Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1033/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
9.3
Պատասխանող
Թամարա Դավթյան Դերենիկի
Թամարա Դավթյան
Թամարա Դավթյան
Թամարա Դավթյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ջոն Հայրապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Հովհաննիսյան
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Ջոն Հայրապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Հովհաննիսյան
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-12-11 | 14:30 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-05-15 | 13:30 | 7 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-08 | 14:30 | 7 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/1033/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Տ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ
պաշտպան Է.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ Թ.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
տուժող Մ.ՉԵԿՄԻՅԱՆԻ
2025 թվականի մայիսի 15-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Թամարա Դերենիկի Դավթյանի` ծնված 1989 թվականի օգոստոսի 10-ին, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնացած, նախկինում դատված, խնամքին երեք անչափահաս երեխա, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, Սարի թաղ 7-րդ փողոց, 29-րդ տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 08116325 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով:
2025 թվականի փետրվարի 14-ին Մարինա Անդրանիկի Չեկմիրյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
Նույն օրը Թամարա Դերենիկի Դավթյանը ձերբակալվել է։
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ժամը 15:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոնի «24-դ» տաղավարից կատարել է ուրիշի գույքի խաշար չափերով գաղտնի հափշտակություն:
Այսպես.
2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ուրիի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, որպես հաճախորդ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոն, որտեղ մոտենալով երկրորդ հարկում գտնվող «24-դ» տաղավարի, քողարկելով իր իրական մտադրությունը, ոսկյա զարդերի վերաբերյալ հարցադրումներ կատարելու եղանակով և տաղավարի ձախ հատվածում առկա ոսկյա զարդերն ուսումնասիրելու մտացածին պատրվակով, շեղել է տաղավարի աշխատակից Մարինա Չեկմիյանի ուշադրությունը, այնուհետև օգտվելով նշված հանգամանքից աննկատ արձակել է տաղավարի դիմային հատվածում առկա կախիչից կախված՝ 38.5 գրամ քաշով 585 հարգի ձեռքի ոսկյա շղթան, ապա աջ ձեռքով այն աննկատ վերցրել է և հեռացել նշված վայրից՝ տաղավարի սեփականատեր Մարինա Չեկմիյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ 850.000 << դրամի գույքային վնաս:»:
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ազատ է արձակվել ձերբակալումից, որից հետո նույն օրը վերջինս կրկին ձերբակալվել է որպես մեղադրյալ դատարան ներկայացվելու համար:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով:
Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 2025 թվականի մարտի 28-ին: 2025 թվականի ապրիլի 2-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանն, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ժամանակ կիրառված կալանավորումը փոխել և նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով
Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Թամարա Դավթյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Է.Աղաբեկյանը նշեց, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Տուժող Մ.Չեկմիյանն հայտնել է, որ չի առարկում արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից խոշոր չափերով գողություն, այսինքն գաղտնի հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-ին մասի 4-րդ կետի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման այնպես էլ ազատազրկման ձևով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Այսպիսով, Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Թ.Դավթյանի մեղավորությունը իրեն մեղսագրված խոշոր չափերի գողության կատարման մեջ, հիմք ընդունելով վերը մեջբերված նորմերը, վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ երիտասարդ է, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…),
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում իր երեք անչափահաս երեխաները։
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (…)»:
Դատարանը, մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված է եղել, և նոր հանցանք է կատարել դատվածություն ունենալու պայմաններում: Մասնավորապես մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը: Բացի այդ, մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թ.Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։
Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցանքի կատարման ռեցիդիվը:
Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:»:
Նույն օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը: Դատվածության վերացման համար հիմք են համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս:
(...)։
5. Դատվածությունը մարվում է՝
1) սույն օրենսգրքի 84-րդ, 85-րդ, 88-րդ, 89-րդ հոդվածներով սահմանված պատժից ազատվելու, ինչպես նաև 86-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պատժի կատարումը հետաձգելու դեպքերում՝ փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո,
(...)։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Թամարա Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի թիվ ՇԴ/0106/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 3 տարի ժամկետով, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, սահմանվել է փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի փորձաշրջան ավարտվել է 2025 թվականի ապրիլի 14-ին:
Այսինքն՝ սույն քրեական գործով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու պահի դրությամբ Թ.Դավթյանը գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, հետևաբար վերջինս վերոնշյալ դատվածությունը չմարված` դարձյալ կատարել է սույն գործով իրեն վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ուստի Թ.Դավթյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Թ.Դավթյանը ենթակա է պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից: (...)»:
Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող նորմի և արագացված դատաքննության արդյունքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող նորմի հարաբերակցության հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Պողոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների հստակ կիրառության վերաբերյալ իրավական կարգավորման բացակայությունը և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող անորոշություններն ու տարակարծությունները հակասում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածով ամրագրված օրինականության սկզբունքի պահանջներին, որոնցից բխում է, որ անձի նկատմամբ պատժի նշանակման կարգը և չափը իրավական որոշակիության չափանիշներին բավարարող եղանակով պետք է սահմանված լինեն հստակ, մատչելի և կանխատեսելի օրենքով: (...)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից: (...)
Այլ խոսքով` հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից: Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին:
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է» (տե΄ս Ալեք Գագիկի Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ՏԴ/0071/01/13 որոշման 18-21-րդ կետերը):
Դատարանը, հաշվի առնելով Թ.Դավթյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքները, շարժառիթն ու եղանակը, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ որպես պատիժ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու միջոցով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն՝
«Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:»:
Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը ենթակա է վերացման և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ պետք է սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է (...) ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (...)։»։ Նշված իրավանորմի ուժով Դատարանը գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
Քննարկելով մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմը (նախկին օրենսգրքի) Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել մի շարք որոշումներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել (տե΄ս Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը: Պատժի կրման նպատակահարմարությունը լուծելիս, Դատարանն առանձնակի ուշադրության է արժանացնում տուժողի կողմից բողոք չունենալու հանգամանքը, նաև այն, որ մեղադրյալը երիտասարդ է, խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք երեխաները։
Այս առումով Դատարանի կողմից Թ.Դավթյանի նկատմամբ առկա ռեցիդիվի պայմաններում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում, ի թիվս այլոց, ընկած է նրա կողմից ազատազրկման պատիժ կրելու դեպքում նրա երեք անչափահաս երեխաների խնամքից դուրս մնալու հանգամանքը: Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը գրեթե ամբողջությամբ սպառած է եղել Թ.Դավթյանը մինչ այս հանցանքի կատարումը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝
1) մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
4) անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն պետք է վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, պետք է փոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ, իսկ Թամարա Դավթյանը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Թամարա Դերենիկի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի հիման վրա վերացնել Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասին որոշումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝
1. մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին,
2. առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
3. բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
4.անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, փոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ և Թամարա Դավթյանին անհապաղ ազատ արձակել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։
Թամարա Դերենիկի Դավթյանին պարտավորեցնել շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել ՀՀ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում (հասցե՝ ք. Երևան, Գարեգին Նժդեհի 23/1):
Վարչական հսկողության կիրառման ժամանակահատվածում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանին արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Տ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ
պաշտպան Է.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ Թ.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
տուժող Մ.ՉԵԿՄԻՅԱՆԻ
2025 թվականի մայիսի 15-ին ք. Երևանում
դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Թամարա Դերենիկի Դավթյանի` ծնված 1989 թվականի օգոստոսի 10-ին, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնացած, նախկինում դատված, խնամքին երեք անչափահաս երեխա, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, Սարի թաղ 7-րդ փողոց, 29-րդ տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 08116325 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով:
2025 թվականի փետրվարի 14-ին Մարինա Անդրանիկի Չեկմիրյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
Նույն օրը Թամարա Դերենիկի Դավթյանը ձերբակալվել է։
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ժամը 15:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոնի «24-դ» տաղավարից կատարել է ուրիշի գույքի խաշար չափերով գաղտնի հափշտակություն:
Այսպես.
