը և հաստատվածությունը sine qua nօn պայման է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար, ինչն ամրագրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մի շարք վճիռներում: Խոսելով հանցագործություն կատարած լինելու <<հիմնավոր կասկածի>> մասին՝ Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<կասկածի հիմնավորվածությունը>>, որին համապատասխան պետք է իրականացվի կալանավորումը, հանդիսանում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի <<c>> ենթակետում սահմանված՝ կամայական ձերբակալության և կալանավորման դեմ երաշխիքի կարևոր մասը: Եվրոպական դատարանը մշակել է հիմնավոր կասկածի հիմնավորման որոշակի չափանիշ, որը հիմնվում է <<փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0678/06/10 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած>> ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում՝ անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր՝ եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար անհրաժեշտ հիմնավոր կասկածի առկայության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով այն առկա է: Անդրադառնալով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Դեռևս գործի մինչդատական վարույթի փուլում մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս դատարանները արձանագրել են, որ, ըստ էության, առկա է Սևակ Պետրոսյանի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականությունը՝ պայմանավորված այն հանգամանքով, որ մեղադրյալը կարող է միջամտություն ունենալ ապացուցման գործընթացին՝ ապօրինի ազդեցություն գործադրելով գործով անցնող անձանց վրա, ինչպես նաև առկա է մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը։ Սույն փուլում Դատարանն արձանագրում է, որ թեև պայմանավորված քրեական գործը դատարանի վարույթում գտնվելու հանգամանքով՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքում դրված ռիսկերի աստիճանը նվազել է, սակայն ոչ այն աստիճանի, որը հնարավորություն կտա Դատարանին պատճառաբանված որոշում կայացնելու կիրառված կալանքը փոխելու և Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց և/կամ միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ: Նշվածի համատեքստում Դատարանը գնահատման է արժանացնում այն, որ գործի քննությունը նոր է սկսվել, դեռևս չի հետազոտվել որևէ ապացույց, չեն հարցաքննվել գործով անցնող անձինք: Ըստ այդմ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Սևակ Պետրոսյանի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, այն է՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը շարունակում է պահպանվել, և Դատարանը մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելուն ուղղված բավարար երաշխիքների կիրառմամբ պետք է հնարավորություն ունենա գործը քննելու: Ինչ վերաբերում է նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը, ապա Դատարանն այդ հանգամանքը պայմանավորում է ենթադրաբար կատարված արարքի համար նախատեսված պատժի խստությամբ, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից նախկինում նույնաբնույթ արարք կատարելու համար դատապարտված լինելու հանգամանքով։ Կապված մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության հետ՝ Դատարանն այս առումով իր համաձայնությունն է հայտնում հանրային մեղադրողի դիրքորոշմանը՝ արձանագրելով, որ թերևս քննության սույն փուլում այլևս հիմքեր չկան կարծելու, թե մեղադրյալը կալանքի հետ չկապված խափանման միջոց կիրառելու պայմաններում կարող է փախուստի դիմել։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ մեղադրյալը երիտասարդ է, ամուսնացած է, խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, աշխատել է, սակայն նշված հանգամանքները վերը հիշատակված՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու և նոր հանցանք կատարելու հավանականության առկայության վերաբերյալ հիմնավորումների պայմաններում չեն կարող կանխորոշող և էական նշանակություն ունենալ, իսկ կալանքի անհրաժեշտությունը հնարավոր չէ սույն փուլում չեզոքացնել առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ, թերևս, սույն հարցի քննարկման ժամանակ չի ներկայացվել այնպիսի մի տվյալ, որը հիմք կտար ասելու, թե մեղադրյալին անազատության մեջ պահելն ու նրա առողջական խնդիրներն անհամատեղելի են։ Մյուս կողմից Դատարանն արձանագրում է, որ պետության պոզիտիվ պարտականությունն է անազատության մեջ պահվող անձանց առողջական վիճակի վերաբերյալ հոգ տանելու, և այդ առումով քրեակատարողական հիմնարկներում համապատասխան քայլեր ձեռնարկվում են։ Վերը նշված հիմնավորումներով Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը չի կարող փոփոխվել և վերջինիս նկատմամբ չեն կարող կիրառվել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, քանի որ դրանց կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-119-րդ, 122-123-րդ, 125-րդ, 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 24-ը ներառյալ: Մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի միջնորդությունը՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ, մերժել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:50 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սևակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 28-04-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/1066/01/25 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, (այսուհետ՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ռ․ԱՐՍԵՆՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ԲԱԲԱՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ս․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ 2025 թվականի ապրիլի 28-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի՝ ծնվել է 1986 թվականի հունվարի 6-ին՝ Ապարան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած է, խնամքին ունի անչափահաս երեխա, չի աշխատում, ստացել է բարձրագույն կրթություն, վերագրվող արարքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն, հաշվառված է և բնակվում է Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի Ա․Մարտիրոսյան փողոցի 5-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․Գործի դատավարական նախապատմությունը. Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է՝ հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով։ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 334-րդ հոդված 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթը: ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի՝ 2025 թվական փետրվարի 12-ի որոշմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրանյութ: Այսպես. Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը, խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ 0,14 գրամ հաստատուն քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔ վարչությունում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 14-ի որոշմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ համակցությամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել տնային կալանքը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 5.000.000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը։ Հիշյալ որոշումը 2025 թվականի փետրվարի 21-ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: Փետրվարի 24-ին՝ ժամը 19:15-ին, մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է էլեկտրոնային հսկողություն: ՀՀ Վերքաննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի հատուկ վերանայման բողոքը բավարարվել է՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 11-ի որոշումը բեկանվել և փոփոխվել է, Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 ամիս ժամկետով։ Սևակ Պետրոսյանի՝ տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը հաշվակցվել է կալանքի ժամկետին։ 2025 թվականի մարտի 17-ին Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված էլեկտրոնային հսկողությունը դադարեցվել է, և նա տեղափոխվել է քրեակատարողական հիմնարկ։ 2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13134825 քրեական վարույթը։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ թիվ 13134825 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 13111525 համարի ներքո։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի մարտի 26-ի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Արթուր Մխիթարյանին թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 13134825 համարը։ Նախաքննություն իրականացրած մարմնի նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է Սևակ Պողոսյանին թմրանյութ իրացնելու վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 13134925 համարը։ 2025 թվականի մարտի 31-ին թիվ 13111525 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1066/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և 2025 թվականի ապրիլի 1-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին: 2025 թվականի ապրիլի 2-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 14-ի որոշմամբ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 24-ը ներառյալ։ 2. