ԵԴ1/1046/01/25



Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Կ.Հովհաննիսյան
Գ.Հովհաննիսյան

քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի,
Ա.Հակոբյանի

2025 թվականի սեպտեմբերի 2-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Էդվարդ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Էդ.Մկրտչյան) 2025 թվականի ապրիլի 10-ի դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի ընթացքը.
2024 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-2160-24 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանի կողմից որոշում է կայացվել Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի մարտի 19-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Թ.Մարտիրոսյանի (այսուհետ՝ նաև Քննիչ) կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքն ընտրելու մասին:
2025 թվականի մարտի 21-ին Քննիչի կողմից կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։
2025 թվականի մարտի 26-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, փոխելու և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց 700.000 (յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավ ընտրելու մասին:
2025 թվականի մարտի 27-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին։
2025 թվականի մարտի 28-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)։
2025 թվականի մարտի 31-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին, իսկ դատավճռի կայացման օր է նշանակվել 2025 թվականի ապրիլի 10-ը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 10-ի դատավճռով վճռվել է՝ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 700.000 (յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում::»
2025 թվականի հուլիսի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Էդվարդ Մանուկյանի բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հուլիսի 28-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հուլիսի 29-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 4-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։
2025 թվականի սեպտեմբերի 2-ին դատական կազմի դատավոր Ա.Մաթևոսյանի արձակուրդում գտնվելու հիմքով, նախագահող դատավորի զեկուցագրի հիման վրա դատական կազմում ընդգրկվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Գ․Հովհաննիսյանը։

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի համար, որ նա ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180266773 վարչական իրավախախտման գործով 2023 թվականի նոյեմբերի 19-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2023 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ը, որի մասին տեղում ծանուցվել է, սակայն հրաժարվել է որոշումը ստորագրելուց: Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ զրկման ժամկետը դեռ չլրացած՝ 2024 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 00:21-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում վարել է «Վոլկսվագեն» մակնիշի 77 MM 357 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Հայկ Միքայելյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 00:24-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180402465 արձանագրությունը: (…)»։

Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննությունն անցկացնելով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, դատավճռում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
- ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքի համաձայն՝ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
/Տե՛ս գ.թ. 43/
- Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրության համաձայն՝ մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանը հայտնել է, որ չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով:
/Տե՛ս գ.թ. 57-58/
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության 469.9 հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով դատարանը գրավոր ընթացակարգով կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատավճիռը կայացվում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու մասին որոշումը կայացնելուց հետո՝ հնարավորին չափ սեղմ ժամկետում, սակայն ոչ ուշ, քան 15 օրվա ընթացքում։
3. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանը նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի դրույթները:
4. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
5. Դատավճիռը պետք է պարունակի պարզաբանում այն բողոքարկելու՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված սահմանափակումների վերաբերյալ։
6. Դատավճիռը կայացնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան հինգ օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատապարտված մեղադրյալին, նրա պաշտպանին, հանրային մեղադրողին»:
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի կողմից ընդունելու, համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում`
- առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- նախկինում դատապարտված՝ արատավորված չլինելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
(…)
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանը, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի պահանջը, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանքի ձևով՝ վերջինին մեղսագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 700.000 (յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավի գումարը պետք է վերադարձնել գրավատուին:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահել քրեական գործում։
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.9 հոդվածի 4-րդ մասով, փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:(…)»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Մեղադրյալ Էդվարդ Մանուկյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է գնահատել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները։ Թեև Առաջին ատյանի դատարանը որպես փաստական հանգամանք նշել է, որ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրության համաձայն՝ մեղադրյալ Էդվարդ Գագիկի Մանուկյանը հայտնել է, որ չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, այնուամենայնիվ ինքը չի միջնորդել, որպեսզի իր նկատմամբ համաձայնությամբ նշանակվի տուգանք:
Բողոքաբերը նշել է, որ մեղադրական եզրակացությանը կից բացակայում է մեղադրյալի միջնորդությամբ քննիչի կողմից կազմված համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը, ինչպես նաև ինքը գրավոր չի ծանուցվել նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին։
Ըստ Բողոքաբերի՝ սույն քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի այլ էական խախտում, ինչը հիմք է դատական ակտը բեկանելու համար։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը և վարույթը փոխանցելով նույն դատարան՝ նոր քննության։

