ԵԴ1/0995/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«24» հուլիսի 2025 թվական ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան,
դատավորներ` Ն.Հովակիմյան,
Էդ․Մանասյան,
քարտուղարությամբ` Լ․Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Ս.Պողոսյանի,
մեղադրյալ՝ Ն․Հովհաննիսյանի

դռնբաց դատական նիստում մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Հ․Մանուկյան)՝ 2025 թվականի ապրիլի 09-ի թիվ ԵԴ1/0995/01/25 դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանը ձերբակալվել է։
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին կազմվել է արձանագրություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով թիվ 17187824 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ թիվ 17187824 քրեական վարույթով Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանը ձերբակալվել է։
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին թիվ 17187824 քրեական վարույթով Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով։
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ի որոշմամբ թիվ 17187824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանավորման սկիզբը հաշվելով 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ից։
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 8-ի որոշմամբ թիվ 17187824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխվել է և որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով և գրավը՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, տնային կալանքի սկիզբը հաշվվել է Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ էլեկտրոնային հսկողության միջոցների կիրառման պահից (2025 թվականի փետրվարի 17-ից)։
2025 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ թիվ 17187824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ թիվ 17187824 քրեական վարույթով Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով։
2025 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ թիվ 17187824 քրեական վարույթից անջատվել է Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանին մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներով մեղադրանքի հիմքում ընկած դրվագը, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 17153925 համարը։
2025 թվականի մարտի 21-ի թիվ 17187824 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, որտեղ շնորհվել է ԵԴ1/0995/01/25 համարը և մակագրվել դատավոր Հ. Մանուկյանին:
Առաջին ատյանի դատարանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0995/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 17-ը։
Առաջին ատյանի դատարանը արագացված վարույթի կիրառմամբ 2025 թվականի ապրիլի 09-ի թիվ ԵԴ1/0995/01/25 դատավճռով վճռել է`
«Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով՝ պատժի սկիզբը հաշվելով փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ից։ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ, մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալները վերացնել, իսկ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավը վերադարձնել վճարողին։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո 2025 թվականի մարտի 14-ի որոշմամբ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված ու վերցված, ինչպես նաև դեպքի վայրի զննությամբ վերցված՝ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց հանդիսացող ընդհանուր 25.57 գրամ հաստատուն չոր քաշով մնացորդային զանգվածը, ինչպես նաև 2025 թվականի մարտի 20-ի որոշմամբ որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված ու վերցված «Ակբա Բանկ» ՓԲ ընկերության Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանին պատկանող թիվ 4355053926697584 բանկային քարտը (փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնքված ՀՀ ՔԿ քննիչի թիվ 156 համարի կլոր կնիքի դրոշմաթղթով), ինչպես նաև Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված ու վերցված «Samsung» և «OPPO» մոդելի բջջային հեռախոսները (փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնքված ՀՀ ՔԿ քննիչի թիվ 156 համարի կլոր կնիքի դրոշմով) վերադարձնել հանրային մեղադրողին՝ թիվ 17187824 քրեական վարույթին կցելու և իրեղեն ապացույցի ճակատագիրը տնօրինելու նպատակով։ Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով (…)»:
2025 թվականի մայիսի 22-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել Է մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 09-ի վերը նշված դատավճռի դեմ:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի մայիսի 30-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Էդ․Մանասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հունիսի 02-ին:
2025 թվականի հունիսի 04-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ բողոքը վերադարձվել է, սահմանվել է հնգօրյա ժամկետ բողոքում թույլ տրված թերությունը վերացնելու և կրկին բողոքը ներկայացնելու համար։