2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ուրիի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, որպես հաճախորդ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոն, որտեղ մոտենալով երկրորդ հարկում գտնվող «24-դ» տաղավարի, քողարկելով իր իրական մտադրությունը, ոսկյա զարդերի վերաբերյալ հարցադրումներ կատարելու եղանակով և տաղավարի ձախ հատվածում առկա ոսկյա զարդերն ուսումնասիրելու մտացածին պատրվակով, շեղել է տաղավարի աշխատակից Մարինա Չեկմիյանի ուշադրությունը, այնուհետև օգտվելով նշված հանգամանքից աննկատ արձակել է տաղավարի դիմային հատվածում առկա կախիչից կախված՝ 38.5 գրամ քաշով 585 հարգի ձեռքի ոսկյա շղթան, ապա աջ ձեռքով այն աննկատ վերցրել է և հեռացել նշված վայրից՝ տաղավարի սեփականատեր Մարինա Չեկմիյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ 850.000 << դրամի գույքային վնաս:»:
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ազատ է արձակվել ձերբակալումից, որից հետո նույն օրը վերջինս կրկին ձերբակալվել է որպես մեղադրյալ դատարան ներկայացվելու համար:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով:
Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 2025 թվականի մարտի 28-ին: 2025 թվականի ապրիլի 2-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանն, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ժամանակ կիրառված կալանավորումը փոխել և նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով
Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Թամարա Դավթյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Է.Աղաբեկյանը նշեց, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ:
Տուժող Մ.Չեկմիյանն հայտնել է, որ չի առարկում արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Ներկայացված մեղադրանքը Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից խոշոր չափերով գողություն, այսինքն գաղտնի հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-ին մասի 4-րդ կետի հատկանիշներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման այնպես էլ ազատազրկման ձևով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Այսպիսով, Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Թ.Դավթյանի մեղավորությունը իրեն մեղսագրված խոշոր չափերի գողության կատարման մեջ, հիմք ընդունելով վերը մեջբերված նորմերը, վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ երիտասարդ է, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…),
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում իր երեք անչափահաս երեխաները։
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (…)»:
Դատարանը, մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված է եղել, և նոր հանցանք է կատարել դատվածություն ունենալու պայմաններում: Մասնավորապես մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը: Բացի այդ, մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թ.Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։
Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցանքի կատարման ռեցիդիվը:
Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:»:
Նույն օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը: Դատվածության վերացման համար հիմք են համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս:
(...)։
5. Դատվածությունը մարվում է՝
1) սույն օրենսգրքի 84-րդ, 85-րդ, 88-րդ, 89-րդ հոդվածներով սահմանված պատժից ազատվելու, ինչպես նաև 86-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պատժի կատարումը հետաձգելու դեպքերում՝ փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո,
(...)։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Թամարա Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի թիվ ՇԴ/0106/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 3 տարի ժամկետով, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, սահմանվել է փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի փորձաշրջան ավարտվել է 2025 թվականի ապրիլի 14-ին:
Այսինքն՝ սույն քրեական գործով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու պահի դրությամբ Թ.Դավթյանը գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, հետևաբար վերջինս վերոնշյալ դատվածությունը չմարված` դարձյալ կատարել է սույն գործով իրեն վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ուստի Թ.Դավթյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Թ.Դավթյանը ենթակա է պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից: (...)»:
Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող նորմի և արագացված դատաքննության արդյունքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող նորմի հարաբերակցության հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Պողոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների հստակ կիրառության վերաբերյալ իրավական կարգավորման բացակայությունը և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող անորոշություններն ու տարակարծությունները հակասում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածով ամրագրված օրինականության սկզբունքի պահանջներին, որոնցից բխում է, որ անձի նկատմամբ պատժի նշանակման կարգը և չափը իրավական որոշակիության չափանիշներին բավարարող եղանակով պետք է սահմանված լինեն հստակ, մատչելի և կանխատեսելի օրենքով: (...)
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից: (...)
Այլ խոսքով` հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից: Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին:
Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է» (տե΄ս Ալեք Գագիկի Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ՏԴ/0071/01/13 որոշման 18-21-րդ կետերը):
Դատարանը, հաշվի առնելով Թ.Դավթյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքները, շարժառիթն ու եղանակը, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ որպես պատիժ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու միջոցով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն՝
«Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:»:
Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը ենթակա է վերացման և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ պետք է սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է (...) ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (...)։»։ Նշված իրավանորմի ուժով Դատարանը գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
Քննարկելով մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմը (նախկին օրենսգրքի) Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել մի շարք որոշումներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել (տե΄ս Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը: Պատժի կրման նպատակահարմարությունը լուծելիս, Դատարանն առանձնակի ուշադրության է արժանացնում տուժողի կողմից բողոք չունենալու հանգամանքը, նաև այն, որ մեղադրյալը երիտասարդ է, խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք երեխաները։
Այս առումով Դատարանի կողմից Թ.Դավթյանի նկատմամբ առկա ռեցիդիվի պայմաններում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում, ի թիվս այլոց, ընկած է նրա կողմից ազատազրկման պատիժ կրելու դեպքում նրա երեք անչափահաս երեխաների խնամքից դուրս մնալու հանգամանքը: Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը գրեթե ամբողջությամբ սպառած է եղել Թ.Դավթյանը մինչ այս հանցանքի կատարումը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝
1) մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
4) անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն պետք է վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, պետք է փոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ, իսկ Թամարա Դավթյանը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Թամարա Դերենիկի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի հիման վրա վերացնել Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասին որոշումը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝
1. մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին,
2. առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
3. բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
4.անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, փոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ և Թամարա Դավթյանին անհապաղ ազատ արձակել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։
Թամարա Դերենիկի Դավթյանին պարտավորեցնել շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել ՀՀ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում (հասցե՝ ք. Երևան, Գարեգին Նժդեհի 23/1):
Վարչական հսկողության կիրառման ժամանակահատվածում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանին արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքը։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԵԴ1/1033/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«11» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան
դատավորներ Ա.Մաթևոսյան
Լ.Ալավերդյան
քարտուղարությամբ՝ Ա.Հակոբյանի
մասնակցությամբ՝
պաշտպան Է.Աղաբեկյանի
մեղադրյալ Թ.Դավթյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննելով թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Ջ.Հայրապետյան) 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ի.Խաչատրյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 08116325 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի որոշմամբ թիվ 08116325 քրեական վարույթով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով:
2025 թվականի մարտի 28-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանի վերաբերյալ թիվ 08116325 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1033/01/25 համարը:
2025 թվականի մայիսի 15-ին թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով.
-Թամարա Դերենիկի Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի հիման վրա վերացվել է Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասին որոշումը։
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
-Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցվել է 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
-Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի նկատմամբ սահմանվել է պարտականություն՝
1. մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին,
2. առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
3. բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
4.անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս:
-Լուծվել է իրեղեն ապացույցների ճակատագիրը:
-Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, փոխվել է, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ և Թամարա Դավթյանը անհապաղ ազատ է արձակվել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։
-Թամարա Դերենիկի Դավթյանը պարտավորեցվել է շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել ՀՀ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում (հասցե՝ ք. Երևան, Գարեգին Նժդեհի 23/1):
Վարչական հսկողության կիրառման ժամանակահատվածում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանին արգելվել է առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքը։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 16-ին։
2025 թվականի հուլիսի 18-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, որը փոստային ծառայությանն է հանձնված եղել 2025 թվականի հուլիսի 16-ին:
Թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 31-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի օգոստոսի 1-ին:
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի որոշմամբ թիվ 08116325 քրեական վարույթով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, այն բանի համար, որ. «նա, 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ժամը 15:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոնի «24-դ» տաղավարից կատարել է ուրիշի գույքի խոշար չափերով գաղտնի հափշտակություն:
Այսպես.
