Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0976/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
9.4
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վարդան Գրիգորյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
Հոդված 255 Մաս 1
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վարդան Գրիգորյան
ԵԴ1/0976/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍԿՍԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
07 ապրիլի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանի, քննարկելով Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցի հիման վրա վարույթ սկսելու հարցը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտքագրվել Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցը, որը նույն օրը մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանին:
2025 թվականի մարտի 24-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի աշխատակազմին:
2025 թվականի մարտի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական հայցով ինքնաբացարկ հայտնելու մասին:
2025 թվականի մարտի 28-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը մակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանին:
2025 թվականի ապրիլի 1-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը հանձնվել է դատավարի աշխատակազմին:
Ուսումնասիրելով ներկայացված նյութերը, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կարող է նախաձեռնվել այն դեպքում, երբ այն անձը, որը բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված արարքներով իրեն պատճառվել է վնաս, քրեական հայց է ներկայացնում դատարան:
2. Քրեական հայցը կարող է ներկայացնել միայն սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը:
3. Քրեական հայցը պետք է բովանդակի՝
1) սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը.
2) այն անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը, որի դեմ ներկայացվել է քրեական հայցը.
3) մեղադրանքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը կամ հոդվածի մասը.
4) այն անձանց անունները, ազգանուններն ու բնակության կամ հաշվառման վայրերը, որոնք պետք է կանչվեն դատական նիստին.
5) մեղադրանքը հիմնավորող նյութերը:
4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված անձը քրեական հայցը ներկայացնում է ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրի առաջին ատյանի դատարան:
5. Մասնավոր մեղադրանքով մինչդատական վարույթն իրականացվում է բացառապես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին հայտնաբերելու համար:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական հայցն ստանալուց հետո դատավորը ստուգում է՝ արդյոք պահպանվել են սույն օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, արդյոք քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել մասնավոր կարգով, և հնգօրյա ժամկետում կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը․
(…)
4) քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին:
2. Քրեական հայցը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով, առնվազն հինգ օր ժամկետով վերադարձվում է, եթե դրանում առկա են շտկելի թերություններ:
(…)
4. Քրեական վարույթ սկսելը մերժվում է, եթե`
(…)
4) դատարանի սահմանած ժամկետում քրեական հայցի թերությունները չեն վերացվել, կամ այն վերստին չի ներկայացվել:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
3. Եթե հաղորդումով փաստվող դեպքին, գործողությանը կամ անգործությանը կարող է տրվել միայն Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական, ապա քրեական վարույթ նախաձեռնելու պարտականությունն առաջանում է միայն այն դեպքում, երբ տվյալ հաղորդումը ներկայացրել է ենթադրյալ հանցանքից տուժած անձը կամ նրա ներկայացուցիչը, և միաժամանակ նրան հայտնի չէ ենթադրյալ հանցանքը կատարած անձը:
(…)»:
Ներկայացված քրեական հայցի ուսումնասիրությամբ Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում արձանագրել, որ հաղորդում ներկայացրած անձը նշել է, որ Գարիկ Գագիկի Անտոնյանը չարաշահելով իր վստահությունը, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի «Հայռուսգազարդ» մոտ, իրենից առձեռն վերցրել է 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումար վերադարձնելու պայմանով, սակայն հետագայում հրաժարվել է վերադարձնել նշված գումարը: Նկարագրվածի արդյունքում հաղորդում ներկայացրած անձը նշել է, որ Գարիկ Անոտնյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի հանցակազմի հատկանիշներին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվախի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները.
(...)
11) խաբեություն՝ դիտավորությամբ իրականությունը խեղաթյուրելը՝ կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով, իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով, իրական մտադրության մասին լռելով կամ այնպիսի տեղեկություն չհաղորդելով, որն անձը պարտավոր էր հաղորդել.
12) վստահությունը չարաշահել` որոշակի վարքագծով, խոստումներով կամ հանցագործությունից տուժածի հետ ունեցած միջանձնային հարաբերություններն օգտագործելով` հանցավորի կամ այլ անձի ապագա վարքագծի կամ ապագայում սպասվող փաստերի կամ իրադարձությունների կապակցությամբ անձին դիտավորությամբ մոլորության մեջ գցելը.