Դատարանի կողմից սահմանված ժամկետում բողոքում թույլ տրված թերությունը վերացվել է և 2025 թվականի հունիսի 16-ին ներկայացվել է վերակազմված բողոք։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունիսի 20-ի որոշմամբ պաշտպան Սահակ Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է դատաքննություն:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով, հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և նրան մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ «նա խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ, քննությամբ ինքնությունը չպարզված «տելեգրամ» հավելվածի «Թագ Տոռ» առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջից ձեռք է բերել «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի խմբաքանակ, որը շահադիտական դրդումներով իրացնելու նպատակով տեղադրել է թաքստոցներում, իսկ մի մասը հետագայում իրացնելու նպատակով պահել է իր մոտ:
Այսպես. Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, տելեգրամյան հավելվածի միջոցով նախնական համաձայնության գալով թմրանյութերի ապօրինի վաճառքով զբաղվող տելեգրամյան «Թագ Տոռ» առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջ հետ, պայմանավորվածություն է ձեռք բերել խմբի կազմում, մասնավորապես՝ վերջինիս կողմից իրացման նպատակով նախապես ձեռք բերված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներն այլ անձանց վաճառելու նպատակով Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների տարբեր հատվածներում տեղադրելու հարցի շուրջ՝ յուրաքանչյուր փաթեթի դիմաց 3 ԱՄՆ դոլար վճարելու պայմանով:
Համաձայնություն ձեռք բերելուց և իրենց գործողությունների կատարումը դերաբաշխելուց հետո, իրենց միջև առկա կապը քողարկելու նպատակով Նարեկ Հովհաննիսյանն իրեն պատկանող և իր կողմից օգտագործվող 093-40-56-98 բջջային հեռախոսահամարով բացված «Տելեգրամ» հավելվածի հարթակի միջոցով կապի մեջ է գտնվել անհայտ անձին պատկանող և վերջինիս կողմից օգտագործվող «Տելեգրամ» հավելվածի «Թագ Տոռ» անհատական էջի հետ և իրենց հանցավոր նպատակն իրականացնելու նպատակով 100 ԱՄՆ դոլար դեպոզիտ փոխանցելուց հետո 2024 թվականի դեկտեմբերի ամսին, անհայտ անձի կողմից, ստանալով թմրանյութի վաճառքի ենթակա խմբաքանակը տեղադրելու վերաբերյալ հանձնարարություն, անձամբ, անհայտ անձի կողմից տեղադրված վայրից վերցրել է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի փաթեթավորված խմբաքանակները, որոնք թաքցրել է Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների տարբեր հատվածներում գտնվող թաքստոցներում, լուսանկարել է, որոնց տեղակայման աշխարհագրական կոորդինատները լուսանկարների հետ միասին իր «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով ուղարկել է անհայտ անձի տելեգրամյան «Թագ Տոռ» ալիքին, դրանով իսկ իր գործողություններով փոխլրացրել է վերջիններիս կողմից թմրանյութեր իրացնելու գործողությանը:
Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր նպատակը, 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 10:00-ի սահմաններում անհայտ անձի կողմից տեղադրված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի խմբաքանակը վերցնելու նպատակով գնացել է Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցի վրա գտնվող շենքերից մեկի բակի տարածք, որտեղից նախապես ուղարկված կոորդինատով վերցրել է թվով 36 հատ կպչուն ժապավենով փաթեթավորված փաթեթների խմբաքանակը, որոնք անհայտ անձի կողմից տրված հանձնարարության համաձայն, պետք է տեղադրվեր Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների տարբեր հատվածներում: Այնուհետև 2024թ. դեկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում գնացել է Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի, Դուրյան թաղամաս, որտեղ վերցված նախապես փաթեթավորված թվով 36 հատ փաթեթներից թվով 10 հատ փաթեթը միմյանցից մոտ 5-ից 10 մետր հեռավորության վրա այլ անձանց հետագայում իրացնելու նպատակով տեղադրել է թաքստոցում, լուսանկարել է, որոնց տեղակայման աշխարհագրական կոորդինատները լուսանկարների հետ միասին իր «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով ուղարկել է անհայտ անձի տելեգրամյան «Թագ Տոռ» ալիքին: 2024թ. դեկտեմբերի 16-ին՝ ժամը 15:30-ի սահմաններում գնացել է Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի, Դուրյան թաղամասի 4 հասցեի մոտակայք, որտեղ նախապես փաթեթավորված փաթեթներից թվով մեկը այլ անձանց հետագայում իրացնելու նպատակով տեղադրել է թաքստոցում, միևնույն ժամանակ նկատվելով տեղում ծառայություն իրականացնող ոստիկանության աշխատակիցների կողմից ձերբակալվել և տեղափոխվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Նոր Նորքի բաժին, որտեղ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թվով 26 հատ փաթեթ, որոնք 1,08 գրամ, 1,03 գրամ, 1,05 գրամ, 1,02 գրամ, 0,97 գրամ, 0,98 գրամ, 0,98 գրամ, 0,96 գրամ, 1,02 գրամ, 0,99 գրամ, 1,02 գրամ, 1,03 գրամ, 1,03 գրամ, 0,96 գրամ, 0,98 գրամ, 1 գրամ, 0,99 գրամ, 0,95 գրամ, 0,97 գրամ, 0,98 գրամ, 0,99 գրամ, 0,98 գրամ, 1 գրամ, 0,98 գրամ, 1 գրամ, 0,97 գրամ հանդիսացել են հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներ, իսկ դեպքի վայրի զննությամբ Երևան քաղաքի Մարշալ Խուդյակով 4-րդ հասցեի նրբանցքի մոտակայքից հայտնաբերվել է թվով 2 հատ փաթեթ, որոնք 1,03 գրամ, 1,14 գրամ հանդիսացել են հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներ՝ ընդհանուր հանդիսանալով խոշոր չափերի 28,08 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներ: (…)»։

