Հիմնական

Գործի համար: ԵԴ1/1003/01/25
Վիճակագրական տողի համար : 15.4

Պատասխանող

Հակոբ Հովհաննիսյան Սուրենի
Հակոբ Հովհաննիսյան
Հակոբ Հովհաննիսյան

Դատավոր

Երևանի քրեական դատարան

Արման Հովհաննիսյան

Հոդվածներ

Երևանի քրեական դատարան

ՀՀ Քրեական օրենսգիրք

Հոդված 344 Մաս 2-րդ

Երևանի քրեական դատարան

ՀՀ Քրեական օրենսգիրք

Հոդված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդված 2-ին մասով

Դատավոր

Երևանի քրեական դատարան

Արման Հովհաննիսյան

Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն: Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, /սթափության վիճակի զննման կտրոնի իվ 02741/ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում վարել է Մերսեդես մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համաչանիշի ավտոմեքենան:
Դատարան Օր Ժամ Դատարանի դահլիճի համար Ստատուս Որոշում Այլ նշումներ
Երևանի քրեական դատարան 2026-03-18 15:30 4 Կայացել է
Տվյալների կենտրոն 2026-03-03 11:00 4 Նիստը կայացել է
Երևանի քրեական դատարան 2026-01-29 11:00 4 Չի կայացել
Տվյալների կենտրոն 2025-12-05 16:30 4 Նիստը կայացել է
Երևանի քրեական դատարան 2025-10-22 12:30 4 Նիստը կայացել է
Տվյալների կենտրոն 2025-09-01 11:00 4 Նիստը չի կայացել
Տվյալների կենտրոն 2025-06-30 11:00 4 Նիստը չի կայացել
Տվյալների կենտրոն 2025-05-14 16:30 4 Նիստը չի կայացել
Տվյալների կենտրոն 2025-04-10 15:00 4 Նիստը կայացել է
ԵԴ1/1003/01/25


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ
ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2026թ․ մարտի <<18>> ք․Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Մ.Հովհաննիսյան
հանրային մեղադրող Է.Անանյան
պաշտպան Մ.Մելքոնյան