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվախի համաձայն՝
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակությունը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...):»:
Անդրադառնալով խարդախության հանցակազմին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով: Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա: Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները: Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է:
(...)»:
Վերը նշվածի արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ ներկայացված քրեական հայցով հաղորդում ներկայացրած անձը չի մատնանշել Գարիկ Գագիկի Անտոնյանի արարքում առերևույթ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առակայությունը, այն է՝ առկա չէ տվյալ առ այն, որ Գարիկ Անտոնյանի մոտ Արամայիս Գրիգորյանից վերցված գումարը չվերադարձնելու դիտավորություն առկա է եղել նախքան գումար վերցնելը: Տվյալ պարագայում Դատարանի գնահատմամբ թեև հաղորդում ներկայացրած անձը ձևականորեն քրեական հայցով նշել է, որ Գարիկ Անտոնյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի հատկանիշներ, սակայն ներկայացված տվյալներում բացակայում են նշված հանցագործության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշները և նման պայմաններում չի կարող հիմնավորվել ենթադրյալ հանցագործության դեպքը, որի արդյունքում ըստ հաղորդում ներկայացրած անձի պետք է գործի դրվի քրեադատավարական գործիքակազմը:
Բացի այդ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ըստ ներկայացված քրեական հայցի՝ հաղորդում ներկայացրած անձը նկարագարված դեպքի ժամանակահատվածը նշել է 2021 թվականի հուլիս ամիսը, մինչդեռ նշված ժամանակահատվածից արդեն իսկ ժամակագրական առումով անցել է գրեթե 4 տարի և առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթ սկսելը ենթակա է մերժման, քանի որ նկարագրված դեպքին չի կարող տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 452-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցով քրեական վարույթ սկսելը մերժել:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍԿՍԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
07 ապրիլի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանի, քննարկելով Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցի հիման վրա վարույթ սկսելու հարցը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտքագրվել Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցը, որը նույն օրը մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանին:
2025 թվականի մարտի 24-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի աշխատակազմին:
2025 թվականի մարտի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական հայցով ինքնաբացարկ հայտնելու մասին:
2025 թվականի մարտի 28-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը մակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանին:
2025 թվականի ապրիլի 1-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը հանձնվել է դատավարի աշխատակազմին:
Ուսումնասիրելով ներկայացված նյութերը, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կարող է նախաձեռնվել այն դեպքում, երբ այն անձը, որը բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված արարքներով իրեն պատճառվել է վնաս, քրեական հայց է ներկայացնում դատարան:
2. Քրեական հայցը կարող է ներկայացնել միայն սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը:
3. Քրեական հայցը պետք է բովանդակի՝
1) սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը.
2) այն անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը, որի դեմ ներկայացվել է քրեական հայցը.
3) մեղադրանքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը կամ հոդվածի մասը.
4) այն անձանց անունները, ազգանուններն ու բնակության կամ հաշվառման վայրերը, որոնք պետք է կանչվեն դատական նիստին.
5) մեղադրանքը հիմնավորող նյութերը:
4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված անձը քրեական հայցը ներկայացնում է ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրի առաջին ատյանի դատարան:
5. Մասնավոր մեղադրանքով մինչդատական վարույթն իրականացվում է բացառապես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին հայտնաբերելու համար:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական հայցն ստանալուց հետո դատավորը ստուգում է՝ արդյոք պահպանվել են սույն օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, արդյոք քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել մասնավոր կարգով, և հնգօրյա ժամկետում կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը․
(…)
4) քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին:
2. Քրեական հայցը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով, առնվազն հինգ օր ժամկետով վերադարձվում է, եթե դրանում առկա են շտկելի թերություններ:
(…)
4. Քրեական վարույթ սկսելը մերժվում է, եթե`
(…)
4) դատարանի սահմանած ժամկետում քրեական հայցի թերությունները չեն վերացվել, կամ այն վերստին չի ներկայացվել:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
3. Եթե հաղորդումով փաստվող դեպքին, գործողությանը կամ անգործությանը կարող է տրվել միայն Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական, ապա քրեական վարույթ նախաձեռնելու պարտականությունն առաջանում է միայն այն դեպքում, երբ տվյալ հաղորդումը ներկայացրել է ենթադրյալ հանցանքից տուժած անձը կամ նրա ներկայացուցիչը, և միաժամանակ նրան հայտնի չէ ենթադրյալ հանցանքը կատարած անձը:
(…)»:
Ներկայացված քրեական հայցի ուսումնասիրությամբ Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում արձանագրել, որ հաղորդում ներկայացրած անձը նշել է, որ Գարիկ Գագիկի Անտոնյանը չարաշահելով իր վստահությունը, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի «Հայռուսգազարդ» մոտ, իրենից առձեռն վերցրել է 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումար վերադարձնելու պայմանով, սակայն հետագայում հրաժարվել է վերադարձնել նշված գումարը: Նկարագրվածի արդյունքում հաղորդում ներկայացրած անձը նշել է, որ Գարիկ Անոտնյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի հանցակազմի հատկանիշներին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվախի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները.