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը և պաշտպան Արսեն Բաբայանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ: Հանրային մեղադրող Ռ․Արսենյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները: Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակման և ըստ այդմ՝ վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. Սևակ Պետրոսյանին վերագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարք: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց իրացնելու նպատակի առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելու, պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու կամ առաքելու համար: Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է ազատազրկումը` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին: Դատարանը որպես մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում․ - առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), - պատիժը նշանակելու պահին Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս երեխայի՝ 2014 թվականի փետրվարի 26-ին ծնված Ալիսա Պետրոսյանի գտնվելը (հիմք՝ ծննդյան վկայական ԱԲ309292, հատոր 3-րդ, վ․է 18-19)։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է այն, որ նա հանցանքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն (հիմք՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից ստացված ձև 8 տեղեկանք և <<Դատալեքս>> տեղեկատվական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3337/01/24 քրեական գործով կայացված դատավճիռ, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ին կայացրած դատավճռով Սևակ Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու մեջ և նրան դատապարտել է տուգանքի՝ 450․000 ՀՀ դրամի չափով։ Դատավճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ, և 2025 թվականի հունվարի 21-ին տրվել է այն ի կատար ածելու վերաբերյալ կարգադրություն։ Ըստ դատավճռի՝ Սևակ Պետրոսյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2023 թվականի հունիսի 16-ին։ հատոր 1-ին, վ․է 39-40, հատոր 3-րդ, վ․է 10-16): Որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ Դատարանը դիտարկում է այն, որ Սևակ Պետրոսյանն ունի առողջական խնդիրներ (ըստ Վարդանանց ԲԿ-ից տրված բժշկի խորհրդատվության վերաբերյալ ամփոփագրի՝ Սևակ Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է <<հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնտրակտուրա>>, հատոր 3-րդ, վ․է 44)։ Բացի այդ, ըստ ՀՀ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական (հատոր 3-րդ, վ․է 39)։ Անդրադառնալով պատժի հետ կապված հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…): Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…): Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ Սևակ Պետրոսյանին վերագրվում է դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության հանցագործություն: Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով: Մասնավորապես՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով: Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել՝ Սևակ Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով, որը նա պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, և դրան խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն: Բացի այդ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը (գործի քննության ընթացքում պարզվել է, որ Սևակ Պետրոսյանն առ այս պահը նշանակված տուգանքից որևէ վճարում չի կատարել), և անհրաժեշտ է Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան սույն գործով երկրորդ անգամ փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի փետրվարի 24-ից: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դիրքորոշմանը, ապա Դատարանը հարկ է համարում կատարել հետևյալ իրավական վերլուծությունը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը: (…): Օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու հարցի շուրջ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գեղամ Գեղամյանի վերաբերյալ 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՔԴ/0132/01/15 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում (ՎԲ-55/07, ՎԲ-145/07, ՎԲ-185/07, ՎԲ-11/08, ՎԲ-13/08, ՎԲ-25/08, ՎԲ-ԵՔՐԴ/0057/01/08, ՏԴ/0094/01/09, ԱՎԴ2/0057/01/09, ԵԱՔԴ/0164/01/09, ԵԱՔԴ/0195/01/09 և այլն), և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորվել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։ Օրենքում օգտագործվող <<բացառիկ>> բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության։ Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորը ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։ 11.1. Վճռաբեկ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածը կարող է կիրառվել բոլոր այն դեպքերում, երբ առանձին մեղմացնող հանգամանքները կամ դրանց համակցությունը ճանաչվում են որպես բացառիկ, կամ, երբ խմբակային հանցագործության մասնակիցն ակտիվորեն աջակցում է խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանը։ Ուստի ակնհայտ է, որ նշված նորմն ունի դիսպոզիտիվ բնույթ, և դատարանն այս հարցում օժտված է հայեցողական լիազորությամբ (…)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: (․․․) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (․․․)։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, (որոնք, չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ շարունակում են մնալ արդիական), և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի (մեղադրյալի) ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15)։ Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ արձանագրված մեղմացուցիչ հանգամանքները (կատարած արարքն ընդունելը, դրա համար զղջալը և պատիժ նշանակելու պահին մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի գտնվելը) դուրս չեն սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ չեն, որ հանդիսանալով բացառություն՝ նվազեցնեն Սևակ Պետրոսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը՝ հատկապես, երբ Սևակ Պետրոսյանը, վերագրվող արարքը կատարելով, ըստ էության ոտնձգել է բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, և հատկապես այն պայմաններում, երբ նմանաբնույթ հանցագործությունների՝ առավելապես վերջին ժամանակաշրջանի քանակական աճը թելադրում է այդ ուղղությամբ իրականացվող քրեական քաղաքականության խստացում։ Այս համատեքստում Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև այն, որ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ թմրամիջոցն օգտագործել է ձեռքի շրջանում ունեցած ուժեղ ցավերի պատճառով, ինչը, սակայն, ոչ միայն չի կարող բնույթով որպես բացառիկ հանգամանք գնահատվել մեղադրյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար, այլև չի կարող ընդհանրապես թեկուզ փոքր ինչ արդարացնել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը մասնակցություն ունենալու հանգամանքը։ Ինչ վերաբերում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, ապա Դատարանը գտնում է, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են: Մասնավորապես՝ սույն դեպքում գործի հանգամանքները և հանցավորի անձը Դատարանի մոտ չեն առաջացնում այն համոզվածությունը և վստահությունը, որ Սևակ Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Ի վերջո, չնայած այն հանգամանքին, որ մարված դատվածությունները չեն կարող անձի համար որևէ անբարենպաստ հետևանք առաջացնել, սակայն Դատարանի ուշադրությունից չի կարող վրիպել այն, որ նախկինում մի քանի անգամ դատարանները Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չեն կիրառել, այդ թվում՝ նաև նրա կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 273-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու պարագայում (հիմք՝ դատվածության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանք, հատոր 1-ին, վ․է 39-40)։ Մինչդեռ, ստացվում է, որ Սևակ Պետրոսյանը որևէ անգամ անհրաժեշտ հետևություններ չի արել և հերթական անգամ աչքի է ընկել հանցավոր վարքագծով՝ այն էլ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված։ Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև Սևակ Պետրոսյանի բարեկամուհու՝ Թամարա Ավետիսյանի կողմից Դատարանին հասցեագրած դիմումը (3-րդ հատոր, վ․է 40), որով վերջինս հանյտնել է, որ ամուսնու մահից հետո Սևակ Պետրոսյանը ֆինանսապես և այլ հարցերում աջակցել է իրեն ու իր չորս անչափահաս երեխաներին, սակայն գտնում է, որ արդեն իսկ արված վերլուծությունը խոսում է այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրի, որպիսի պայմաններում միայն հնարավոր կլինի հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը։ Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև մեղադրյալի կողմից առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքը՝ արձանագրելով հանդերձ, որ գործի քննության ընթացքում չի ներկայացվել այնպիսի մի փաստարկ, որը հիմք կտար ասելու, թե մեղադրյալին անազատության մեջ պահելն ու նրա առողջական խնդիրներն անհամատեղելի են։ Մյուս կողմից Դատարանն արձանագրում է, որ պետության պոզիտիվ պարտականությունն է անազատության մեջ պահվող անձանց առողջական վիճակի վերաբերյալ հոգ տանելու, և այդ առումով քրեակատարողական հիմնարկներում համապատասխան քայլեր ձեռնարկվում են։ Անդրադառնալով տուգանքի վճարման վերաբերյալ հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ (...) 8․ Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…) (…): Թեև մեղադրյալը սույն գործի քննության ընթացքում չի միջնորդել իր նկատմամբ տուգանք պատիժը նշանակելու դեպքում տարաժամկետել դրա վճարումը, այնումանայնիվ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, դեռևս 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/3337/01/24 գործով դատավճիռ կայացնելիս Սևակ Պետրոսյանի գույքային վիճակը հաշվի առնելով, նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի վճարման համար սահմանել է 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ: Ավելին՝ պարզվել է, որ մեղադրյալը սույն պահին ևս չի աշխատում։ Այսինքն՝ մեղադրյալի գույքային վիճակն այնպիսինն է, որ նա չի կարող միանգամից և ամբողջությամբ վճարել նշանակվող տուգանքի գումարը։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անկախ Սևակ Պետրոսյանի կողմից համապատասխան միջնորդությամբ հանդես չգալու հանգամանքից՝ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժի՝ տուգանքի վճարման համար պետք է սահմանել 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ: Քննարկելով մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնել: Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված, փորձագետի թիվ 676 Ք-25 եզրակացությանը կից տրամադրված և գործի հետ դատարան ուղարկված փաթեթը՝ կնիքված <<ՀՀ ՔԿ փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ի <<ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1>> ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմով, որում առկա են հետազոտման առարկա նյութերը, այդ թվում՝ սույն գործով իրեղեն ապացույց հանդիսացող 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել նախաքննություն իրականացրած մարմնին՝ թիվ 13134925 քրեական վարույթին կցելու համար։ Միևնույն ժամանակ Սևակ Պետրոսյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված վերջինիս բջջային հեռախոսը, դրամապանակը, պայուսակը և դեղորայքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Սևակ Պետրոսյանին կամ վերջինիս լիազորված անձին: Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ փորձաքննությունների կատարման համար ծախսվել է ընդհանուր 423․000 (չորս հարյուր քսաներեք հազար) ՀՀ դրամ, ինչը, սակայն, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորման լույսի ներքո ենթակա չէ մեղադրյալից բռնագանձման։ Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464․4 և 464․5 հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով, որը նա պետք է կրի ՀՀ արդարադատության նախարարության քրեակատարողական ծառայության համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը, և Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի, 4 (չորս) ամիս, 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից, իսկ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո փորձագետի թիվ 676 Ք-25 եզրակացությանը կից տրամադրված և գործի հետ դատարան ուղարկված փաթեթը՝ կնիքված <<ՀՀ ՔԿ փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ի <<ՓՈՐՁԱԳԵՏ N1>> ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմով, որում առկա են հետազոտման առարկա նյութերը, այդ թվում՝ սույն գործով իրեղեն ապացույց հանդիսացող 0,14 գրամ քաշով <<Կոկաին>> տեսակի թմրամիջոցը, վերադարձնել նախաքննություն իրականացրած մարմնին՝ թիվ 13134925 քրեական վարույթին կցելու համար։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված վերջինիս բջջային հեռախոսը, դրամապանակը, պայուսակը և դեղորայքը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Սևակ Պետրոսյանին կամ վերջինիս լիազորված անձին։ Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 28-04-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր 268 թերթ, 2-րդ հատոր 138 թերթ, 3-րդ հատոր 103 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-06-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 13-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր 268 թերթ, 2-րդ հատոր 138 թերթ, 3-րդ հատոր 103 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-68713/25 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 26-12-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 30-12-2025 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշումն ուժի մեջ է մտել 09.12.2025 թվականին |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 02-02-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ | ՀՀ ԱՆ Սևան ՔԿՀ-ից ստացվել է տեղեկատվություն, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը դատապարտված 28.04.2025թ.-ին 11 ամիս 27 օր ռեժիմի կալաանքը կրում է Սևան ՔԿՀ-ում: |
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը 268 թերթ, 2-րդ հատորը 138 թերթ, 3-րդ հատորը 103 թերթ, 4-րդ հատորը 31 թերթ, 5-րդ հատոր 76 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը 268 թերթ, 2-րդ հատորը 138 թերթ, 3-րդ հատորը 103 թերթ, 4-րդ հատորը 31 թերթ, 5-րդ հատոր 76 թերթ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1066/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 09-06-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 04-06-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Բաբայան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Սևակ Պետրոսյան Բողոքն ընդունել վարույթ։ Ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 28.04.2025թ. կայացված դատավճիռը և մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառել նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ՝ 2 ամիս ժամկետով , կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 17-06-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 17-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