2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ուրիի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, որպես հաճախորդ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոն, որտեղ մոտենալով երկրորդ հարկում գտնվող «24-դ» տաղավարի, քողարկելով իր իրական մտադրությունը, ոսկյա զարդերի վերաբերյալ հարցադրումներ կատարելու եղանակով և տաղավարի ձախ հատվածում առկա ոսկյա զարդերն ուսումնասիրելու մտացածին պատրվակով, շեղել է տաղավարի աշխատակից Մ***Չեկմիյանի ուշադրությունը, այնուհետև օգտվելով նշված հանգամանքից աննկատ արձակել է տաղավարի դիմային հատվածում առկա կախիչից կախված՝ ** գրամ քաշով 585 հարգի ձեռքի ոսկյա շղթան, ապա աջ ձեռքով այն աննկատ վերցրել է և հեռացել նշված վայրից՝ տաղավարի սեփականատեր Մ***Չեկմիյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ ***.000 << դրամի գույքային վնաս»:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արագացված դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Ներկայացված մեղադրանքը Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից խոշոր չափերով գողություն, այսինքն գաղտնի հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-ին մասի 4-րդ կետի հատկանիշներին։
(...)
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
(...)
Այսպիսով, Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Թ.Դավթյանի մեղավորությունը իրեն մեղսագրված խոշոր չափերի գողության կատարման մեջ, հիմք ընդունելով վերը մեջբերված նորմերը, վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ երիտասարդ է, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(...)
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում իր երեք անչափահաս երեխաները։
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (…)»:
Դատարանը, մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված է եղել, և նոր հանցանք է կատարել դատվածություն ունենալու պայմաններում: Մասնավորապես մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը: Բացի այդ, մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թ.Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։
Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցանքի կատարման ռեցիդիվը:
(...)
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Թամարա Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի թիվ ՇԴ/0106/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 3 տարի ժամկետով, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, սահմանվել է փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի փորձաշրջան ավարտվել է 2025 թվականի ապրիլի 14-ին:
Այսինքն՝ սույն քրեական գործով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու պահի դրությամբ Թ.Դավթյանը գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, հետևաբար վերջինս վերոնշյալ դատվածությունը չմարված` դարձյալ կատարել է սույն գործով իրեն վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ուստի Թ.Դավթյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Թ.Դավթյանը ենթակա է պատժի:
(...)
Դատարանը, հաշվի առնելով Թ.Դավթյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքները, շարժառիթն ու եղանակը, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ որպես պատիժ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու միջոցով:
(...)
Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը ենթակա է վերացման և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ պետք է սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է (...) ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (...)։»։ Նշված իրավանորմի ուժով Դատարանը գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
Քննարկելով մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
(...)
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը: Պատժի կրման նպատակահարմարությունը լուծելիս, Դատարանն առանձնակի ուշադրության է արժանացնում տուժողի կողմից բողոք չունենալու հանգամանքը, նաև այն, որ մեղադրյալը երիտասարդ է, խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք երեխաները։
Այս առումով Դատարանի կողմից Թ.Դավթյանի նկատմամբ առկա ռեցիդիվի պայմաններում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում, ի թիվս այլոց, ընկած է նրա կողմից ազատազրկման պատիժ կրելու դեպքում նրա երեք անչափահաս երեխաների խնամքից դուրս մնալու հանգամանքը: Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը գրեթե ամբողջությամբ սպառած է եղել Թ.Դավթյանը մինչ այս հանցանքի կատարումը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝
1) մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
4) անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն պետք է վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, պետք է փոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ, իսկ Թամարա Դավթյանը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտարկելով հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, այն որ վերջինս նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար ունենալով դատվածություն, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ հանված չէ՝ կրկին կատարել է հանցանքներ և նման պայմաններում Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) ժամկետով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով խախտել է ինչպես արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, այնպես էլ՝ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քննարկման առարկա չի դարձվել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի կողմից կատարվել է նույնաբնույթ (հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախկինում ևս նույն վայրից կատարել է հափշտակություն) եղանակով կատարված հափշտակություն և պատճառված վնասը հատուցված չէ, ինչը խոսում է կատարված արարքների և այն կատարող անձի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին: Մյուս կողմից, Առաջին ատյանի դատարանը անտեսել է մեղադրյալի արարքում ռեցիդիվի առկայության հանգմանքը, մասնավորապես նման վարքագծով հանցավորը դրսևորելով իր արհամարական մոտեցումը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ և կատարելով նույնաբնույթ հանցավոր արարքներ արդեն իսկ ինքն իր գործողություններով ապացուցում է, որ իր ուղղվելն հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ի կատար ածելու:
Ամփոփելով, բողոքաբերը վիճարկվող դատական ակտը բեկանել և Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և վերջինիս նկատմամբ պատիժ թողնել կրելու 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով ազատազրկումը։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
2025 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի գրությունը, որով վերջինս հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, խնդրել է բողոքի քննությունը անցկացնել իր բացակայությամբ: Միաժամանակ նշել է, որ պնդում է ներկայացված բողոքը և խնդրում է այն բավարարել:
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Է.Աղաբեկյանը և մեղադրյալ Թ.Դավթյանը առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնեցին իրենց դիրքորոշումը, խնդրեցին այն մերժել՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(...)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք: (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Գողությունը, որը կատարվել է՝
(...)
4) խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
(...)»:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը․ «(…) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…)[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։
(...)[Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
Վճռաբեկ դատարանը Արամայիս Հարությունյանի գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը․ «(...) հանցագործությունների ռեցիդիվը պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է: Վերջինս պայմանավորված է նրանով, որ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում անձը, իր նախկին հակաօրինական գործունեությանը պետության կողմից տրված բացասական գնահատականի պայմաններում նոր հանցանք կատարելով, արտահայտում է իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ, որով և դրսևորվում է նրա՝ հանրային բարձր վտանգավորությունը»: (տե՛ս Արամայիս Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015թ. մարտի 27-ի թիվ ՍԴ/0204/01/13 որոշման 16-րդ կետը)։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությանը (ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը)` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված` մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, բավարար չեն գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի ուղղումը հնարավոր է առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված հանգամանքները չեն կարող վկայել այն մասին, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Այս կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել մի շարք հանգամանքներ, որոնք վկայում են մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի անձի և նրա կատարած հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին: Մասնավորապես.
- Թամարա Դավթյանին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Թամարա Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները),
-խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթը ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է սեփականության պաշտպանության դեմ ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, որի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ,
-Թամարա Դավթյանի դատվածություն ունենալը՝ նույնաբնույթ (նույնական) հանցանքի կատարման համար,
-մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը,
-մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թամարա Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։
Վերոգրյալը վկայում է Թամարա Դավթյանի անձի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին, ով նման հանցավոր վարքագիծ դրսևորելով արհամարական մոտեցում է ցուցաբերում հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ և կատարելով նույնաբնույթ հանցավոր արարքներ արդեն իսկ իր գործողություններով ապացուցում է, որ իր ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժն ի կատար ածելու:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որպես մեղմացնող հաշվի առնված հանգամանքները բավարար չեն եզրահանգելու, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող վերը շարադրված հանգամանքները, որոնք բարձրացնում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որոնք իրենց համակցությամբ բավարար են հանգելու այն հետևության, որ Թամարա Դավթյանը չի կարող ուղղվել և վերասոցիալականացվել առանց իր նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, ուստի Դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում հիմնավոր են։
Գնահատելով վերը արձանագրված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից անհիմն են:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող և մեղմացնող հանգամանքների վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին (իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարած արարքի համար զղջալը, խնամքին երեք անչափահաս երեխաներ ունենալը, երիտասարդ լինելը) գտնում է, որ դրանք վերը արձանագրված փաստարկների համատեքստում չեն կարող օբյեկտիվ հիմք հանդիսանալ նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունները և գործի օբյեկտիվ տվյալները թույլ չեն տալիս Վերաքննիչ դատարանին գալու համոզման, որ պատժի նպատակաների իրականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, հետևաբար՝ Թամարա Դավթյանը պետք է կրի պատիժը:
Այլ կերպ ասած` Առաջին ատյանի դատարանն այդ մասով ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, այն է` Թամարա Դավթյանի նկատմամբ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման: Արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ուղղվելու համար նշանակված պատիժը Թամարա Դավթյանը պետք է կրի, քանի որ բացակայում է դատարանի համոզվածությունը, որ նրանց ուղղվելը հնարավոր է առանց դրա, և առկա չէ մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտ հիմքեր։
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, այն է` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատժի մասով պետք է փոփոխել, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել:
Պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել Թամարա Դավթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Թամարա Դերենիկի Դավթյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել:
Թամարա Դերենիկի Դավթյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«11» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան
դատավորներ Ա.Մաթևոսյան
Լ.Ալավերդյան
քարտուղարությամբ՝ Ա.Հակոբյանի
մասնակցությամբ՝
պաշտպան Է.Աղաբեկյանի
մեղադրյալ Թ.Դավթյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննելով թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Ջ.Հայրապետյան) 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ի.Խաչատրյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 08116325 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի որոշմամբ թիվ 08116325 քրեական վարույթով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով:
2025 թվականի մարտի 28-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանի վերաբերյալ թիվ 08116325 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1033/01/25 համարը:
2025 թվականի մայիսի 15-ին թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով.