(...)
11) խաբեություն՝ դիտավորությամբ իրականությունը խեղաթյուրելը՝ կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով, իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով, իրական մտադրության մասին լռելով կամ այնպիսի տեղեկություն չհաղորդելով, որն անձը պարտավոր էր հաղորդել.
12) վստահությունը չարաշահել` որոշակի վարքագծով, խոստումներով կամ հանցագործությունից տուժածի հետ ունեցած միջանձնային հարաբերություններն օգտագործելով` հանցավորի կամ այլ անձի ապագա վարքագծի կամ ապագայում սպասվող փաստերի կամ իրադարձությունների կապակցությամբ անձին դիտավորությամբ մոլորության մեջ գցելը.
(...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվախի համաձայն՝
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակությունը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...):»:
Անդրադառնալով խարդախության հանցակազմին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով: Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա: Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները: Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է:
(...)»:
Վերը նշվածի արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ ներկայացված քրեական հայցով հաղորդում ներկայացրած անձը չի մատնանշել Գարիկ Գագիկի Անտոնյանի արարքում առերևույթ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առակայությունը, այն է՝ առկա չէ տվյալ առ այն, որ Գարիկ Անտոնյանի մոտ Արամայիս Գրիգորյանից վերցված գումարը չվերադարձնելու դիտավորություն առկա է եղել նախքան գումար վերցնելը: Տվյալ պարագայում Դատարանի գնահատմամբ թեև հաղորդում ներկայացրած անձը ձևականորեն քրեական հայցով նշել է, որ Գարիկ Անտոնյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի հատկանիշներ, սակայն ներկայացված տվյալներում բացակայում են նշված հանցագործության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշները և նման պայմաններում չի կարող հիմնավորվել ենթադրյալ հանցագործության դեպքը, որի արդյունքում ըստ հաղորդում ներկայացրած անձի պետք է գործի դրվի քրեադատավարական գործիքակազմը:
Բացի այդ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ըստ ներկայացված քրեական հայցի՝ հաղորդում ներկայացրած անձը նկարագարված դեպքի ժամանակահատվածը նշել է 2021 թվականի հուլիս ամիսը, մինչդեռ նշված ժամանակահատվածից արդեն իսկ ժամակագրական առումով անցել է գրեթե 4 տարի և առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթ սկսելը ենթակա է մերժման, քանի որ նկարագրված դեպքին չի կարող տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 452-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցով քրեական վարույթ սկսելը մերժել:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0976/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Մասնավոր մեղադրանքով վարույթ
| Ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|
Մասնավոր մեղադրանքով վարույթ
| Ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Քրեական հայց ներկայացնող անձ | |
| Անուն | Արամայիս |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ում նկատմամբ է քրեական հայց ներկայացվել | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Անտոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Հոդված | |
| Մեղադրանքի բովանդակություն | Խարդախությամբ ուրիշի գույքը հափշտակելու մասին |
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | 9.4.3 |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդուարդ |
| Ազգանուն | Մկրտչյան |
Կազմի փոփոխություն
| Ամսաթիվ | 28-03-2025 |
|---|---|
