Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0999/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.4
Պատասխանող
Հարություն Բեգլարյան Սամվելի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վարդան Գրիգորյան
Քրեական վերաքննիչ
Ռոբերտ Պապոյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վարդան Գրիգորյան
Քրեական վերաքննիչ
Ռոբերտ Պապոյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-08-21 | 13:00 | 8 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-05-25 | 14:00 | 8 | Չի կայացել | դատական նիստը հետաձգվել է այլ հերթի | |
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-13 | 14:00 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-16 | 10:00 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-07 | 14:00 | 8 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-30 | 17:00 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-12 | 15:00 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-12 | 14:00 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-22 | 14:30 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-09 | 12:30 | 8 | Նիստը չի կայացել |
ԵԴ1/0999/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«27» մայիսի, 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեակա¬ն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է իրականացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ. «Հարություն Սամվելի Բեգլարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի 0.94 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, սակայն 2024թ. դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 04:30-ից մինչև 04:50-ն ընկած ժամանակահատվածում, նկատելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ավագ պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Սուրեն Աբրահամի Բալդրյանին, այն Երևան քաղաքի Նելսոն Ստեփանյան փողոցի 12-րդ շենքի բակում դեն է նետել, որն էլ հայտնաբերվել է նույն օրը հիշյալ վարում կատարված ցուցմունքն տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողությամբ:»։
1․1․ Քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը` 2(երկու) ամիս ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխվել է, վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը` 2(երկու) ամիս ժամկետով։
1․2․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ը։
2․ 2025 թվականի մայիսի 8-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) պաշտպան Է․Աղաջանյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։
Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2025 թվականի մայիսի 14-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվա¬¬կա¬նի մայիսի 15-ին:
2025 թվա¬կա¬նի մայիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացա¬կար¬գով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի մայիսի 27-ը:
Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները.
3․ Ա¬ռա¬ջին ատյանի դատա¬րա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի(այսուհետ՝ նաև բողոքարկվող դատական ակտ) որոշման մեջ մասնավորապես նշվել է. «(...)2025 թվականի փետրվարի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, քննելով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը, արձանագրել մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու և հանցանք կատարելը կանխելու մտավախությունները և գտել է, որ դրանք հնարավոր է զսպել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման պայմաններում:
Քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը անդրադառնալով վերը նշված հիմքերի շարունակական առկայությանը և այդ համատեքստում քննարկելով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախության հարցին, արձանագրում է, որ նախկինում Դատարանը քննարկվող հիմքն արձանագրել էր արդեն իսկ նվազ կենսունակությամբ և տվյալ դեպքում հաշվի առնելով, որ քրեական գործն արդեն իսկ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, Դատարանը գտնում է, որ այն առավել քան նվազել է, քանի որ նման պայմաններում մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու իրական հնարավորությունները ավելի նվազ են, քան նախաքննության փուլում: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է նաև, որ քրեական գործը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս հետազոտված չեն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները, հարցաքննված չեն քրեական գործով դատակոչի ցուցակում ներգրավված անձինք, ինչպիսի հանգամանքները որոշակի առումով հանգեցնում են քննարկվող հիմքի որոշակի առումով առկայության մասին:
Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու շարունակական անհրաժեշտության հարցը, ապա Դատարանն ինչպես նախկինում այնպես էլ ներկայումս արձանագրում է, որ քննարկվող հիմքը պահպանվել է, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանի վերաբերյալ նույն դատարանում քննվում է թիվ ԵԴ1/0932/01/24 քրեական գործը՝ նույնաբնույթ ենթադրյալ արարք կատարելու մեղադրանքով, մեղադրյալը նախկինում ընդունել է իր կողմից պարբերաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հանգամանքը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վերջինիս բջջային հեռախոսի զննությամբ հայտնաբերվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող տվյալներ: Դատարանն արձանագրում է, որ նշված մտավախությունը չեզոքացնող կամ որոշակի առումով նվազեցնող տվյալներ հայտնի չեն և չեն ներկայացվել Դատարանին, որոնց հիման վրա Դատարանը կարող է ողջամիտ եզրահանգման գալ քննարկվող հիմքի նվազման կամ բացակայության մասին:
Դատարանը վերոգրյալի պայմաններում քննարկելով առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ արձանագրում է, որ տնային կալանքից ավելի մեղմ խափանման միջոց հանդիսացող վարչական հսկողությունն իր բնույթով, թեև անձի տեղաշարժի նկատմամբ հսկողություն է սահմանում, սակայն որևէ գործիքակազմ չունի մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու ուղղությամբ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ նախորդ արձանագրված մտավախությունը դեռևս պահպանվում է:
(...)»:
Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը.
4․ Բողոքում, մասնավորապես, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանին տնային կալանքի տակ պահելու ժամկետը 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելով հաշվի չի առել մեղադրալի անձը, առողջական վիճակը, ընտանեկան դրությունը, խնամքին 2 մանկահասակ երեխա ունենալու և իրենց միակ կերակրողը հանդիսանալու հանգամանքը, ինչպես նաև այլ էական հանգամանքներ, որոնք պարտավոր էր հաշնի առնել անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառելիս:
Մասնավորապես՝ Հարություն Բեգլարյանը 38 տարեկան է, նախկինում չդատված ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում 2 մանկահասակ երեխաները, վատառողջ՝ չաշխատող կինը, ով տառապում է «Ռևմատոիդ արթրիտ սերոպոզիտիվ անեմիա» ախխորոշմամբ: Հարություն Բեգլարյանը ունի մշտական բնակության վայր, որտեղից բնաթագրվում է դրական, ինչպես նաև մշտական աշխատանք՝ զբաղվում է մասնավոր առևտրով, որով և հոգում է իր ընտանիքի ծախսերը:
Ավելին, Հարություն Բեգլարյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 28-ից՝ շուրջ 5 ամիս գտնվում է անազատության՝ կալանքի, այնուհետև նաև տնային կալանքի տակ:
Այժմ, նրա ընտանիքի սոցիալական վիճակը կտրուկ վատացել է, քանի որ վերջինս ունի մանկահասակ երեխա, կինը չի աշխատում, և մինչև ձերբակալվելը իր ընտանիքի հոգսերը հիմնականում հոգում էր ինքը:
Ուստի, վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցը փոփոխելու և անազատության հետ չկապված այլ խափանման միջոց ընտրելու պարագայում, մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը հնարավորություն կունենա դուրս գալ տնից աշխատել և դրանով հոգալ իր ընտանիքի՝ մանկահասակ երեխաների կարիքները:
Պաշտպանը հայտնել է, որ ներկայումս, երբ քրեական վարույթի դատաքննությունը մտել է արդեն ավարտական փուլ, մեղադրյալ Հ․ Բեգլարյանը պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ավելի մեղմ խափանման միջոց, կամ մի քանի համակցված այլընտրանքային մեջոց կիրառելով, որոնց թվին կարող են դասվել վարչական հսկողությունը կամ բացակայելու արգելքը:
(...)»։
4.1. Մեջբերված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է բեկանել բողոքարկվող որոշումը, և մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն կամ բացակայելու արգելք խափանման միջոց։
Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութե¬րը, միջնորդությունները, Բողոքի պատասխանները.
5. Վերաքննիչ դատարանի կողմից մինչև 2025 թվականի մայիսի 26-ը սահ¬¬-մանված ժամկետում գրավոր ընթացակարգով իրականացված սույն դատական վարույթի վերաբերյալ բացատրություններ, դրանք հիմնա¬վորող նյութեր, միջնորդություններ և բողո¬քի պատասխան չեն ներ¬¬կա¬¬յացվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատա¬րա¬նը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգա¬մանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյուն-քով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»:
6․1․ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձ¬նա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով`
(...)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կան¬խելու նպա¬տա¬կով. (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատա-րած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա-րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար.
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա¬տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կի¬րառ¬¬վել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթաց¬քում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտ¬րե¬լիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավե¬¬լի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնա¬րավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(...).
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, (...) թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշ¬խա¬վորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքե-րում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափան-ման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար:
(...).