-Թամարա Դերենիկի Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի հիման վրա վերացվել է Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասին որոշումը։
-ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։
-Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցվել է 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
-Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի նկատմամբ սահմանվել է պարտականություն՝
1. մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին,
2. առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
3. բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
4.անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս:
-Լուծվել է իրեղեն ապացույցների ճակատագիրը:
-Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, փոխվել է, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ և Թամարա Դավթյանը անհապաղ ազատ է արձակվել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։
-Թամարա Դերենիկի Դավթյանը պարտավորեցվել է շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել ՀՀ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում (հասցե՝ ք. Երևան, Գարեգին Նժդեհի 23/1):
Վարչական հսկողության կիրառման ժամանակահատվածում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանին արգելվել է առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքը։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 16-ին։
2025 թվականի հուլիսի 18-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, որը փոստային ծառայությանն է հանձնված եղել 2025 թվականի հուլիսի 16-ին:
Թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 31-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի օգոստոսի 1-ին:
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
2025 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի որոշմամբ թիվ 08116325 քրեական վարույթով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, այն բանի համար, որ. «նա, 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ժամը 15:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոնի «24-դ» տաղավարից կատարել է ուրիշի գույքի խոշար չափերով գաղտնի հափշտակություն:
Այսպես.
2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ուրիի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, որպես հաճախորդ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոն, որտեղ մոտենալով երկրորդ հարկում գտնվող «24-դ» տաղավարի, քողարկելով իր իրական մտադրությունը, ոսկյա զարդերի վերաբերյալ հարցադրումներ կատարելու եղանակով և տաղավարի ձախ հատվածում առկա ոսկյա զարդերն ուսումնասիրելու մտացածին պատրվակով, շեղել է տաղավարի աշխատակից Մ***Չեկմիյանի ուշադրությունը, այնուհետև օգտվելով նշված հանգամանքից աննկատ արձակել է տաղավարի դիմային հատվածում առկա կախիչից կախված՝ ** գրամ քաշով 585 հարգի ձեռքի ոսկյա շղթան, ապա աջ ձեռքով այն աննկատ վերցրել է և հեռացել նշված վայրից՝ տաղավարի սեփականատեր Մ***Չեկմիյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ ***.000 << դրամի գույքային վնաս»:
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արագացված դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Ներկայացված մեղադրանքը Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից խոշոր չափերով գողություն, այսինքն գաղտնի հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-ին մասի 4-րդ կետի հատկանիշներին։
(...)
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
(...)
Այսպիսով, Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Թ.Դավթյանի մեղավորությունը իրեն մեղսագրված խոշոր չափերի գողության կատարման մեջ, հիմք ընդունելով վերը մեջբերված նորմերը, վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ երիտասարդ է, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
(...)
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում իր երեք անչափահաս երեխաները։
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (…)»:
Դատարանը, մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված է եղել, և նոր հանցանք է կատարել դատվածություն ունենալու պայմաններում: Մասնավորապես մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը: Բացի այդ, մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թ.Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։
Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցանքի կատարման ռեցիդիվը:
(...)
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Թամարա Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի թիվ ՇԴ/0106/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 3 տարի ժամկետով, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, սահմանվել է փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի փորձաշրջան ավարտվել է 2025 թվականի ապրիլի 14-ին:
Այսինքն՝ սույն քրեական գործով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու պահի դրությամբ Թ.Դավթյանը գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, հետևաբար վերջինս վերոնշյալ դատվածությունը չմարված` դարձյալ կատարել է սույն գործով իրեն վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ուստի Թ.Դավթյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Թ.Դավթյանը ենթակա է պատժի:
(...)
Դատարանը, հաշվի առնելով Թ.Դավթյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքները, շարժառիթն ու եղանակը, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ որպես պատիժ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու միջոցով:
(...)
Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը ենթակա է վերացման և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ պետք է սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է (...) ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (...)։»։ Նշված իրավանորմի ուժով Դատարանը գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
Քննարկելով մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
(...)
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը: Պատժի կրման նպատակահարմարությունը լուծելիս, Դատարանն առանձնակի ուշադրության է արժանացնում տուժողի կողմից բողոք չունենալու հանգամանքը, նաև այն, որ մեղադրյալը երիտասարդ է, խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք երեխաները։
Այս առումով Դատարանի կողմից Թ.Դավթյանի նկատմամբ առկա ռեցիդիվի պայմաններում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում, ի թիվս այլոց, ընկած է նրա կողմից ազատազրկման պատիժ կրելու դեպքում նրա երեք անչափահաս երեխաների խնամքից դուրս մնալու հանգամանքը: Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը գրեթե ամբողջությամբ սպառած է եղել Թ.Դավթյանը մինչ այս հանցանքի կատարումը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝
1) մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն,
4) անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն պետք է վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, պետք է փոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ, իսկ Թամարա Դավթյանը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտարկելով հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, այն որ վերջինս նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար ունենալով դատվածություն, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ հանված չէ՝ կրկին կատարել է հանցանքներ և նման պայմաններում Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) ժամկետով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով խախտել է ինչպես արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, այնպես էլ՝ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քննարկման առարկա չի դարձվել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի կողմից կատարվել է նույնաբնույթ (հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախկինում ևս նույն վայրից կատարել է հափշտակություն) եղանակով կատարված հափշտակություն և պատճառված վնասը հատուցված չէ, ինչը խոսում է կատարված արարքների և այն կատարող անձի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին: Մյուս կողմից, Առաջին ատյանի դատարանը անտեսել է մեղադրյալի արարքում ռեցիդիվի առկայության հանգմանքը, մասնավորապես նման վարքագծով հանցավորը դրսևորելով իր արհամարական մոտեցումը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ և կատարելով նույնաբնույթ հանցավոր արարքներ արդեն իսկ ինքն իր գործողություններով ապացուցում է, որ իր ուղղվելն հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ի կատար ածելու:
Ամփոփելով, բողոքաբերը վիճարկվող դատական ակտը բեկանել և Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և վերջինիս նկատմամբ պատիժ թողնել կրելու 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով ազատազրկումը։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
2025 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի գրությունը, որով վերջինս հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, խնդրել է բողոքի քննությունը անցկացնել իր բացակայությամբ: Միաժամանակ նշել է, որ պնդում է ներկայացված բողոքը և խնդրում է այն բավարարել:
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Է.Աղաբեկյանը և մեղադրյալ Թ.Դավթյանը առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնեցին իրենց դիրքորոշումը, խնդրեցին այն մերժել՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(...)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք: (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Գողությունը, որը կատարվել է՝
(...)
4) խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
(...)»:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել`
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։
Վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը․ «(…) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս:
Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…)[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։
(...)[Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
Վճռաբեկ դատարանը Արամայիս Հարությունյանի գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը․ «(...) հանցագործությունների ռեցիդիվը պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է: Վերջինս պայմանավորված է նրանով, որ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում անձը, իր նախկին հակաօրինական գործունեությանը պետության կողմից տրված բացասական գնահատականի պայմաններում նոր հանցանք կատարելով, արտահայտում է իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ, որով և դրսևորվում է նրա՝ հանրային բարձր վտանգավորությունը»: (տե՛ս Արամայիս Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015թ. մարտի 27-ի թիվ ՍԴ/0204/01/13 որոշման 16-րդ կետը)։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությանը (ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը)` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված` մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, բավարար չեն գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի ուղղումը հնարավոր է առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված հանգամանքները չեն կարող վկայել այն մասին, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Այս կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել մի շարք հանգամանքներ, որոնք վկայում են մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի անձի և նրա կատարած հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին: Մասնավորապես.
- Թամարա Դավթյանին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Թամարա Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները),
-խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթը ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է սեփականության պաշտպանության դեմ ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, որի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ,
-Թամարա Դավթյանի դատվածություն ունենալը՝ նույնաբնույթ (նույնական) հանցանքի կատարման համար,
-մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը,
-մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թամարա Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։
Վերոգրյալը վկայում է Թամարա Դավթյանի անձի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին, ով նման հանցավոր վարքագիծ դրսևորելով արհամարական մոտեցում է ցուցաբերում հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ և կատարելով նույնաբնույթ հանցավոր արարքներ արդեն իսկ իր գործողություններով ապացուցում է, որ իր ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժն ի կատար ածելու:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որպես մեղմացնող հաշվի առնված հանգամանքները բավարար չեն եզրահանգելու, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող վերը շարադրված հանգամանքները, որոնք բարձրացնում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որոնք իրենց համակցությամբ բավարար են հանգելու այն հետևության, որ Թամարա Դավթյանը չի կարող ուղղվել և վերասոցիալականացվել առանց իր նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, ուստի Դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում հիմնավոր են։
Գնահատելով վերը արձանագրված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից անհիմն են:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող և մեղմացնող հանգամանքների վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին (իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարած արարքի համար զղջալը, խնամքին երեք անչափահաս երեխաներ ունենալը, երիտասարդ լինելը) գտնում է, որ դրանք վերը արձանագրված փաստարկների համատեքստում չեն կարող օբյեկտիվ հիմք հանդիսանալ նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունները և գործի օբյեկտիվ տվյալները թույլ չեն տալիս Վերաքննիչ դատարանին գալու համոզման, որ պատժի նպատակաների իրականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, հետևաբար՝ Թամարա Դավթյանը պետք է կրի պատիժը:
Այլ կերպ ասած` Առաջին ատյանի դատարանն այդ մասով ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, այն է` Թամարա Դավթյանի նկատմամբ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման: Արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ուղղվելու համար նշանակված պատիժը Թամարա Դավթյանը պետք է կրի, քանի որ բացակայում է դատարանի համոզվածությունը, որ նրանց ուղղվելը հնարավոր է առանց դրա, և առկա չէ մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտ հիմքեր։
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, այն է` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատժի մասով պետք է փոփոխել, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել:
Պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել Թամարա Դավթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարել:
Թամարա Դերենիկի Դավթյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել:
Թամարա Դերենիկի Դավթյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1033/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 28-03-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 08116325 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Թամարա Դերենիկի Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող <<Ոսկու աշխարհ>> ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոնի <<24-դ>> տաղավարից կատարել է ուրիշի գույքի խոշոր չափերով գաղտնի հափշտակություն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Թամարա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հայրանուն | Դերենիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 254 Մաս 2-րդ Կետ 4-րդ/2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.3 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 28-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ջոն |
| Ազգանուն | Հայրապետյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1033/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 2 ապրիլի 2025 թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանս, 2025 թվականի մարտի 31-ին ստանալով թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Թամարա Դերենիկի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ Ստանձնել քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ 2025 թվականի ապրիլի 8-ին՝ ժամը 14։30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Կենտրոն» նստավայրում՝ դատական նիստերի թիվ 7 դահլիճում: Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Տիգրան |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Թամարա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարինա |
| Ազգանուն | Չեկմիյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդիկ |
| Ազգանուն | Աղաբեկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 15-05-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Թամարա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 15-05-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/1033/01/25 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահությամբ դատավոր Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԻ քարտուղարությամբ` Ն.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ հանրային մեղադրող Տ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ պաշտպան Է.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ մեղադրյալ Թ.ԴԱՎԹՅԱՆԻ տուժող Մ.ՉԵԿՄԻՅԱՆԻ 2025 թվականի մայիսի 15-ին ք. Երևանում դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի` ծնված 1989 թվականի օգոստոսի 10-ին, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, ամուսնացած, նախկինում դատված, խնամքին երեք անչափահաս երեխա, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, Սարի թաղ 7-րդ փողոց, 29-րդ տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 08116325 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով: 2025 թվականի փետրվարի 14-ին Մարինա Անդրանիկի Չեկմիրյանը ճանաչվել է որպես տուժող։ Նույն օրը Թամարա Դերենիկի Դավթյանը ձերբակալվել է։ 2025 թվականի փետրվարի 15-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ժամը 15:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոնի «24-դ» տաղավարից կատարել է ուրիշի գույքի խաշար չափերով գաղտնի հափշտակություն: Այսպես. 2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ուրիի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, որպես հաճախորդ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոն, որտեղ մոտենալով երկրորդ հարկում գտնվող «24-դ» տաղավարի, քողարկելով իր իրական մտադրությունը, ոսկյա զարդերի վերաբերյալ հարցադրումներ կատարելու եղանակով և տաղավարի ձախ հատվածում առկա ոսկյա զարդերն ուսումնասիրելու մտացածին պատրվակով, շեղել է տաղավարի աշխատակից Մարինա Չեկմիյանի ուշադրությունը, այնուհետև օգտվելով նշված հանգամանքից աննկատ արձակել է տաղավարի դիմային հատվածում առկա կախիչից կախված՝ 38.5 գրամ քաշով 585 հարգի ձեռքի ոսկյա շղթան, ապա աջ ձեռքով այն աննկատ վերցրել է և հեռացել նշված վայրից՝ տաղավարի սեփականատեր Մարինա Չեկմիյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ 850.000 << դրամի գույքային վնաս:»: 2025 թվականի փետրվարի 15-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ազատ է արձակվել ձերբակալումից, որից հետո նույն օրը վերջինս կրկին ձերբակալվել է որպես մեղադրյալ դատարան ներկայացվելու համար: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով: Քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 2025 թվականի մարտի 28-ին: 2025 թվականի ապրիլի 2-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ջ.Հայրապետյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ: Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանն, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ժամանակ կիրառված կալանավորումը փոխել և նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով Արագացված վարույթ. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո Թամարա Դավթյանը հայտարարեց, որ իրեն ներկայացված մեղադրանքը պարզ է, համաձայն է դրա հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Պաշտպան Է.Աղաբեկյանը նշեց, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։ Հանրային մեղադրողը Դատարանում չի առարկել դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու դեմ: Տուժող Մ.Չեկմիյանն հայտնել է, որ չի առարկում արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Դատարանը, փաստելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու (անցնելու) վերաբերյալ: Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Ներկայացված մեղադրանքը Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից խոշոր չափերով գողություն, այսինքն գաղտնի հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-ին մասի 4-րդ կետի հատկանիշներին։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (...)»: Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման այնպես էլ ազատազրկման ձևով: Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Այսպիսով, Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Թ.