| Փոփոխության հիմքը | Դատավորը հայտնել է ինքնաբացարկ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/0976/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ԻՆՔՆԱԲԱՑԱՐԿ ՀԱՅՏՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «27» մարտի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանս, ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական վարույթը՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտքագրվել Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը և մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանին: Քրեական վարույթը դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2025 թվականի մարտի 24-ին: Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը. Հետազոտելով սույն դատական գործի նյութերը՝ գտնում եմ, որ տվյալ դեպքում պետք է կայացել ինքնաբացարկ հայտնելու մասին որոշում հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Ինքնաբացարկի, բացարկի կամ վարույթին մասնակցելուց ազատելու համար հիմք են հանդիսանում քրեական վարույթին համապատասխան անձանց մասնակցությունը բացառող՝ սույն գլխով նախատեսված հանգամանքները: 2. Վարույթին ներգրավված անձինք, որոնք տեղեկություններ ունեն քրեական վարույթին իրենց մասնակցությունը բացառող հանգամանքների վերաբերյալ, պարտավոր են դրանց մասին հայտնել վարույթի շահագրգիռ մասնակիցներին և վարույթն իրականացնող մարմնին, իսկ այն դեպքում, երբ համոզմունք ունեն իրենց մասնակցությամբ վարույթի բնականոն ընթացքի անհնարինության վերաբերյալ՝ հայտնել ինքնաբացարկ կամ ներկայացնել վարույթին մասնակցելուց իրենց ազատելու մասին միջնորդություն: 3. Վարույթի մասնավոր մասնակիցն իրավունք ունի ցանկացած պահի բացարկ հայտնելու վարույթի հանրային մասնակցին: Դատավորին բացարկ կարող է հայտնվել մինչև հիմնական դատալսումները սկսելը, բացառությամբ այն դեպքի, երբ բացարկ հայտնողը կհիմնավորի, որ բացարկի հիմքն իրեն հայտնի է դարձել հիմնական դատալսումներն սկսվելուց հետո և մինչ այդ չէր կարող հայտնի լինել։ 4. Բացարկը, ինքնաբացարկը կամ վարույթին մասնակցելուց ազատելու միջնորդությունը պետք է լինեն փաստարկված: Նույն անձին նույն փաստարկմամբ բացարկ կարող է հայտնվել միայն մեկ անգամ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Ինքնաբացարկը, բացարկը կամ վարույթին մասնակցելուց ազատելու միջնորդությունն իր իրավասության սահմաններում լուծում է վարույթն իրականացնող մարմինը: Համապատասխան անձը վարույթին մասնակցելուց կարող է ազատվել նաև վարույթն իրականացնող մարմնի նախաձեռնությամբ: 2. Ինքնաբացարկի, բացարկի կամ վարույթին մասնակցելուց ազատելու վերաբերյալ կայացվում է որոշում, որի պատճենն ուղարկվում է տվյալ վարույթի մասնակիցներին: 3. Ինքնաբացարկ հայտնած դատավորը պարտավոր է կողմերին բացահայտել ինքնաբացարկի հիմքերը, որոնք ենթակա են բառացի արձանագրման: Եթե ինքնաբացարկ հայտնած դատավորը գտնում է, որ կարող է տվյալ վարույթի ընթացքում լինել անկողմնակալ, ապա իրավասու է դիմել կողմերին` առաջարկելով իր բացակայությամբ քննարկել ինքնաբացարկի անտեսման հարցը: Եթե կողմերը դատավորի բացակայությամբ համաձայնում են անտեսել դատավորի ինքնաբացարկը, ապա այդ որոշումն արձանագրելուց հետո դատավորը շարունակում է դատական վարույթը: 4. Դատավորին հայտնված բացարկը լուծում է տվյալ դատավորը: Եթե բացարկ է ներկայացվել կոլեգիալ կազմով վարույթ իրականացնող մեկից ավելի դատավորների կամ դատարանի ամբողջ կազմին, ապա յուրաքանչյուր դատավոր լուծում է իր բացարկի հարցը: 5. Մինչդատական վարույթում դատախազին հայտնված բացարկը լուծում է վերադաս դատախազը, իսկ դատական վարույթում՝ համապատասխան դատարանը: 6. Քննիչին, քննչական մարմնի ղեկավարին, հետաքննիչին կամ հետաքննության մարմնի պետին հայտնված բացարկը լուծում է հսկող դատախազը: 7. Պաշտպանին, տուժողի կամ գույքային պատասխանողի լիազոր ներկայացուցչին, վկայի փաստաբանին, մեղադրյալի, տուժողի, գույքային