Ինքնաբացարկ
| Ամսաթիվ | 27-06-2025 |
|---|---|
| ՀՀ քր. դատ. օր. հոդված | |
| Ինքնաբացարկի նախաձեռնող | Դատավորի նախաձեռնություն |
| Հիմքը | Ազգակցական կապ |
Բավարարում
| Երբ | 27-06-2025 |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն (Դատական ակտ) | ԵԴ1/1066/01/25 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ԻՆՔՆԱԲԱՑԱՐԿ ՀԱՅՏՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «27» հունիսի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի դատավոր Է.Մանասյանս, ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 28-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործի նյութերը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 28-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի կողմից ներկայացվել է վերաքննիչ բողոք։ Քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի հունիսի 17-ին, նույն օրը դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի հունիսի 18-ին հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։ Գտնում եմ, որ սույն գործով պետք է հայտնել ինքնաբացարկ հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3.Արդարադատություն իրականացնելիս կամ դատական այլ երաշխիքներ ապահովելիս դատավորը պարտավոր է լինել և երևալ անկողմնակալ»։ Նույն օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ինքնաբացարկի, բացարկի կամ վարույթին մասնակցելուց ազատելու համար հիմք են հանդիսանում քրեական վարույթին համապատասխան անձանց մասնակցությունը բացառող՝ սույն գլխով նախատեսված հանգամանքները: 2. Վարույթին ներգրավված անձինք, որոնք տեղեկություններ ունեն քրեական վարույթին իրենց մասնակցությունը բացառող հանգամանքների վերաբերյալ, պարտավոր են դրանց մասին հայտնել վարույթի շահագրգիռ մասնակիցներին և վարույթն իրականացնող մարմնին, իսկ այն դեպքում, երբ համոզմունք ունեն իրենց մասնակցությամբ վարույթի բնականոն ընթացքի անհնարինության վերաբերյալ՝ հայտնել ինքնաբացարկ կամ ներկայացնել վարույթին մասնակցելուց իրենց ազատելու մասին միջնորդություն (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ինքնաբացարկը, բացարկը կամ վարույթին մասնակցելուց ազատելու միջնորդությունն իր իրավասության սահմաններում լուծում է վարույթն իրականացնող մարմինը: Համապատասխան անձը վարույթին մասնակցելուց կարող է ազատվել նաև վարույթն իրականացնող մարմնի նախաձեռնությամբ: 2. Ինքնաբացարկի, բացարկի կամ վարույթին մասնակցելուց ազատելու վերաբերյալ կայացվում է որոշում, որի պատճենն ուղարկվում է տվյալ վարույթի մասնակիցներին: 3. Ինքնաբացարկ հայտնած դատավորը պարտավոր է կողմերին բացահայտել ինքնաբացարկի հիմքերը, որոնք ենթակա են բառացի արձանագրման: (…): (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավորը, ի թիվս «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերի, չի կարող մասնակցել վարույթին, եթե` (…) 3) առկա են այլ հանգամանքներ, որոնք կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ վարույթի հետ կապված նրա անկողմնակալության մեջ: (…)»: «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածը սահմանում է՝ «1.Դատավորը պարտավոր է ինքնաբացարկ հայտնել, եթե նա տեղյակ է այնպիսի հանգամանքների մասին, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով նրա անաչառության մեջ: (…)»: Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծության արդյունքում հարկ է արձանագրել, որ, ի թիվս այլնի, քրեական վարույթի արդարացիությունը որոշող կարևոր բաղադրատարր է նաև դատարանի անկախությունն ու անաչառությունը։ Ընդ որում, օրենսդիրը կարևորել է ոչ միայն դատարանի անաչառության և արդարության օբյեկտիվ, այլև սուբյեկտիվ ընկալումը։ Այլ կերպ՝ արդարադատություն իրականացնող կամ դատական այլ երաշխիքներ ապահովող դատավորը ոչ միայն պետք է փաստացի լինի անկախ ու անաչառ, այլև այդպիսին պետք է ընկալվի հասարակության կողմից։ Այս առումով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նույնպես իր մի շարք որոշումներում հատկապես կարևորել է դատարանների անկախ և անաչառ լինելու ընկալումը հասարակության մեջ (Castillo Algar v. Spain, § 45; Morice v. France [GC], § 78, Škrlj v. Croatia, § 43)։ Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ դատավորը պարտավոր է ինքնաբացարկ հայտնել, երբ որևէ հանգամանք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող է կասկած հարուցել վերջինիս անաչառության մեջ: Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ թիվ ԵԴ1/1066/01/25 վարույթով 2025 թվականի ապրիլի 28-ի դատավճիռը կայացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Արտակ Կարապետյանի կողմից, ով հանդիսանում է իմ կնոջ քրոջ ամուսինը, ինչը կարող է անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամիտ կասկած հարուցել իմ անաչառության հարցում, ուստի գտնում եմ, որ թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործով պետք է հայտնել ինքնաբացարկ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 64-66-րդ և «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործով հայտնել ինքնաբացարկ: ԴԱՏԱՎՈՐ Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ |
Դատական կազմի նախագահող դատավորի կամ դատական կազմի բոլոր դատավորների կողմից կայացվել է ինքնաբացարկի որոշում
| Ամսաթիվ | 27-06-2025 |
|---|
Վերաբաշխում
| Ամսաթիվ | 27-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
| Վերաբաշխման հիմքը | Դատավորը հայտնել է ինքնաբացարկ |
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 27-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 07-07-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Պաշտպանի բացակայության պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Դատական կազմի դատավոր Ռ.Պապոյանի արձակուրդում գտնվելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 23-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 23-10-2025 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Դատական ակտը բեկանվել է մասնակի եվ փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Սևակ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1066/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ «23» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր դատավորներ դատական նիստերի քարտուղար պաշտպան Մ.Պապոյան Ռ.Պապոյան Լ․Աբգարյան Հ.Հակոբյան Ա.Բաբայան դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1986 թվականի հունվարի 6-ին Ապարան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվում է Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի Ա․Մարտիրոսյան փողոցի 5-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի ապրիլի 28-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը: 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Արթուր Հակոբի Մխիթարյանը: 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ձերբակալվել է Գեղամ Մակարի Մկրտչյանը: 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթը: 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի պետի տեղակալ Ա.Հովակիմյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին: 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը: 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Արթուր Հակոբի Մխիթարյանը: 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալվել է Գեղամ Մակարի Մկրտչյանը: 2025 թվականի փետրվարի 12-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատածազ Ռ.Արսենյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով Սևակ Հովհաննես Պետրոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է առանձնապես խոշոր չափերի 0.14 գրամ հաստատուն քաշով «Կոկաին» տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2025 թվականի փետրվարի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔ վարչությունում կատարված վերջինի անձնական խուզարկությամբ: 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալված Արթուր Հակոբի Մխիթարյանն ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ: 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով ձերբակալված Գեղամ Մակարի Մկրտչյանն ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 14-ի թիվ ԵԴ1/0195/06/25 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակի: Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի ձերբակալումը համարվել է իրավաչափ: Թիվ 13111525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով՝ համակցված գրավի՝ 5․000․000 (հինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքի հետ: Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին պարտավորեցվել է 2025 թվականի փետրվարի 14-ից չլքել իր բնակության վայրը՝ Կոտայքի մարզ, գ.Քասախ, Պ.Սևակ տուն 4 հասցեն և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց, բացառությամբ պաշտպանների, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, բացառությամբ՝ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականիի մարտի 7-ի թիվ ԵԴ1/0195/06/25 որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի բողոքը բավարարվել է: Թիվ ԵԴ1/0195/06/25 վարույթով Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 14-ի որոշումը բեկանվել և փոփոխվել է: 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է՝ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը որոշվել է հաշվել մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ կալանքի երկամսյա ժամկետի մեջ հաշվակցելով վերջինի տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը: Որպես գրավի գումար Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 900013298014 դեպոզիտ հաշվեհամարին վճարված 5.000.000 ՀՀ դրամ գումարը որոշվել է վերադարձնել գրավատուին: 2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 13134825 քրեական վարույթը: 2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13134825 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 13111525 քրեական վարույթին: 2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ ավագ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Արթուր Մխիթարյանին թմրանյութ իրացրած հատկանիշներ բովանդակող մասը, առանձնացվել է առանձին վարույթում, որին շնորհվել է թիվ 13134825 համարը: 2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ Ա.Դավթյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից Սևակ Պետրոսյանին թմրանյութ իրացրած հատկանիշներ բովանդակող մասը, առանձնացվել է առանձին վարույթում, որին շնորհվել է թիվ 13134925 համարը՝ նախաքննությունը շարունակելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով: 2025 թվականի մարտի 26-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի որոշմամբ թիվ 13111525 քրեական վարույթով նախաքննություն իրականացնող ավագ քննիչ Ա.Դավթյանի միջնորդությունը բավարարվել է: Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ 0.49 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց պահելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով՝ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ի մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով՝ անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: 2025 թվականի մարտի 31-ին Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ թիվ 13111525 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Առաջին ատյանի դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1066/01/25 համարը։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 14-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 24-ը: Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցվել է՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ազատազրկում պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանք պատիժը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակվել է ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 4 (չորս) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով ու տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվվել է նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից, իսկ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 (մեկ) տարի ժամկետ։ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Վերը նշված դատավճռի օրինակը մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանը ստացել է 2025 թվականի հունիսի 3-ին: 2025 թվականի հունիսի 9-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճռի դեմ: Թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հունիսի 17-ին: 2025 թվականի հունիսի 17-ին էլեկտրոնային մակագրությամբ թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը մակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավորներ Է.Մանասյանին, Ն.Հովակիմյանին, Վ.Մարգարյանին։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունիսի 27-ի որոշմամբ նախագահող դատավոր Է.Մանասյանն ինքնաբացարկ է հայտնել: 2025 թվականի հունիսի 27-ին էլեկտրոնային մակագրությամբ թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործը վերամակագրվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավորներ Մ.Պապոյանին, Ռ.Պապոյանին և Լ.Աբգարյանին (նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հունիսի 30-ին): Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Պաշտպանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոփել Առաջին ատյանի դատարանի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 քրեական գործի շրջանակներում կայացված դատավճիռը և մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել։ Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացված դատավճռով պատշաճ և համակողմանի վերլուծության չի ենթարկել պատժի նպատակների իրագործման հարցը՝ դրանց անդրադառնալով չափազանց մակերեսորեն։ Այսինքն՝ առկա չէ որևէ իրավաչափ հիմնավորում առ այն, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով կամ օրենքով նախատեսվածից առավել մեղմ պատիժ նշանակելով, հնարավոր չէ հասնել հետապնդվող նպատակին։ Հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը նույնիսկ անդրադարձ չի կատարել իրավունքների սահմանափակման համաչափության գաղափարին, որն իր ամրագրումն է ստացել ՀՀ Սահմանադրությամբ, իսկ պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը՝ քրեական օրենսգրքով։ Մասնավորապես, պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից չափազանց կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձնավորությունը, իսկ հանցավորի անձնավորության վերաբերյալ կան բնութագրական տվյալներ, որոնք հաստատվել են դատարանի կողմից, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանն ունի որոշակի սուր առողջական խնդիրներ, մասնավորապես՝ «հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բակզոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնկտրակտուրա», բացի այդ Կոտայքի մարզի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի համաձայն՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։ Սակայն, հետագայում Առաջին ատյանի դատարանը որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալներ գնահատել է Սևակ Պետրոսյանի նախկինում ունեցած դատվածությունները, որոնք արդեն իսկ մարվել են։ Դրանք, ըստ էության, չէին կարող դրվել դատավճռի հիմքում և դրանց վերաբերյալ պաշտպանական կողմի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող կատարել որոշակի դատողություններ, որոնք էլ հիմք կհանդիսանային, որպեսզի դատարանը հանգի հետևության այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի պատիժը հենց քրեակատարողական հիմնարկում։ Այս համատեքստում հարկ է անդրադառնալ Հուրբենն ընդդեմ Բելգիայի գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը, որտեղ մասնավորապես խոսք է գնում անձի՝ «մոռացված լինելու իրավունքի» մասին։ Այդ իրավունքի իրականացումն անձի համար չափազանց կարևոր է, քանզի անձին տրվում է հնարավորություն՝ մոռանալու իր անցյալը և իր կյանքը սկսել նորից։ Այս դեպքում, տվյալ անձը հասարակության