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգա¬մանք-ների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա-տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կա¬լանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատ¬ճա¬ռաբան¬ված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատա¬կով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատ-վել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։
Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնա¬րավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
7․ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խա¬փանման միջոցի հարցն Առաջին ատյանի դատա¬րանում քննա¬ր¬կելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող արարքին մե¬ղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի առնչությունը փաս¬¬¬տե¬լու համար: Դրա հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողո¬քի շրջանակներում այդ հարցը չի վիճարկվել, հետևաբար՝ դրա առկայությունը փաստվում է առանց մանրամասն վերծություններ ներկայացնելու՝ հաշվի առնելով նաև քրեական գործն Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի վարույ¬թում քննվե¬լու փաստը:
8. Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հիմնավորումներին, բողոքարկվող դա¬տա¬կան ակտն ստուգման ենթար¬կե¬լով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատաս
խան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատա¬վա¬րա¬կան հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտրության հարցը կարող է փաստվել և գլխավո¬րա¬պես փաստ¬վում է ոչ միայն ապացույցների (նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրութ¬յուն¬ների և կան¬խա¬տեսումների մակար¬դա¬կով:
8․1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, ինչպես նաև այլ նորմերի վերլուծությունից երևում է, որ օրենսդիրը, խափանման միջոցի հիմքերի առկայության և այն կիրառելու անհրաժեշտության մասին խոսելիս, օգտագործում է «կարող է» ձևակերպումը և դրանով իսկ ընդգծում, որ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե միայն պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ ռիսկ կամ հավանականություն կա, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան: Ինչը, սակայն չի նշանակում, որ երբ արդեն վերոգրյալ գործողությունները մեղադրյալի կողմից կատարվել են, ապա նրա նկատմամբ չպետք է կալանավորում կիրառել, քանի որ արդեն ուշացած է, այլ ընդհակառակը՝ այդպիսի դեպքերում կալանավորման կիրառումը կլինի առավել քան հիմնավորված և պատճառաբանված:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ա.Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշման մեջ, խոսելով խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերի մասին, դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ դրանք ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Այլ հարց է, որ այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որպիսի չստեղծվի խափանման միջոց կիրառելու կանխավարկած, դեռ ավելին՝ որպեսզի դրա կիրառումը համապատասխանի հիմնավորվածության չափանիշին: Հետևաբար հենց այդ պատճառով է, որ խափանման միջոց կիրառելուց պետք է պատշաճ քննարկման առարկա դարձնել դրան դեմ և կողմ բոլոր փաստարկները և միայն դրանից հետո վերջնական եզրահանգում անել կիրառման կամ չկիրառման անհրաժեշտության մասին:
8․2․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ՝
- Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի նկատ¬մամբ որ¬¬պես խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին հետևություների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալը, ազատության մեջ գտնվելով, կարող է չկատարել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները՝ միջամտելով ապացուցման գործընթացին, և դրանով պայմանավորված խոչընդոտել գործի քննությանը՝ դատավարության մասնակիցների նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով, ինչպես նաև՝ կատարել նոր հանցանք։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեպետ միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն վերագրվող հանցագործության բնույթը, դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը և սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
8․3. Սույն որոշմամբ մեջբերված իրավադրույթների և շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, դրանք հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածի և ենթադրությունների վրա։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցները կիրառվում են կոնկրետ անձի նկատմամբ և պայմանավորված են ինչպես այդ անձի դրսևորած և դրսևորվելիք վարքագծով, այնպես էլ անձնական բնութագրերով (նախկինում դատվածությունը և այլն), դեպքի փաստական և այլ հանգամանքներով, որոնք դատարանի կարծիքով ունեն նշանակություն կոնկրետ դեպքում խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկվող դատական ակտից հետևում է, որ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանում է քննվում քրեական գործ՝ նույնաբնույթ ենթադրյալ արարք կատարելու մեղադրանքով, բացի այդ, վերջինս նախկինում ընդունել է իր կողմից պարբերաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հանգամանքը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վերջինիս բջջային հեռախոսի զննությամբ հայտնաբերվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող տվյալներ:
Ելնելով նշվածից Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև Հարություն Բեգլարյանը համարվում է դատվածություն չունեցող, սակայն վերը շարադրված փաստական տվյալները պետք է գնահատման ենթարկվեն Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքների համատեքստում: Մասնավորապես՝ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը իր նկատմամբ ազատությունից զրկելու հետ չկապված խափանման միջոց կիրառված լինելու պայմաններում կրկին հայտնվում է իրավապահ մարմինների տեսադաշտում և վերջինիս նկատմամբ հարուցվում է քրեական հետապնդում՝ նույնասեռ ենթադրյալ հանցանք կատարելու համար։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արձանագրված փաստական տվյալներն իրենց հերթին հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ ու ողջամիտ դատողություն անել մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի հետագա վարքագծի, նրա անձի՝ առերևույթ հանրային վտանգավորության, հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու հակվածության մասին, ուստի քրեական գործի նյութերը բավարար տեղեկություններ են պարունակում ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում Հարություն Բեգլարյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր վարքագիծ դրսևորելու հավանականության մասին:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանին վերագրվող կոնկրետ արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, քրեական գորրծը նախնական դատալսումների փուլում գտնվելը, Մեղադրյալի անձին վերաբերվող փաստական տվյալները, համակցության մեջ բավարար հիմք են տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ, ըստ որի՝ մնալով ազատության մեջ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը կարող է կատարել նոր հանցանք և խոչընդոտել քրեական գործի քննությանը։ Այդ հանգամանքներն իրենց հերթին հանդիսանում են խափանման միջոց կիրառելու ինքնուրույն հիմք, որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք դեռևս չեն կարող դիտարկվել Մեղադրյալի Պաշտպանի` հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված Մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ։ Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հարություն Բեգլարյանի կալանքի և տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն` նրա կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը էապես նվազեցնելու, չեզոքացնելու համար։
Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի` Մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման առումով տնային կալանքի երկարաձգման անհրաժեշտության մասին եզրահանգումը հիմնավոր է և բխում է գործի՝ գնահատման ենթակա տվյալների ամբողջությունից, ուստի այլընտրանքային այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն չեզոքացնել վերը նշված ռիսկերը։
Հարկ է փաստել նաև, որ վիճարկվող դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ այն կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին, հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
9. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու որոշում կայացնելով, թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Պաշտպանի ներկայաց¬րած հատուկ վերանայման բո¬ղոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ բողոքարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ:
Եզրափակիչ մաս.
10․ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանի ներկայացրած հատուկ վերա¬նայման բողո¬քը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեա¬¬կա¬ն գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬հա¬նուր իրավասության քրեական դատարա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«27» մայիսի, 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեակա¬ն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է իրականացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ. «Հարություն Սամվելի Բեգլարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի 0.94 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, սակայն 2024թ. դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 04:30-ից մինչև 04:50-ն ընկած ժամանակահատվածում, նկատելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ավագ պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Սուրեն Աբրահամի Բալդրյանին, այն Երևան քաղաքի Նելսոն Ստեփանյան փողոցի 12-րդ շենքի բակում դեն է նետել, որն էլ հայտնաբերվել է նույն օրը հիշյալ վարում կատարված ցուցմունքն տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողությամբ:»։
1․1․ Քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը` 2(երկու) ամիս ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխվել է, վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը` 2(երկու) ամիս ժամկետով։
1․2․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ը։
2․ 2025 թվականի մայիսի 8-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) պաշտպան Է․Աղաջանյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։
Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2025 թվականի մայիսի 14-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվա¬¬կա¬նի մայիսի 15-ին:
2025 թվա¬կա¬նի մայիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացա¬կար¬գով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի մայիսի 27-ը:
Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները.
3․ Ա¬ռա¬ջին ատյանի դատա¬րա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի(այսուհետ՝ նաև բողոքարկվող դատական ակտ) որոշման մեջ մասնավորապես նշվել է. «(...)2025 թվականի փետրվարի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, քննելով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը, արձանագրել մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու և հանցանք կատարելը կանխելու մտավախությունները և գտել է, որ դրանք հնարավոր է զսպել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման պայմաններում:
Քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը անդրադառնալով վերը նշված հիմքերի շարունակական առկայությանը և այդ համատեքստում քննարկելով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախության հարցին, արձանագրում է, որ նախկինում Դատարանը քննարկվող հիմքն արձանագրել էր արդեն իսկ նվազ կենսունակությամբ և տվյալ դեպքում հաշվի առնելով, որ քրեական գործն արդեն իսկ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, Դատարանը գտնում է, որ այն առավել քան նվազել է, քանի որ նման պայմաններում մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու իրական հնարավորությունները ավելի նվազ են, քան նախաքննության փուլում: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է նաև, որ քրեական գործը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս հետազոտված չեն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները, հարցաքննված չեն քրեական գործով դատակոչի ցուցակում ներգրավված անձինք, ինչպիսի հանգամանքները որոշակի առումով հանգեցնում են քննարկվող հիմքի որոշակի առումով առկայության մասին:
Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու շարունակական անհրաժեշտության հարցը, ապա Դատարանն ինչպես նախկինում այնպես էլ ներկայումս արձանագրում է, որ քննարկվող հիմքը պահպանվել է, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանի վերաբերյալ նույն դատարանում քննվում է թիվ ԵԴ1/0932/01/24 քրեական գործը՝ նույնաբնույթ ենթադրյալ արարք կատարելու մեղադրանքով, մեղադրյալը նախկինում ընդունել է իր կողմից պարբերաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հանգամանքը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վերջինիս բջջային հեռախոսի զննությամբ հայտնաբերվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող տվյալներ: Դատարանն արձանագրում է, որ նշված մտավախությունը չեզոքացնող կամ որոշակի առումով նվազեցնող տվյալներ հայտնի չեն և չեն ներկայացվել Դատարանին, որոնց հիման վրա Դատարանը կարող է ողջամիտ եզրահանգման գալ քննարկվող հիմքի նվազման կամ բացակայության մասին:
Դատարանը վերոգրյալի պայմաններում քննարկելով առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ արձանագրում է, որ տնային կալանքից ավելի մեղմ խափանման միջոց հանդիսացող վարչական հսկողությունն իր բնույթով, թեև անձի տեղաշարժի նկատմամբ հսկողություն է սահմանում, սակայն որևէ գործիքակազմ չունի մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու ուղղությամբ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ նախորդ արձանագրված մտավախությունը դեռևս պահպանվում է:
(...)»:
Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը.