Դավթյանի մեղավորությունը իրեն մեղսագրված խոշոր չափերի գողության կատարման մեջ, հիմք ընդունելով վերը մեջբերված նորմերը, վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ երիտասարդ է, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (…), 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, (…)։ 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում իր երեք անչափահաս երեխաները։ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (…)»: Դատարանը, մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված է եղել, և նոր հանցանք է կատարել դատվածություն ունենալու պայմաններում: Մասնավորապես մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը: Բացի այդ, մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թ.Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։ Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցանքի կատարման ռեցիդիվը: Այսպես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար: 2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝ 1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով, 2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով, 3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:»: Նույն օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը: Դատվածության վերացման համար հիմք են համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը: 2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս: (...)։ 5. Դատվածությունը մարվում է՝ 1) սույն օրենսգրքի 84-րդ, 85-րդ, 88-րդ, 89-րդ հոդվածներով սահմանված պատժից ազատվելու, ինչպես նաև 86-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պատժի կատարումը հետաձգելու դեպքերում՝ փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո, (...)։ Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Թամարա Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի թիվ ՇԴ/0106/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 3 տարի ժամկետով, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, սահմանվել է փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի փորձաշրջան ավարտվել է 2025 թվականի ապրիլի 14-ին: Այսինքն՝ սույն քրեական գործով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու պահի դրությամբ Թ.Դավթյանը գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, հետևաբար վերջինս վերոնշյալ դատվածությունը չմարված` դարձյալ կատարել է սույն գործով իրեն վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ուստի Թ.Դավթյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Թ.Դավթյանը ենթակա է պատժի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները: 1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները: 2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից: (...)»: Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող նորմի և արագացված դատաքննության արդյունքում պատիժ նշանակելու կանոններ սահմանող նորմի հարաբերակցության հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Պողոսյանի գործով կայացված որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների հստակ կիրառության վերաբերյալ իրավական կարգավորման բացակայությունը և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող անորոշություններն ու տարակարծությունները հակասում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածով ամրագրված օրինականության սկզբունքի պահանջներին, որոնցից բխում է, որ անձի նկատմամբ պատժի նշանակման կարգը և չափը իրավական որոշակիության չափանիշներին բավարարող եղանակով պետք է սահմանված լինեն հստակ, մատչելի և կանխատեսելի օրենքով: (...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375.3-րդ հոդվածի 6-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67.1-րդ հոդվածի հարաբերակցության իրավական կարգավորման անորոշությունը և դրանց միջև առկա հակասությունը պետք է լուծվի հօգուտ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելու բարենպաստ պայմաններ նախատեսող նորմի, ինչը բխում է ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավական ակտերով սահմանված մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթներից: (...) Այլ խոսքով` հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների համատեղ կիրառումը բացառում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների կիրառման հնարավորությունը, և դատարանը զրկվում է կոնկրետ դեպքում կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները գնահատելու և անձի նկատմամբ արդարացի պատիժ նշանակելու հնարավորությունից: Բացի այդ, բացառվում է վերադաս դատական ատյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 395-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով սահմանված` դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքի կիրառման հնարավորությունը, որի համաձայն` դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը կամ ամբաստանյալի անձին: Հետևաբար, գործի քննության արագացված կարգի կիրառման պայմաններում հանցագործությունների ռեցիդիվի և արագացված դատաքննության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների միաժամանակյա կիրառությունն անթույլատրելի է» (տե΄ս Ալեք Գագիկի Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ՏԴ/0071/01/13 որոշման 18-21-րդ կետերը): Դատարանը, հաշվի առնելով Թ.Դավթյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքները, շարժառիթն ու եղանակը, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ որպես պատիժ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու միջոցով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:»: Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը ենթակա է վերացման և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ պետք է սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով: Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է (...) ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (...)։»։ Նշված իրավանորմի ուժով Դատարանը գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ Քննարկելով մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)»: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմը (նախկին օրենսգրքի) Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել մի շարք որոշումներում և իրավական դիրքորոշում ձևավորել (տե΄ս Վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-124/07, ՎԲ-192/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԼԴ2/0019/01/09 որոշումները և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պահելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն: Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը: Պատժի կրման նպատակահարմարությունը լուծելիս, Դատարանն առանձնակի ուշադրության է արժանացնում տուժողի կողմից բողոք չունենալու հանգամանքը, նաև այն, որ մեղադրյալը երիտասարդ է, խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք երեխաները։ Այս առումով Դատարանի կողմից Թ.Դավթյանի նկատմամբ առկա ռեցիդիվի պայմաններում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում, ի թիվս այլոց, ընկած է նրա կողմից ազատազրկման պատիժ կրելու դեպքում նրա երեք անչափահաս երեխաների խնամքից դուրս մնալու հանգամանքը: Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը գրեթե ամբողջությամբ սպառած է եղել Թ.Դավթյանը մինչ այս հանցանքի կատարումը: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝ 1) մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն, 4) անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս: Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն պետք է վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, պետք է փոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ, իսկ Թամարա Դավթյանը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 464․1-րդ-464․5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՎՃՌԵՑ Թամարա Դերենիկի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի հիման վրա վերացնել Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասին որոշումը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝ 1. մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին, 2. առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, 3. բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն, 4.անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, փոխել, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ և Թամարա Դավթյանին անհապաղ ազատ արձակել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։ Թամարա Դերենիկի Դավթյանին պարտավորեցնել շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել ՀՀ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում (հասցե՝ ք. Երևան, Գարեգին Նժդեհի 23/1): Վարչական հսկողության կիրառման ժամանակահատվածում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանին արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքը։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ հրապարակվելու օրվանից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ջ.ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 15-05-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 29-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը «259» թերթից, 2-րդ հատորը «99» թերթից։ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 24-07-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 29-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը «259» թերթից, 2-րդ հատորը «99» թերթից։ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-87795/25 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 23-06-2026 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԴ1/1033/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 18-07-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-07-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Տ |
| Ազգանուն | Վարդանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Թամարա Դավթյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/ 15.05.2025թ. կայացված դատավճիռը՝ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 տարի 29 օր ժամկետով: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 31-07-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.3 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 31-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 08-08-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | կողմերի ծանուցված չլինելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