մեջ չունի լայն ճանաչում, որը նույնպես վկայում է այս իրավունքի իրականացման անհրաժեշտության մասին, իսկ վերասոցիալականացմանը հասնելու համար էլ առավել արդյունավետ կլիներ, որ մարված դատվածությունների մասին դատողություններն Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չարվեին, հիմքում դնելով նաև այս իրավունքի գաղափարը։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվառել է Սևակ Պետրոսյանի մարված դատվածությունները, դրանց վերաբերյալ արել է դատողություններ, եզրահանգումներ, որոնք ազդեցություն են գործադրել դատարանի ներքին համոզման վրա, որի մասին ուղղակիորեն նշված է դատավճռում, մինչդեռ, այդպիսի տվյալները չպետք է և չէին կարող ազդել դատարանի ներքին համոզման վրա։ Պաշտպանական կողմի գնահատմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը չի պահպանել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով սահմանված որոշակի պահանջները՝ չափազանց հպանցիկ անդրադառնալով Սևակ Պետրոսյանի առողջական վիճակին։ Մասնավորապես՝ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ Սևակ Պետրոսյանն օգտագործել է թմրամիջոցը բացառապես ցավերը մեղմելու համար, մասնավորապես՝ մեղադրյալը տառապում է ձախ արմնկահոդի ծանր հոդախախտումից՝ բազկոսկրի վիրաբուժական միջամտությունից հետո առաջացած բարդությամբ։ Հիվանդությունն ուղեկցվում է մշտական ու արտահայտված ցավերով, ինչպես նաև ձեռքի շարժումների կտրուկ սահմանափակմամբ, ինչը լրջորեն ազդում է նրա կենսական որակի վրա։ Բժշկական եզրակացությամբ՝ անհրաժեշտ է տոտալ էնդոպրոթեզավորում սեղմ ժամկետներում, այնուհետև՝ վերականգնողական երկարատև բուժում։ Համաձայն նույն փաստաթղթի՝ այդպիսի վիրահատություն Հայաստանի Հանրապետությունում հնարավոր չէ կատարել, քանի որ Հայաստանում որևէ բժշկական հաստատություն չունի անհրաժեշտ տեխնիկական հագեցվածությունը։ Բժիշկների տված խորհրդատվության համաձայն՝ եթե ձախ արմնկահոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորումը չիրականացվի կամ ուշացվի, ապա դա կարող է հանգեցնել մի շարք անդառնալի կամ ծանրացուցիչ հետևանքների, որոնք կազդեն մեղադրյալի առողջության, աշխատունակության և կյանքի որակի վրա։ Այս պարագայում դա հանդիսանում է հանցանքի կատարման շարժառիթը։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գնահատման առարկա չի դարձել նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի ունեցած հիվանդությունը հնարավոր չէ բուժել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, որի վերաբերյալ դատարանին է ներկայացվել պատշաճ բժշկական տեղեկանքը։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանքները գնահատվել են մասնակի, այն էլ չափազանց մակերեսային, իսկ դատական ակտերը, այն էլ մեղադրական, պետք է լինեն բավարար չափով հիմնավորված։ Սա ինքնին խախտում է ինչպես պատժի անհատականացման սկզբունքի վերաբերելի պահանջները, այնպես էլ խաթարում պատժի նպատակների էությունը, քանզի դատարանի կողմից այդպիսի դիրքորոշման արտահայտմամբ տպավորություն է ստեղծվում, որ այդպիսի կամ նմանաբնույթ հանցակազմի շրջանակներում մեղադրվող անձինք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու եղանակով, որը պաշտպանական կողմի գնահատմամբ չի կարող լինել իրավաչափ։ Սակայն ընդհանուր իրավունքի էությունը պահանջում է, որպեսզի կիրառված պատժատեսակն ու դրա չափը լինեն ոչ թե ինքնանպատակ, այլ պիտանի, անհրաժեշտ և համարժեք՝ գործի ամբողջական փաստերի վրա հիմնված հանգամանքների ուսումնասիրության և հանցավորի անձնային հատկանիշների լույսի ներքո, իսկ անհրաժեշտության դեպքում նաև կիրառված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ հասնել անհրաժեշտ նպատակին։ Նման առողջական վիճակը դիտարկվում է ոչ միայն որպես դատական հաշվեկշռման ենթակա անհատական հանգամանք, այլև՝ որպես պատժի նպատակների գնահատման գործոն։ Մասնավորապես՝ «վերասոցիալականացման» նպատակն այդ պայմաններում կորցնում է իր գործնական արդյունավետությունը, քանի որ անձը չունի կենսաբանական բավարար կարողություն՝ հասարակությանը լիարժեք վերադարձի համար, իսկ «հանցագործությունների կանխման» նպատակին հնարավոր է հասնել նաև առանց ազատազրկման, առավել մեղմ միջոցներով։ Վերոնշյալ հանգամանքների ոչ պատշաճ ուսումնասիրությունը և համարժեք գնահատումը կարող է հանգեցնել, մասնավորապես՝ շարժունակության լրիվ կորստի, առանց վիրահատության, հոդի կառուցվածքային վնասումները կարող են խորանալ, ինչի հետևանքով ձեռքը կդառնա գործնականում անշարժ։ Դա ոչ միայն ֆիզիկական սահմանափակում է, այլ նաև ցավերի քրոնիկացման պատճառ։ Կունենա մշտական անտանելի ցավեր՝ խախտված հոդն առաջացնում է նյարդային գրգռվածություն և բորբոքում, որոնք, առանց վիրաբուժական միջամտության, միայն ուժեղանում են։ Սպազմները և ցավային համախտանիշը կարող են բերել նաև հոգեբանական սթրեսի, դեպրեսիայի։ Կհանգեցնի սևեռուն բորբոքային պրոցեսների՝ թերբուժված հոդի դեպքում բորբոքումը կարող է տարածվել հարակից հյուսվածքների վրա՝ առաջացնելով լրացուցիչ բարդություններ (օրինակ՝ օստեոարթրիտ, նևրիտ)։ Կհանգեցնի ֆունկցիոնալ հաշմանդամության՝ առանց ժամանակին վիրահատման, մեծանում է ռիսկը, որ անձը կդառնա մշտապես հաշմանդամ, մասնավորապես՝ չի կարողանա ինքնուրույն հոգալ իր տարրական կենցաղային կարիքները։ Քրեաիրավական առումով կհանգեցնի պատժի նպատակների խաթարման։ Եթե անձը գործնականում կարող է դառնալ անաշխատունակ, ապա պատժի իրականացման՝ հատկապես ազատազրկման ռեժիմը դառնում է ոչ միայն անհամարժեք, այլ խախտում է մարդասիրական մոտեցման սկզբունքը։ Կհանգեցնի անարդյունավետության՝ վերասոցիալականացման տեսանկյունից՝ հատուկ բժշկական կարիքներ ունեցող անձը չի կարող պատշաճ օգտվել վերասոցիալականացման մեխանիզմներից (աշխատանք, կրթություն), ուստի պատիժը կորցնում է իր նպատակային գործառույթը։ Սույն գործով առկա հանգամանքների համակցությունը՝ ներառյալ մեղադրյալի անձնական տվյալները, վարքագիծը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք ներկայացվել են գործի նյութերում, ըստ էության, կազմում են այնպիսի բացառիկ պայմանների ամբողջություն, որոնք բավարար հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառման համար։ Մասնավորապես, որպես այդպիսի բացառիկ պայման է հանդիսանում հանցագործության կատարման շարժառիթը, այն է՝ ցավերը մեղմելու նպատակով, որպես բացառիկ պայման է հանդիսանում նաև Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս անձի առկայությունը, որպես այդպիսի հանգամանք է համարվում կնոջ՝ Էլեոնորա Արմենի Թադևոսյանի և Սևակ Պետրոսյանի մոր՝ Կարինե Հակոբյանի ունեցած առողջական խնդիրները։ Վերոնշյալներն ուղիղ վկայում են, որ անչափահաս զավակից բացի մեղադրյալի խնամքին են գտնվում կինն ու մայրը, որոնք ունեն այնպիսի հիվանդություններ, որոնք սահմանափակում են վերջինների աշխատունակությունը, ինչպես նաև նշանակված բուժումների համար երկարատև ժամանակահատվածում անհրաժեշտ են ֆինանսական լուրջ միջոցներ, որոնք մինչ ձերբակալվելը հոգացել է հենց ինքը՝ մեղադրյալը։ Մեղադրյալի խնամքին են գտնվում նաև նրա մորաքրոջ որդու ընտանիքը և ստացվել է այնպես, որ մեղադրյալի խնամքին է գտնվում նաև մեկ այլ ընտանիք, իր եղբոր ընտանիքը, որն ունի չորս անչափահաս երեխաներ։ Նման պայմաններում պաշտպանական կողմի գնահատմամբ պատժի ավելի մեղմ տեսակով կարելի է ապահովել ինչպես սոցիալական արդարության վերականգնումը, այնպես էլ պատժի կանխարգելիչ ու վերասոցիալականացման նպատակների իրագործումը, որպիսի հանգամանքը նույնպես պատշաճ չի վերլուծվել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս։ Առաջին ատյանի դատարանը ճիշտ չի կիրառել տվյալ նորմի համատեքստում բացառիկ հանգամանքների գաղափարը՝ այդպիսիք չտեղայնացնելով սույն քրեական գործի շրջանակներում։ Պաշտպանական կողմը ներկայացրել էր անհրաժեշտ և բավարար տվյալներ, որոնք ուղղակիորեն վկայում են այդպիսի բացառիկ հանգամանքների մասին։ Անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտին՝ հարկ է նշել, որ Սևակ Պետրոսյանին մեղսագրված հանցանքն իր բնույթով չունի այնպիսի աստիճանի վտանգավոր ոտնձգության բնույթ հասարակական հարաբերությունների նկատմամբ ի համեմատ նույն բաժնում զետեղված այլ հանցատեսակների։ Քննարկվող հանցակազմի շրջանակներում, թեև ոտնձգության օբյեկտը հանդիսանում