ԵԴ1/1010/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«09» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)


Նախագահող դատավոր
դատական նիստերի քարտուղար
հանրային մեղադրող
մեղադրյալ
Էդ.Մկրտչյան
Գ.Հարությունյան
Ա.Բադալյան
Լ.Հակոբյան

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լևոն Համլետի Հակոբյանի (ծնված` 1999 թվականի նոյեմբերի 20-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող (սույն քրեական գործով իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու պահին, ՀՀ Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 3-ի թիվ ԱՐԱԴ/0176/01/24 դատավճռով Լևոն Համլետի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով, որից 2025 թվականի ապրիլի 9-ի դրությամբ վերջինը վճարել է 220.500 ՀՀ դրամը), բնակվում է Երևան քաղաքի Ջրաշեն 1-ին փողոցի 9-րդ տանը)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60747624 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Բադալյանի որոշմամբ թիվ 60747624 քրեական վարույթով Լևոն Համլետի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի մարտի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի որոշմամբ թիվ 60747624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Լևոն Համլետի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մարտի 25-ին Լևոն Համլետի Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 60747624 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1010/01/25 համարը։
2025 թվականի մարտի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/1010/01/25 քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Լևոն Համլետի Հակոբյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ այն արարքի համար, որ նա 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ 2024 թվականի ապրիլի 18-ին հարբած (ոչ սթափ վիճակում) վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես. Լևոն Հակոբյանը, թիվ 8180262770 որոշմամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ը զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 01:15-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.916 մգ/լ, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Լադա» մակնիշի 37 LZ 318 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Լևոն Համլետի Հակոբյանը նախնական դատալսումների ժամանակ, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, միևնույն ժամանակ չհրաժարվեց նախաքննության ընթացքում տված իր ցուցմունքից:
Դատական նիստի ժամանակ հանրային մեղադրողի կողմից հրապարակվեց մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ առաջադրված մեղադրանքում Լևոն Համլետի Հակոբյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ունեցել է «B,C» կարգերի վարորդական իրավունքի վկայական: 2023 թվականի հոկտեմբերի 27-ին տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում, ինչի կապակցությամբ 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ին կայացած վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180262770 որոշմամբ զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով, որոշման վերաբերյալ ծանուցումն ստացել է պարեկային ծառայությունից անձամբ և ծանուցված եղել է: 2024 թվականի ապրիլի 18-ին (ժամը չի հիշում) գիշերային ժամի, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «ՎԱԶ 2107» մակնիշի 37 LZ 318 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ ոչ սթափ վիճակում՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, ինչի կապակցությամբ պարեկային ծառայողները կանգնեցրել են իրեն ստուգել են իր փաստաթղթղերը, այնուհետև սթափությունը և կազմել են համապատասխան թիվ 8180402411 արձանագրությունը, ինչին ծանոթանալուց հետո ստորագրել է արձանագրության համապատասխան տողերում: Հայտարարում է, որ զղջում է կատարվածի համար և խնդրում է ներողամիտ գտնվել:
/Տե՛ս գ.թ. 37-40, դատական նիստի արձանագրություն/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Վահե Երիցյանի (05744) կողմից 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 04:45-ին, Լևոն Համլետի Հակոբյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշում 8180402411), համաձայն որի՝ վերջինը 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 01:15-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Լադա» մակնիշի 37 LZ 318 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ ոչ սթափ վիճակում՝ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվող (վարորդի) և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Լևոն Համլետի Հակոբյանի սթափության կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ սթափության զննության սարքի համարն է 91101202, զննման համարը՝ 01597, զննման ամսաթիվը` 18.04.2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 01:20:43-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.916 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Լևոն ազգանունը՝ Հակոբյան, տրանսպորտային միջոցի հաշվառման համարանիշը՝ 37 LZ 318, ՀԾՀ՝ 3011990484, Պ/Ծ ազգանունը՝ Երիցյան (կրծքանշանի համար 05744), սթափության զննության կտրոնի համապատասխան տողում առկա է ստորագրություն:
Ստուգաչափման սարքի թիվ 113410 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 07.12.2023թ., այն ուժի մեջ է մինչև 07.12.2024թ. Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101202, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ (0.000+2.000 մq/լ), արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենը, համաձայն որի՝ համաձայն որի, Լևոն Համլետի Հակոբյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ին զրկվել է 1 տարի ժամկետով (զրկման սկիզբը՝ 01.11.2023թ, զրկման ավարտը՝ 01.11.2024թ):