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի՝ ծնված՝ 1972 թվականի մայիսի 4-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված (ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահին), բնակվող՝ Երևան քաղաքի Շահումյան 4-րդ փողոցի 73-րդ տանը: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդված 2-ին մասով. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն.Ստեփանյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60708124 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 14-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Անանյանի որոշմամբ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանքագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես, Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ թիվ 02741) մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.649մգ/լ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում վարել է <<Մերսեդես>> մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից նույն օրը՝ ժամը 22:40-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418790 արձանագրությունը:
Այսպիսով՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
2025 թվականի մարտի 17-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն.Ստեփանյանի որոշմամբ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մարտի 24-ին թիվ 60708124 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի ժամանակ մայրը եղել է քաղցկեղով հիվանդ և գնացել էր դեղ գնելու, քանի որ ցավերի մեջ է եղել։ Դեղ գնելուց հետո գնել են նաև ուտելիք և օղի։ Հետ վերադառնալիս իրեն լավ չի զգացել և ընկերն ասել է, որ կանգնեցնի մեքենան։ Աջ է ընդունել և կանգնել։ Դրանից հետո ընկերն իր համար օղի է լցրել, որպեսզի խմի, քանի որ իր ինքնազգացողությունն այդ ժամանակ միայն խմելով է բարելավվել, քանի որ եղել է սթրեսի մեջ՝ մոր առողջական վիճակով պայմանավորված։ Մեքենան կանգնեցնելուց հետո, մեծ բաժակով մոտ 2 անգամ խմել է ընկերոջ հետ։ Այդ ժամանակ հնարավորություն չի ունեցել իր տեղը փոխելու, քանի որ իրեն լավ չի զգացել։ Մոտավորապես 5-10 րոպե անց պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել և փաստաթղթերն են պահանջել։ Ասել է, թե ինչու են փաստաթուղթ պահանջում այն դեպքում, երբ նրանք պարզապես նստած են եղել մեքենայի մեջ, այն էլ շարժիչը գործի չգցած վիճակում։
Պարեկային ծառայողն ասել է, որ ինքը գտնվում է ալկոհոլային հարբածության վիճակում, վերջինն ընդունել է այդ հանգամանքը և համաձայնվել անցնել սթափության զննություն։ Այդ ամենից հետո որևէ փաստաթուղթ պարեկային ծառայության աշխատակցին չի ներկայացրել և իր համար անհայտ է, թե ինչպես են արձանագրություն կազմել։ Պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն հարցրել են, թե կարող են արդյոք արձանագրությունն իր ընկերոջ վերաբերյալ կազմել, դրանից հետո հարցրել է նաև ընկերոջը դրա վերաբերյալ։ Արդյունքում ընկերոջը տուգանել են 25.000 (քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և հեռացել են, իսկ իրենք մնացել են կանգնած։ Դեպքի ժամանակ չի ունեցել վարորդական իրավունք, ինչպես նաև պարեկային ծառայողներին չի տրամադրել որևէ փաստաթուղթ, այդ թվում՝ մեքենայի տեխանձնագիրը։ Այժմ չունի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, չի ունեցել նաև 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դրությամբ, քանի որ վարորդական իրավունքից զրկվել է 2023 թվականին։
Ընկերոջ անունը եղել է Կարեն, սակայն նրա հասցեի և այլ տվյալների վերաբերյալ տեղեկատվություն չունի. անհրաժեշտության դեպքում կարող է ներկայացնել դրանք։
Ի վերջո` հնարավոր է նաև, որ իրեն կանգնեցրած լինեն մեքենան վարելու ընթացքում և ինքը լսած չլինի այդ մասին, սակայն հաստատապես պնդում է, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու պահին մեքենան եղել է դադարի վիճակում։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Արտյոմ Արամյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի մանրամասները հիշում է մոտավորապես. Գրիբայեդով փողոցով անցնելիս հանդիպակաց ուղղությամբ նկատել են մի մեքենա, որն իրենց նկատելով, կտրուկ աջ է ընդունել, կանգնել և անջատել մեքենայի լուսարձակները։ Իրենք այդ ժամանակ անցել են այդ մեքենային, շրջադարձ են կատարել, կանգնել և լուսարձակներն անջատել են, որպեսզի սպասեն մինչև տվյալ մեքենան շարժվի։ 5-10 րոպե սպասելուց հետո, երբ մեքենան շարժվել է, իրենք ևս շարժվել են, կանգնեցրել մեքենան և իրականացրել վարչարարություն։
Երկրորդ անգամ մեքենան տեղից շարժվելուց հետո անցել է մոտ 300-ից 400 մետր ճանապարհ։ Մեքենան կանգնեցնելուց հետո, իրականացրել են սթափության զննություն։ Այդ ժամանակ վարորդը դիտողություններ կամ հայտարարություններ չի արել։ Եթե այդպիսիք լինեին, ապա այն կարձանագրվեր արձանագրության մեջ, քանի որ արձանագրության թերթիկի վրա նախատեսված է հատուկ հատված՝ անձի դիտողությունների, առարկությունների և այլնի համար։ Վարորդի հետ եղել է ևս մեկ անձ, ով որևէ հայտարարություն չի կատարել։
Դեպքի ժամանակ առկա է եղել տեսախցիկ, սակայն չի հիշում՝ այդ պահին վարչարարության ընթացքը տեսագրվել է, թե ոչ։ Տեսախցիկների չնկարահանելու հանգամանքը պայմանավորված է դրանց լիցքաթափված լինելով, քանի որ առկա են տարբեր տեսակի տեսախցիկներ, օրինակ՝ կան այնպիսինները, որոնք շուրջ 12-ից 13 ժամ տեսանկարահանում են և կան այնպիսինները, որոնք շուտ են լիցքաթափվում։ Նման հանգամանքներում, երբ առկա են լինում լիցքաթափված տեսախցիկներ, ծառայողի կողմից զեկուցագիր է ներկայացվում լիցքաթափված տեսախցիկի ժամի վերաբերյալ։ Այնուամենայնիվ, տեսագրության զուգորդմամբ իրականացված վարչարարության պարագայում նույն պահին հնարավոր չէ անձին ցույց տալ տեսագրությունը, քանի որ տեսախցիկի վրա էկրան առկա չէ և այն պահվում է էլեկտրոնային կրիչում։
Ծառայության ընթացքում լինում են դեպքեր, երբ մոտենում են կանգնած մեքենայի ղեկին նստած անձին, իրականացնում են վարչարարություն, սակայն այդ ժամանակ տվյալ անձը չի դիտարկվում որպես վարորդ, այլ ունենում է քաղաքացու կարգավիճակ։ Տվյալ ժամանակ ծառայություն իրականացնող անձը, չի կարող պահանջել վարորդական իրավունք, ինչպես նաև իրականացնել սթափության զննություն։ Նման հանգամանքներում ծառայության իրականացման նպատակը մեքենայում արգելված իրեր կամ առարկաներ փնտրելն է։ Այնուամենայնիվ, դեպքի ժամանակ, երբ մոտեցել են նշված մեքենային, դրանում ալկոհոլ կամ դրան նմանվող առարկաներ չեն հայտնաբերվել։
Օրենսդրությամբ առկա է նաև այնպիսի վարչական իրավախախտում, ըստ որի՝ տուգանք է նախատեսված նաև ուղևորի համար, ով ունի վարորդական իրավունք և այն հանձնել է վարորդական իրավունք չունեցող անձին, որպեսզի վերջինը վարի այն։ Սակայն տվյալ անձի հայտարարությունն է հիմք ընդունվում նման արձանագրություն կազմելու համար։
Արձանագրություն կազմելու ժամանակ, եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցը նկատում է, որ անձի ստորագրությունը կասկած է հարուցում, օրինակ՝ ստորագրելու փոխարեն խաչ է անում և այլն, ապա այդ ժամանակ համեմատում են վարորդական իրավունքի ստորագրության հետ և անձին հայտնում են, որ չի համապատասխանում վարորդական իրավունքի ստորագրության հետ։
2025 թվականի մարտի 14-ի զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննությամբ պարզվել է, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված քաղվածքի համաձայն՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը վարորդական վկայական չունի: 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:40-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Մերսեդես մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Գրիբայեդովի փողոցում: Ստուգմամբ պարզվել է, որ Հակոբ Հովհաննիսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում:
Ալկոտեստեր սարքի թիվ 91100973 կտրոնի պատճենի համաձայն՝ Հակոբ Հովհաննիսյանի մոտ 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:35:17-ին, հայտնաբերվել է 0.649 մգ/լ ալկոհոլի պարունակություն:
Ստուգաչափման թիվ 128901 վկայականի պատճենի համաձայն՝ թիվ 91100973 ալկոտեստեր սարքի ստուգաչափման արդյունքների հիման վրա չափման միջոցը բավարարում է սահմանված պահանջներին:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պետի պարտականությունների ժամանակավոր կատարող Դ.Գևորգյանը զեկուցագիր է ներկայացրել Երևան քաղաքի գնդի հրամանատար Ա.Իսախանյանին այն մասին, որ 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Արտյոմ Արամյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:40-ին կազմել է թիվ 8180418790 արձանագրությունն այն մասին, որ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ին, Մերսեդես մակնիշի 09 LU 485 hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Գրիբայեդովի փողոցում՝ չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում:
Զննությամբ քրեական վարույթի համար էական նշանակություն ունեցող այլ տվյալներ չեն հայտնաբերվել:
2025 թվականի մարտի 14-ի արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքի, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության, ալկոտեստեր սարքի թիվ 91100973 կտրոնի, զեկուցագրի և ստուգաչափման վկայականի պատճեններն արտավարութային փաստաթղթեր են ճանաչվել և կցվել քրեական վարույթին:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով, որի վճարումը տարաժամկետվել է 1 տարի ժամկետով։ Պատժի կրման և ազատման վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:
Բացի այդ, Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 17-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատժին մասնակի գումարվել է Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի թիվ ԳԴ/0487/01/24 դատավճռով նշանակված պատժից 125.000 (հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամը և Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Պատժի կրման և ազատման վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր է, թե ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
(…) Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ համաձայն՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
(...) Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
Վճռաբեկ դատարանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ նշել է, որ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրել է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած:
Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել նաև, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով:
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Նույն որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները,
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները,
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Ինչ վերաբերում է անմեղության կանխավարկածին, ապա 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ նշվել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Եվրոպական կոնվենցիայի) 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ :
Իսպանիայի դեմ կայացված որոշումներից մեկում Եվրոպական դատարանը շարադրել է անմեղության կանխավարկածի հիմնաքարային մեկնաբանությունը, ըստ որի՝ Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետը մարմնավորում է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը։ Դրանով, ի թիվս այլ բաների, պահանջվում է, որպեսզի, դատարանի անդամներն իրենց պարտականությունները կատարելիս չսկսեն գործել նախաձևավորված այն կարծիքով, թե մեղադրյալը կատարել է հանցանքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է, ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած չփարատված կասկած պետք է մեկնաբանել հօգուտ մեղադրյալի :
Հունաստանի դեմ կայացված որոշումներից մեկով Եվրոպական դատարանը գտել է, որ <<կասկածը պետք է փարատվի հօգուտ կասկածյալի>> (in dubio pro reo) սկզբունքն անմեղության կանխավարկածի կոնկրետ մարմնավորում է : Ընդ որում, այս սկզբունքի իմաստով խնդիր կարող է ծագել, եթե գանգատաբերին մեղավոր ճանաչելու մասին ներպետական դատարանների որոշումները բավարար չափով պատճառաբանված չեն :
Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0081/01/11 որոշմամբ նշել է, որ անմեղության կանխավարկածի իրավունքը Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով ամրագրված հիմնարար սկզբունքներից է, որը գործում է քրեական դատավարության ողջ ընթացքում։ Արդար դատական քննության հիմնարար իրավունքի ապահովումն առանց անմեղության կանխավարկածի պահպանման հնարավոր չէ։ Նշված սկզբունքը ենթադրում է, որ հանցագործություն կատարած յուրաքանչյուր ոք համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքը չի ապացուցվել օրենքով նախատեսված կարգով։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը կանխորոշում է քրեական գործի դատաքննության ողջ բովանդակությունը և էությունը` անկախ քրեական հետապնդման իրավական ելքից։ Անմեղության կանխավարկածը նախ և առաջ հանդիսանում է դատավարական երաշխիք, սակայն նրա կիրառման ոլորտը դուրս է գալիս այդ շրջանակից։