3. Առաջին ատյանի դատարանը արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործը, 2025 թվականի ապրիլի 09-ի թիվ ԵԴ1/0995/01/25 դատավճռի «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնում նշել է՝ «(…) Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին մեղսագրված՝ սույն դատավճռի 2-րդ կետով նկարագրված արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներին:
(…)
5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, ամուսնացած լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը (տե՛ս դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (սույն հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով), խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա ունենալը,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Այսպիսով՝ հաշվի առնելով Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ զերծ է մնացել այլ հանցավոր արարքներ կատարելուց, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքի անմիջական օբյեկտի՝ թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված ոտնձգության բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերոգրյալ հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով, որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ հանցագործությունից հետո դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը, ինչպես նաև քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման բնույթը, եղանակը, հանրային վտանգավորության աստիճանը՝ այդ թվում նաև թմրամիջոցների քանակը, տեսակը և քաշը (ընդհանուր խոշոր չափերի՝ 28.08 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, փաթեթավորված՝ 28 փաթեթներում), սույն դատավճռի 5.3. կետում արձանագրված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի իրական կիրառման միջոցով միայն հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրականացումը։
Այլ խոսքով՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը չի կարող հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով։
5.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ հարկ է Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ, մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դեռևս շարունակվում են առկա լինել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման համար հիմք հանդիսացած մտավախությունները: Իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա տվյալները վերացնել, իսկ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով գրավը վերադարձնել վճարողին։ (…)»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի պաշտպան Սահակ Պողոսյանը մեջբերելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպեր, մասնավորապես նշել է. «(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը թիվ ԵԴ1/0995/01/25 գործով 2025 թվականի ապրիլի 9-ի դատավճռով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի այնպիսի խախտում, որը ազդել է պատժի կրման մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա։
(…)
Շարադրվածի լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրանք համադրելով նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, անձը բնութագրող տվյալների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող որևէ հանգամանքի բացակայության փաստի հետ, հաշվի առնելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, այդ թվում նաև Նարեկ Հովհաննիսյանի կողմից դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը, մասնավորապես վարույթն իրականացնող մարմնի հետ համագործակցությունը, որի շնորհիվ ձեռք են բերվել մեղադրանքը հիմնավորող ապացույցներ, որն արտահայտվել է ինքնակամ իր բջջային հեռախոսների գաղտնաբառերը տրամադրելով և իր կողմից տեղադրված թմրամիջոցով փաթեթների վայրերը մատնանշելով, որոնք սակայն հայտնի չեն եղել իրավապահ մարմիններին, ինչպես նաև Նարեկ Հովհաննիսյանի կողմից իրավահպատակ վարքագիծ դրսևորելը, կարելի է գալ հետևության, որ մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու, քանի որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, այն է՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։