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Հանային մեղադրող Դ․Մարգարյանը և պաշտպան Ս․Ռաֆաելյանը պատշաճ ծանուցվել են դատական նիստի օրվա, տեղի վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարան չեն ներկայացել, իսկ պաշտպանը հեռախոսազանգի միջոցով հայտնել է, որ այլևս չի իրականացնում մեղադրյալի շահերի պաշտպանութունը։
Մեղադրյալ Էդ․Մանուկյանին ծանուցագրեր ուղարկվել են քրեական վարույթում առկա հասցեով /ի դեպ, նույն հասցեն նշված է եղել նաև մեղադրյալի վերաքննիչ բողոքում/, սակայն դրանք վերադարձվել են «Չպահանջված» նշումով։ Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանի աշխատակազմը փորձել է մեղադրյալի հետ կապվել քրեական վարույթում առկա հեռախոսահամարով, սակայն այն եղել է անհասանելի։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական վարույթի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցադրմանը՝ իրավաչափ և հիմնավորված են արդյո՞ք համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նախաքննությունն ավարտելու դեպքում քննիչը, ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի իմաստով՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած և ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվող մեղադրյալին գրավոր ծանուցում է նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին։
2. Վարույթի նյութերը մեղադրյալի ծանոթացմանը ներկայացնելիս քննիչը ճշտում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու վերաբերյալ վերջինիս դիրքորոշումը:
3. Եթե մեղադրյալը չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, ապա քննիչը մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրում են նաև մեղադրյալը և նրա պաշտպանը: Արձանագրությունը կցվում է մեղադրական եզրակացությանը:
4. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու արձանագրություն կազմելուց առաջ քննիչն իրավասու է մեղադրյալին հարցեր տալու միջոցով հավաստիանալու, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթն իրականացվում է, եթե առկա է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կազմված և ստորագրված արձանագրություն:
2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝
1) մեղադրյալն անչափահաս է.
2) մեղադրյալը մեղադրվում է մեկից ավելի հանցանքներ կատարելու համար.
3) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով տուգանք պատժատեսակ սահմանված չէ.
4) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքով վնաս է պատճառվել մասնավոր անձի շահերին.
5) գույքային հայց է հարուցվել մեղադրյալի կամ այն անձի դեմ, որի վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար.
6) սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս հսկող դատախազն իրավական կամ փաստական հիմնավորմամբ առարկել է դրա դեմ՝ այդ մասին նշում կատարելով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու որոշման մեջ․
7) մեղադրյալը գրավոր հրաժարվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց․
8) խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավորը քրեական գործն ստանալուց հետո հավաստիանալով, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, և բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին: Հակառակ դեպքում կայացվում է սույն օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը:
2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու մասին որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործն ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու, ինչպես նաև դատավճռի կայացման օրվա մասին:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը կայացվելուց հետո՝ երկօրյա ժամկետում, դատավորը դրա պատճենն ուղարկում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին:
4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրեական գործին, հանգում է հետևության, որ՝
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով դատարանը գրավոր ընթացակարգով կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատավճիռը կայացվում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու մասին որոշումը կայացնելուց հետո՝ հնարավորին չափ սեղմ ժամկետում, սակայն ոչ ուշ, քան 15 օրվա ընթացքում։
3. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանը նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի դրույթները:
4. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
5. Դատավճիռը պետք է պարունակի պարզաբանում այն բողոքարկելու՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված սահմանափակումների վերաբերյալ։
6. Դատավճիռը կայացնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան հինգ օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատապարտված մեղադրյալին, նրա պաշտպանին, հանրային մեղադրողին:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.10-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածին համապատասխան կայացված դատավճիռը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով, սակայն այն չի կարող բողոքարկվել սույն օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:»