Վերը նշված օրենսդրական և նախադեպային կանոնակարգումներից բխում է, որ մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայով: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար, իսկ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ կերպ ասած՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության, ինչն օրենսդրական կարգավորում է ստացել և բարձրացվել է սկզբունքի մակարդակի:
Տվյալ դեպքում քրեական վարույթի ողջ նյութերի (հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից) մանրամասն հետազոտությունից օբյեկտիվորեն ձևավորվում է այն դիրքորոշումը, որ Հակոբ Հովհաննիսյանին ներկայացված մեղադրանքը չի համապատասխանում անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը հաստատված համարելու շուրջ ձևավորված չափանիշներին (Հակոբ Հովհաննիսյանին վերագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը)։
Դատարանը ցանկանում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներին անդրադառնալ մեղսագրվող հոդվածի քրեաիրավական վերլուծությունից հետո՝ դրանց համադրությամբ հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևություններ կատարելու համար։ Ուստի հիշյալ եզրահանգումն առավելագույնը պատճառաբանելու համար Դատարանը նպատակահարմար է համարում նախևառաջ անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի քրեաիրավական առանձնահատկություններին:
Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։
Նշված հանցակազմի անմիջական օբյեկտն են հանդիսանում երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները:
Հանցագործության սուբյեկտը, որպես այդպիսին, հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով։
Ավելի կոնկրետ՝ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել՝
• օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը,
• օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը կամ
• տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերը նշված անձանց կողմից
• հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով կամ
• սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ստացվում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես գործողությամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով, այնպես էլ անգործությամբ՝ մեքենան վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով, որոնք տվյալ հանցակազմի շրջանակներում թեկուզ և օբյեկտիվ կողմի առանձին դրսևորումներ են, այնուամենայնիվ՝ դրանք չեն գործում միմյանցից անկախ։ Մասնավորապես՝ հոդվածի դիսպոզիցիայի ձևակերպումից կարելի է նկատել, որ առաջին դեպքում տրանսպորտային միջոց վարող անձն անցնում է սթափության վիճակի զննություն, որից հետո պարզ է դառնում՝ վերջինն արդյոք եղել է հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, թե ոչ։ Իսկ երկրորդ իրավիճակն իր հերթին ենթադրում է տրանսպորտային միջոցը վարած անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը։ Այլ խոսքով՝ երկրորդ իրավիճակը ևս անպայմանորեն ենթադրում է, որ անձը պետք է տրանսպորտային միջոցը վարող լինի և դրանից հետո նոր միայն հրաժարվի կամ խուսափի զննություն անցնելուց։
Հակառակ դեպքում, կստացվի մի իրավիճակ, երբ օրինակ՝ տրանսպորտային միջոցի ուղևորը, որը չի վարում այդ տրանսպորտային միջոցը խուսափի անցնել սթափության վիճակի զննություն, կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, ինչը, սակայն, տրամաբանական չի կարող լինել։ Կամ նույն տրամաբանությամբ մեքենայի սեփականատերը կարող է պարզապես տան բակում նստած լինել իր տրանսպորտային միջոցի ղեկի մոտ և հրաժարվի սթափության վիճակի զննություն անցնել և արդյունքում ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Նշվածը նույնպես չի կարող ողջամիտ համարվել, քանի որ հենց տվյալ իրավիճակից ենթադրվում է, որ անձը լինելով ոչ սթափ և գիտակցելով այդ հանգամանքը, չի վարում տրանսպորտային միջոցը։
Ընդ որում, երկու դեպքերում էլ անձը պետք է վարելիս լինի (մեքենայի ընթացքը պետք է տեսանելի լինի պարեկային ծառայողների համար) տրանսպորտային միջոցը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցն իր տեխնիկական հատկանիշների գործադրմամբ տեղափոխելուց լինի մեկ վայրից մյուս վայրը, քանի որ քննարկվող հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ թե նրա համար, որ անձը զուտ հարբած է կամ հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց, այլ՝ հիշյալ վիճակում գտնվող կամ նմանատիպ անգործություն դրսևորող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ այդ անձը դիտավորությամբ խուսափում է կամ հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Տվյալ դեպքում՝ Հակոբ Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ թիվ 02741) մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.649մգ/լ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում վարել է <<Մերսեդես>> մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից նույն օրը՝ ժամը 22:40-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418790 արձանագրությունը:
Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանի կողմից վիճարկվում է այն հանգամանքը, որ իր նկատմամբ արձանագրություն կազմվել է այն պայմաններում, երբ ինքը մեքենա վարելիս չի եղել։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս նշել է, որ դեպքի ժամանակ մայրը եղել է քաղցկեղով հիվանդ և գնացել էր դեղ գնելու, քանի որ ցավերի մեջ է եղել։ Դեղ գնելուց հետո գնել են նաև ուտելիք և օղի։ Հետ վերադառնալիս իրեն լավ չի զգացել և ընկերն ասել է, որ կանգնեցնի մեքենան։ Աջ է ընդունել և կանգնել։ Դրանից հետո ընկերն իր համար օղի է լցրել, որպեսզի խմի, քանի որ իր ինքնազգացողությունն այդ ժամանակ միայն խմելով է բարելավվել, քանի որ եղել է սթրեսի մեջ՝ մոր առողջական վիճակով պայմանավորված։ Մեքենան կանգնեցնելուց հետո, մեծ բաժակով մոտ 2 անգամ խմել է ընկերոջ հետ։ Այդ ժամանակ հնարավորություն չի ունեցել իր տեղը փոխելու, քանի որ իրեն լավ չի զգացել։ Մոտավորապես 5-10 րոպե անց պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել և փաստաթղթերն են պահանջել։ Ասել է, թե ինչու են փաստաթուղթ պահանջում այն դեպքում, երբ նրանք պարզապես նստած են եղել մեքենայի մեջ, այն էլ շարժիչը գործի չգցած վիճակում։
Պարեկային ծառայողն ասել է, որ ինքը գտնվում է ալկոհոլային հարբածության վիճակում, վերջինն ընդունել է այդ հանգամանքը և համաձայնվել անցնել սթափության զննություն։ Այդ ամենից հետո որևէ փաստաթուղթ պարեկային ծառայության աշխատակցին չի ներկայացրել և իր համար անհայտ է, թե ինչպես են արձանագրություն կազմել։
Ի վերջո հնարավոր է նաև, որ իրեն կանգնեցրած լինեն մեքենան վարելու ընթացքում և ինքը լսած չլինի այդ մասին, սակայն հաստատապես պնդում է, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու պահին մեքենան եղել է դադարի վիճակում։
Մեղադրյալի ցուցմունքից կարելի է ակնհայտորեն նկատել, որ վերջինը չի հերքում, որ առհասարակ ինքը տրանսպորտային միջոց վարել է, սակայն կոնկրետ կազմված արձանագրության բովանդակության հետ համաձայն չէ այնքանով, որ հենց հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, տրանսպորտային միջոց վարելիս չի եղել, այլ՝ մեքենան կայանված է եղել, իսկ ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին և պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են միայն այդ ժամանակ, հետևաբար՝ վերջինները չէին կարող տեսնել իրեն՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս։ Ընդ որում, մեղադրյալի պատճառաբանություններից պարզ է դառնում, որ վերջինը սթափության վիճակի զննություն անցել է զուտ այն պատճառով, որ ընդունել է հարբած լինելու հանգամանքը, սակայն դրան զուգահեռ իրականում մեքենան վարելիս չի եղել։
Ստացվում է, որ ներկա պայմաններում պետք է քննության առարկա դառնա այն հարցը, թե արդյոք հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են հաստատված համարելու՝ Հակոբ Հովհաննիսյանի կողմից հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում հանգամանքը, թե ոչ։
Մինչ նշված հարցի քննարկմանն անդրադառնալը Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ օբյեկտիվ կողմի դրսևորումներից՝ ոչ սթափ լինելու փաստը, ըստ էության, մեղադրյալի կողմից չի վիճարկվում։ Բացի այդ, այդ փաստը հստակ արձանագրվել է նաև պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված սթափության վիճակի զննության արձանագրությամբ։
Հետևաբար, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց առաջ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը փաստացի վարելիս եղել է, թե ոչ։
Հարկ է նկատել, որ քրեական գործում, ըստ էության, այդ հանգամանքի մասին տվյալներ բովանդակում է բացառապես վկա Արտյոմ Արամյանի ցուցմունքը, իսկ ինչ վերաբերում է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա նշվածն ածանցվում է (մեկը մյուսից է բխում) պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքից (կազմվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից)։ Այլ կերպ ասած՝ հիշյալ փաստաթղթով պարեկային ծառայության աշխատակիցն արձանագրում է այն, ինչն իր ընկալմամբ՝ տեսել և գնահատել է որպես վարչական իրավախախտում։
Արդյունքում՝ Դատարանին այլ բան չի մնում, քան գնահատել պարեկային ծառայության աշխատակցի դատարանում տված ցուցմունքը և դրա բավարարության հարցը։
Այսպես՝ վկա Արտյոմ Արամյանը ցուցմունք է տվել, որ Գրիբայեդով փողոցով անցնելիս հանդիպակաց ուղղությամբ նկատել են մի մեքենա, որն իրենց նկատելով, կտրուկ աջ է ընդունել, կանգնել և անջատել մեքենայի լուսարձակները։ Իրենք այդ ժամանակ անցել են այդ մեքենային, շրջադարձ են կատարել, կանգնել և լուսարձակներն անջատել են, որպեսզի սպասեն մինչև տվյալ մեքենան շարժվի։ 5-10 րոպե սպասելուց հետո, երբ մեքենան շարժվել է, իրենք ևս շարժվել են, կանգնեցրել մեքենան և իրականացրել վարչարարություն։
Երկրորդ անգամ մեքենան տեղից շարժվելուց հետո անցել է մոտ 300-ից 400 մետր ճանապարհ։ Մեքենան կանգնեցնելուց հետո, իրականացրել են սթափության զննություն։ Այդ ժամանակ վարորդը դիտողություններ կամ հայտարարություններ չի արել։ Եթե այդպիսիք լինեին, ապա այն կարձանագրվեր արձանագրության մեջ, քանի որ արձանագրության թերթիկի վրա նախատեսված է հատուկ հատված՝ անձի դիտողությունների, առարկությունների և այլնի համար։ Վարորդի հետ եղել է ևս մեկ անձ, ով որևէ հայտարարություն չի կատարել։
Դեպքի ժամանակ առկա է եղել տեսախցիկ, սակայն չի հիշում՝ այդ պահին վարչարարության ընթացքը տեսագրվել է, թե ոչ։ Տեսախցիկների չնկարահանելու հանգամանքը պայմանավորված է դրանց լիցքաթափված լինելով, քանի որ առկա են տարբեր տեսակի տեսախցիկներ, օրինակ՝ կան այնպիսինները, որոնք շուրջ 12-ից 13 ժամ տեսանկարահանում են և կան այնպիսինները, որոնք շուտ են լիցքաթափվում։ Նման հանգամանքներում, երբ առկա են լինում լիցքաթափված տեսախցիկներ, ծառայողի կողմից զեկուցագիր է ներկայացվում լիցքաթափված տեսախցիկի ժամի վերաբերյալ։ Այնուամենայնիվ, տեսագրության զուգորդմամբ իրականացված վարչարարության պարագայում նույն պահին հնարավոր չէ անձին ցույց տալ տեսագրությունը, քանի որ տեսախցիկի վրա էկրան առկա չէ և այն պահվում է էլեկտրոնային կրիչում։
Ծառայության ընթացքում լինում են դեպքեր, երբ մոտենում են կանգնած մեքենայի ղեկին նստած անձին, իրականացնում են վարչարարություն, սակայն այդ ժամանակ տվյալ անձը չի դիտարկվում որպես վարորդ, այլ ունենում է քաղաքացու կարգավիճակ։ Տվյալ ժամանակ ծառայություն իրականացնող անձը, չի կարող պահանջել վարորդական իրավունք, ինչպես նաև իրականացնել սթափության զննություն։ Նման հանգամանքներում ծառայության իրականացման նպատակը մեքենայում արգելված իրեր կամ առարկաներ փնտրելն է։ Այնուամենայնիվ, դեպքի ժամանակ, երբ մոտեցել են նշված մեքենային, դրանում ալկոհոլ կամ դրան նմանվող առարկաներ չեն հայտնաբերվել։
Օրենսդրությամբ առկա է նաև այնպիսի վարչական իրավախախտում, ըստ որի՝ տուգանք է նախատեսված նաև ուղևորի համար, ով ունի վարորդական իրավունք և այն հանձնել է վարորդական իրավունք չունեցող անձին, որպեսզի վերջինը վարի այն։ Սակայն տվյալ անձի հայտարարությունն է հիմք ընդունվում նման արձանագրություն կազմելու համար։
Արձանագրություն կազմելու ժամանակ, եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցը նկատում է, որ անձի ստորագրությունը կասկած է հարուցում, օրինակ՝ ստորագրելու փոխարեն խաչ է անում և այլն, ապա այդ ժամանակ համեմատում են վարորդական իրավունքի ստորագրության հետ և անձին հայտնում են, որ չի համապատասխանում վարորդական իրավունքի ստորագրության հետ։
Պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է նկատել, որ վերջինն ի սկզբանե նշել է, որ դեպքի հստակ մանրամասները չի հիշում, ինչը կարելի է տրամաբանական համարել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն ի պաշտոնե յուրաքանչյուր օր առնչվում են տարբեր դեպքերի և անձանց հետ, ինչի պայմաններում ողջամտորեն բոլորին և նրանց կատարած իրավախախտումները հիշել չեն կարող։ Այնուամենայնիվ, Արտյոմ Արամյանը որոշակիորեն ներկայացրել է դեպքի փաստական հանգամանքները, որի հիման վրա կարելի է արձանագրել, որ պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից ի վերջո շեշտադրվել է այն հանգամանքը, որ Հակոբ Հովհաննիսյանին տեսել է տրանսպորտային միջոցը վարելիս, ըստ այդմ՝ կանգնեցրել է և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Մինչդեռ մեղադրյալը հստակ նշում է, որ այդ ժամանակ մեքենան իր կողմից վարվելիս չի եղել և հետևաբար՝ պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրեն չի տեսել մեքենան վարելիս։
Ստացվում է, որ ի հակառակ մեղադրյալի պնդումների՝ պարեկային ծառայության աշխատակից հանդիսացող վկան նշում է մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելու մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ են այլ՝ լրացուցիչ տվյալներ ևս, որոնք կարող էին հերքել կամ հաստատել նրանցից յուրաքանչյուրի հայտնածը։
Ընդ որում, Դատարանը բոլորովին չի պնդում, թե պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրականության չհամապատասխանող տվյալներ կարող է հայտնել, պարզապես՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ծառայություն իրականացնելու բերումով պարեկային ծառայության յուրաքանչյուր աշխատակիցը հանդիսանում է, ըստ էության, շահագրգիռ անձ իր իսկ կատարած աշխատանքի, կազմած արձանագրության և այլնի մասով, որպիսի պայմաններում բացառապես վերջինի հայտնածը չի կարող յուրաքանչյուր դեպքում բավարար համարվել (անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից) անձին դատապարտելու համար։ Այլ խոսքով՝ անհրաժեշտ են նշվածը հաստատող այլ, լրացուցիչ օբյեկտիվ ապացույցներ, որոնք պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի հետ համադրությամբ կարող են հաստատել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության արժանահավատությունը։
Այսպես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր ձևավորած նախադեպային իրավունքում, անդրադառնալով ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների հիման վրա անձին դատապարտելու խնդրին , նշել է, որ չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին, այդ թվում` Ա.Արշ.-ի, Ա.Առ.-ի, Հ.Ս.-ի, Է.Ռ.-ի և Ա.Ա.-ի ցուցմունքները: Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին:
Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը նույն որոշմամբ նշել է, որ արդեն քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել` հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում: (…) այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու: (…) այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն` ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (տե՛ս Կասպարովի և այլոց գործը` վերևում հիշատակված, § 64, Նավալնին և Յաշինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Navalnyy and Yashin v. Russia], թիվ 76204/11, § 83, 2014 թվականի դեկտեմբերի 4, և Ֆրամկինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Frumkin v. Russia], թիվ 74568/12, § 165, ՄԻԵԴ 2016 (քաղվածքներ)):
Դատարանը նկատում է, որ թեև վերը նկարագրված որոշման փաստական հանգամանքները (մեղսագրվող արարքը) չի նույնանում սույն քրեական գործով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքի հետ, սակայն կարևոր է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումն առավելապես հանգում է այն դեպքերին և հանցագործություններին, որտեղ ակտիվ և գերակշռող դերակատարությունը պատկանում է ոստիկանության ծառայողներին: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքերում, երբ խոսք է գնում այնպիսի հանցագործության կատարման մասին, որն ուղղված է, օրինակ՝ ոստիկանության ծառայողների դեմ կամ իր բնույթով այնպիսին է, որ կարող է արձանագրվել, բացահայտվել, հայտնաբերվել հիմնականում ոստիկանության ծառայողների միջոցով (օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության ապահովման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները), ըստ էության, դատարանների կողմից չի կարող անվերապահորեն և բացարձակ հիմք ընդունվել միայն ոստիկանության ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները՝ առանց որևէ այլ, լրացուցիչ փաստերի:
Վերը նշվածի համատեքստում, պայմանավորված հանցագործության բնույթով և իրադրությամբ, Դատարանը նկատում է, որ համանման բոլոր իրավիճակներում որպես կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալ կարող է դիտարկվել պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված, կամ վերջինների ավտոմեքենաներում գտնվող տեսանկարահանող սարքերի տեսաձայնագրությունները, քանի որ դրանք ի վերջո՝ օբյեկտիվ ապացույցն են այն բանի, ինչն արձանագրվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ փաստաթղթային ձևով։ Ընդ որում, տեխնիկական սարքերի նախատեսման նպատակներից մեկը հենց նման իրադրություններում վարչական իրավախախտումների կատարման փաստերն արձանագրելն է։
Նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ կարելի է նկատել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցը Դատարանում հայտնեց, որ հստակ չի հիշում՝ իրեն ամրակապված տեսանկարահանող սարքը դեպքի պահին եղել է լիցքաթափված վիճակում, թե չէ, իսկ եթե վարչարարության ընթացքը չի տեսագրվել, ապա դա պայմանավորված է եղել սարքի լիցքաթափված լինելով։ Սակայն Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկը չի կարող ի վնաս անձի մեկնաբանվել այն պարզ պատճառով, որ եթե որևէ օբյեկտիվ կամ անգամ սուբյեկտիվ պատճառներով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված տեսանկարահանող սարքերը չեն աշխատում, ապա դա չի նշանակում, որ դրա բացասական հետևանքները պետք է կրի մեղադրյալը, քանի որ չի բացառվում, որ այդ տեսագրության առկայությունն ինքնին բավարար կլիներ հաստատելու հենց մեղադրյալի հայտնածը։
Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ երբ խոսք է գնում պետական մարմնի ներկայացուցչի և քաղաքացու միջև տեղի ունեցող իրավահարաբերությունների մասին, մասնավորապես՝ եթե խնդիրը կայանում է պետական մարմնի կողմից քաղաքացու այս կամ այն գործողությունն արձանագրելու, ֆիքսելու և համապատասխան ընթացք տալու մեջ, ապա պետական մարմինը դա պետք է կատարի շատ ավելի համոզիչ, փաստարկված և հստակ ընթացակարգերի պահպանմամբ, այլ ոչ թե ենթադրյալ իրավախախտումը հաստատվի բացառապես իրավահարաբերության ընթացքով ողջամտորեն շահագրգռված մեկ կամ երկու ոստիկանի հայտնածով, ցուցմունքով և այլն։ Ընդ որում, հենց այդ նպատակով էլ պետությունն իր իսկ ներկայացուցիչներին զինում է տարատեսակ տեխնիկական միջոցներով (հատուկ ավտոմեքենաներ, նկարահանող, ձայնագրող սարքեր և այլն), որպեսզի իրավախախտումները հայտնաբերվի և արձանագրվի ոչ միայն մարդկային գործոնի արդյունքում, այլ նաև համապատասխան տեխնիկական սարքերի կիրառմամբ։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը, սակայն հնարավոր այդ վտանգները ոչ թե պետք է չեզոքացնել ոստիկանների հայտնածին անվերապահ հավատալու և այդ մասով հանցագործության ապացուցվածության շեմը նվազեցնելու կանխավարկածով, այլ ընդամենը պետք է տեխնիկական միջոցները պահել սարքին վիճակում և հնարավոր իրավախախտումները (ինչն առաջացնում է հանցագործություն) արձանագրել նաև այդ եղանակով։
Հետևաբար, պետական ապարատի թերի կամ ոչ հետևողական աշխատանքի պատճառով չպետք է տուժեն քաղաքացիները և այն անձինք, ովքեր իրապես իրավախախտում չեն կատարել և ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության։ Պարզ ասած՝ պետք է ծառայությունն իրականացնել գոնե այնպես, որ օրինակ՝ երկու պարեկային ծառայության աշխատակիցներից մեկին ամրակապված տեսանկարահանող սարքը լինի սարքին և լիցքավորված վիճակում կամ հետագա հնարավոր կանխատեսումից ելնելով՝ տեսագրությունները նույն կամ հաջորդ օրը պահպանվի՝ հետագայում անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրամադրելու համար։
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև հնարավոր այն մեկնաբանությանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեսաձայնագրությունները ձեռք չեն բերվել, քանի որ մեղադրյալը նախաքննություն ընթացքում ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, որպիսի պայմաններում բավարար են համարվել գործում առկա ապացույցները։
Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի 1-րդ մասի համաձայն՝ մինչդատական վարույթում մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող հրապարակվել, եթե դրանք ստացվել են պաշտպանի բացակայությամբ, և մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
Հիշատակված կարգավորման հաշվառմամբ պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում առանց պաշտպանի մասնակցության ցուցմունք տալու դեպքում առնվազն վարույթն իրականացնող մարմնի համար պետք է ողջամիտ լիներ այն վարկածը, որ մեղադրյալը հետագայում՝ դատաքննության ընթացքում կարող է հրաժարվել իր ցուցմունքից: Ուստի տրամաբանորեն կարելի է գալ այն հետևության, որ վերջինը կարող է հետագայում ինչպես ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այնպես էլ՝ չհամաձայնվել դրա հետ։ Այսինքն՝ առնվազն երկու իրավիճակները կանխատեսելով՝ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ձեռք առնի բոլոր հնարավոր միջոցները՝ մեղադրանքի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատելու ուղղությամբ բավարար ապացույցներ ձեռք բերելու համար, որոնք մեծապես կամ առավելապես հավանական կդարձնեն մեղադրյալի դատապարտումը։ Ավելին՝ խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին այն ապացույցներին, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում ոչնչանալ, ջնջվել և այլևս հնարավոր չլինի դրանց վերականգնելը։
Արդյունքում՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող էին հիմնավորել պարեկային ծառայության աշխատակցի հայտնած տվյալները և հիմք հանդիսանալ նրա ցուցմունքն արժանահավատ համարելու և մեղադրյալի դատապարտման համար բավարար դիտարկելու համար։
Հետևաբար, սույն քրեական գործով մեղադրանքի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեն առաջացնի կասկած առ այն, որ տվյալ տրասնպորտային միջոցը վարել է մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանը և այդ փաստը նկատվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Այլ խոսքով՝ Դատարանն արժանահավատ է գնահատում մեղադրյալի հայտնած տվյալները, քանի որ հակառակը հիմնավորող բավարար ապացույցներ առկա չեն, իսկ չփարատված բոլոր կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
Ընդ որում, Դատարանը հիմնվում է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։
Արդյունքում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի առկայությունը (օբյեկտիվ կողմը), ուստի վերջինին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվի այն հարցի պատասխանը, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի համաձայն՝ արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի պահանջելու անօրինական քրեական հետապնդում հարուցելու, հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, դատապարտելու, ինչպես նաև իրավունքների կամ ազատությունների անօրինական այլ սահմանափակումների հետևանքով իրեն պատճառված վնասի հատուցում:
Արդարացված մեղադրյալը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալու`
1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստը կամ այլ եկամուտը, որից նա զրկվել է.
2) գույքն առգրավելու, արգելադրելու, բռնագրավելու կամ այլ կերպ տնօրինելու հետևանքով պատճառված վնասը.
3) անազատության մեջ գտնվելու հետևանքով ծախսված գումարը․
4) փաստաբանին վճարված գումարը․
5) վճարված վարութային ծախսերը։
Արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի նաև`
1) վերականգնվելու նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում ստանալու համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում.
2) բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցելու անազատության մեջ պահելու ձևով պատիժը կրելու ժամանակը.
3) վերականգնելու պատվավոր կամ զինվորական կոչումը, կարգը, աստիճանը, որակավորման դասը կամ պետական պարգևը:
Արդարացված մեղադրյալի պահանջով քրեական հետապնդում հարուցած մարմինը պարտավոր է հրապարակային ներողություն հայցել նրանից: (...)
Հաշվի առնելով լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի դիրքորոշումը վերոգրյալի հարցերի կապակցությամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հետ կապված որևէ միջոցի ձեռնարկման անհրաժեշտություն առկա չէ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը վերացել է, ուստի ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի, ինչպես նաև 164-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի կարգավորումները, գտնում է, որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված վարութային ծախսերը Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ, 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ դատական ակտն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ




ԵԴ1/1003/01/25

ԱՐԴԱՐԱՑՄԱՆ ՎԵՐԴԻԿՏ

18.03.2026թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյանի, քարտուղարությամբ Մ.Հովհաննիսյան, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Է.Անանյան, պաշտպան Մ.Մելքոնյան, քննարկելով մեղադրյալ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի մեղավորության կամ անմեղության հարցը՝ եկավ հետևյալ եզրահանգման․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
Նկատի ունենալով այն, որ ապացուցված չէ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) և արդեն իսկ առկա է արդարացման դատական ակտ կայացնելու բավարար հիմքը՝ Դատարանն անհրաժեշտություն չի տեսնում անդրադառնալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված մնացյալ հարցերին:

ՀԵՏԵՎԱՊԵՍ
ապացուցված չէ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը):

ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1003/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
Երբ է գործը ստացվել 26-03-2025
Ինչ կարգով է գործը ստացվել Առաջին անգամ
Դատախազություն Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն
Նախաքննական գործի համարը 60708124
Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, /սթափության վիճակի զննման կտրոնի իվ 02741/ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 2024թ. հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում վարել է Մերսեդես մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համաչանիշի ավտոմեքենան:
Մեղադրյալ
Անձ
Անուն Հակոբ
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Հայրանուն Սուրենի
Հասցե ---------------
Ծննդյան օր ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Հոդված_1
Հոդված 344 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/
Դատվածություն
Դատվածություն նախկինում դատված
Վիճակագրական տողի համարը 15.4
Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար Առկա չէ
Իրավական բարդության չափանիշ 1.1
Չափահաս Այո
Մակագրել
Երբ 26-03-2025
Նախագահող դատավոր
Անուն Արման
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Ամսաթիվ 01-07-2022
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
Որոշման ամսաթիվ 28-03-2025
Որոշում ՈՐՈՇՈՒՄ

ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ
ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

ք. Երևան 2025թ. մարտի 28-ին


Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Հովհաննիսյանս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով`


ՈՐՈՇԵՑԻ

Ստանձնել 2025 թվականի մարտի 27-ին ստացված թիվ ԵԴ1/1003/01/25 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի` Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Նախնական դատալսումները տեղի կունենան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրում (հասցե՝ Գյուլիքևխյան 20) 2025 թվականի ապրիլի 10-ին՝ ժամը 15:00-ին:




ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատավարության կողմեր Մեղադրյալ
Դատավարության կողմեր
Անուն Հակոբ
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Հայրանուն Սուրենի
Հասցե ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Նախնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 10-04-2025
Ժամ 15:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 10-04-2025
Նիստը Կայացել է
Նախնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 14-05-2025
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը չի կայացել
Նիստի ամսաթիվ 14-05-2025
Նիստը Չի կայացել
Պատճառը Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպան Ա.Մելքոնյանի դիմումի հիման վրա:
Նախնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 30-06-2025
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը չի կայացել
Նիստի ամսաթիվ 30-06-2025
Նիստը Չի կայացել
Պատճառը Դատական նիստը հետաձգվել է կողմերի հետ համաձայնության արդյունքում և տեղափոխվել մեկ այլ հերթի:
Նախնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 01-09-2025
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը չի կայացել
Նիստի ամսաթիվ 01-09-2025
Նիստը Չի կայացել
Պատճառը Դատական նիստը հետաձգվել է Դատարանի թիվ ԵԴ/0539/01/19 քրեական գործով խորհրդակցական սենյակում գտնվելու հիմքով:
Նախնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 22-10-2025
Ժամ 12:30
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 22-10-2025
Նիստը Կայացել է
Հիմնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 05-12-2025
Ժամ 16:30
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 05-12-2025
Նիստը Կայացել է
Այլ նշումներ Նշանակվել է այլ հերթի։
Անավարտ գործեր
Հաշվետու ժամանակահատված 2025 թվական
Տեսակը Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում
Հիմնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 29-01-2026
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը չի կայացել
Նիստի ամսաթիվ 29-01-2026
Նիստը Չի կայացել
Պատճառը Դատական նիստը հետաձգվել է Դատավորի՝ Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի մագիստրատուրայի առկա ուսուցման ծրագրով սովորող ուսանողների մագիստրոսական թեզերի պաշտպանությանը մասնակցելու հիմքով:
Հիմնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 03-03-2026
Ժամ 11:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 03-03-2026
Նիստը Կայացել է
Հիմնական դատալսումներ
Ամսաթիվ 18-03-2026
Ժամ 15:30
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 18-03-2026
Նիստը Կայացել է
Վերդիկտ
Ամսաթիվ 18-03-2026
Ամբաստանյալ
Անուն Հակոբ
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Հասցե ---------------
Սոցիալական քարտ ---------------
Կայացվել է վերդիկտ Արդարացման
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Հոդված
Լրացուցիչ դատալսումներ
Ամսաթիվ 18-03-2026
Ժամ 16:00
Նիստերի դահլիճի համարը 4
Նիստը կայացել է
Նիստի ամսաթիվ 18-03-2026
Նիստը Կայացել է
Կայացվել է դատավճիռ
Ամսաթիվ 18-03-2026
Արդարացման
Ամսաթիվ 18-03-2026
Ամբաստանյալ
Անուն Հակոբ
Ազգանուն Հովհաննիսյան
Հասցե ---------------
Սեռ 1
Օրենսգիրք Քրեական օրենսգիրք
Հոդված
Դատական ակտ
Դատական ակտի բովանդակությունը ԵԴ1/1003/01/25


