ԵԴ1/1019/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

(այսուհետ՝ նաև Դատարան)

Նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Հ.ԱՎԵՏՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Ռ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
պաշտպան՝ Ա.ԾԱՌՈՒԿՅԱՆԻ


2026 թվականի հունվարի 13-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության հատուկ կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ռուզաննա Յուրիկի Մարգարյանի /ծնված՝ 04.02.1996 թվականին Սյունիքի մարզի Ագարակ քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չդատված, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, խնամքին 4 անչափահաս երեխա, հաշվառված՝ Սյունիքի մարզ, Սիսիան քաաք Որոտան փողոց 5 շենք բն.2 հասցեում, բնակվող՝ Սյունիքի մարզ, գ.Շաղաթ 10 փողոց 11 շենք բն.3/ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի մարտի 24-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա.Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնել է թիվ 60865323 քրեական վարույթը:
2023 թվականի մարտի 24-ին որոշում է կայացվել «ԲՄՎ» մակնիշի 37 GZ 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, «Հոնդա» մակնիշի առանց հաշվառման համարանիշի մոպեդը և «ՖԱՎ» մակնիշի 3171L հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը որպես իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 15-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա.Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնել է թիվ 60176425 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 15-ին որոշում է կայացվել թիվ 60176425 քրեական վարույթը թիվ 60865323 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60865323 համարով շարունակելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 20-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ.Իսրայելյանը որոշում է կայացվել Ռուզաննա Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասի մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 20-ին Ռուզաննա Մարգարյանի նկատմաբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մարտի 14-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի մարտի 27-ին որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2025 թվականի մարտի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուզաննա Յուրիկի Մարգարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1019/01/25 համարը։
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 28.03.2025 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։
2025 թվականի մարտի 31-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալասումներ նշանակելու մասին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ռուզաննա Յուրիկի Մարգարյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, այն արարքի համար, որ 2023 թվականի մարտի 24-ին՝ ժամը 17:40-ի սահմաններում, Սևակ Մուրադի Մուրադյանը, իր կողմից շահագործված «ԲՄՎ» մակնիշի 37 GZ 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան կայանելով Երևան քաղաքի Նորագավիթ 1-ին փողոցի թիվ 6/2 հասցեի դիմացի հատվածում, այն անշարժ վիճակի է բերել, որից հետո տվյալ ավտոմեքենայի ուղևոր Ռուզաննա Յուրիկի Մարգարյանը, թույլ տալով «Ճանապարհային անվտանգության ապահովման մասին» Հ օրենքի 26-րդ հոդվածի 1-ին մասի բ) կետի պահանջին հակասող գործողություն, այն է՝ ճանապարհի աջակողմյան մասում գտնվող մայթի կողմից, իսկ դա անհնար լինելու պայմաններում երթևեկելի մասի կողմից իջնելու դեպքում երթևեկության մյուս մասնակիցների համար անվտանգ և խոչընդոտ չստեղծելու փոխարեն, առանց համոզվելու, որ խոչընդոտ չի ստեղծի ճանապարհային երթևեկության մյուս մասնակիցների համար, բացել է երթևեկելի մասի աջակողմյան հատվածում անշարժ վիճակում գտնվող ավտոմեքենայի հետևի ձախակողմյան դուռը, ստեղծել է վտանգավոր իրադրություն և դրանով խոչընդոտել է ճանապարհային երթևեկության մյուս մասնակից` համընթաց ուղղությամբ ընթացող Էհսան Ահմադի Նուրայիի վարած «HONDA» մակնիշի առանց հաշվառման համարանիշի մոպեդի երթևեկությանը, որի արդյունքում «HONDA» մակնիշի առանց հաշվառման համարանիշի մոպեդն առջևի մասով բախվել է ուղևոր Ռուզաննա Մարգարյանի կողմից բացված «ԲՄՎ» մակնիշի 37 GZ 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետևի ձախակողմյան դռանը և կողաշրջվել է, «HONDA» մակնիշի առանց հաշվառման համարանիշի մոպեդի ուղևորներ Ռահիլ Նուրային և Սելենա Նուրային շպրտվել են նույն ճանապարհով համընթաց ընթացող Հրաչյա Օնիկի Ասատրյանի վարած «FAW» 3171L հաշվառման համարանիշի ավտոբուսի դիմաց, վրաերթի ենթարկվել տվյալ ավտոբուսի աջակողմյան մասով՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ պատահարի՝ վթար-վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով Էհսան Ահմադի Նուրայիի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր վնաս և անզգուշությամբ առաջացրել է երկու մարդու՝ Ռահիլ Նուրայիի և Սելենա Նուրայիի մահ:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանн կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), մեղմացնող հանգամանք է դիտարկվում Ռ.Մարգարյանի խնամքին չորս անչափահաս երեխաների առկայությունը:
Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքերն են, մասնավորապես՝ այն, որ կին է, երիտասարդ է, երբևէ չի կանչվել քրեական պատասխանատվության կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, բնակության վայրում բնութագրվում է բացառապես դրական հատկանիշներով, ունի ընտանիք, մշտական բնակության վայր /նշված հանգամանքների գնահատման անհրաժեշտությունը բխում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 27․09․2023 թվականի թիվ ԿԴ2/0002/01/19 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման տրամաբանությունից/:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝
Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
 1. Ուղևորի, հետիոտնի, հեծանվորդի կամ երթևեկության այլ մասնակցի կողմից (բացառությամբ սույն օրենսգրքի 341-րդ և 342-րդ հոդվածներով նշված անձանցից) ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոն խախտելը, եթե այդ արարքը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի մարդու մահ՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետում արձանագրել է.
«(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները:
(...) անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա (…)»։
Անդրադառնալով սույն քրեական վարույթով ձեռք բերված փաստական հանգամանքներին` Դատարանն արձանագրում է, որ թեև Ռուզաննա Մարգարյանը կատարել է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ծանր հանցանք, այնուամենայնիվ՝ արարքի և անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելիս հատկանշական է այն փաստը, որ Ռուզաննա Մարգարյանը ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, զղջացել է կատարածի համար, բացի այդ սույն դեպքում հատկանշական է նաև այն հանգամանքը որ Ռուզաննա Մարգարյանի խնամքին են գտնվում չորս անչափահաս երեխաները, ընդ որում ավագ երեխան 8 տարեկան է, իսկ փոքր երեխան՝ 4 ամսեկան, Ռուզաննա Մարգարյանը բնութագրվում է բացառապես դրական հատկանիշներով: Նշված հանգամանքը էականորեն նվազեցնում է անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչը պետք է գնահատման ենթարկվի պատժի հարցը քննարկելիս, որպես մեղմացնող հանգամանք:
Նշվածի համատեքստում հատկանշական է նաև այն, որ թեև տուժողները ՀՀ-ում չեն գտնվում, սակայն դատարանը փորձել է կապ հաստատել նրանց հետ՝ հեռախոսազանգի միջոցով և տեղեկացնել դատական նիստերի մասին, ինչի արդյունքում վերջիններս տեղեկացվել են և չեն իրացրել իրենց իրավունքը։
Մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների համատեքստում մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժատեսակի, պատժաչափի և պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցերի վերաբերյալ Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արարքը կատարելուց հետո վերջինիս դրսևորած վարքագիծը, գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով։
Միաժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուզաննա Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, քանի որ Դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալին ազատության մեջ մնալու հնարավորություն ընձեռելով և դրա հետ մեկտեղ վերջինիս վարքի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելով հնարավոր կլինի ապահովել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործություններ կանխումը:
Փորձաշրջանի ընթացքում վարքի Ռուզաննա Մարգարյանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու եզրահանգմանը Դատարանը գալիս է հաշվի առնելով ինչպես մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, որը արդեն իսկ վերլուծվել է, այնպես էլ ներկայացված մեղմացնող հանգամանքերի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքերի բացակայությունը և անձը բնութագրող հանգամանքերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռուզաննա Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո «ԲՄՎ» մակնիշի 37 GZ 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան պետք է վերադարձնել սեփականատեր Ռաֆայել Սեյրանի Բադալյանին կամ վերջինիս լիազոր անձին, «ՖԱՎ» մակնիշի 3171L հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը թողնել Հրաչյա Օնիկի Ասատրյանի տնօրինությանը, «Հոնդա» մակնիշի առանց հաշվառման համարանիշի մոպեդը վերադարձնել տուժող Մարիամ Ահմադի Նուրային կամ վերջինիս լիազոր անձին:
Անդրադառնալով սույն քրեական վարույթով 519.000 ՀՀ դրամի չափով առկա վարութային ծախսերին դատանյութագիտական և կենսաբանական համալիր փորձաքննության վճարման ենթակա գումար՝ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված պահանջով առ այն, որ արագացված վարույթով դատավճիռ կայացնելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, գտնում է, որ նշված դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Ռուզաննա Յուրիկի Մուրադյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասով:
Ռուզաննա Յուրիկի Մուրադյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուզաննա Յուրիկի Մուրադյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 /երեք/ տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Ռուզաննա Յուրիկի Մուրադյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Ռուզաննա Յուրիկի Մուրադյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարույթում առկա ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