| Չկայացման պատճառը | հետաձգվել է, քանի որ հանրային մեղադրողից և պաշտպանից Դատարանում ստացվել են դիմումներ՝ ծանրաբեռնվածության պայմանավորված՝ նիստը հետաձգելու վերաբերյալ |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 06-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | քանի որ նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյանը մասնակցել է Դիլիջանում կազմակերպված դասընթացի |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 11-12-2025 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Թամարա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1033/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «11» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան դատավորներ Ա.Մաթևոսյան Լ.Ալավերդյան քարտուղարությամբ՝ Ա.Հակոբյանի մասնակցությամբ՝ պաշտպան Է.Աղաբեկյանի մեղադրյալ Թ.Դավթյանի դռնբաց դատական նիստում, քննելով թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Ջ.Հայրապետյան) 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ի.Խաչատրյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 08116325 քրեական վարույթը: 2025 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի որոշմամբ թիվ 08116325 քրեական վարույթով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով: 2025 թվականի մարտի 28-ին Թամարա Դերենիկի Դավթյանի վերաբերյալ թիվ 08116325 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1033/01/25 համարը: 2025 թվականի մայիսի 15-ին թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով. -Թամարա Դերենիկի Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։ -ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի հիման վրա վերացվել է Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3 (երեք) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու մասին որոշումը։ -ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ է սահմանվել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։ -Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցվել է 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ -Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի նկատմամբ սահմանվել է պարտականություն՝ 1. մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին, 2. առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, 3. բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն, 4.անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս: -Լուծվել է իրեղեն ապացույցների ճակատագիրը: -Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, փոխվել է, նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ և Թամարա Դավթյանը անհապաղ ազատ է արձակվել արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում։ -Թամարա Դերենիկի Դավթյանը պարտավորեցվել է շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել ՀՀ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում (հասցե՝ ք. Երևան, Գարեգին Նժդեհի 23/1): Վարչական հսկողության կիրառման ժամանակահատվածում մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանին արգելվել է առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքը։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 16-ին։ 2025 թվականի հուլիսի 18-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, որը փոստային ծառայությանն է հանձնված եղել 2025 թվականի հուլիսի 16-ին: Թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 31-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի օգոստոսի 1-ին: 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 2025 թվականի փետրվարի 15-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք–Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի որոշմամբ թիվ 08116325 քրեական վարույթով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, այն բանի համար, որ. «նա, 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ժամը 15:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոնի «24-դ» տաղավարից կատարել է ուրիշի գույքի խոշար չափերով գաղտնի հափշտակություն: Այսպես. 2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, Թամարա Դերենիկի Դավթյանն ուրիի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, որպես հաճախորդ մուտք է գործել Երևան քաղաքի Մովսես Խորենացի փողոց 24 հասցեում գործող «Ոսկու աշխարհ» ոսկյա զարդերի առևտրի կենտրոն, որտեղ մոտենալով երկրորդ հարկում գտնվող «24-դ» տաղավարի, քողարկելով իր իրական մտադրությունը, ոսկյա զարդերի վերաբերյալ հարցադրումներ կատարելու եղանակով և տաղավարի ձախ հատվածում առկա ոսկյա զարդերն ուսումնասիրելու մտացածին պատրվակով, շեղել է տաղավարի աշխատակից Մ***Չեկմիյանի ուշադրությունը, այնուհետև օգտվելով նշված հանգամանքից աննկատ արձակել է տաղավարի դիմային հատվածում առկա կախիչից կախված՝ ** գրամ քաշով 585 հարգի ձեռքի ոսկյա շղթան, ապա աջ ձեռքով այն աննկատ վերցրել է և հեռացել նշված վայրից՝ տաղավարի սեփականատեր Մ***Չեկմիյանին պատճառելով խոշոր չափերի՝ ***.000 << դրամի գույքային վնաս»: Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արագացված դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է. «Ներկայացված մեղադրանքը Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից խոշոր չափերով գողություն, այսինքն գաղտնի հափշտակություն կատարելն ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-ին մասի 4-րդ կետի հատկանիշներին։ (...) Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: (...) Այսպիսով, Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Թ.Դավթյանի մեղավորությունը իրեն մեղսագրված խոշոր չափերի գողության կատարման մեջ, հիմք ընդունելով վերը մեջբերված նորմերը, վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես այն, որ երիտասարդ է, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: (...) Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում իր երեք անչափահաս երեխաները։ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, որպես մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (…)»: Դատարանը, մեղադրյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված է եղել, և նոր հանցանք է կատարել դատվածություն ունենալու պայմաններում: Մասնավորապես մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը: Բացի այդ, մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թ.Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։ Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ ամբաստանյալ Թ.Դավթյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցանքի կատարման ռեցիդիվը: (...) Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Թամարա Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի թիվ ՇԴ/0106/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և դատապարտվել ազատազրկման 3 տարի ժամկետով, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել, սահմանվել է փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով: Թ.Դավթյանի փորձաշրջան ավարտվել է 2025 թվականի ապրիլի 14-ին: Այսինքն՝ սույն քրեական գործով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու պահի դրությամբ Թ.Դավթյանը գտնվել է փորձաշրջանի մեջ, հետևաբար վերջինս վերոնշյալ դատվածությունը չմարված` դարձյալ կատարել է սույն գործով իրեն վերագրված նոր, ըստ բնույթի և վտանգավորության աստիճանի` միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ուստի Թ.Դավթյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Թ.Դավթյանը ենթակա է պատժի: (...) Դատարանը, հաշվի առնելով Թ.Դավթյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` հանցագործության կատարման հանգամանքները, շարժառիթն ու եղանակը, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքներով պայմանավորված տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել ամբաստանյալի նկատմամբ որպես պատիժ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով ազատազրկում նշանակելու միջոցով: (...) Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով այն, որ ամբաստանյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանը Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը ենթակա է վերացման և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է մասնակիորեն գումարել` Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և պատիժ պետք է սահմանել ազատազրկում 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով: Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է (...) ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, (...)։»։ Նշված իրավանորմի ուժով Դատարանը գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել 2025 թվականի փետրվարի 14-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 15-ը ներառյալ անազատության մեջ գտնված 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ Քննարկելով մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը. (...) Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Թամարա Դերենիկի Դավթյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը բնութագրող, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը: Պատժի կրման նպատակահարմարությունը լուծելիս, Դատարանն առանձնակի ուշադրության է արժանացնում տուժողի կողմից բողոք չունենալու հանգամանքը, նաև այն, որ մեղադրյալը երիտասարդ է, խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք երեխաները։ Այս առումով Դատարանի կողմից Թ.Դավթյանի նկատմամբ առկա ռեցիդիվի պայմաններում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքում, ի թիվս այլոց, ընկած է նրա կողմից ազատազրկման պատիժ կրելու դեպքում նրա երեք անչափահաս երեխաների խնամքից դուրս մնալու հանգամանքը: Բացի այդ, Դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ դատավճռով սահմանված փորձաշրջանը գրեթե ամբողջությամբ սպառած է եղել Թ.Դավթյանը մինչ այս հանցանքի կատարումը: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Թ.Դավթյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝ 1) մասնակցել կրթական, մշակութային և նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելու ծրագրերին, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն, 4) անցնել հոգեբանական-վերականգնողական կուրս: Քննարկելով իրեղեն ապացույցների և արտավարութային փաստաթղթերի տնօրինման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի, ուռուցիկ հորիզոնական գծերով վերարկուն պետք է վերադարձնել մեղադրյալ Թամարա Դավթյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին։ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով գտնում է, որ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը, պետք է փոխել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ, իսկ Թամարա Դավթյանը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի արգելանքից դատական նիստերի դահլիճում»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք դիտարկելով հանցանքը կատարելու ռեցիդիվը, այն որ վերջինս նախկինում դիտավորությամբ կատարված հանցանքի համար ունենալով դատվածություն, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ հանված չէ՝ կրկին կատարել է հանցանքներ և նման պայմաններում Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) ժամկետով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով խախտել է ինչպես արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, այնպես էլ՝ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քննարկման առարկա չի դարձվել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի կողմից կատարվել է նույնաբնույթ (հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախկինում ևս նույն վայրից կատարել է հափշտակություն) եղանակով կատարված հափշտակություն և պատճառված վնասը հատուցված չէ, ինչը խոսում է կատարված արարքների և այն կատարող անձի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին: Մյուս կողմից, Առաջին ատյանի դատարանը անտեսել է մեղադրյալի արարքում ռեցիդիվի առկայության հանգմանքը, մասնավորապես նման վարքագծով հանցավորը դրսևորելով իր արհամարական մոտեցումը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ և կատարելով նույնաբնույթ հանցավոր արարքներ արդեն իսկ ինքն իր գործողություններով ապացուցում է, որ իր ուղղվելն հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ի կատար ածելու: Ամփոփելով, բողոքաբերը վիճարկվող դատական ակտը բեկանել և Թամարա Դերենիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և վերջինիս նկատմամբ պատիժ թողնել կրելու 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով ազատազրկումը։ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 2025 թվականի հոկտեմբերի 8-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի գրությունը, որով վերջինս հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, խնդրել է բողոքի քննությունը անցկացնել իր բացակայությամբ: Միաժամանակ նշել է, որ պնդում է ներկայացված բողոքը և խնդրում է այն բավարարել: Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Է.Աղաբեկյանը և մեղադրյալ Թ.Դավթյանը առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, հայտնեցին իրենց դիրքորոշումը, խնդրեցին այն մերժել՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը, (...) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք: 4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք: (...)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: (...)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: 2. Գողությունը, որը կատարվել է՝ (...) 4) խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: (...)»: Անդրադառնալով մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու։ Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել` ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը․ «(…) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…)[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում. 1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, 2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ (...)[Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։ Վճռաբեկ դատարանը Արամայիս Հարությունյանի գործով արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը․ «(...) հանցագործությունների ռեցիդիվը պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է: Վերջինս պայմանավորված է նրանով, որ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում անձը, իր նախկին հակաօրինական գործունեությանը պետության կողմից տրված բացասական գնահատականի պայմաններում նոր հանցանք կատարելով, արտահայտում է իր արհամարհական վերաբերմունքը հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ, որով և դրսևորվում է նրա՝ հանրային բարձր վտանգավորությունը»: (տե՛ս Արամայիս Հարությունյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015թ. մարտի 27-ի թիվ ՍԴ/0204/01/13 որոշման 16-րդ կետը)։ Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությանը (ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությանը)` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված` մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, բավարար չեն գալու այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի ուղղումը հնարավոր է առանց ռեալ (իրական) պատիժ կրելու: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում վկայակոչված հանգամանքները չեն կարող վկայել այն մասին, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Այս կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել մի շարք հանգամանքներ, որոնք վկայում են մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի անձի և նրա կատարած հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին: Մասնավորապես. - Թամարա Դավթյանին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակը և հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Թամարա Դավթյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները), -խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթը ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է սեփականության պաշտպանության դեմ ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, որի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, -Թամարա Դավթյանի դատվածություն ունենալը՝ նույնաբնույթ (նույնական) հանցանքի կատարման համար, -մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0661/01/24 գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 26.11.2024թ.) դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով ազատազրկման՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, պատիժը կրելուց հետո՝ դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը, -մեղադրյալը թիվ ՇԴ/0106/01/21 գործով 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ին կայացված դատավճռով (կարգադրությունն արձակվել է 7.04.2022թ.) դատապարտված է եղել երկու դրվագ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 177-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով յուրաքանչյուր դրվագով ազատազրկման՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու արդյունքում նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, սակայն փորձաշրջանի ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում, մեղադրյալ Թամարա Դավթյանը կատարել է սույն գործով մեղսագրված արարքը։ Վերոգրյալը վկայում է Թամարա Դավթյանի անձի հանրային վտանգավորության բարձր մակարդակի մասին, ով նման հանցավոր վարքագիծ դրսևորելով արհամարական մոտեցում է ցուցաբերում հասարակության և պետության շահերի նկատմամբ և կատարելով նույնաբնույթ հանցավոր արարքներ արդեն իսկ իր գործողություններով ապացուցում է, որ իր ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժն ի կատար ածելու: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որպես մեղմացնող հաշվի առնված հանգամանքները բավարար չեն եզրահանգելու, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող վերը շարադրված հանգամանքները, որոնք բարձրացնում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որոնք իրենց համակցությամբ բավարար են հանգելու այն հետևության, որ Թամարա Դավթյանը չի կարող ուղղվել և վերասոցիալականացվել առանց իր նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, ուստի Դատախազի վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկները տվյալ դեպքում հիմնավոր են։ Գնահատելով վերը արձանագրված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից անհիմն են: Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող և մեղմացնող հանգամանքների վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին (իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարած արարքի համար զղջալը, խնամքին երեք անչափահաս երեխաներ ունենալը, երիտասարդ լինելը) գտնում է, որ դրանք վերը արձանագրված փաստարկների համատեքստում չեն կարող օբյեկտիվ հիմք հանդիսանալ նրա նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Թամարա Դավթյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունները և գործի օբյեկտիվ տվյալները թույլ չեն տալիս Վերաքննիչ դատարանին գալու համոզման, որ պատժի նպատակաների իրականացումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, հետևաբար՝ Թամարա Դավթյանը պետք է կրի պատիժը: Այլ կերպ ասած` Առաջին ատյանի դատարանն այդ մասով ճիշտ չի կիրառել քրեական օրենքը, այն է` Թամարա Դավթյանի նկատմամբ կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը ենթակա չէր կիրառման: Արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ուղղվելու համար նշանակված պատիժը Թամարա Դավթյանը պետք է կրի, քանի որ բացակայում է դատարանի համոզվածությունը, որ նրանց ուղղվելը հնարավոր է առանց դրա, և առկա չէ մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտ հիմքեր։ Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, այն է` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատժի մասով պետք է փոփոխել, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պետք է վերացնել: Պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել Թամարա Դավթյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Դատախազ Տ.Վարդանյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը բավարարել: Թամարա Դերենիկի Դավթյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/1033/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել: Թամարա Դերենիկի Դավթյանի պատժի կրման սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-12-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 26-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 259, 99, 109, 58 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 26-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 259, 99, 109, 58 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 16161/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1033/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 23-02-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Էդիկ |
| Ազգանուն | Աղաբեկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Թամարա |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 27-05-2026 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1033/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 27 մայիսի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի պաշտպան Էդ․Աղաբեկյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)` 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռով Թ.Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի կիրառմամբ, վերացվել է Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը։ Նույն դատավճռով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով` դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին մասնակիորեն գումարվել է Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2021 թվականի դեկտեմբերի 1-ի դատավճռով նշանակված ու մեղադրյալի կողմից չկրած 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկումը և Թ.Դավթյանի նկատմամբ պատիժ է սահմանվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հիման վրա, Թ.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցվել է վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 3 (երեք) ամիս 1 (մեկ) օր ժամկետը և վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ, Թ.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշմամբ դատախազի բողոքը բավարարել է, Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել է՝ վերացնելով Թ.Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել պաշտպան Էդ․Աղաբեկյանը։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կամ առերևույթ որևէ լուրջ փաստական կամ իրավական հանգամանք ի հայտ գալու ուժով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշումը, ի թիվս այլնի, հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Հասմիկ Սարգսյանի գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին։ Ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը, ի թիվս այլնի, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ, 84-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր։ Բողոքաբերը, համակարգային վերլուծության ենթարկելով վարույթի փաստական հանգամանքները, դրանք համադրելով վերաբերելի օրենսդրական կարգավորումների և Վճռաբեկ դատարանի նախկինում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների հետ, փաստարկել է, որ ստորադաս դատարանը, պատշաճ քննության առարկա չդարձնելով վարույթի փաստական հանգամանքները՝ Թ.Դավթյանի անձը բնութագրող տվյալները, վերջինիս կողմից կատարված արարքի բնույթն և վտանգավորության աստիճանը, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, եկել է սխալ եզրահանգման առ այն, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժն իրական կրելու։ Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշումը որոշակի մասով բեկանել՝ օրինական ուժ տալով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 15-ի դատավճռին: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, 2) առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կամ առերևույթ որևէ լուրջ փաստական կամ իրավական հանգամանք ի հայտ գալու ուժով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: (...)»: Նույն օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն: Եթե վճռաբեկ բողոքում վկայակոչված է վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու` սույն օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված որևէ պայման, ապա վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը պետք է հիմնավորի վկայակոչված պայմանի բացակայությունը»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի՝ Հասմիկ Սարգսյանի գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 որոշմամբ և բողոքաբերի կողմից վկայակոչված այլ որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վկայակոչված որոշումներին։ Ինչ վերաբերում է բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ իրավունքի զարգացման խնդրի առկայության վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա չէ իրավունքի զարգացման խնդիր։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կամ առերևույթ որևէ լուրջ փաստական կամ իրավական հանգամանք ի հայտ գալու ուժով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 383-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Թամարա Դերենիկի Դավթյանի պաշտպան Էդ․Աղաբեկյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 11-12-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 27-02-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 4 հատորից․ /259, 99, 109, 58/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 27-02-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 18-06-2026 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 4 հատորից․ /259, 99, 109, 108/։ |