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ
ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2026թ․ մարտի <<18>> ք․Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Մ.Հովհաննիսյան
հանրային մեղադրող Է.Անանյան
պաշտպան Մ.Մելքոնյան

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի՝ ծնված՝ 1972 թվականի մայիսի 4-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված (ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահին), բնակվող՝ Երևան քաղաքի Շահումյան 4-րդ փողոցի 73-րդ տանը: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդված 2-ին մասով. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն.Ստեփանյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60708124 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 14-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Անանյանի որոշմամբ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանքագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես, Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ թիվ 02741) մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.649մգ/լ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում վարել է <<Մերսեդես>> մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից նույն օրը՝ ժամը 22:40-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418790 արձանագրությունը:
Այսպիսով՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
2025 թվականի մարտի 17-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն.Ստեփանյանի որոշմամբ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մարտի 24-ին թիվ 60708124 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի ժամանակ մայրը եղել է քաղցկեղով հիվանդ և գնացել էր դեղ գնելու, քանի որ ցավերի մեջ է եղել։ Դեղ գնելուց հետո գնել են նաև ուտելիք և օղի։ Հետ վերադառնալիս իրեն լավ չի զգացել և ընկերն ասել է, որ կանգնեցնի մեքենան։ Աջ է ընդունել և կանգնել։ Դրանից հետո ընկերն իր համար օղի է լցրել, որպեսզի խմի, քանի որ իր ինքնազգացողությունն այդ ժամանակ միայն խմելով է բարելավվել, քանի որ եղել է սթրեսի մեջ՝ մոր առողջական վիճակով պայմանավորված։ Մեքենան կանգնեցնելուց հետո, մեծ բաժակով մոտ 2 անգամ խմել է ընկերոջ հետ։ Այդ ժամանակ հնարավորություն չի ունեցել իր տեղը փոխելու, քանի որ իրեն լավ չի զգացել։ Մոտավորապես 5-10 րոպե անց պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել և փաստաթղթերն են պահանջել։ Ասել է, թե ինչու են փաստաթուղթ պահանջում այն դեպքում, երբ նրանք պարզապես նստած են եղել մեքենայի մեջ, այն էլ շարժիչը գործի չգցած վիճակում։
Պարեկային ծառայողն ասել է, որ ինքը գտնվում է ալկոհոլային հարբածության վիճակում, վերջինն ընդունել է այդ հանգամանքը և համաձայնվել անցնել սթափության զննություն։ Այդ ամենից հետո որևէ փաստաթուղթ պարեկային ծառայության աշխատակցին չի ներկայացրել և իր համար անհայտ է, թե ինչպես են արձանագրություն կազմել։ Պարեկային ծառայության աշխատակիցներն իրեն հարցրել են, թե կարող են արդյոք արձանագրությունն իր ընկերոջ վերաբերյալ կազմել, դրանից հետո հարցրել է նաև ընկերոջը դրա վերաբերյալ։ Արդյունքում ընկերոջը տուգանել են 25.000 (քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և հեռացել են, իսկ իրենք մնացել են կանգնած։ Դեպքի ժամանակ չի ունեցել վարորդական իրավունք, ինչպես նաև պարեկային ծառայողներին չի տրամադրել որևէ փաստաթուղթ, այդ թվում՝ մեքենայի տեխանձնագիրը։ Այժմ չունի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, չի ունեցել նաև 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ի դրությամբ, քանի որ վարորդական իրավունքից զրկվել է 2023 թվականին։
Ընկերոջ անունը եղել է Կարեն, սակայն նրա հասցեի և այլ տվյալների վերաբերյալ տեղեկատվություն չունի. անհրաժեշտության դեպքում կարող է ներկայացնել դրանք։
Ի վերջո` հնարավոր է նաև, որ իրեն կանգնեցրած լինեն մեքենան վարելու ընթացքում և ինքը լսած չլինի այդ մասին, սակայն հաստատապես պնդում է, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու պահին մեքենան եղել է դադարի վիճակում։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Արտյոմ Արամյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքի մանրամասները հիշում է մոտավորապես. Գրիբայեդով փողոցով անցնելիս հանդիպակաց ուղղությամբ նկատել են մի մեքենա, որն իրենց նկատելով, կտրուկ աջ է ընդունել, կանգնել և անջատել մեքենայի լուսարձակները։ Իրենք այդ ժամանակ անցել են այդ մեքենային, շրջադարձ են կատարել, կանգնել և լուսարձակներն անջատել են, որպեսզի սպասեն մինչև տվյալ մեքենան շարժվի։ 5-10 րոպե սպասելուց հետո, երբ մեքենան շարժվել է, իրենք ևս շարժվել են, կանգնեցրել մեքենան և իրականացրել վարչարարություն։
Երկրորդ անգամ մեքենան տեղից շարժվելուց հետո անցել է մոտ 300-ից 400 մետր ճանապարհ։ Մեքենան կանգնեցնելուց հետո, իրականացրել են սթափության զննություն։ Այդ ժամանակ վարորդը դիտողություններ կամ հայտարարություններ չի արել։ Եթե այդպիսիք լինեին, ապա այն կարձանագրվեր արձանագրության մեջ, քանի որ արձանագրության թերթիկի վրա նախատեսված է հատուկ հատված՝ անձի դիտողությունների, առարկությունների և այլնի համար։ Վարորդի հետ եղել է ևս մեկ անձ, ով որևէ հայտարարություն չի կատարել։
Դեպքի ժամանակ առկա է եղել տեսախցիկ, սակայն չի հիշում՝ այդ պահին վարչարարության ընթացքը տեսագրվել է, թե ոչ։ Տեսախցիկների չնկարահանելու հանգամանքը պայմանավորված է դրանց լիցքաթափված լինելով, քանի որ առկա են տարբեր տեսակի տեսախցիկներ, օրինակ՝ կան այնպիսինները, որոնք շուրջ 12-ից 13 ժամ տեսանկարահանում են և կան այնպիսինները, որոնք շուտ են լիցքաթափվում։ Նման հանգամանքներում, երբ առկա են լինում լիցքաթափված տեսախցիկներ, ծառայողի կողմից զեկուցագիր է ներկայացվում լիցքաթափված տեսախցիկի ժամի վերաբերյալ։ Այնուամենայնիվ, տեսագրության զուգորդմամբ իրականացված վարչարարության պարագայում նույն պահին հնարավոր չէ անձին ցույց տալ տեսագրությունը, քանի որ տեսախցիկի վրա էկրան առկա չէ և այն պահվում է էլեկտրոնային կրիչում։
Ծառայության ընթացքում լինում են դեպքեր, երբ մոտենում են կանգնած մեքենայի ղեկին նստած անձին, իրականացնում են վարչարարություն, սակայն այդ ժամանակ տվյալ անձը չի դիտարկվում որպես վարորդ, այլ ունենում է քաղաքացու կարգավիճակ։ Տվյալ ժամանակ ծառայություն իրականացնող անձը, չի կարող պահանջել վարորդական իրավունք, ինչպես նաև իրականացնել սթափության զննություն։ Նման հանգամանքներում ծառայության իրականացման նպատակը մեքենայում արգելված իրեր կամ առարկաներ փնտրելն է։ Այնուամենայնիվ, դեպքի ժամանակ, երբ մոտեցել են նշված մեքենային, դրանում ալկոհոլ կամ դրան նմանվող առարկաներ չեն հայտնաբերվել։
Օրենսդրությամբ առկա է նաև այնպիսի վարչական իրավախախտում, ըստ որի՝ տուգանք է նախատեսված նաև ուղևորի համար, ով ունի վարորդական իրավունք և այն հանձնել է վարորդական իրավունք չունեցող անձին, որպեսզի վերջինը վարի այն։ Սակայն տվյալ անձի հայտարարությունն է հիմք ընդունվում նման արձանագրություն կազմելու համար։
Արձանագրություն կազմելու ժամանակ, եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցը նկատում է, որ անձի ստորագրությունը կասկած է հարուցում, օրինակ՝ ստորագրելու փոխարեն խաչ է անում և այլն, ապա այդ ժամանակ համեմատում են վարորդական իրավունքի ստորագրության հետ և անձին հայտնում են, որ չի համապատասխանում վարորդական իրավունքի ստորագրության հետ։
2025 թվականի մարտի 14-ի զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննությամբ պարզվել է, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված քաղվածքի համաձայն՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը վարորդական վկայական չունի: 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:40-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Մերսեդես մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Գրիբայեդովի փողոցում: Ստուգմամբ պարզվել է, որ Հակոբ Հովհաննիսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում:
Ալկոտեստեր սարքի թիվ 91100973 կտրոնի պատճենի համաձայն՝ Հակոբ Հովհաննիսյանի մոտ 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:35:17-ին, հայտնաբերվել է 0.649 մգ/լ ալկոհոլի պարունակություն:
Ստուգաչափման թիվ 128901 վկայականի պատճենի համաձայն՝ թիվ 91100973 ալկոտեստեր սարքի ստուգաչափման արդյունքների հիման վրա չափման միջոցը բավարարում է սահմանված պահանջներին:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պետի պարտականությունների ժամանակավոր կատարող Դ.Գևորգյանը զեկուցագիր է ներկայացրել Երևան քաղաքի գնդի հրամանատար Ա.Իսախանյանին այն մասին, որ 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Արտյոմ Արամյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:40-ին կազմել է թիվ 8180418790 արձանագրությունն այն մասին, որ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ին, Մերսեդես մակնիշի 09 LU 485 hաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Գրիբայեդովի փողոցում՝ չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում:
Զննությամբ քրեական վարույթի համար էական նշանակություն ունեցող այլ տվյալներ չեն հայտնաբերվել:
2025 թվականի մարտի 14-ի արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքի, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության, ալկոտեստեր սարքի թիվ 91100973 կտրոնի, զեկուցագրի և ստուգաչափման վկայականի պատճեններն արտավարութային փաստաթղթեր են ճանաչվել և կցվել քրեական վարույթին:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով, որի վճարումը տարաժամկետվել է 1 տարի ժամկետով։ Պատժի կրման և ազատման վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:
Բացի այդ, Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 17-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատժին մասնակի գումարվել է Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ի թիվ ԳԴ/0487/01/24 դատավճռով նշանակված պատժից 125.000 (հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամը և Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Պատժի կրման և ազատման վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր է, թե ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
(…) Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ համաձայն՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
(...) Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
Վճռաբեկ դատարանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ նշել է, որ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև երբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե երբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրել է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած:
Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել նաև, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով:
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Նույն որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է նաև, որ ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները,
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները,
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Ինչ վերաբերում է անմեղության կանխավարկածին, ապա 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ նշվել է, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը:
Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ Եվրոպական կոնվենցիայի) 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ :
Իսպանիայի դեմ կայացված որոշումներից մեկում Եվրոպական դատարանը շարադրել է անմեղության կանխավարկածի հիմնաքարային մեկնաբանությունը, ըստ որի՝ Եվրոպական Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետը մարմնավորում է անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը։ Դրանով, ի թիվս այլ բաների, պահանջվում է, որպեսզի, դատարանի անդամներն իրենց պարտականությունները կատարելիս չսկսեն գործել նախաձևավորված այն կարծիքով, թե մեղադրյալը կատարել է հանցանքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է, ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, և ցանկացած չփարատված կասկած պետք է մեկնաբանել հօգուտ մեղադրյալի :
Հունաստանի դեմ կայացված որոշումներից մեկով Եվրոպական դատարանը գտել է, որ <<կասկածը պետք է փարատվի հօգուտ կասկածյալի>> (in dubio pro reo) սկզբունքն անմեղության կանխավարկածի կոնկրետ մարմնավորում է : Ընդ որում, այս սկզբունքի իմաստով խնդիր կարող է ծագել, եթե գանգատաբերին մեղավոր ճանաչելու մասին ներպետական դատարանների որոշումները բավարար չափով պատճառաբանված չեն :
Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԿԴ/0081/01/11 որոշմամբ նշել է, որ անմեղության կանխավարկածի իրավունքը Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածով ամրագրված հիմնարար սկզբունքներից է, որը գործում է քրեական դատավարության ողջ ընթացքում։ Արդար դատական քննության հիմնարար իրավունքի ապահովումն առանց անմեղության կանխավարկածի պահպանման հնարավոր չէ։ Նշված սկզբունքը ենթադրում է, որ հանցագործություն կատարած յուրաքանչյուր ոք համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքը չի ապացուցվել օրենքով նախատեսված կարգով։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը կանխորոշում է քրեական գործի դատաքննության ողջ բովանդակությունը և էությունը` անկախ քրեական հետապնդման իրավական ելքից։ Անմեղության կանխավարկածը նախ և առաջ հանդիսանում է դատավարական երաշխիք, սակայն նրա կիրառման ոլորտը դուրս է գալիս այդ շրջանակից։
Վերը նշված օրենսդրական և նախադեպային կանոնակարգումներից բխում է, որ մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայով: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար, իսկ ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ կերպ ասած՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության, ինչն օրենսդրական կարգավորում է ստացել և բարձրացվել է սկզբունքի մակարդակի:
Տվյալ դեպքում քրեական վարույթի ողջ նյութերի (հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից) մանրամասն հետազոտությունից օբյեկտիվորեն ձևավորվում է այն դիրքորոշումը, որ Հակոբ Հովհաննիսյանին ներկայացված մեղադրանքը չի համապատասխանում անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը հաստատված համարելու շուրջ ձևավորված չափանիշներին (Հակոբ Հովհաննիսյանին վերագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմը)։