4․ Բողոքում, մասնավորապես, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանին տնային կալանքի տակ պահելու ժամկետը 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելով հաշվի չի առել մեղադրալի անձը, առողջական վիճակը, ընտանեկան դրությունը, խնամքին 2 մանկահասակ երեխա ունենալու և իրենց միակ կերակրողը հանդիսանալու հանգամանքը, ինչպես նաև այլ էական հանգամանքներ, որոնք պարտավոր էր հաշնի առնել անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառելիս:
Մասնավորապես՝ Հարություն Բեգլարյանը 38 տարեկան է, նախկինում չդատված ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում 2 մանկահասակ երեխաները, վատառողջ՝ չաշխատող կինը, ով տառապում է «Ռևմատոիդ արթրիտ սերոպոզիտիվ անեմիա» ախխորոշմամբ: Հարություն Բեգլարյանը ունի մշտական բնակության վայր, որտեղից բնաթագրվում է դրական, ինչպես նաև մշտական աշխատանք՝ զբաղվում է մասնավոր առևտրով, որով և հոգում է իր ընտանիքի ծախսերը:
Ավելին, Հարություն Բեգլարյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 28-ից՝ շուրջ 5 ամիս գտնվում է անազատության՝ կալանքի, այնուհետև նաև տնային կալանքի տակ:
Այժմ, նրա ընտանիքի սոցիալական վիճակը կտրուկ վատացել է, քանի որ վերջինս ունի մանկահասակ երեխա, կինը չի աշխատում, և մինչև ձերբակալվելը իր ընտանիքի հոգսերը հիմնականում հոգում էր ինքը:
Ուստի, վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցը փոփոխելու և անազատության հետ չկապված այլ խափանման միջոց ընտրելու պարագայում, մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը հնարավորություն կունենա դուրս գալ տնից աշխատել և դրանով հոգալ իր ընտանիքի՝ մանկահասակ երեխաների կարիքները:
Պաշտպանը հայտնել է, որ ներկայումս, երբ քրեական վարույթի դատաքննությունը մտել է արդեն ավարտական փուլ, մեղադրյալ Հ․ Բեգլարյանը պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ավելի մեղմ խափանման միջոց, կամ մի քանի համակցված այլընտրանքային մեջոց կիրառելով, որոնց թվին կարող են դասվել վարչական հսկողությունը կամ բացակայելու արգելքը:
(...)»։
4.1. Մեջբերված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է բեկանել բողոքարկվող որոշումը, և մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն կամ բացակայելու արգելք խափանման միջոց։
Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութե¬րը, միջնորդությունները, Բողոքի պատասխանները.
5. Վերաքննիչ դատարանի կողմից մինչև 2025 թվականի մայիսի 26-ը սահ¬¬-մանված ժամկետում գրավոր ընթացակարգով իրականացված սույն դատական վարույթի վերաբերյալ բացատրություններ, դրանք հիմնա¬վորող նյութեր, միջնորդություններ և բողո¬քի պատասխան չեն ներ¬¬կա¬¬յացվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատա¬րա¬նը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգա¬մանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյուն-քով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»:
6․1․ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձ¬նա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով`
(...)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կան¬խելու նպա¬տա¬կով. (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատա-րած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա-րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար.
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա¬տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով:
4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կի¬րառ¬¬վել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթաց¬քում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտ¬րե¬լիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավե¬¬լի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնա¬րավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(...).
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, (...) թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշ¬խա¬վորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքե-րում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափան-ման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար:
(...).
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգա¬մանք-ների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա-տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կա¬լանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատ¬ճա¬ռաբան¬ված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատա¬կով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատ-վել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։
Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնա¬րավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
7․ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խա¬փանման միջոցի հարցն Առաջին ատյանի դատա¬րանում քննա¬ր¬կելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող արարքին մե¬ղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի առնչությունը փաս¬¬¬տե¬լու համար: Դրա հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողո¬քի շրջանակներում այդ հարցը չի վիճարկվել, հետևաբար՝ դրա առկայությունը փաստվում է առանց մանրամասն վերծություններ ներկայացնելու՝ հաշվի առնելով նաև քրեական գործն Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի վարույ¬թում քննվե¬լու փաստը:
8. Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հիմնավորումներին, բողոքարկվող դա¬տա¬կան ակտն ստուգման ենթար¬կե¬լով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատաս
խան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատա¬վա¬րա¬կան հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտրության հարցը կարող է փաստվել և գլխավո¬րա¬պես փաստ¬վում է ոչ միայն ապացույցների (նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրութ¬յուն¬ների և կան¬խա¬տեսումների մակար¬դա¬կով:
8․1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, ինչպես նաև այլ նորմերի վերլուծությունից երևում է, որ օրենսդիրը, խափանման միջոցի հիմքերի առկայության և այն կիրառելու անհրաժեշտության մասին խոսելիս, օգտագործում է «կարող է» ձևակերպումը և դրանով իսկ ընդգծում, որ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե միայն պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ ռիսկ կամ հավանականություն կա, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան: Ինչը, սակայն չի նշանակում, որ երբ արդեն վերոգրյալ գործողությունները մեղադրյալի կողմից կատարվել են, ապա նրա նկատմամբ չպետք է կալանավորում կիրառել, քանի որ արդեն ուշացած է, այլ ընդհակառակը՝ այդպիսի դեպքերում կալանավորման կիրառումը կլինի առավել քան հիմնավորված և պատճառաբանված:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ա.Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշման մեջ, խոսելով խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերի մասին, դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ դրանք ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Այլ հարց է, որ այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որպիսի չստեղծվի խափանման միջոց կիրառելու կանխավարկած, դեռ ավելին՝ որպեսզի դրա կիրառումը համապատասխանի հիմնավորվածության չափանիշին: Հետևաբար հենց այդ պատճառով է, որ խափանման միջոց կիրառելուց պետք է պատշաճ քննարկման առարկա դարձնել դրան դեմ և կողմ բոլոր փաստարկները և միայն դրանից հետո վերջնական եզրահանգում անել կիրառման կամ չկիրառման անհրաժեշտության մասին:
8․2․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ՝
- Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի նկատ¬մամբ որ¬¬պես խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին հետևություների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալը, ազատության մեջ գտնվելով, կարող է չկատարել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները՝ միջամտելով ապացուցման գործընթացին, և դրանով պայմանավորված խոչընդոտել գործի քննությանը՝ դատավարության մասնակիցների նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով, ինչպես նաև՝ կատարել նոր հանցանք։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեպետ միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն վերագրվող հանցագործության բնույթը, դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը և սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
8․3. Սույն որոշմամբ մեջբերված իրավադրույթների և շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, դրանք հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածի և ենթադրությունների վրա։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցները կիրառվում են կոնկրետ անձի նկատմամբ և պայմանավորված են ինչպես այդ անձի դրսևորած և դրսևորվելիք վարքագծով, այնպես էլ անձնական բնութագրերով (նախկինում դատվածությունը և այլն), դեպքի փաստական և այլ հանգամանքներով, որոնք դատարանի կարծիքով ունեն նշանակություն կոնկրետ դեպքում խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկվող դատական ակտից հետևում է, որ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանում է քննվում քրեական գործ՝ նույնաբնույթ ենթադրյալ արարք կատարելու մեղադրանքով, բացի այդ, վերջինս նախկինում ընդունել է իր կողմից պարբերաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հանգամանքը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վերջինիս բջջային հեռախոսի զննությամբ հայտնաբերվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող տվյալներ:
Ելնելով նշվածից Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև Հարություն Բեգլարյանը համարվում է դատվածություն չունեցող, սակայն վերը շարադրված փաստական տվյալները պետք է գնահատման ենթարկվեն Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքների համատեքստում: Մասնավորապես՝ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը իր նկատմամբ ազատությունից զրկելու հետ չկապված խափանման միջոց կիրառված լինելու պայմաններում կրկին հայտնվում է իրավապահ մարմինների տեսադաշտում և վերջինիս նկատմամբ հարուցվում է քրեական հետապնդում՝ նույնասեռ ենթադրյալ հանցանք կատարելու համար։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արձանագրված փաստական տվյալներն իրենց հերթին հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ ու ողջամիտ դատողություն անել մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի հետագա վարքագծի, նրա անձի՝ առերևույթ հանրային վտանգավորության, հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու հակվածության մասին, ուստի քրեական գործի նյութերը բավարար տեղեկություններ են պարունակում ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում Հարություն Բեգլարյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր վարքագիծ դրսևորելու հավանականության մասին:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանին վերագրվող կոնկրետ արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, քրեական գորրծը նախնական դատալսումների փուլում գտնվելը, Մեղադրյալի անձին վերաբերվող փաստական տվյալները, համակցության մեջ բավարար հիմք են տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ, ըստ որի՝ մնալով ազատության մեջ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը կարող է կատարել նոր հանցանք և խոչընդոտել քրեական գործի քննությանը։ Այդ հանգամանքներն իրենց հերթին հանդիսանում են խափանման միջոց կիրառելու ինքնուրույն հիմք, որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք դեռևս չեն կարող դիտարկվել Մեղադրյալի Պաշտպանի` հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված Մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները հանգամանքները:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ։ Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հարություն Բեգլարյանի կալանքի և տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն` նրա կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը էապես նվազեցնելու, չեզոքացնելու համար։
Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի` Մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման առումով տնային կալանքի երկարաձգման անհրաժեշտության մասին եզրահանգումը հիմնավոր է և բխում է գործի՝ գնահատման ենթակա տվյալների ամբողջությունից, ուստի այլընտրանքային այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն չեզոքացնել վերը նշված ռիսկերը։
Հարկ է փաստել նաև, որ վիճարկվող դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ այն կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին, հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
9. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու որոշում կայացնելով, թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Պաշտպանի ներկայաց¬րած հատուկ վերանայման բո¬ղոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ բողոքարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ:
Եզրափակիչ մաս.