է բնակչության առողջությունը, սակայն կոնկրետ հանցակազմի անմիջական օբյեկտը չունի լայն հասարակության առողջության նկատմամբ ոտնձգության այդպիսի բարձր հանրային վտանգավորության աստիճան։ Թմրամիջոցների առանց իրացման նպատակի շրջանառության գործերում, հանցագործությունների կանխման նպատակը մի փոքր այլ երանգ է ստանում, քանի որ գործ ունենք սոցիալական և առողջապահական խնդրի, հաճախ՝ կախվածության կամ ինքնավնասման վարքագծի հետ։ Այստեղ պետք է զգույշ լինել՝ պատժի կրմամբ չխորացնել խնդիրը, այլ իրականում կանխել այն։ Առաջին ատյանի դատարանը քննարկման առարկա չի դարձրել նաև պաշտպանական կողմի առաջարկն առ այն, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում, դատարանը կարող է Սևակ Պետրոսյանին ծանրաբեռնել պարտականությամբ՝ որոշակի հաճախականությամբ անալիզներ հանձնելու և դրանք ներկայացնելու համար, որը պաշտպանական կողմի գնահատմամբ էլ ավելի արդյունավետ կլինի պատժի նպատակների իրականացումն ապահովելու համար, քանզի գտնվելով քրեակատարողական հիմնարկում՝ անձը ոչ միայն չի կարողանա պատշաճ բուժում ստանալ, այլ հակառակը՝ ունենալու է սաստիկ ցավեր, իսկ պատժի նպատակներին հասնելը կլինի շատ ավելի դժվար, եթե ոչ՝ անհնարին։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների համատեքստում անհրաժեշտ է գնահատման առարկա դարձնել ինչպես առանձին մեղմացնեղ և ծանրացնող հանգամանքները, այնպես էլ դրանց համակցությունը։ Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգիրքը սահմանում է պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որոշակի հանգամանքներ, որոնք թույլ են տալիս դատարանին իրադրության պատշաճ գնահատման արդյունքում հասկանալ դրանց կիրառության նպատակահարմարությունը։ Հանցանք կատարած անձի վերաբերյալ որոշակի դատողություններ անելիս, դատարանը պետք է հաշվի առնի նրա սոցիալական դիրքը, զբաղեցրած պաշտոնը, ընտանեկան դրությունը, նախկինում դատվածություն (չմարված) ունենալու հանգամանքը, որի շրջանակներում հնարավորություն կունենա էլ առավել ճշգրիտ պատկերացնել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի կրման նպատակահարմարությունը որոշելիս։ Այստեղ չափազանց կարևոր է մատնացույց անել, որ անձի վերաբերյալ տեղեկություններ հավաքելիս և դրանք դատական ակտում արտացոլելիս չեն կարող օգտագործվել մարված դատվածությունների վերաբերյալ տեղեկությունները, որոնք էլ կարող են հիմք հանդիսանալ հանցավորի անձնային հատկանիշների բացահայտման համար։ Այս համատեքստում, Առաջին ատյանի դատարանը, չկատարելով հանցանքի կատարման շարժառիթների խորքային վերլուծություն, որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք չի արձանագրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետով սահմանված մեղմացուցիչ հանգամանքի առկայությունը, որը, սակայն պաշտպանական կողմի գնահատմամբ առկա է, իսկ դա հիմնավորվում է անհրաժեշտ բժշկական փաստաթղթերով, որոնք կցված են քրեական գործի նյութերին։ Քննարկվող հանցակազմի շրջանակներում, որպես այդպիսին կոնկրետ տուժողը բացակայում է, այդ պատճառով վնասի հատուցման վերաբերելի կարգավորումներն այս դեպքում կիրառելի չեն։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանքի շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի և այլ հանգամանքների հետ կապված բացառիկ հանգամանքների առկայության դեպքում, որոնք այն աստիճան են նվազեցրել անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որ դատարանի համոզմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափը կամ ժամկետը խիստ է տվյալ անձի համար, ինչպես նաև խմբի կողմից կատարված հանցանքի մասնակցի կողմից այդ խմբի կատարած հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելու դեպքում դատարանը կարող է նշանակել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի կամ հոդվածի մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափից կամ ժամկետից պակաս չափ կամ ժամկետ կամ ավելի մեղմ պատժատեսակ, քան նախատեսված է այդ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Բացառիկ կարող են ճանաչվել ինչպես առանձին մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ այդ հանգամանքների համակցությունը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշմամբ նշել է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերն ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան պատժիչ միջոցների կիրառումը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Հրանտ Խաչատրյանի ու Վաղարշակ Մինասյանի գործով 2010 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ ԵԱՔԴ/0195/01/09 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ քննարկվող նորմը կարող է կիրառվել հետևյալ երկու պայմաններից առնվազն մեկի առկայության պարագայում` գործի բացառիկ հանգամանքների և խմբակային հանցագործության մասնակցի կողմից խմբի կատարած հանցանքի բացահայտմանն ակտիվորեն աջակցելու դեպքում։ Օրենքում օգտագործվող «բացառիկ» բառը ենթադրում է, որ նշված հոդվածի կիրառման համար հիմք հանդիսացող մեղմացնող հանգամանքը կամ մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը դուրս են սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ են, որ վերածվում են բացառության: Մասնավորապես, դրանք կարող են կապված լինել հանցագործության շարժառիթների ու նպատակների, հանցավորի դերի, հանցանքը կատարելիս ու դրանից հետո նրա վարքագծի, ինչպես նաև այլ հանգամանքների հետ, որոնք էականորեն նվազեցնում են հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Ընդ որում, կարևորն ոչ թե պատիժը մեղմացնող տվյալների քանակն է, այլ այն, թե ինչքանով են դրանք էականորեն ազդել արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի նվազեցման վրա։ Վերաքննիչ դատարանի համար թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին քրեական և քրեական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումներին, այնուամենայնիվ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են նաև տվյալ դեպքում։ Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը որպես մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկել առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը, պատիժը նշանակելու պահին Սևակ Պետրոսյանի խնամքին անչափահաս երեխայի՝ 2014 թվականի փետրվարի 26-ին ծնված Ալիսա Պետրոսյանի գտնվելը։ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է այն, որ նա հանցանքը կատարելու պահին ունեցել է դատվածություն։ Որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ Առաջին ատյանի դատարանը դիտարկել է այն, որ Սևակ Պետրոսյանն ունի առողջական խնդիրներ (ըստ Վարդանանց ԲԿ-ից տրված բժշկի խորհրդատվության վերաբերյալ ամփոփագրի՝ Սևակ Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնտրակտուրա)։ Բացի այդ, ըստ ՀՀ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։ Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ գործի փաստական հանգամանքները դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ 2 (երկու) տարի 5 (հինգ) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի՝ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու կամ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դիրքորոշմանը, ապա Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ Սևակ Պետրոսյանի վերաբերյալ արձանագրված մեղմացուցիչ հանգամանքները (կատարած արարքն ընդունելը, դրա համար զղջալը և պատիժ նշանակելու պահին մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երեխայի գտնվելը) դուրս չեն սովորականի շրջանակներից և այն աստիճան առանձնահատուկ չեն, որ հանդիսանալով բացառություն՝ նվազեցնեն Սևակ Պետրոսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը՝ հատկապես, երբ Սևակ Պետրոսյանը, վերագրվող արարքը կատարելով, ըստ էության, ոտնձգել է բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, և հատկապես այն պայմաններում, երբ նմանաբնույթ հանցագործությունների՝ առավելապես վերջին ժամանակաշրջանի քանակական աճը թելադրում է այդ ուղղությամբ իրականացվող քրեական քաղաքականության խստացում։ Այս համատեքստում Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև այն, որ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ թմրամիջոցն օգտագործել է ձեռքի շրջանում ունեցած ուժեղ ցավերի պատճառով, ինչը, սակայն, ոչ միայն չի կարող բնույթով որպես բացառիկ հանգամանք գնահատվել մեղադրյալի նկատմամբ օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ նշանակելու համար, այլև չի կարող ընդհանրապես թեկուզ փոքր ինչ արդարացնել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը մասնակցություն ունենալու հանգամանքը։ Ինչ վերաբերում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, ապա Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, և այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են: Մասնավորապես՝ սույն դեպքում գործի հանգամանքները և հանցավորի անձը դատարանի մոտ չեն առաջացնում այն համոզվածությունը և վստահությունը, որ Սևակ Պետրոսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Ի վերջո, չնայած այն հանգամանքին, որ մարված դատվածությունները չեն կարող անձի համար որևէ անբարենպաստ հետևանք առաջացնել, սակայն դատարանի ուշադրությունից չի կարող վրիպել այն, որ նախկինում մի քանի անգամ դատարանները Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չեն կիրառել, այդ թվում՝ նաև նրա կողմից 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 273-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ կատարելու պարագայում։ Մինչդեռ, ստացվում է, որ Սևակ Պետրոսյանը որևէ անգամ անհրաժեշտ հետևություններ չի արել և հերթական անգամ աչքի է ընկել հանցավոր վարքագծով՝ այն էլ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված։ Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև Սևակ Պետրոսյանի բարեկամուհու՝ Թամարա Ավետիսյանի կողմից դատարանին հասցեագրած դիմումը, որով վերջինը հայտնել է, որ ամուսնու մահից հետո Սևակ Պետրոսյանը ֆինանսապես և այլ հարցերում աջակցել է իրեն ու իր չորս անչափահաս երեխաներին, սակայն գտել է, որ արդեն իսկ արված վերլուծությունը խոսում է այն մասին, որ Սևակ Պետրոսյանը պետք է իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրի, որպիսի պայմաններում միայն հնարավոր կլինի հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը։ Պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը գնահատման է արժանացրել նաև մեղադրյալի կողմից առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքը՝ արձանագրելով հանդերձ, որ գործի քննության ընթացքում չի ներկայացվել այնպիսի մի փաստարկ, որը հիմք կտար ասելու, թե մեղադրյալին անազատության մեջ պահելն ու նրա առողջական խնդիրներն անհամատեղելի են։ Մյուս կողմից Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ պետության պոզիտիվ պարտականությունն է անազատության մեջ պահվող անձանց առողջական վիճակի վերաբերյալ հոգ տանելու, և այդ առումով քրեակատարողական հիմնարկներում համապատասխան քայլեր ձեռնարկվում են, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չափի ընտրության հարցում եկել է ոչ իրավաչափ եզրահանգման: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ըստ գործում առկա նյութերի Սևակ Պետրոսյանն ի սկզբանե ընդունել է մեղքը և զղջացել կատարած հանցանքի համար, ինչն անձի հոգեբանական վերաբերմունքն է իր կողմից կատարված արարքի նկատմամբ։ Հարկ է նաև նշել, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի խնամքին է գտնվում իր անչափահաս երեխան։ Ուշադրության արժանի նաև մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի առողջական վիճակը, մասնավորապես՝ վերջինի մոտ ախտորոշվել է հոդի կոնտրակտուրա, վիճակ բազկոսկրի օստեոսինթեզից հետո, արմնկահոդի կոնկտրակտուրա։ Ըստ քրեական գործում առկա բժշկի խորհրդատվության ամփոփագրի՝ հաշվի առնելով հիվանդի գանգատները, արտահայտված ցավային համախտանիշը, հոդի ախտահարվածության ծանր վիճակը, շարժումների զգալի սահմանափակումը, խորհուրդ է տրվել ձախ արմնկահոդի տոտալ էնդոպրոթեզավորում՝ սեղմ ժամկետներում, և վերականգնողական բուժում վիրահատությունից հետո։ Բացի այդ, հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի կինը՝ Էլեոնորա Արմենի Թադևոսյանը և մայրը՝ Կարինե Հակոբյանը ևս ունեն առողջական խնդիրներ։ Ըստ Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքի Քասախ գյուղի վարչական ղեկավար Ա․Թովմասյանի կողմից տրված բնութագրի՝ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը բնութագրվում է դրական։ Վերաքննիչ դատարանի համար հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ին արդեն իսկ վճարվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/3337/01/24 դատավճռով Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, որպիսի պայմաններում մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանը ներկայում հանդիսանում է դատվածություն չունեցող անձ։ Վերաքննիչ դատարանը համակցության մեջ դիտարկելով վերը մեջբերված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի անձը բնութագրող և մեղմացնող հանգամանքներում առկա են բացառիկ հանգամանքների համակցություն, որոնք դուրս են սովորականի շրջանակներից: Մասնավորապես՝ մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի՝ մեղքն ընդունելու և դրա համար զղջալու, խնամքին անչափահաս երեխայի առկայության, առողջական խնդիրներ ունենալու հանգամանքները համակցությամբ դիտարկելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք բացառիկ են և էականորեն նվազեցնում են անձի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, և սույն պարագայում հնարավորություն են տալիս դատարանին նշանակելու օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ պետք է կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածը և վերջինի նկատմամբ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ՝ այն է 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում, որը բավարար կլինի պատժի նպատակների, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու և հանցագործությունների կանխման համար: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Սևակ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը, ապա հաշվի առնելով մեղսագրված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մեղքի ձևը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող և քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներն ինքնին բավարար չեն պնդելու, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը, ուստի Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նման պայմաններում առանց նշանակված պատիժը կրելու պատժի նպատակների ապահովումն իրատեսական չէ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի պաշտպան Արսեն Բաբայանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 28-ի թիվ ԵԴ1/1066/01/25 դատավճիռը մասնակիորեն բեկանել: Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 72-րդ հոդվածի կիրառմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել՝ Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 11-ից 2025 թվականի փետրվարի 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման հիմքով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու 3 (երեք) օր ժամանակահատվածը, և Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով: Սևակ Հովհաննեսի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի կրման սկիզբը հաշվել նրան սույն գործով խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառելու հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից` 2025 թվականի փետրվարի 24-ից: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-10-2025 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Աբգարյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 23-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Քրեական գործը 5 հատոր՝ հատոր 1 «268» թերթ, հատոր 2 «138» թերթ, հատոր 3 «103» թերթ, հատոր 4 «31» թերթ և հատոր 5 «65» թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 23-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | Քրեական գործը 5 հատոր՝ հատոր 1 «268» թերթ, հատոր 2 «138» թերթ, հատոր 3 «103» թերթ, հատոր 4 «31» թերթ և հատոր 5 «65» թերթ: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 109582/25 |