Դատարանը ցանկանում է մեղադրական եզրակացության մեջ նշված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներին անդրադառնալ մեղսագրվող հոդվածի քրեաիրավական վերլուծությունից հետո՝ դրանց համադրությամբ հանցակազմի առկայության կամ բացակայության մասին հետևություններ կատարելու համար։ Ուստի հիշյալ եզրահանգումն առավելագույնը պատճառաբանելու համար Դատարանը նպատակահարմար է համարում նախևառաջ անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի քրեաիրավական առանձնահատկություններին:
Այսպես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար։
Նշված հանցակազմի անմիջական օբյեկտն են հանդիսանում երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները:
Հանցագործության սուբյեկտը, որպես այդպիսին, հատուկ է, քանի որ բացի ընդհանուր սուբյեկտի հատկանիշներից, անձը պետք է օժտված լինի նաև լրացուցիչ հատկանիշներով։
Ավելի կոնկրետ՝ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել՝
• օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը,
• օրենքով սահմանված կարգով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը կամ
• տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է վերը նշված անձանց կողմից
• հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով կամ
• սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով։
Ստացվում է, որ հանցագործության օբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել ինչպես գործողությամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոցը վարելով, այնպես էլ անգործությամբ՝ մեքենան վարող անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելով կամ խուսափելով, որոնք տվյալ հանցակազմի շրջանակներում թեկուզ և օբյեկտիվ կողմի առանձին դրսևորումներ են, այնուամենայնիվ՝ դրանք չեն գործում միմյանցից անկախ։ Մասնավորապես՝ հոդվածի դիսպոզիցիայի ձևակերպումից կարելի է նկատել, որ առաջին դեպքում տրանսպորտային միջոց վարող անձն անցնում է սթափության վիճակի զննություն, որից հետո պարզ է դառնում՝ վերջինն արդյոք եղել է հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, թե ոչ։ Իսկ երկրորդ իրավիճակն իր հերթին ենթադրում է տրանսպորտային միջոցը վարած անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը։ Այլ խոսքով՝ երկրորդ իրավիճակը ևս անպայմանորեն ենթադրում է, որ անձը պետք է տրանսպորտային միջոցը վարող լինի և դրանից հետո նոր միայն հրաժարվի կամ խուսափի զննություն անցնելուց։
Հակառակ դեպքում, կստացվի մի իրավիճակ, երբ օրինակ՝ տրանսպորտային միջոցի ուղևորը, որը չի վարում այդ տրանսպորտային միջոցը խուսափի անցնել սթափության վիճակի զննություն, կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, ինչը, սակայն, տրամաբանական չի կարող լինել։ Կամ նույն տրամաբանությամբ մեքենայի սեփականատերը կարող է պարզապես տան բակում նստած լինել իր տրանսպորտային միջոցի ղեկի մոտ և հրաժարվի սթափության վիճակի զննություն անցնել և արդյունքում ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։ Նշվածը նույնպես չի կարող ողջամիտ համարվել, քանի որ հենց տվյալ իրավիճակից ենթադրվում է, որ անձը լինելով ոչ սթափ և գիտակցելով այդ հանգամանքը, չի վարում տրանսպորտային միջոցը։
Ընդ որում, երկու դեպքերում էլ անձը պետք է վարելիս լինի (մեքենայի ընթացքը պետք է տեսանելի լինի պարեկային ծառայողների համար) տրանսպորտային միջոցը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցն իր տեխնիկական հատկանիշների գործադրմամբ տեղափոխելուց լինի մեկ վայրից մյուս վայրը, քանի որ քննարկվող հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում ոչ թե նրա համար, որ անձը զուտ հարբած է կամ հրաժարվել է սթափության զննություն անցնելուց, այլ՝ հիշյալ վիճակում գտնվող կամ նմանատիպ անգործություն դրսևորող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։
Հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում վարում է տրանսպորտային միջոց կամ այդ անձը դիտավորությամբ խուսափում է կամ հրաժարվում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Տվյալ դեպքում՝ Հակոբ Հովհաննիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ թիվ 02741) մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.649մգ/լ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում վարել է <<Մերսեդես>> մակնիշի 09 LU 485 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից նույն օրը՝ ժամը 22:40-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418790 արձանագրությունը:
Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանի կողմից վիճարկվում է այն հանգամանքը, որ իր նկատմամբ արձանագրություն կազմվել է այն պայմաններում, երբ ինքը մեքենա վարելիս չի եղել։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալիս նշել է, որ դեպքի ժամանակ մայրը եղել է քաղցկեղով հիվանդ և գնացել էր դեղ գնելու, քանի որ ցավերի մեջ է եղել։ Դեղ գնելուց հետո գնել են նաև ուտելիք և օղի։ Հետ վերադառնալիս իրեն լավ չի զգացել և ընկերն ասել է, որ կանգնեցնի մեքենան։ Աջ է ընդունել և կանգնել։ Դրանից հետո ընկերն իր համար օղի է լցրել, որպեսզի խմի, քանի որ իր ինքնազգացողությունն այդ ժամանակ միայն խմելով է բարելավվել, քանի որ եղել է սթրեսի մեջ՝ մոր առողջական վիճակով պայմանավորված։ Մեքենան կանգնեցնելուց հետո, մեծ բաժակով մոտ 2 անգամ խմել է ընկերոջ հետ։ Այդ ժամանակ հնարավորություն չի ունեցել իր տեղը փոխելու, քանի որ իրեն լավ չի զգացել։ Մոտավորապես 5-10 րոպե անց պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել և փաստաթղթերն են պահանջել։ Ասել է, թե ինչու են փաստաթուղթ պահանջում այն դեպքում, երբ նրանք պարզապես նստած են եղել մեքենայի մեջ, այն էլ շարժիչը գործի չգցած վիճակում։
Պարեկային ծառայողն ասել է, որ ինքը գտնվում է ալկոհոլային հարբածության վիճակում, վերջինն ընդունել է այդ հանգամանքը և համաձայնվել անցնել սթափության զննություն։ Այդ ամենից հետո որևէ փաստաթուղթ պարեկային ծառայության աշխատակցին չի ներկայացրել և իր համար անհայտ է, թե ինչպես են արձանագրություն կազմել։
Ի վերջո հնարավոր է նաև, որ իրեն կանգնեցրած լինեն մեքենան վարելու ընթացքում և ինքը լսած չլինի այդ մասին, սակայն հաստատապես պնդում է, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցների մոտենալու պահին մեքենան եղել է դադարի վիճակում։
Մեղադրյալի ցուցմունքից կարելի է ակնհայտորեն նկատել, որ վերջինը չի հերքում, որ առհասարակ ինքը տրանսպորտային միջոց վարել է, սակայն կոնկրետ կազմված արձանագրության բովանդակության հետ համաձայն չէ այնքանով, որ հենց հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, տրանսպորտային միջոց վարելիս չի եղել, այլ՝ մեքենան կայանված է եղել, իսկ ինքը նստած է եղել մեքենայի ղեկին և պարեկային ծառայության աշխատակիցները մոտեցել են միայն այդ ժամանակ, հետևաբար՝ վերջինները չէին կարող տեսնել իրեն՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս։ Ընդ որում, մեղադրյալի պատճառաբանություններից պարզ է դառնում, որ վերջինը սթափության վիճակի զննություն անցել է զուտ այն պատճառով, որ ընդունել է հարբած լինելու հանգամանքը, սակայն դրան զուգահեռ իրականում մեքենան վարելիս չի եղել։
Ստացվում է, որ ներկա պայմաններում պետք է քննության առարկա դառնա այն հարցը, թե արդյոք հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են հաստատված համարելու՝ Հակոբ Հովհաննիսյանի կողմից հոկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 22:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գրիբոյեդովի փողոցում հանգամանքը, թե ոչ։
Մինչ նշված հարցի քննարկմանն անդրադառնալը Դատարանը ցանկանում է նկատել, որ օբյեկտիվ կողմի դրսևորումներից՝ ոչ սթափ լինելու փաստը, ըստ էության, մեղադրյալի կողմից չի վիճարկվում։ Բացի այդ, այդ փաստը հստակ արձանագրվել է նաև պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմված սթափության վիճակի զննության արձանագրությամբ։
Հետևաբար, Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին՝ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց առաջ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոցը փաստացի վարելիս եղել է, թե ոչ։
Հարկ է նկատել, որ քրեական գործում, ըստ էության, այդ հանգամանքի մասին տվյալներ բովանդակում է բացառապես վկա Արտյոմ Արամյանի ցուցմունքը, իսկ ինչ վերաբերում է արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, ապա նշվածն ածանցվում է (մեկը մյուսից է բխում) պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքից (կազմվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից)։ Այլ կերպ ասած՝ հիշյալ փաստաթղթով պարեկային ծառայության աշխատակիցն արձանագրում է այն, ինչն իր ընկալմամբ՝ տեսել և գնահատել է որպես վարչական իրավախախտում։
Արդյունքում՝ Դատարանին այլ բան չի մնում, քան գնահատել պարեկային ծառայության աշխատակցի դատարանում տված ցուցմունքը և դրա բավարարության հարցը։
Այսպես՝ վկա Արտյոմ Արամյանը ցուցմունք է տվել, որ Գրիբայեդով փողոցով անցնելիս հանդիպակաց ուղղությամբ նկատել են մի մեքենա, որն իրենց նկատելով, կտրուկ աջ է ընդունել, կանգնել և անջատել մեքենայի լուսարձակները։ Իրենք այդ ժամանակ անցել են այդ մեքենային, շրջադարձ են կատարել, կանգնել և լուսարձակներն անջատել են, որպեսզի սպասեն մինչև տվյալ մեքենան շարժվի։ 5-10 րոպե սպասելուց հետո, երբ մեքենան շարժվել է, իրենք ևս շարժվել են, կանգնեցրել մեքենան և իրականացրել վարչարարություն։
Երկրորդ անգամ մեքենան տեղից շարժվելուց հետո անցել է մոտ 300-ից 400 մետր ճանապարհ։ Մեքենան կանգնեցնելուց հետո, իրականացրել են սթափության զննություն։ Այդ ժամանակ վարորդը դիտողություններ կամ հայտարարություններ չի արել։ Եթե այդպիսիք լինեին, ապա այն կարձանագրվեր արձանագրության մեջ, քանի որ արձանագրության թերթիկի վրա նախատեսված է հատուկ հատված՝ անձի դիտողությունների, առարկությունների և այլնի համար։ Վարորդի հետ եղել է ևս մեկ անձ, ով որևէ հայտարարություն չի կատարել։
Դեպքի ժամանակ առկա է եղել տեսախցիկ, սակայն չի հիշում՝ այդ պահին վարչարարության ընթացքը տեսագրվել է, թե ոչ։ Տեսախցիկների չնկարահանելու հանգամանքը պայմանավորված է դրանց լիցքաթափված լինելով, քանի որ առկա են տարբեր տեսակի տեսախցիկներ, օրինակ՝ կան այնպիսինները, որոնք շուրջ 12-ից 13 ժամ տեսանկարահանում են և կան այնպիսինները, որոնք շուտ են լիցքաթափվում։ Նման հանգամանքներում, երբ առկա են լինում լիցքաթափված տեսախցիկներ, ծառայողի կողմից զեկուցագիր է ներկայացվում լիցքաթափված տեսախցիկի ժամի վերաբերյալ։ Այնուամենայնիվ, տեսագրության զուգորդմամբ իրականացված վարչարարության պարագայում նույն պահին հնարավոր չէ անձին ցույց տալ տեսագրությունը, քանի որ տեսախցիկի վրա էկրան առկա չէ և այն պահվում է էլեկտրոնային կրիչում։
Ծառայության ընթացքում լինում են դեպքեր, երբ մոտենում են կանգնած մեքենայի ղեկին նստած անձին, իրականացնում են վարչարարություն, սակայն այդ ժամանակ տվյալ անձը չի դիտարկվում որպես վարորդ, այլ ունենում է քաղաքացու կարգավիճակ։ Տվյալ ժամանակ ծառայություն իրականացնող անձը, չի կարող պահանջել վարորդական իրավունք, ինչպես նաև իրականացնել սթափության զննություն։ Նման հանգամանքներում ծառայության իրականացման նպատակը մեքենայում արգելված իրեր կամ առարկաներ փնտրելն է։ Այնուամենայնիվ, դեպքի ժամանակ, երբ մոտեցել են նշված մեքենային, դրանում ալկոհոլ կամ դրան նմանվող առարկաներ չեն հայտնաբերվել։
Օրենսդրությամբ առկա է նաև այնպիսի վարչական իրավախախտում, ըստ որի՝ տուգանք է նախատեսված նաև ուղևորի համար, ով ունի վարորդական իրավունք և այն հանձնել է վարորդական իրավունք չունեցող անձին, որպեսզի վերջինը վարի այն։ Սակայն տվյալ անձի հայտարարությունն է հիմք ընդունվում նման արձանագրություն կազմելու համար։
Արձանագրություն կազմելու ժամանակ, եթե պարեկային ծառայության աշխատակիցը նկատում է, որ անձի ստորագրությունը կասկած է հարուցում, օրինակ՝ ստորագրելու փոխարեն խաչ է անում և այլն, ապա այդ ժամանակ համեմատում են վարորդական իրավունքի ստորագրության հետ և անձին հայտնում են, որ չի համապատասխանում վարորդական իրավունքի ստորագրության հետ։
Պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի ուսումնասիրության արդյունքում կարելի է նկատել, որ վերջինն ի սկզբանե նշել է, որ դեպքի հստակ մանրամասները չի հիշում, ինչը կարելի է տրամաբանական համարել, քանի որ պարեկային ծառայության աշխատակիցներն ի պաշտոնե յուրաքանչյուր օր առնչվում են տարբեր դեպքերի և անձանց հետ, ինչի պայմաններում ողջամտորեն բոլորին և նրանց կատարած իրավախախտումները հիշել չեն կարող։ Այնուամենայնիվ, Արտյոմ Արամյանը որոշակիորեն ներկայացրել է դեպքի փաստական հանգամանքները, որի հիման վրա կարելի է արձանագրել, որ պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից ի վերջո շեշտադրվել է այն հանգամանքը, որ Հակոբ Հովհաննիսյանին տեսել է տրանսպորտային միջոցը վարելիս, ըստ այդմ՝ կանգնեցրել է և կազմել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Մինչդեռ մեղադրյալը հստակ նշում է, որ այդ ժամանակ մեքենան իր կողմից վարվելիս չի եղել և հետևաբար՝ պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրեն չի տեսել մեքենան վարելիս։
Ստացվում է, որ ի հակառակ մեղադրյալի պնդումների՝ պարեկային ծառայության աշխատակից հանդիսացող վկան նշում է մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելու մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ են այլ՝ լրացուցիչ տվյալներ ևս, որոնք կարող էին հերքել կամ հաստատել նրանցից յուրաքանչյուրի հայտնածը։
Ընդ որում, Դատարանը բոլորովին չի պնդում, թե պարեկային ծառայության աշխատակիցն իրականության չհամապատասխանող տվյալներ կարող է հայտնել, պարզապես՝ խնդիրը կայանում է նրանում, որ ծառայություն իրականացնելու բերումով պարեկային ծառայության յուրաքանչյուր աշխատակիցը հանդիսանում է, ըստ էության, շահագրգիռ անձ իր իսկ կատարած աշխատանքի, կազմած արձանագրության և այլնի մասով, որպիսի պայմաններում բացառապես վերջինի հայտնածը չի կարող յուրաքանչյուր դեպքում բավարար համարվել (անկողմնակալ դիտորդի տեսանկյունից) անձին դատապարտելու համար։ Այլ խոսքով՝ անհրաժեշտ են նշվածը հաստատող այլ, լրացուցիչ օբյեկտիվ ապացույցներ, որոնք պարեկային ծառայության աշխատակցի ցուցմունքի հետ համադրությամբ կարող են հաստատել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության արժանահավատությունը։