10․ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանի ներկայացրած հատուկ վերա¬նայման բողո¬քը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեա¬¬կա¬ն գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬հա¬նուր իրավասության քրեական դատարա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0999/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 25-03-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 17155125 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հարություն Սամվելի Բեգլարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի 0.94 գրամ քաշով «Մեթաամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Բեգլարյան |
| Հայրանուն | Սամվելի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 396 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վարդան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 26-03-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/0999/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին 26.03.2025թ. ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործը /նախաքննական համար 17155125/, ըստ մեղադրանքի` Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2025 թվականի մարտի 25-ին թիվ 17155125 քրեական գործը` հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, իսկ ինձ՝ դատավոր Վ.Գրիգորյանիս է հանձնվել 26.03.2025թ.: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործի վարույթը: Քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նախնական դատալսումները նշանակել 2025 թվականի ապրիլի 09-ին՝ ժամը 12:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրում՝ թիվ 8 դահլիճում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Բեգլարյան |
| Հայրանուն | Սամվելի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 09-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Կողմերի՝ այլ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 22-04-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/0999/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 22 ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Վ.Գրիգորյանի, քարտուղարությամբ Լ.Պրազյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 22.04.2025թ. կայացած դատական նիստում հանրային մեղադրող Ա.Գրիգորյանը միջնորդեց երկարաձգել մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը: Հայտնեց, որ պահպանվել են մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերը և վերջինիս են մեղսագրվում նույնասեռ արարքների կատարում: Պաշտպան Է.Աղաջանյանը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը քրեական գործի քննության ներկա փուլում հնարավոր է ապահովել ավելի մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ: Միջնորդեց իր պաշտպանյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխել և որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը՝ համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցով: Մեղադրյալը հայտնեց, որ միանում է ներկայացված միջնորդությանը: Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է հետևյալը. Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:»: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մարդու ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը նրա՝ Կոնվենցիայով և ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնական և անքակտելի իրավունքներից է, ինչը սահմանափակելիս անհրաժեշտ է ելնել բացառապես նրա իրավունքները հարգելու, նրա հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից: Մարդու ֆիզիկական ազատությունը կարելի է սահմանափակել ոչ այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված դեպքերում և կարգով։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, քննելով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը, արձանագրել մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու և հանցանք կատարելը կանխելու մտավախությունները և գտել է, որ դրանք հնարավոր է զսպել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման պայմաններում: Քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը անդրադառնալով վերը նշված հիմքերի շարունակական առկայությանը և այդ համատեքստում քննարկելով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախության հարցին, արձանագրում է, որ նախկինում Դատարանը քննարկվող հիմքն արձանագրել էր արդեն իսկ նվազ կենսունակությամբ և տվյալ դեպքում հաշվի առնելով, որ քրեական գործն արդեն իսկ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, Դատարանը գտնում է, որ այն առավել քան նվազել է, քանի որ նման պայմաններում մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու իրական հնարավորությունները ավելի նվազ են, քան նախաքննության փուլում: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է նաև, որ քրեական գործը դեռևս գտնվում է նախնական դատալասումների փուլում, դեռևս հետազոտված չեն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները, հարցաքննված չեն քրեական գործով դատակոչի ցուցակում ներգրավված անձինք, ինչպիսի հանգամանքները որոշակի առումով հանգեցնում են քննարկվող հիմքի որոշակի առումով առկայության մասին: Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու շարունակական անհրաժեշտության հարցը, ապա Դատարանն ինչպես նախկինում այնպես էլ ներկայումս արձանագրում է, որ քննարկվող հիմքը պահպանվել է, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանի վերաբերյալ նույն դատարանում քննվում է թիվ ԵԴ1/0932/01/24 քրեական գործը՝ նույնաբնույթ ենթադրյալ արարք կատարելու մեղադրանքով, մեղադրյալը նախկինում ընդունել է իր կողմից պարբերաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հանգամանքը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վերջինիս բջջային հեռախոսի զննությամբ հայտնաբերվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող տվյալներ: Դատարանն արձանագրում է, որ նշված մտավախությունը չեզոքացնող կամ որոշակի առումով նվազեցնող տվյալներ հայտնի չեն և չեն ներկայացվել Դատարանին, որոնց հիման վրա Դատարանը կարող է ողջամիտ եզրահանգման գալ քննարկվող հիմքի նվազման կամ բացակայության մասին: Դատարանը վերոգրյալի պայմաններում քննարկելով առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ արձանագրում է, որ տնային կալանքից ավելի մեղմ խափանման միջոց հանդիսացող վարչական հսկողությունն իր բնույթով, թեև անձի տեղաշարժի նկատմամբ հսկողություն է սահմանում, սակայն որևէ գործիքակազմ չունի մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու ուղղությամբ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ նախորդ արձանագրված մտավախությունը դեռևս պահպանվում է: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մաuին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մաuով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ը (հասցե՝ քաղաք Երևան, Նելսոն Ստեփանյան փողոց, 16 շենք, 41 բնակարան): Մինչև տնային կալանքի ժամկետը լրանալն արգելել մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանին շփում ունենալ, իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց, նրանց հետ ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից։ Նշված սահմանափակումները չեն վերաբերում մեղադրյալի հետ համատեղ բնակվող անձանց, ինչպես նաև շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա, իսկ այդպիսիք լինելու դեպքում այդ մասին անհապաղ տեղեկացնել վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ Տնային կալանք խափանման միջոցի կատարումը և սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատարանի աշխատանքային ծանրաբեռնվածության հիմքով |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/0999/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 30 հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Վ.Գրիգորյանի, քարտուղարությամբ Լ.Պրազյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 30.06.2025թ-ին նշանակված դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրող Ա. Գրիգորյանը դիրքորոշում հայտնեց այն մասին, որ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված «Տնային կալանքը» պետք է թողնել անփոփոխ: Մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանը խնդրեց իր նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոց «Վարչական հսկողություն», որպեսզի կարողանա աշխատել և օգտակար լինել իր ընտանիքին: Երբևիցե չի խախտել իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների պայմանները: Խնդրեց, եթե հնարավոր է իրեն հնարավորություն տալ օրվա մեջ մի քանի ժամ տանից դուրս գալ՝ իր ընտանիքի հոգսերը թեթևացնելու նպատակով աշխատելու համար: Պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ նախկինում աշխատել է, սակայն գրանցված աշխատող չի եղել, զբաղվել է ձեռնարկատիրությամբ, ներկայումս կարող է աշխատել իր հոր քարի արտադրամասում: Հայտնեց նաև, որ երկու ամիս կալանքի տակ գտնվելով և ներկայումս էլ տնային կալանքի տակ գտնվելով թմրամիջոցներ չի օգտագործել, իրեն նաև քրեակատարողական հիմնարկում ցանկացել են թմրամիջոցներին փոխարինող դեղեր նշանակել, սակայն հրաժարվել է, որպեսզի այլևս կախվածություն չունենա և ներկայումս որևէ կախվածություն չունի: 30.06.2025թ. Դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանի պաշտպան Է. Աղաջանյանի գրավոր դիրքորոշումը, որով վերջինս հայտնել է, որ գտնվում է ամենամյա արձակուրդում և ՀՀ սահմաններից դուրս, ուստի չի կարող ներկայանալ նշանակված հարցի քննարկմանը: Միաժամանակ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ իր պաշտպանյալը արդեն իսկ 7 (յոթ) ամիս է գտնվում է անազատության մեջ, որի ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, չի խախտել իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների պայմանները, զերծ է մնացել նոր իրավախախտումներ կատարելուց և բացի այդ նրա խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները, որոնց ապրուստի միջոցը պետք է վաստակի իր պաշտպանյալը: Միջնորդել է մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցներ՝ «Բացակայելու արգելք» կամ «Վարչական հսկողություն»: Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է հետևյալը. Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:»: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մարդու ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը նրա՝ Կոնվենցիայով և ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնական և անքակտելի իրավունքներից է, ինչը սահմանափակելիս անհրաժեշտ է ելնել բացառապես նրա իրավունքները հարգելու, նրա հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից: Մարդու ֆիզիկական ազատությունը կարելի է սահմանափակել ոչ այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված դեպքերում և կարգով։ Հարկ է փաստել, որ դեռևս 2025 թվականի փետրվարի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, քննելով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը, Դատարանն արձանագրել էր մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու և հանցանք կատարելը կանխելու մտավախությունները և գտել է, որ դրանք հնարավոր է զսպել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման պայմաններում: 2025 թվականի ապրիլի 22-ին Դատարանը քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը արձանագրել է հետևյալը. «Քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը անդրադառնալով վերը նշված հիմքերի շարունակական առկայությանը և այդ համատեքստում քննարկելով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախության հարցին, արձանագրում է, որ նախկինում Դատարանը քննարկվող հիմքն արձանագրել էր արդեն իսկ նվազ կենսունակությամբ և տվյալ դեպքում հաշվի առնելով, որ քրեական գործն արդեն իսկ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, Դատարանը գտնում է, որ այն առավել քան նվազել է, քանի որ նման պայմաններում մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու իրական հնարավորությունները ավելի նվազ են, քան նախաքննության փուլում: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է նաև, որ քրեական գործը դեռևս գտնվում է նախնական դատալասումների փուլում, դեռևս հետազոտված չեն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները, հարցաքննված չեն քրեական գործով դատակոչի ցուցակում ներգրավված անձինք, ինչպիսի հանգամանքները որոշակի առումով հանգեցնում են քննարկվող հիմքի որոշակի առումով առկայության մասին: Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու շարունակական անհրաժեշտության հարցը, ապա Դատարանն ինչպես նախկինում այնպես էլ ներկայումս արձանագրում է, որ քննարկվող հիմքը պահպանվել է, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանի վերաբերյալ նույն դատարանում քննվում է թիվ ԵԴ1/0932/01/24 քրեական գործը՝ նույնաբնույթ ենթադրյալ արարք կատարելու մեղադրանքով, մեղադրյալը նախկինում ընդունել է իր կողմից պարբերաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հանգամանքը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վերջինիս բջջային հեռախոսի զննությամբ հայտնաբերվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող տվյալներ: Դատարանն արձանագրում է, որ նշված մտավախությունը չեզոքացնող կամ որոշակի առումով նվազեցնող տվյալներ հայտնի չեն և չեն ներկայացվել Դատարանին, որոնց հիման վրա Դատարանը կարող է ողջամիտ եզրահանգման գալ քննարկվող հիմքի նվազման կամ բացակայության մասին:»: Ներկայումս Դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի շարունակական պահպանման անհրաժեշտության հարցին և այդ համատեքստում քննարկելով մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախությանը, արձանագրում է, որ քրեական գործի քննության ներկա փուլում քննարկվող հիմքը առավել նվազ կենսունակությամբ է հանդես գալիս, քան նախորդ որոշման կայացման պահին, քանի որ արդեն իսկ քրեական գործով հետազոտվել են գրավոր ապացույցները և Դատարանն անցել է վկաների հարցաքննությանը, իսկ վկաներից երկուսը Ոստիկանության աշխատողներ են, իսկ մյուս վկան էլ մեղադրյալին անծանոթ անձ է: Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու հիմքի շարունակական առկայության հարցին, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ է գտնվում է անազատության մեջ և Դատարանին հայտնի չէ որևէ տվյալ առ այն, որ նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալը դրսևորել է կամ փորձել է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ, ինչպիսի հանգամանքը խոսում է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու հիմքի նվազման մասին: Դատարանի այս դիրքորոշումը բխում է այն հանգամանքից, որ տևական ժամանակ թմրամիջոցներ չգործոծելը կարող է հանգեցնել դրանցից հնարավոր կախվածության վերացման, ինչն էլ հանգեցնում է նոր արարք կատարելու մտավախության էական նվազման: Դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցի հիմքերը մշտապես նույն հանգամանքներով չեն կարող հանդես գալ նույն կենսունակությամբ և քրեական գործի քննության ընթացքում դրանց առկայությունը հաստատող տվյալների բացակայության պայամններում դրանք, կապված քրեական գործի քննության փուլերի հետ, զուգահեռաբար պետք է նվազեն: Դատարանը միաժամանակ հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ մեղադրյալն ունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր, ամուսնացած է, խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները, ինչպիսի հանգամանքները տվյալ պայմաններում ևս հաշվի են առնվում Դատարանի կողմից: Տվյալ պարագայում քննարկման առարկա դարձնելով կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի շարունակական անհրաժեշտության կամ մյուս այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հարցը, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ տնային կալանքը դիտարկվում է կալանքին համահավասար ազատությունից զրկելու դրսևորում (տե՛ս օրինակ, Buzadji v. the Republic of Moldova գործով 05.07.2016թ. վճիռը, գանգատ թիվ 23755/07, Nikolova v. Bulgaria (no. 2) գործով, 30.12.2004 վճիռը, գանգատ թիվ 40896/98, Mancini v. Italy գործով 12.12.2001թ. վճիռը, գանգատ թիվ 44955/98): Այսպես, Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառումը hիմնականում ենթադրում է անձի իրավունքների ավելի քիչ սահմանափակումներ, ինչպես նաև կալանավորված անձին ավելի նվազ աստիճանի տառապանքների կամ անհարմարությունների պատճառում, քան նրան քրեակատարողական հիմնարկում (բանտում) կալանքի տակ պահելու դեպքում (տե՛ս օրինակ, Buzadji v. the Republic of Moldova գործով 05.07.2016թ. վճիռը, գանգատ թիվ 23755/07, 112-րդ կետ): Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ կալանքի տարբեր տեսակների միջև ռեժիմի տարբերակում չի կատարվում: Մասնավորապես, «Լավենտսն ընդդեմ Լատվիայի» գործում, երբ Եվրոպական դատարանին առաջարկվել էր ուսումնասիրել դիմողին մինչև դատավարությունը զգալի ժամկետով ազատազրկելու պատճառների վերաբերելիությունն ու բավարարությունը, պատասխանող պետության իշխանությունները ապարդյուն փաստարկներ էին բերել առ այն, որ վիճարկվող ազատության սահմանափակումների հիմքերի գնահատման համար պետք է կիրառվեն տարբեր չափանիշներ, քանի որ դիմողը կալանքի տակ է պահվել ոչ միայն բանտում, այլև եղել է և՛ տնային կալանքի տակ, և՛ հիվանդանոցում: Եվրոպական դատարանը մերժել է այդ փաստարկը՝ արձանագրելով, որ Եվրոպական Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածը չի կարգավորում կալանքի տակ պահելու պայմանները: Այնուհետև Եվրոպական դատարանը հստակեցրել է, որ նախադեպային պրակտիկայում «սահմանափակման աստիճան» և «ինտենիսվության չափ» հասկացությունները, որպես Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի կիրառելիության չափանիշներ, վերաբերելի են բացառապես տեղաշարժի ազատության սահմանափակման աստիճանին, այլ ոչ թե կալանավորման տարբեր վայրերում հարմարավետության կամ ներքին կարգուկանոնի տարբերություններին: Այսպիսով, Եվրոպական դատարանը շարունակել է կիրառել ազատազրկման ողջ ժամկետի համար միասնական չափանիշ՝ անկախ այն վայրից, որտեղ դիմողը պահվել է կալանքի տակ (տե՛ս Buzadji v. the Republic of Moldova գործով 05.07.2016թ. վճիռը, գանգատ թիվ 23755/07, 113-րդ կետ): Ի տարբերություն տնային կալանքի, որն անձին ազատությունից զրկելու միջոց է, վարչական հսկողությունն անձի ազատ տեղաշարժման սահմանափակման խիստ պայմաններ է նախատեսում, որը հնարավորություն է ընձեռում պարբերաբար հսկողություն իրականացնել անձի վարքի նկատմամբ, ինչպես նաև արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի համաձայնությամբ փոխել նույնիսկ ժամանակավոր բնակության վայրը, ինչպես նաև շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ: Այսպիսով, վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև տնային կալանքը ներպետական օրենսդրությամբ դասվել է այլընտրանքային խափանման միջոցների շարքին, այն համահավասար է կալանքին, անձի նկատմամբ դրանց կիրառմանն առաջադրվող միջազգային չափանիշները նույնական են: Միևնույն ժամանակ, վարչական հսկողություն խափանման միջոցը, պայմանավորված դրա կրման ռեժիմի առանձնահատկություններով, ի տարբերություն տնային կալանքի, անձի իրավունքների նկատմամբ ունի միջամտության առավել նվազ ինտենսիվության աստիճան: Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրում է, որ մինչ այս պահը տնային կալանք խափանման միջոցը գործուն միջոց է եղել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, սակայն հաշվի առնելով մեղադրյալի արդեն իսկ դրսևորած վարքագիծը, հաշվի առնելով, որ խափանման միջոցի հիմքերն էականորեն նվազել են, Դատարանը գտնում է, որ տնային կալանքից ավելի մեղմ խափանման միջոցի՝ վարչական