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթի նյութերից տեսանելի է, որ՝
-մեղադրյալ Էդվարդ Մանուկյանի՝ 2025 թվականի մարտի 19-ի հարցաքննության արձանագրության համաձայն՝ վերջինս ընդունել է մեղքը, զղջացել կատարածի համար, խնդրել իր նկատմամբ լինել մեղմ ու ներողամիտ։ Նշել է նաև, որ չի առարկում և համաձայն է, որ իր նկատմամբ կիրառվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ։
-Քննիչը, նկատի ունենալով, որ թիվ 60-2160-24 քրեական վարույթվ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55․2-րդ գլխով նախատեսված՝ համաձայնեցված տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու հիմքերն առկա են և բացակայում են հիշյալ վարույթ նախաձեռնելը բացառող հանգամանքները, նպատակահարմար համարելով այդ առումով ստանալ հսկող դատախազի համաձայնությունը, գրավոր իրազեկմամբ 2025 թվականի մարտի 20-ին ստացել է հսկող դատախազ Դ․Մարգարյանի համաձայնությունը։
-2025 թվականի մարտի 20-ի՝ պաշտպան Ս․Ռաֆաելյանի մասնակցությամբ իրականացված՝ մեղադրյալի լրացուցիչ հարցաքննության արձանագրության համաձայն՝ Էդվարդ Մանուկյանը տվել է նույնաբովանդակ ցուցմունք, կրկին հայտել, որ իրեն պարզաբանվել է, որ իր նկատմամբ կարող է կիրառվել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ, որին ինքը համաձայն է և դրա դեմ չի առարկում,
-2025 թվականի մարտի 20-ի՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության համաձայն՝ մեղադրյալին պարզաբանվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդված 6-րդ մասով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․7-րդ, 464․10-րդ հոդվածներով սահմանված իրավակարգավորումները, ինչը փաստվել է մեղադրյալը ստորագրությամբ, իսկ եզրափակիչ հատվածում մեղադրյալը կատարել է հետևյալ ձեռագիր գրառումը՝ «Չեմ վիճարկում ինձ ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը, առաջադրված մեղադրանքում ինձ լիովին մեղավոր եմ ճանաչում, խորհրդակցել եմ պաշտպանիս հետ, գիտակցում եմ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու բնույթը, հիմքը և իրավական հետևանքները, ուստի իմ կամքով ցանկանում եմ, որ դատարանում գործի քննությունը իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով», նշյալ արձանագրությունը ստորագրվել է մեղադրյալ Էդ․Մանուկյանի, պաշտպան Ս․Ռաֆաելյանի և Քննիչի կողմից։
Վկայակոչված իրավակարգավորումների և քրեական վարույթում առկա փաստական տվյալների լույսի ներքո գնահատելով Բողոքաբերի փաստարկներն առ այն, որ ինքը չի միջնորդել, որպեսզի իր նկատմամբ համաձայնությամբ նշանակվի տուգանք, մեղադրական եզրակացությանը կից բացակայում է մեղադրյալի միջնորդությամբ քննիչի կողմից կազմված համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը, ինչպես նաև ինքը գրավոր չի ծանուցվել նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք փաստարկված չեն, անհիմն են, ավելին, ժխտվում են քրեական գործում առկա փաստական տվյալներով։
Վերաքննիչ դատարան ընդգծում է, որ մեղադրյալ Էդ․Մանուկյանն իր ցուցմունքներով, այդ թվում՝ պաշտպանի ներկայությամբ տրված, հստակ հայտնել է իր կամքը համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության վերաբերյալ, համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ հստակորեն արձանագրված է, որ Քննիչի կողմից վերջինիս պարզաբանվել են համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ իրականացնելու հիմքը և բացառող հանգամանքները, համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթով դատավճիռ կայացնելու և այն բողոքարկելու ընթացակարգը և առանձնահատությունները, որպիսի հանգամանքը հաստատվել է մեղադրյալ Էդ․Մանուկյանի ստորագրություններով։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Քննիչի կողմից քրեադատավարական գործիքակազմի կիրառմամբ կազմվել է համաձանությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու պատշաճ արձանագրություն, որն իրենց ստորագրություններով հաստատել են մեղադրյալ Էդ․Մանուկյանը և պաշտպան Ս․Ռաֆաելյանը, հետևաբար դրա իրավաչափությունը կասկածի տակ դնող որևէ իրավաչափ հիմք առկա չէ։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը, ղեկավարվելով վերաբերելի օրենսդրական կանոնակարգումներով, քրեական գործի ուսումնասիրության արդյունքում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ իրականացնելով, դատական սխալ, այդ թվում՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, թույլ չի տվել, իսկ Բողոքաբերի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Էդվարդ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 10-ի թիվ ԵԴ1/1046/01/25 քրեական գործով դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