Այսպես, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր ձևավորած նախադեպային իրավունքում, անդրադառնալով ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների հիման վրա անձին դատապարտելու խնդրին , նշել է, որ չնայած դիմումատուին դատապարտելիս ներպետական դատարանները, ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքներից բացի, հղում են կատարել այլ ապացույցների, միակ ապացույցը, որով ուղղակիորեն ենթադրվում էր դիմումատուի մասնակցությունն այդ արարքների կատարմանը, և որով տրամադրվում էր դրանց մանրամասները, տվյալ ցուցմունքներն էին, այդ թվում` Ա.Արշ.-ի, Ա.Առ.-ի, Հ.Ս.-ի, Է.Ռ.-ի և Ա.Ա.-ի ցուցմունքները: Բոլոր մյուս ապացույցները, որոնց դատարանները հղում են կատարել, անուղղակի ապացույցներ են, և չի կարելի ասել, որ դրանք ուղղակիորեն ցույց են տալիս դիմումատուի առնչությունը մեղսագրվող արարքներին:
Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը նույն որոշմամբ նշել է, որ արդեն քննել է մի շարք գործեր, որոնց դեպքում հրապարակային միջոցառման ժամանակ անհատին իր պահվածքի պատճառով քրեական հետապնդման են ենթարկել և դատապարտել` հիմնվելով բացառապես այն ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքների վրա, որոնք ակտիվորեն ներգրավված են եղել վիճարկվող իրադարձություններում: (…) այդ վարույթներում դատարանները պատրաստակամորեն և անվերապահորեն ընդունել են ոստիկանության ծառայողների ցուցմունքները և դիմումատուին որևէ հնարավորություն չեն տվել հակառակ ապացույցներ ներկայացնելու: (…) այս մեղադրանքների հիմքում ընկած այն հիմնական փաստերի վերաբերյալ վեճի դեպքում, երբ մեղադրանքի կողմի միակ վկաներն այն ոստիկանության ծառայողներն են եղել, որոնք ակտիվ դեր են ունեցել վիճարկվող իրադարձություններում, դատարանները պետք է պարտադիր օգտագործեին յուրաքանչյուր ողջամիտ հնարավորություն` ստուգելու նրանց մեղադրական ցուցմունքները (տե՛ս Կասպարովի և այլոց գործը` վերևում հիշատակված, § 64, Նավալնին և Յաշինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Navalnyy and Yashin v. Russia], թիվ 76204/11, § 83, 2014 թվականի դեկտեմբերի 4, և Ֆրամկինն ընդդեմ Ռուսաստանի [Frumkin v. Russia], թիվ 74568/12, § 165, ՄԻԵԴ 2016 (քաղվածքներ)):
Դատարանը նկատում է, որ թեև վերը նկարագրված որոշման փաստական հանգամանքները (մեղսագրվող արարքը) չի նույնանում սույն քրեական գործով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքի հետ, սակայն կարևոր է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումն առավելապես հանգում է այն դեպքերին և հանցագործություններին, որտեղ ակտիվ և գերակշռող դերակատարությունը պատկանում է ոստիկանության ծառայողներին: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքերում, երբ խոսք է գնում այնպիսի հանցագործության կատարման մասին, որն ուղղված է, օրինակ՝ ոստիկանության ծառայողների դեմ կամ իր բնույթով այնպիսին է, որ կարող է արձանագրվել, բացահայտվել, հայտնաբերվել հիմնականում ոստիկանության ծառայողների միջոցով (օրինակ՝ ճանապարհային երթևեկության ապահովման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները), ըստ էության, դատարանների կողմից չի կարող անվերապահորեն և բացարձակ հիմք ընդունվել միայն ոստիկանության ծառայության աշխատակիցների հայտնած տվյալները՝ առանց որևէ այլ, լրացուցիչ փաստերի:
Վերը նշվածի համատեքստում, պայմանավորված հանցագործության բնույթով և իրադրությամբ, Դատարանը նկատում է, որ համանման բոլոր իրավիճակներում որպես կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալ կարող է դիտարկվել պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված, կամ վերջինների ավտոմեքենաներում գտնվող տեսանկարահանող սարքերի տեսաձայնագրությունները, քանի որ դրանք ի վերջո՝ օբյեկտիվ ապացույցն են այն բանի, ինչն արձանագրվում է պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ փաստաթղթային ձևով։ Ընդ որում, տեխնիկական սարքերի նախատեսման նպատակներից մեկը հենց նման իրադրություններում վարչական իրավախախտումների կատարման փաստերն արձանագրելն է։
Նշվածը համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ կարելի է նկատել, որ պարեկային ծառայության աշխատակիցը Դատարանում հայտնեց, որ հստակ չի հիշում՝ իրեն ամրակապված տեսանկարահանող սարքը դեպքի պահին եղել է լիցքաթափված վիճակում, թե չէ, իսկ եթե վարչարարության ընթացքը չի տեսագրվել, ապա դա պայմանավորված է եղել սարքի լիցքաթափված լինելով։ Սակայն Դատարանը գտնում է, որ այդ փաստարկը չի կարող ի վնաս անձի մեկնաբանվել այն պարզ պատճառով, որ եթե որևէ օբյեկտիվ կամ անգամ սուբյեկտիվ պատճառներով պարեկային ծառայության աշխատակիցներին ամրակապված տեսանկարահանող սարքերը չեն աշխատում, ապա դա չի նշանակում, որ դրա բացասական հետևանքները պետք է կրի մեղադրյալը, քանի որ չի բացառվում, որ այդ տեսագրության առկայությունն ինքնին բավարար կլիներ հաստատելու հենց մեղադրյալի հայտնածը։
Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ երբ խոսք է գնում պետական մարմնի ներկայացուցչի և քաղաքացու միջև տեղի ունեցող իրավահարաբերությունների մասին, մասնավորապես՝ եթե խնդիրը կայանում է պետական մարմնի կողմից քաղաքացու այս կամ այն գործողությունն արձանագրելու, ֆիքսելու և համապատասխան ընթացք տալու մեջ, ապա պետական մարմինը դա պետք է կատարի շատ ավելի համոզիչ, փաստարկված և հստակ ընթացակարգերի պահպանմամբ, այլ ոչ թե ենթադրյալ իրավախախտումը հաստատվի բացառապես իրավահարաբերության ընթացքով ողջամտորեն շահագրգռված մեկ կամ երկու ոստիկանի հայտնածով, ցուցմունքով և այլն։ Ընդ որում, հենց այդ նպատակով էլ պետությունն իր իսկ ներկայացուցիչներին զինում է տարատեսակ տեխնիկական միջոցներով (հատուկ ավտոմեքենաներ, նկարահանող, ձայնագրող սարքեր և այլն), որպեսզի իրավախախտումները հայտնաբերվի և արձանագրվի ոչ միայն մարդկային գործոնի արդյունքում, այլ նաև համապատասխան տեխնիկական սարքերի կիրառմամբ։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը չի բացառում, որ պրակտիկայում հնարավոր են իրավիճակներ (այդպիսի վտանգներ ևս կլինեն), երբ որևէ պատճառով աշխատելիս չլինեն պարեկային ծառայության աշխատակցին ամրակապված սարքերը և այդ հանգամանքից օգտվելով՝ այլ անձինք (որոնք իրապես կատարել են իրավախախտում) ևս սկսեն վիճարկել իրավախախտում կատարելու փաստը, սակայն հնարավոր այդ վտանգները ոչ թե պետք է չեզոքացնել ոստիկանների հայտնածին անվերապահ հավատալու և այդ մասով հանցագործության ապացուցվածության շեմը նվազեցնելու կանխավարկածով, այլ ընդամենը պետք է տեխնիկական միջոցները պահել սարքին վիճակում և հնարավոր իրավախախտումները (ինչն առաջացնում է հանցագործություն) արձանագրել նաև այդ եղանակով։
Հետևաբար, պետական ապարատի թերի կամ ոչ հետևողական աշխատանքի պատճառով չպետք է տուժեն քաղաքացիները և այն անձինք, ովքեր իրապես իրավախախտում չեն կատարել և ենթարկվեն քրեական պատասխանատվության։ Պարզ ասած՝ պետք է ծառայությունն իրականացնել գոնե այնպես, որ օրինակ՝ երկու պարեկային ծառայության աշխատակիցներից մեկին ամրակապված տեսանկարահանող սարքը լինի սարքին և լիցքավորված վիճակում կամ հետագա հնարավոր կանխատեսումից ելնելով՝ տեսագրությունները նույն կամ հաջորդ օրը պահպանվի՝ հետագայում անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրամադրելու համար։
Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ նաև հնարավոր այն մեկնաբանությանը, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից անհրաժեշտ տեսաձայնագրությունները ձեռք չեն բերվել, քանի որ մեղադրյալը նախաքննություն ընթացքում ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, որպիսի պայմաններում բավարար են համարվել գործում առկա ապացույցները։
Այս կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի 1-րդ մասի համաձայն՝ մինչդատական վարույթում մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող հրապարակվել, եթե դրանք ստացվել են պաշտպանի բացակայությամբ, և մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
Հիշատակված կարգավորման հաշվառմամբ պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում առանց պաշտպանի մասնակցության ցուցմունք տալու դեպքում առնվազն վարույթն իրականացնող մարմնի համար պետք է ողջամիտ լիներ այն վարկածը, որ մեղադրյալը հետագայում՝ դատաքննության ընթացքում կարող է հրաժարվել իր ցուցմունքից: Ուստի տրամաբանորեն կարելի է գալ այն հետևության, որ վերջինը կարող է հետագայում ինչպես ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը, այնպես էլ՝ չհամաձայնվել դրա հետ։ Այսինքն՝ առնվազն երկու իրավիճակները կանխատեսելով՝ վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ձեռք առնի բոլոր հնարավոր միջոցները՝ մեղադրանքի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները հաստատելու ուղղությամբ բավարար ապացույցներ ձեռք բերելու համար, որոնք մեծապես կամ առավելապես հավանական կդարձնեն մեղադրյալի դատապարտումը։ Ավելին՝ խոսքը վերաբերում է առաջին հերթին այն ապացույցներին, որոնք կարող են ժամանակի ընթացքում ոչնչանալ, ջնջվել և այլևս հնարավոր չլինի դրանց վերականգնելը։
Արդյունքում՝ կարելի է արձանագրել, որ քրեական գործի քննության ընթացքում ձեռք չեն բերվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք կարող էին հիմնավորել պարեկային ծառայության աշխատակցի հայտնած տվյալները և հիմք հանդիսանալ նրա ցուցմունքն արժանահավատ համարելու և մեղադրյալի դատապարտման համար բավարար դիտարկելու համար։
Հետևաբար, սույն քրեական գործով մեղադրանքի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ապացույցներ, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ չեն առաջացնի կասկած առ այն, որ տվյալ տրասնպորտային միջոցը վարել է մեղադրյալ Հակոբ Հովհաննիսյանը և այդ փաստը նկատվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։ Այլ խոսքով՝ Դատարանն արժանահավատ է գնահատում մեղադրյալի հայտնած տվյալները, քանի որ հակառակը հիմնավորող բավարար ապացույցներ առկա չեն, իսկ չփարատված բոլոր կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։
Ընդ որում, Դատարանը հիմնվում է մեղադրյալի հայտնած տվյալների արժանահավատության վրա երկու պարզ պատճառով․ նախ՝ մեղադրյալը մինչ ցուցմունք տալը նախազգուշացվել է սուտ ցուցմունք տալու համար քրեական պատասխանատվության ենթարկվելու մասին և երկրորդ՝ բացակայում են մեղադրյալի ցուցմունքը կասկածի տակ դնող այլ ապացույցները։
Արդյունքում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված չէ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված հանցակազմի առկայությունը (օբյեկտիվ կողմը), ուստի վերջինին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ կետի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվի այն հարցի պատասխանը, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի համաձայն՝ արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի պահանջելու անօրինական քրեական հետապնդում հարուցելու, հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու, դատապարտելու, ինչպես նաև իրավունքների կամ ազատությունների անօրինական այլ սահմանափակումների հետևանքով իրեն պատճառված վնասի հատուցում:
Արդարացված մեղադրյալը որպես հատուցում իրավունք ունի ստանալու`
1) աշխատավարձը, թոշակը, նպաստը կամ այլ եկամուտը, որից նա զրկվել է.
2) գույքն առգրավելու, արգելադրելու, բռնագրավելու կամ այլ կերպ տնօրինելու հետևանքով պատճառված վնասը.
3) անազատության մեջ գտնվելու հետևանքով ծախսված գումարը․
4) փաստաբանին վճարված գումարը․
5) վճարված վարութային ծախսերը։
Արդարացված մեղադրյալն իրավունք ունի նաև`
1) վերականգնվելու նախկին աշխատանքում (նախկին պաշտոնում), իսկ դրա անհնարինության դեպքում ստանալու համարժեք աշխատանք (պաշտոն) կամ նախկին աշխատանքը (պաշտոնը) կորցնելու հետևանքով պատճառված վնասի դրամական փոխհատուցում.
2) բոլոր տեսակի աշխատանքային ստաժների մեջ հաշվակցելու անազատության մեջ պահելու ձևով պատիժը կրելու ժամանակը.
3) վերականգնելու պատվավոր կամ զինվորական կոչումը, կարգը, աստիճանը, որակավորման դասը կամ պետական պարգևը:
Արդարացված մեղադրյալի պահանջով քրեական հետապնդում հարուցած մարմինը պարտավոր է հրապարակային ներողություն հայցել նրանից: (...)
Հաշվի առնելով լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի դիրքորոշումը վերոգրյալի հարցերի կապակցությամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հետ կապված որևէ միջոցի ձեռնարկման անհրաժեշտություն առկա չէ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ պետք է ճանաչել և հռչակել Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի անմեղությունը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը վերացել է, ուստի ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:
Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի, ինչպես նաև 164-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետի կարգավորումները, գտնում է, որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված վարութային ծախսերը Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ, 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ճանաչել անմեղ և արդարացնել՝ իրեն վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) ապացուցված չլինելու հիմքով:
Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ դատական ակտն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ




ԵԴ1/1003/01/25

ԱՐԴԱՐԱՑՄԱՆ ՎԵՐԴԻԿՏ

18.03.2026թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյանի, քարտուղարությամբ Մ.Հովհաննիսյան, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Է.Անանյան, պաշտպան Մ.Մելքոնյան, քննարկելով մեղադրյալ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի մեղավորության կամ անմեղության հարցը՝ եկավ հետևյալ եզրահանգման․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
Նկատի ունենալով այն, որ ապացուցված չէ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) և արդեն իսկ առկա է արդարացման դատական ակտ կայացնելու բավարար հիմքը՝ Դատարանն անհրաժեշտություն չի տեսնում անդրադառնալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված մնացյալ հարցերին:

ՀԵՏԵՎԱՊԵՍ
ապացուցված չէ Հակոբ Սուրենի Հովհաննիսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը):

ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական ակտի ամսաթիվը 18-03-2026
Գործը քննվել է Դռնբաց