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Հովհաննես Սիմոնյանի (06284) կողմից 2023 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ ժամը 22:52-ին, Լևոն Համլետի Հակոբյանի վերաբերյալ կաազմված վարչական իրավախախտամ վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ նույն օրը՝ ժամը 22:42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խաչիկ Դաշտենցի փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 37 LZ 318 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ոչ սթափ վիճակում, ինչի հիման վրա 2023 թվականի հոկետմբերի 31-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության համապատասխան ծառայողի կողմից կայացված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180262770 որոշմամբ Լևոն Համլետի Հակոբյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով: Արձանագրության և որոշման համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվողի (վարորդի) և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Լևոն Համլետի Հակոբյանի սթափության կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ սթափության զննության սարքի համարն է 91101198, զննման համարը՝ 00843, զննման ամսաթիվը` 27.10.2023թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 22:46:56-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.424 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Լևոն ազգանունը՝ Հակոբյան, տրանսպորտային միջոցի հաշվառման համարանիշը՝ 37 LZ 318, ՀԾՀ՝ 3011990484, Պ/Ծ ազգանունը՝ Սիմոնյան (կրծքանշանի համար 06284), սթափության զննության կտրոնի համապատասխան տողում առկա է ստորագրություն:
Ստուգաչափման սարքի թիվ 102334 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 26.07.2023թ., այն ուժի մեջ է մինչև 26.07.2024թ. Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101198, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000+2,000 մգ/լ, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ։
/Տե՛ս գ.թ. 3-9, 14-15, դատական նիստի արձանագրություն/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ զննության ենթարկված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Վահե Երիցյանի (05744) կողմից 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 04:45-ին, կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության, Լևոն Համլետի Հակոբյանի սթափության կտրոնի, ստուգաչափման սարքի թիվ 113410 վկայականի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Հովհաննես Սիմոնյանի (06284) կողմից 2023 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ ժամը 22:52-ին, կաազմված վարչական իրավախախտամ վերաբերյալ արձանագրության, Լևոն Համլետի Հակոբյանի սթափության կտրոնի, ստուգաչափման սարքի թիվ 102334 վկայականի պատճենները սույն քրեական գործով ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր:
/Տե՛ս գ.թ. 16-17, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Լևոն Հակոբյանը, թիվ 8180262770 որոշմամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 1-ը զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2024 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ժամը 01:15-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.916 մգ/լ, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Լադա» մակնիշի 37 LZ 318 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Լևոն Համլետի Հակոբյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Լևոն Համլետի Հակոբյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցանքի կատարման մեջ Լևոն Համլետի Հակոբյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Լևոն Համլետի Հակոբյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում`
- առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- սույն քրեական գործով արարքը կատարելու պահին դատվածություն չունենալը:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Լևոն Հակոբյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝
«Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը Լևոն Հակոբյանը կատարել է սույն քրեական գործով իրեն մեղսագրված արարքը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարելով ՀՀ Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 3-ի թիվ ԱՐԱԴ/0176/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Լևոն Հակոբյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, չունի մշտական աշխատանք, ապա, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասը, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Լևոն Համլետի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել ՀՀ Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 3-ի թիվ ԱՐԱԴ/0176/01/24 դատավճռով Լևոն Համլետի Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքի չվճարված մասը՝ 154.500 (մեկ հարյուր հիսունչորս հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամը և Լևոն Համլետի Հակոբյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 529.500 (հինգ հարյուր քսանինը հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Լևոն Համլետի Հակոբյանին դատավճռով նշանակված 529.500 (հինգ հարյուր քսանինը հազար հինգ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Լևոն Համլետի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