ԵԴ1/1002/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ


«15» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ն․ԹՈՓՈւԶՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՕՍԻՊՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի (ծնված՝ 1979 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, դատվածություն չունեցող, ամուսնալուծված, խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները, չի աշխատում, հաշվառված է Երևան քաղաքի Ավան-Առինջ 1-ին միկրոշրջանի 1/9 շենքի 54-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։
2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա․Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17135624 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա․Մաթևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 17135624 քրեական վարույթով ձերբակալված Արթուր Սերգեյի Օսիպյանին ձերբակալումից ազատ արձակելու մասին՝ նրան անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։
2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանը որոշում է կայացրել թիվ 17135624 քրեական վարույթով Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանը որոշում է կայացրել թիվ 17135624 քրեական վարույթով Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով՝ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու պատճառաբանությամբ:
2025 թվականի մարտի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա․Մաթևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 17135624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի մարտի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա․Մաթևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 17135624 քրեական վարույթից անջատել Արթուր Սերգեյի Օսիպյանին մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով մեղադրանքի հիմքում ընկած դրվագը, անջատված վարույթին շնորհել թիվ 17153425 համարը և ստանձնել նախաքննության կատարումը։
2025 թվականի մարտի 24-ին Ա․Օսիպյանի վերաբերյալ թիվ 17153425 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/1002/01/25 համարը։
2025 թվականի մարտի 27-ին թիվ ԵԴ1/1002/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի մարտի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/1002/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արթուր Սերգեյի Օսիպյանին նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու թույլտվություն, 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Երևանի Աճառյան և Բաբաջանյան փողոցների հատման հատվածին հարակից մայթեզրյա խոտածածկ հատվածից գտել, իր անձնական օգտագործման համար առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ գտնվող պայուսակում ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, ընդհանուր զգալի չափի, հաստատուն չոր քաշով 7.01 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ավանի բաժնում 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ին կատարված նրա անձնական խուզարկության արդյունքում։

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Ձերբակալման վերաբերյալ 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ին՝ ժամը 15:15-ին, Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածով և 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Հ․Աճառյան 33/6 հասցեի մոտից։ Ձերբակալված Ա.Օսիպյանի անձնական խուզարկությամբ տղամարդու ձեռքի պայուսակի միջից հայտնաբերվել է դեղնականաչավուն զանգված, ընդհանուր քաշը՝ 10․39 գրամ, 2800 դրամ, 1 հատ բջջային հեռախոս, ակնոց՝ իր տուփով, ականջակալ։ Ձերբակալված Ա.Օսիպյանը հայտարարել է, որ իր մոտից հայտնաբերվածը իր համոզմամբ հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը գտել է:
- Անձնական խուզարկություն կատարելու վերաբերյալ 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Օսիպյանի անձնական խուզարկությամբ, Girgio Armani գրառմամբ սև գույնի պայուսակի միջից, ի թիվս այլնի, հայտնաբերվել է սև գույնի պոլիէթիլենային տոպրակ, որի մեջ առկա է եղել ընդհանուր 10.39 գրամ քաշով դեղնականաչավուն զանգված:
- Փորձագետի թիվ 1929Ք-24 եզրակացությունը, որի հետևություն բաժնի համաձայն՝ փորձաքննության ներկայացված բուսական ծագմամբ 7.01 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածը հանդիսանում է մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց:
- Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Օսիպյանի մասնակցությամբ դեպքի վայրի զննություն է կատարվել քաղաք Երևան, Ավան, Աճառյան-Բաբաջանյան խաչմերուկի մոտակա հատվածում, որի ժամանակ մասնակից Ա.Օսիպյանը հայտարարել է, որ 2024 թվականի սեպտեմբեր ամսին՝ հստակ օրը չի հիշում, օրվա 2-րդ կեսերի շրջանում իր բնակարանից քայլել է դեպի նշված վայր, որից հետո մատնացույց է արել խաչմերուկի մոտ՝ մայթեզրի կանաչապատ հատվածը, որտեղ առկա է ծառ և հայտարարել, որ ծառի տակ տեսել է սև պոլիէթիլենային տոպրակ, մոտեցել, վերցրել է այն, և հոտից ու տոպրակի թափանցիկ լինելու հանգամանքից հասկացել է, որ այն թմրամիջոց է, այն պահել է իր մոտ, որից հետո խաչմերուկում տեսել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցներին:
- Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 17135624 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց է ճանաչվել Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված՝ բուսական ծագմամբ 7.01 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնիքված ՀՀ ՆԳՆ ՓՔՎ փորձագետի թիվ 27 ուղղանկյուն կնիքով։
- Մեղադրյալ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց՝ միաժամանակ չհրաժարվելով նախաքննության ընթացքում իր տված ցուցմունքներից, որպիսի պայմաններում հրապարակվեց Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի նախաքննական ցուցմունքները։
Որպես ձերբակալված Ա․Օսիպյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ի ցուցմունքով հայտնել է, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ին դուրս է եկել իր բնակարանից և մոտակա կանգառում սպասել է ավտոբուսի, հետո ոտքով քայլել է դեպի Աղի հանքի մոտ: Ճանապարհին՝ Աճառյան փողոցի մայթեզրի մոտ, կանաչապատ վայրում նկատել է սև պոլիէթիլենային տոպրակ, որը եղել է փաթաթված վիճակում, տոպրակի մոտ եղել է նաև կանեփ տեսակի բույս: Մոտեցել է, վերցրել տոպրակը և հոտից հասկացել է, որ այն Մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց է: Փաթեթը դրել է իր ուսապարկի մեջ: Այն վերցրել և պահել է իր մոտ՝ հետագայում իր անձնական օգտագործման համար: Այդ ժամանակ իրեն նկատել են ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցները, մոտեցել են իրեն, հարցրել, թե իր մոտ արդյոք որևէ արգելված իր կամ առարկա առկա է, թե ոչ, ինքը վերջինների հարցին պատասխանել է, որ իր մոտ առկա է Մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցի փաթեթ և իրեն իրեն ձերբակալել և ներկայացրել են ՀՀ ոստիկանության Նոր Նորքի բաժնի Ավանի բաժանմունք։ Իր մոտից հայտնաբերված ծալովի դանակը գնել է մոտ 2 ամիս առաջ Շրջանային խանութից, այն որևէ վայրերում և հանգամանքերում չի գործածել՝ միայն իր բնակարանի վերանորոգման ժամանակ աշխատանք է կատարել: Նախկինում ևս օգտագործել է Մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց իր ծառայությունից հետո Արարատում, օգտագործել է միայնակ: 2023 թվականի ձմռանը գտնվել է քաղաք Մոսկվայում, այդ ժամանակ մագնիսով փոստին ամրացված տեսել է թմրամիջոցի փաթեթ, եղել է Մարիխուանա տեսակի, այն նույնպես միայնակ օգտագործել է: Յուրաքանչյուր ժամանակ օգտագործել է ծխախոտի միջոցով։ Այլ անգամներ թմրամիջոց չի օգտագործել: Այլ տեսակի թմրամիջոցներ երբևէ չի օգտագործել: Երբևէ որևէ անձանցից թմրամիջոցներ ձեռք չի բերել և իրեն որևէ անձինք թմրամիջոցներ չեն իրացրել կամ հյուրասիրել: Ինքը երբևէ որևէ անձանց թմրամիջոցներ չի հյուրասիրել կամ իրացրել։ Կարող է մատնացույց կատարել Աճառյան փողոցի հատվածը, որտեղից այսօր գտել է թմրամիջոցի փաթեթը, այն պահել է իր անձնական օգտագործման համար: Իր բջջային հեռախոսի մեջ տեղադրված են 098-68-11-66, 096-23-21-21 բջջային հեռախոսահամարները, բջջային հեռախոսը գաղտնաբառ չունի։ Բջջային հեռախոսի մեջ առկա են բջջային հավելվածներ և Տելեգրամ հավելված նույնպես, երբևէ Տելեգրամ բջջային հավելվածի միջոցով թմրամիջոցներ ձեռք չի բերել։ Բջջային հեռախոսի մեջ թմրամիջոցների վերաբերյալ տեղեկություններ չկան: Հասկացել և գիտակցել է, որ սխալ, հակաօրինական արարք է կատարել, որի համար զղջացել է:
Որպես մեղադրյալ Ա․Օսիպյանը 2025 թվականի մարտի 19-ին ցուցմունք է տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է իր կատարած արաքի համար, այն որ 2024 թվականի սեպտեմբեր ամսին իր բնակարանից դուրս է եկել և քայլել դեպի կանգառ, ճանապարհին՝ Ավան, Աճառյան-Բաբաջանյան խաչմերուկում, մայթեզրին առկա ծառի տակ նկատել է փաթեթ, վերցրել է այն և հոտից հասկացել է, որ այն «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է, այն դրել է իր ուսապարկի մեջ: Հայտնել է, որ եթե հետագայում ցանկություն ունենար, կօգտագործեր դրանից կամ կնետեր այն: Այն որևէ անձանց հյուրասիրելու կամ իրացնելու նպատակ չի ունեցել: Պնդում է նախկինում տված իր ցուցմունքը, իր մասնակցությամբ կատարված վարութային գործողությունները։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը համարվում է դատվածություն չունեցող:
- Ամուսնության պետական գրանցման մասին թիվ 81 ակտը, համաձայն որի՝ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը և Հասմիկ Արայիկի Բաբայանը 2014 թվականի մարտի 13-ին ամուսնացել են։
- Ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 34 ակտը, համաձայն որի՝ Դավիթ Արթուրի Օսիպյանը ծնվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, հայրը հանդիսանում է Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը։
- Ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 35 ակտը, համաձայն որի՝ Մարիամ Արթուրի Օսիպյանը ծնվել է 2015 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, հայրը հանդիսանում է Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը։
- Անուսնալուծության պետական գրանցման մասին թիվ 158 ակտը, համաձայն որի՝ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը և Հասմիկ Արայիկի Բաբայանը 2024 թվականի հունվարի 15-ին ամուսնալուծվել են։
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը:

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Արթուր Սերգեյի Օսիպյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում նաև սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի կողմից բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու թույլտվություն չունենալը,
- Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ին իր անձնական օգտագործման համար առանց իրացնելու նպատակի ընդհանուր զգալի չափի, հաստատուն չոր քաշով 7.01 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի ձեռք բերելը և իր մոտ գտնվող պայուսակում ապօրինի պահելը,
- խնամքին երկու անչափահաս երեխայի գտնվելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Արթուր Օսիպյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- դատվածություն չունեցող համարվելը,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալները։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի ապրիլի 11-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Օսիպյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Արթուր Օսիպյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը) և խնամքին երկու անչափահաս երեխաների գտնվելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արթուր Օսիպյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը)։
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
(…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, թմրանյութի տեսակը, չափը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և հաշվի առնելով մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի ստացած եկամտի վերաբերյալ տվյալները (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքը կատարելու պահին (2024 թվականի սեպտեմբերի 29) սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Օսիպյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված՝ բուսական ծագմամբ 7.01 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 17135624 քրեական վարույթով:
Անդրադառնալով վարութային հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարութային ծախսեր են՝
(...)
2) փորձագետի և թարգմանչի վարձատրության գումարները.
(...)
2. Հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պետական միջոցների հաշվին, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: Մասնավոր մեղադրանքով վարութային ծախսերի բաշխման կարգը որոշում է դատարանը:
3. Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա:
(...)»։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է նյութագիտական, հողագիտական և կենսաբանական փորձաքննություն, և պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 2957 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ: Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտված մեղադրյալ Ա․Օսիպյանի անվճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն, Դատարանը վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դնում է դատապարտված մեղադրյալ Ա․Օսիպյանի վրա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արթուր Սերգեյի Օսիպյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արթուր Սերգեյի Օսիպյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված՝ բուսական ծագմամբ 7.01 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի հարցը թողնել լուծելու թիվ 17135624 քրեական վարույթով:
Մեղադրյալ Վլադիմիր Արթուր Սերգեյի Օսիպյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարութային ծախսեր:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