հսկողության և դրա հետ համակցված բացակայելու արգելքի կիրառման պայմաններում ևս հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Վերոգրյալ հանգամանքները հիմք ընդունելով Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց «Տնային կալանքը» անհրաժեշտ է փոփոխել, վերջինիս նկատմամբ պետք է կիրառել «Վարչական հսկողությունը» որպես խափանման միջոց՝ պարտականություն սահմանելով շաբաթը երեք անգամ գրանցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում և արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան, Նելսոն Ստեփանյան փողոց, 16 շենք 41 բնակարան հասցեն, յուրաքանչյուր օր ժամը 21:00-ից մինչև 07:00-ն ընկած ժամանակահատվածում լքել իր բնակության տարածքը և հաղորդակցվել վկաներ՝ Հրաչյա Հրահատի Հարությունյանի (հասցե՝ Արարատի մարզ, Վեդի համայնք, Լուսառատ բնակավայր, Հովհաննես Շիրազի փողոց, 15-րդ տուն), Մարտին Վարդանի Ենոքյանի (հասցե՝ Արարատի մարզ, Բուրաստան գյուղ, Գարեգին Նժդեհի փողոց, 25-րդ տուն) և Սուրեն Աբրահամի Բալդրյանի (հասցե՝ քաղաք Երևան, Չեխովի փողոց, 23-րդ շենք, 12-րդ բնակարան) հետ: Այսպիսով` Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նպատակները հնարավոր է ապահովել մեղադրյալ Հովհաննես Բեգլարյանի իրավունքների նկատմամբ առավել նվազ ինտենսիվության աստիճան ունեցող խափանման միջոցների՝ վարչական հսկողության և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 117-րդ, 123-124-րդ, 127-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխել և որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողությունը, պարտավորեցնելով վերջինիս շաբաթը երեք անգամ գրանցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում և արգելել - առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել իր բնակության վայրը՝ ք. Երևան, Նելսոն Ստեփանյան փողոց, 16 շենք 41 բնակարան հասցեն, - յուրաքանչյուր օր ժամը 21:00-ից մինչև 07:00-ն ընկած ժամանակահատվածում լքել իր բնակության տարածքը - շփվել սույն քրեական գործով վկայի դատավարական կարգավիճակ ունեցող անձանց հետ: Մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց համակցված կիրառել նաև բացակայելու արգելքը: Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության Պրոբացիայի ծառայությանը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Վ.Լ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 16-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Հարություն Բեգլարյանի՝ այլ գործով կալանավորված լինելու և վերջինիս ներկայությունը դատական նիստին ապահովված չլինելու պատճառով |
| Այլ նշումներ | դատական նիստը հետաձգվել է այլ հերթի |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 13-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Հարություն Բեգլարյանի՝ այլ գործով խափանման միջոցը կալանավորումից տնային կալանքի փոփոխված լինելու և վերջինիս ներկայությունը դատական նիստին ապահովված չլինելու պատճառով |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է այլ հերթի |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 25-05-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | դատարանի աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով |
| Այլ նշումներ | դատական նիստը հետաձգվել է այլ հերթի |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-08-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0999/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 08-05-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-05-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Աղաջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հարություն Բեգլարյան Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 22.04.2025թ. որոշումը և Հարություն Սամվելի Բեգլարյանին տնային կալանքից ազատ արձակել կամ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ կամ բացակայելու արգելքով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 19-05-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 27-05-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/0999/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒ ԵՎ ԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԳՐԱՎՈՐ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳՈՎ ԻՐԱԿԱՆԱՑՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «19» մայիսի, 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գոր¬ծով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանի կողմից ներկայացրած հատուկ վերանայման բողո¬քը և դրա վերաբերյալ ստացված նյութերը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝ Թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գոր¬ծով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով։ Քրեադատավարական օրենքով սահմանված կարգով և ժամկետների պահպանմամբ Առաջին ատյա¬նի դա¬¬տա¬¬րա¬¬¬նի հիշյալ ո¬րոշ¬ման դեմ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանը Վերաքննիչ դատարան է ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոք(այսուհետ՝ նաև Բողոք), որով խնդրել է բեկանել բողոքարկվող որոշումը, և մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն կամ բացակայելու արգելք խափանման միջոց։ Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործի հավել¬¬վա¬ծը Վե¬րաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2025 թվականի մայիսի 14-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվականի մայիսի 15-ին։ Քննարկելով հատուկ վերանայման բողոքի կապակցությամբ ՀՀ քրեական դատա¬վա¬րութ¬յան օրենսգրքի 391-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումներից որևէ մեկը կայացնելու հարցը՝ Վերաքննիչ դատարանն ար¬ձա¬¬¬նագ¬րում է, որ բացակայում են նույն իրավանորմով սպա¬ռիչ կեր¬պով թվարկված հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու կամ այն առանց քննության թողնելու հիմքերը։ Բողոքը հետ վերցնելու կամ դրա մի մասից հրաժարվելու միջնորդութ¬յուններ Վերաքննիչ դատարանին չի ներկայացվել, թեև բողոքաբերն ունի նման միջնորդությամբ դեռևս հան¬դես գալու ժամկետ (սույն որոշումը կայացնելու օրվանից մինչև հատուկ վերա¬նայ¬ման բողոքը լուծող որոշման կայացման օրն ընկած ժամանակահատվածում)։ Ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի վե¬րաբերյալ ստացված սույն վարույ¬թի նյութերը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարութ¬յան օրենսգրքի 391-րդ հոդվածով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ՝ ա) հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է քննարկ¬ման և լուծման գրավոր ընթացակար¬գով. բ) վարույթի մասնակիցների բացատ¬րութ¬¬¬յունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջ¬նոր¬դությունները կարող են գրավոր կամ էլեկտրոնային տարբերակով (առձեռն կամ qr.veraqnnich@court.am էլեկտ¬րոնային հասցեին ուղարկելով) Վերաքննիչ դատարան ներ¬կա¬¬յացվել մինչև 2025 թվականի մայիսի 26-ը։ Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտի կայացման օր է սահմանում 2025 թվականի մայիսի 27-ը, ինչի մասին տեղեկացնում է դատական վարույթի մասնակիցնե¬րին և բո¬ղո¬քարկվող դատական ակտը կայացրած Առաջին ատյանի դատարանին՝ նրանց անհա¬պաղ ուղարկելով սույն որոշման օրինակը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 264-րդ, 352-րդ, 355-րդ, 357-րդ և 389-392-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեակա¬ն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքն ընդունել վա¬րույթ։ Դատական վարույթն իրականացնել գրավոր ընթացակարգով։ Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջ¬նոր¬¬դութ¬յունները գրավոր կամ էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնելու համար սահմա¬¬նել ժամկետ մինչև 2025 թվականի մայիսի 26-ը։ Դատական ակտի կայացման օր սահմանել 2025 թվականի մայիսի 27-ը, ինչի մասին տեղեկացնել վարույթի մասնակիցներին և բողոքարկվող դատական ակտը կայաց¬րած Առաջին ատյանի դատարանին՝ նրանց անհապաղ ուղարկելով սույն որոշման օրինա¬կը: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0999/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «27» մայիսի, 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեակա¬ն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է իրականացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ. «Հարություն Սամվելի Բեգլարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից իր անձնական օգտագործման համար ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի 0.94 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, սակայն 2024թ. դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 04:30-ից մինչև 04:50-ն ընկած ժամանակահատվածում, նկատելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ավագ պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Սուրեն Աբրահամի Բալդրյանին, այն Երևան քաղաքի Նելսոն Ստեփանյան փողոցի 12-րդ շենքի բակում դեն է նետել, որն էլ հայտնաբերվել է նույն օրը հիշյալ վարում կատարված ցուցմունքն տեղում ստուգելու մասին քննչական գործողությամբ:»։ 1․1․ Քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ի որոշմամբ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը` 2(երկու) ամիս ժամկետով։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխվել է, վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը` 2(երկու) ամիս ժամկետով։ 1․2․ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ը։ 2․ 2025 թվականի մայիսի 8-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) պաշտպան Է․Աղաջանյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) հատուկ վերանայման բողոքը(այսուհետ՝ նաև Բողոք)։ Բողոքի վերաբերյալ նյութերը(թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2025 թվականի մայիսի 14-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվա¬¬կա¬նի