Այսինքն, տվյալ դեպքում գտնում եմ, որ Դատարանը հաշվի չի առել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ և 4-րդ մասերով նախատեսված հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ կիրառվել է արագացված վարույթ։
(…)
Տվյալ դեպքում Նարեկ Հովհաննիսյանը հանցավոր գործունեությամբ սկսվել է զբաղվել մոտ 10 օր, անձամբ չի տիրապետել թմրամիջոցներ ձեռք բերելու աղբյուրներին և իրացման եղանակներին, նրա արարքը սահմանափակվել է զուտ ինքնությունը չպարզված անձի հրահանգները կատարելով, ուստի նշված հանգամանքները իրենց համակցության մեջ թույլ են տալիս եզրակացնել, որ դրանք ըստ էության նվազեցնում են Նարեկ Հովհաննիսյանին մեղսագրվող հանցանքի վտանգավորությունը, ինչը սակայն հաշվի չի առնվել Դատարանի կողմից պատժի կրման հարցը լուծելիս։
Ինչ վերաբերվում է Նարեկ Հովհաննիսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներին, ապա վերջինիս խնամքին են գտնվում վատառողջ մայրը, կինը և մանկահասակ երեխան, ովքեր միակ կերակրողի բացակայության պայմաններում հայտնվելու են ծանր վիճակում, բացի այդ, հենց Նարեկ Հովհաննիսյանն էլ հանդիսանում է երրորդ կարգի հաշմանդամ, վերջինիս ողնաշարի կրծքա-գոտկային հատվածում առկա է մետաղական կոնստրուկցիա, որի պատճառով նրան հակացուցված է չափավոր ֆիզիկական լարվածությունը, երկար կանգնելը, քայլելը, մարմնի դիրքի հաճախակի փոփոխությունները և անբարենպաստ բնակլիմայական պայմանները, այսինքն Դատարանը հաշվի չի առել նաև նշված հանգամանքները և որևէ կերպ չի անդրադարձել դրանց:
Վերոնշյալ հանգամանքները էականորեն նվազեցնում են Նարեկ Հովհաննիսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը և վկայում այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու։
(…)
Ելնելով վերոգրյալից պետք է արձանագրել, որ Դատարանը պատշաճ ստուգման և գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը ու պատասխանատվությունն և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Հետևաբար, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անթույլատրելիության վերաբերյալ Դատարանի հետևությունները հիմնավորված և պատճառաբանված չեն։
Հարկ եմ համարում նշել նաև, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր։ Դատավճիռը օրինական է, եթե այն կատարվել է Սահմանադրության, քրեադատավարական օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են վարույթն իրականացնելիս։ Դատավճիռը հիմնավոր է եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
Ծանոթանալով Դատարանի 09.04.2025թ. դատավճռին հարկ եմ համարում նշել, որ Դատարանի կողմից պատշաճ չի պատճառաբանվել, թե ինչու Նարեկ Հովհաննիսյանը պետք է կրի նշանակված պատիժը և ինչու են բացակայում վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, այլ խոսքով Դատարանը չի պարզաբանել, թե ինչ հանգամանքների հիման վրա է եկել հետևության, որ Նարեկ Հովհաննիսյանի ուղղման և սոցիալական արդարության վերականգման համար վերջինս պարտադիր պետք է կրի նշանակված պատիժը, այսինքն Դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում՝ չպահպանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի պահանջները։
Այսպիսով, գտնում եմ, որ Նարեկ Հովհաննիսյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում նրա անձը բնութագրող տվյալների և պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող կոնկրետ հանգամանքների համակցությունը բավարար են հանգելու այն հետևության, որ Նարեկ Հովհաննիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու և հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման համար, Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին։
(…)
Ելնելով բողոքում նշված հիմնավորումներից և վերոնշված իրավանորմերի բովանդակությունից, հիմք ընդունելով բարձրացված հարցերի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, պաշտպանական կողմը գտնում է, որ Դատարանը Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ չկիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ, 7-րդ, 55-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների խախտում, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի իմաստով նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում է և հանգեցրել է նույն օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացման, այսինքն թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածով նախատեսված նյութական օրենքների խախտումներ։
Վերոնշված նյութական իրավունքի խախտումները, որոնք ազդել են պատժի կրման մասով գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի հիման վրա Դատարանի որոշումը բեկանելու հիմք են։
(…)»։
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 09․04․2025թ․ թիվ ԵԴ1/0995/01/25 քրեական գործով դատավճիռը, Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 4/չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկումը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան դատարանի հայեցողության սահմաններում որոշված ժամկետով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Ս.Պողոսյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Մեղադրյալ Ն․Հովհաննիսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանման տեսանկյունից հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն․ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն․
«Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…)
Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև, որ <<պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս mutatis mutandis, Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։
Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-50/07 գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս mutatis mutandis, Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման առնչությամբ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. <<(...) <<[Հ]անցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:
(...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
(...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն>> (տե՛ս mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
Մեջբերված նորմի մեկնաբանման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. <<[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման>> (տե՛ս, ի թիվս այլնի, mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. <<Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:>>:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»:
8․ Սույն որոշման 7-րդ կետում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի վերլուծություններին՝ (տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, հաշվի է առել հանցագործությունից հետո դրսևորած հետհանցավոր վարքագիծը, ինչպես նաև քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման բնույթը, եղանակը, հանրային վտանգավորության աստիճանը՝ այդ թվում նաև թմրամիջոցների քանակը, տեսակը և քաշը, մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, ամուսնացած լինելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա ունենալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը :
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթին ու հանրային վտանգավորության աստիճանին, հանցագործության կատարման հանգամանքներին, նրա անձին, պատաuխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին վերաբերող Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված տվալների ամբողջական վերլուծությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում, թույլ է տալիս գալու եզրահանգման, որ տվյալ պարագայում մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի կողմից իրական (ռեալ) կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունը հիշյալ սկզբունքների երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված է, ուստի Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ բացակայում են պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմքերը:
Վերաքննիչ դատարանը վերոհիշյալ դատողության հանգելիս հաշվի է առնում հանցանքի արդյունքում խաթարված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ մեղադրյալի վերաբերմունքը, ինչպես նաև կատարված հանցանքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերը նշված տվյալների համակցությունը վկայում է ինչպես մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին և թույլ չի տալիս հիմնավոր դատողություն անելու այն մասին, որ մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը իրական (ռեալ) կրելու:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առանց մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու, սույն գործով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրացվելիությանը` սոցիալական արդարությունը վերականգնելուն, պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելուն և հանցագործությունները կանխելուն:
Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում նաև արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը, ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Նարեկ Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, հետևաբար վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու, փոփոխելու և վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան։
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե'ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
9. Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա, ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Պաշտպան Ս․Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Նարեկ Քաջիկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 09-ի թիվ ԵԴ1/0995/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն

Սույն գործով կազմի դատավոր Ն.Հովակիմյանը ունի տարբերվող հատուկ կարծիք:

Իսկականի հետ ճիշտ է`


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