մայիսի 15-ին: 2025 թվա¬կա¬նի մայիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացա¬կար¬գով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի մայիսի 27-ը: Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները. 3․ Ա¬ռա¬ջին ատյանի դատա¬րա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի(այսուհետ՝ նաև բողոքարկվող դատական ակտ) որոշման մեջ մասնավորապես նշվել է. «(...)2025 թվականի փետրվարի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, քննելով մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու հարցը, արձանագրել մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթի քննությանը խոչընդոտելու եղանակով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու և հանցանք կատարելը կանխելու մտավախությունները և գտել է, որ դրանք հնարավոր է զսպել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման պայմաններում: Քրեական գործի քննության ներկա փուլում Դատարանը անդրադառնալով վերը նշված հիմքերի շարունակական առկայությանը և այդ համատեքստում քննարկելով մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ Դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախության հարցին, արձանագրում է, որ նախկինում Դատարանը քննարկվող հիմքն արձանագրել էր արդեն իսկ նվազ կենսունակությամբ և տվյալ դեպքում հաշվի առնելով, որ քրեական գործն արդեն իսկ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, Դատարանը գտնում է, որ այն առավել քան նվազել է, քանի որ նման պայմաններում մեղադրյալի կողմից քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու իրական հնարավորությունները ավելի նվազ են, քան նախաքննության փուլում: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է նաև, որ քրեական գործը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս հետազոտված չեն քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները, հարցաքննված չեն քրեական գործով դատակոչի ցուցակում ներգրավված անձինք, ինչպիսի հանգամանքները որոշակի առումով հանգեցնում են քննարկվող հիմքի որոշակի առումով առկայության մասին: Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու շարունակական անհրաժեշտության հարցը, ապա Դատարանն ինչպես նախկինում այնպես էլ ներկայումս արձանագրում է, որ քննարկվող հիմքը պահպանվել է, հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հ.Բեգլարյանի վերաբերյալ նույն դատարանում քննվում է թիվ ԵԴ1/0932/01/24 քրեական գործը՝ նույնաբնույթ ենթադրյալ արարք կատարելու մեղադրանքով, մեղադրյալը նախկինում ընդունել է իր կողմից պարբերաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հանգամանքը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վերջինիս բջջային հեռախոսի զննությամբ հայտնաբերվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող տվյալներ: Դատարանն արձանագրում է, որ նշված մտավախությունը չեզոքացնող կամ որոշակի առումով նվազեցնող տվյալներ հայտնի չեն և չեն ներկայացվել Դատարանին, որոնց հիման վրա Դատարանը կարող է ողջամիտ եզրահանգման գալ քննարկվող հիմքի նվազման կամ բացակայության մասին: Դատարանը վերոգրյալի պայմաններում քննարկելով առավել մեղմ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ արձանագրում է, որ տնային կալանքից ավելի մեղմ խափանման միջոց հանդիսացող վարչական հսկողությունն իր բնույթով, թեև անձի տեղաշարժի նկատմամբ հսկողություն է սահմանում, սակայն որևէ գործիքակազմ չունի մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու ուղղությամբ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ նախորդ արձանագրված մտավախությունը դեռևս պահպանվում է: (...)»: Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը. 4․ Բողոքում, մասնավորապես, նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանին տնային կալանքի տակ պահելու ժամկետը 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելով հաշվի չի առել մեղադրալի անձը, առողջական վիճակը, ընտանեկան դրությունը, խնամքին 2 մանկահասակ երեխա ունենալու և իրենց միակ կերակրողը հանդիսանալու հանգամանքը, ինչպես նաև այլ էական հանգամանքներ, որոնք պարտավոր էր հաշնի առնել անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառելիս: Մասնավորապես՝ Հարություն Բեգլարյանը 38 տարեկան է, նախկինում չդատված ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում 2 մանկահասակ երեխաները, վատառողջ՝ չաշխատող կինը, ով տառապում է «Ռևմատոիդ արթրիտ սերոպոզիտիվ անեմիա» ախխորոշմամբ: Հարություն Բեգլարյանը ունի մշտական բնակության վայր, որտեղից բնաթագրվում է դրական, ինչպես նաև մշտական աշխատանք՝ զբաղվում է մասնավոր առևտրով, որով և հոգում է իր ընտանիքի ծախսերը: Ավելին, Հարություն Բեգլարյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 28-ից՝ շուրջ 5 ամիս գտնվում է անազատության՝ կալանքի, այնուհետև նաև տնային կալանքի տակ: Այժմ, նրա ընտանիքի սոցիալական վիճակը կտրուկ վատացել է, քանի որ վերջինս ունի մանկահասակ երեխա, կինը չի աշխատում, և մինչև ձերբակալվելը իր ընտանիքի հոգսերը հիմնականում հոգում էր ինքը: Ուստի, վերջինիս նկատմամբ խափանման միջոցը փոփոխելու և անազատության հետ չկապված այլ խափանման միջոց ընտրելու պարագայում, մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը հնարավորություն կունենա դուրս գալ տնից աշխատել և դրանով հոգալ իր ընտանիքի՝ մանկահասակ երեխաների կարիքները: Պաշտպանը հայտնել է, որ ներկայումս, երբ քրեական վարույթի դատաքննությունը մտել է արդեն ավարտական փուլ, մեղադրյալ Հ․ Բեգլարյանը պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ավելի մեղմ խափանման միջոց, կամ մի քանի համակցված այլընտրանքային մեջոց կիրառելով, որոնց թվին կարող են դասվել վարչական հսկողությունը կամ բացակայելու արգելքը: (...)»։ 4.1. Մեջբերված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է բեկանել բողոքարկվող որոշումը, և մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի նկատմամբ կիրառել վարչական հսկողություն կամ բացակայելու արգելք խափանման միջոց։ Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյութե¬րը, միջնորդությունները, Բողոքի պատասխանները. 5. Վերաքննիչ դատարանի կողմից մինչև 2025 թվականի մայիսի 26-ը սահ¬¬-մանված ժամկետում գրավոր ընթացակարգով իրականացված սույն դատական վարույթի վերաբերյալ բացատրություններ, դրանք հիմնա¬վորող նյութեր, միջնորդություններ և բողո¬քի պատասխան չեն ներ¬¬կա¬¬յացվել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 6. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (նյութը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատա¬րա¬նը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ. 2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգա¬մանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ. 3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ: 2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան: 3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյուն-քով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»: 6․1․ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձ¬նա¬կան ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահման¬ված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հան¬ցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կան¬խելու նպա¬տա¬կով. (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրո¬¬պական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրեն¬քով սահ¬ման¬¬ված կարգով. (...) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատա-րած լի¬նելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմ¬նին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրա¬ժեշտ է հա¬մարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատա-րելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբա¬կալ¬ված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշ¬տոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխա¬նութ¬¬յուն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դա¬տաքննութ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬յունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավոր¬վել դա¬տաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման oրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անoրինական է»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կի¬րառ¬¬վել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթաց¬քում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտ¬րե¬լիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավե¬¬լի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնա¬րավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (...). 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, (...) թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշ¬խա¬վորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքե-րում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկե¬տով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափան-ման միջոց¬ների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պա¬հանջ¬ների կատարումն ապահովելու համար: (...). 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգա¬մանք-ների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դա-տա¬րանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվա¬ծով նա¬խա¬տես¬ված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կա¬լանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայման¬ների պատ¬ճա¬ռաբան¬ված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատա¬կով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարու¬նակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշ¬մամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրա¬վուն¬քը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դա¬տախա¬զի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատ-վել է այդպի¬սի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»։ Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնա¬րավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։ 7․ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված իմպերատիվ պահանջի համատեքստում առաջնահերթ արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խա¬փանման միջոցի հարցն Առաջին ատյանի դատա¬րանում քննա¬ր¬կելու և բողոքարկվող որոշումը կայացնելու ժա¬մա¬նակ բավարար տվյալներ են առկա եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերագրվող արարքին մե¬ղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի առնչությունը փաս¬¬¬տե¬լու համար: Դրա հետ մեկտեղ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողո¬քի շրջանակներում այդ հարցը չի վիճարկվել, հետևաբար՝ դրա առկայությունը փաստվում է առանց մանրամասն վերծություններ ներկայացնելու՝ հաշվի առնելով նաև քրեական գործն Առա¬ջին ատյա¬նի դատա¬րա¬նի վարույ¬թում քննվե¬լու փաստը: 8. Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հիմնավորումներին, բողոքարկվող դա¬տա¬կան ակտն ստուգման ենթար¬կե¬լով դրանց համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատաս խան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատա¬վա¬րա¬կան հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտրության հարցը կարող է փաստվել և գլխավո¬րա¬պես փաստ¬վում է ոչ միայն ապացույցների (նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրութ¬յուն¬ների և կան¬խա¬տեսումների մակար¬դա¬կով: 8․1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, ինչպես նաև այլ նորմերի վերլուծությունից երևում է, որ օրենսդիրը, խափանման միջոցի հիմքերի առկայության և այն կիրառելու անհրաժեշտության մասին խոսելիս, օգտագործում է «կարող է» ձևակերպումը և դրանով իսկ ընդգծում, որ խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե միայն պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ ռիսկ կամ հավանականություն կա, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան: Ինչը, սակայն չի նշանակում, որ երբ արդեն վերոգրյալ գործողությունները մեղադրյալի կողմից կատարվել են, ապա նրա նկատմամբ չպետք է կալանավորում կիրառել, քանի որ արդեն ուշացած է, այլ ընդհակառակը՝ այդպիսի դեպքերում կալանավորման կիրառումը կլինի առավել քան հիմնավորված և պատճառաբանված: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն Ա.Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշման մեջ, խոսելով խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերի մասին, դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ դրանք ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Այլ հարց է, որ այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որպիսի չստեղծվի խափանման միջոց կիրառելու կանխավարկած, դեռ ավելին՝ որպեսզի դրա կիրառումը համապատասխանի հիմնավորվածության չափանիշին: Հետևաբար հենց այդ պատճառով է, որ խափանման միջոց կիրառելուց պետք է պատշաճ քննարկման առարկա դարձնել դրան դեմ և կողմ բոլոր փաստարկները և միայն դրանից հետո վերջնական եզրահանգում անել կիրառման կամ չկիրառման անհրաժեշտության մասին: 8․2․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ՝ - Առաջին ատյանի դատարանը՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի նկատ¬մամբ որ¬¬պես խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին հետևություների է հանգել այն հիմնավորմամբ, որ Մեղադրյալը, ազատության մեջ գտնվելով, կարող է չկատարել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները՝ միջամտելով ապացուցման գործընթացին, և դրանով պայմանավորված խոչընդոտել գործի քննությանը՝ դատավարության մասնակիցների նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով, ինչպես նաև՝ կատարել նոր հանցանք։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեպետ միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն վերագրվող հանցագործության բնույթը, դրա հանրային վտանգավորության աստիճանը և սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: 8․3. Սույն որոշմամբ մեջբերված իրավադրույթների և շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, դրանք հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածի և ենթադրությունների վրա։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցները կիրառվում են կոնկրետ անձի նկատմամբ և պայմանավորված են ինչպես այդ անձի դրսևորած և դրսևորվելիք վարքագծով, այնպես էլ անձնական բնութագրերով (նախկինում դատվածությունը և այլն), դեպքի փաստական և այլ հանգամանքներով, որոնք դատարանի կարծիքով ունեն նշանակություն կոնկրետ դեպքում խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքարկվող դատական ակտից հետևում է, որ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանում է քննվում քրեական գործ՝ նույնաբնույթ ենթադրյալ արարք կատարելու մեղադրանքով, բացի այդ, վերջինս նախկինում ընդունել է իր կողմից պարբերաբար թմրամիջոց ձեռք բերելու և օգտագործելու հանգամանքը, ինչպես նաև նախաքննության ընթացքում վերջինիս բջջային հեռախոսի զննությամբ հայտնաբերվել են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը վերաբերող տվյալներ: Ելնելով նշվածից Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև Հարություն Բեգլարյանը համարվում է դատվածություն չունեցող, սակայն վերը շարադրված փաստական տվյալները պետք է գնահատման ենթարկվեն Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքների համատեքստում: Մասնավորապես՝ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը իր նկատմամբ ազատությունից զրկելու հետ չկապված խափանման միջոց կիրառված լինելու պայմաններում կրկին հայտնվում է իրավապահ մարմինների տեսադաշտում և վերջինիս նկատմամբ հարուցվում է քրեական հետապնդում՝ նույնասեռ ենթադրյալ հանցանք կատարելու համար։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ արձանագրված փաստական տվյալներն իրենց հերթին հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ ու ողջամիտ դատողություն անել մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանի հետագա վարքագծի, նրա անձի՝ առերևույթ հանրային վտանգավորության, հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու հակվածության մասին, ուստի քրեական գործի նյութերը բավարար տեղեկություններ են պարունակում ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում Հարություն Բեգլարյանի կողմից հանրորեն վտանգավոր վարքագիծ դրսևորելու հավանականության մասին: Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանին վերագրվող կոնկրետ արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ենթադրաբար կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, քրեական գորրծը նախնական դատալսումների փուլում գտնվելը, Մեղադրյալի անձին վերաբերվող փաստական տվյալները, համակցության մեջ բավարար հիմք են տալիս համաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ, ըստ որի՝ մնալով ազատության մեջ մեղադրյալ Հարություն Բեգլարյանը կարող է կատարել նոր հանցանք և խոչընդոտել քրեական գործի քննությանը։ Այդ հանգամանքներն իրենց հերթին հանդիսանում են խափանման միջոց կիրառելու ինքնուրույն հիմք, որոնց չեզոքացման իրական և իրավաչափ երաշխիք դեռևս չեն կարող դիտարկվել Մեղադրյալի Պաշտպանի` հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված Մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները հանգամանքները: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ։ Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հարություն Բեգլարյանի կալանքի և տնային կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն` նրա կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը էապես նվազեցնելու, չեզոքացնելու համար։ Այլ կերպ ասած, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանի` Մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման առումով տնային կալանքի երկարաձգման անհրաժեշտության մասին եզրահանգումը հիմնավոր է և բխում է գործի՝ գնահատման ենթակա տվյալների ամբողջությունից, ուստի այլընտրանքային այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն չեզոքացնել վերը նշված ռիսկերը։ Հարկ է փաստել նաև, որ վիճարկվող դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ այն կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին, հետևապես՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ 9. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատ¬յանի դատարանը Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու որոշում կայացնելով, թույլ չի տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախ¬տում, ուստի՝ սույն որոշման մեջ նշված լրացուցիչ փաստարկներով և պատճա¬ռա¬բա¬նությամբ Պաշտպանի ներկայաց¬րած հատուկ վերանայման բո¬ղոքն անհրա¬ժեշտ է մերժել, իսկ բողոքարկվող դատա¬կան ակտը՝ թողնել անփոփոխ: Եզրափակիչ մաս. 10․ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Մեղադրյալ Հարություն Սամվելի Բեգլարյանի պաշտպան Է․Աղաջանյանի ներկայացրած հատուկ վերա¬նայման բողո¬քը մերժել՝ թիվ ԵԴ1/0999/01/25 քրեա¬¬կա¬ն գործով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդ¬հա¬նուր իրավասության քրեական դատարա¬նի՝ «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» 2025 թվականի ապրիլի 22-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 27-05-2025 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ռոբերտ |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 21-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 45, 37 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 21-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 45, 37 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 60281/25 |