պատասխանողի կամ վկայի օրինական ներկայացուցչին վարույթին մասնակցելուց ազատելու հարցը լուծում է վարույթն իրականացնող մարմինը: 8. Փորձագետին կամ թարգմանչին հայտնված բացարկը լուծում է վարույթն իրականացնող մարմինը: 9. Ընթերակային հայտնված բացարկը լուծում է ապացուցողական գործողություն կատարող անձը, իսկ դատական նիստի քարտուղարին հայտնված բացարկը` դատարանը: 10. Մեկից ավելի անձանց միաժամանակ հայտնված բացարկների դեպքում առաջնահերթության կարգով լուծվում է այն անձին հայտնված բացարկը, որն իրավասու է լուծելու մյուսների բացարկի հարցը: 11. Այն դեպքում, երբ վարույթին մեկից ավելի անձանց միաժամանակյա մասնակցությունը բացառվում է ազգակցական կամ անձնական կախվածության այլ հարաբերությունների պատճառով, վարույթին մասնակցելուց ազատվում է այն անձը, որը մյուսներից ուշ է ձեռք բերել վարույթին ներգրավված անձի կարգավիճակ, բացառությամբ օրինական ներկայացուցչի»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Դատավորը, ի թիվս «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հիմքերի, չի կարող մասնակցել վարույթին, եթե` 1) մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգերի շրջանակներում ունկնդրել է ներկայացված մեղադրանքի կապակցությամբ մեղադրյալի խոստովանությունը. 2) որպես մասնավոր անձ՝ ականատես է եղել այն փաստերին, որոնք քննվում են վարույթի ընթացքում. 3) առկա են այլ հանգամանքներ, որոնք կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ վարույթի հետ կապված նրա անկողմնակալության մեջ: 2. Առաջին ատյանի կամ վերաքննիչ դատարաններում դատաքննությանը մասնակցած դատավորը չի կարող մասնակցել տվյալ վարույթին հետագայում: Դատավորի կողմից նախնական դատալսումների անցկացումը տվյալ վարույթին նրա հետագա մասնակցությունն ինքնին բացառող հանգամանք չէ: Վճռաբեկ դատարանի դատավորի մասնակցությունը վարույթին չի բացառում Վճռաբեկ դատարանում նույն վարույթին նրա հետագա մասնակցությունը: 3. Դատավորը պարտավոր չէ հայտնել ինքնաբացարկ կամ ընդունել բացարկը, եթե դատական ակտ կայացնելու համար չի կարող ստեղծվել արդարադատության մեկ այլ մարմին»: «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավորը պարտավոր է ինքնաբացարկ հայտնել, եթե նա տեղյակ է այնպիսի հանգամանքների մասին, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կարող են ողջամիտ կասկած հարուցել տվյալ գործով նրա անաչառության մեջ: 2. Ինքնաբացարկի հիմքերը ներառում են, ի թիվս այլնի, այն դեպքերը, երբ` 1) դատավորը կանխակալ վերաբերմունք ունի որպես կողմ հանդես եկող անձի, նրա ներկայացուցչի, փաստաբանի, դատավարության այլ մասնակիցների նկատմամբ. 2) դատավորը` որպես մասնավոր անձ, ականատես է եղել այն հանգամանքներին, որոնք վիճարկվում են գործի քննության ընթացքում. 3) դատավորը մասնակցել է տվյալ գործի քննությանն այլ դատարանում. 4) դատավորի մերձավոր ազգականը հանդիսացել է, հանդիսանում է կամ ողջամտորեն կհանդիսանա գործին մասնակցող անձ. 5) դատավորը գիտի կամ ողջամտորեն պետք է իմանա, որ նա անձամբ կամ նրա մերձավոր ազգականը տնտեսական շահ ունի` կապված վեճի էության կամ կողմերից մեկի հետ. 6) դատավորը պաշտոն է զբաղեցնում ոչ առևտրային կազմակերպությունում, և գործով կարող են շոշափվել այդ կազմակերպության շահերը: 3. Սույն հոդվածի իմաստով` տնտեսական շահ հասկացությունը չի ընդգրկում` 1) ներդրումային կամ կենսաթոշակային ֆոնդի կամ այլ անվանական սեփականատիրոջ միջոցով բաց բաժնետիրական ընկերության բաժնետոմսեր կառավարելը, եթե դատավորը չգիտի այդ մասին, 2) բանկում ավանդ ունենալը, ապահովագրական կազմակերպությունում ապահովագրական պոլիս ունենալը, վարկային կամ խնայողական միության մասնակից հանդիսանալը, եթե գործի ելքի արդյունքով այդ կազմակերպության վճարունակությանն էական վտանգ չի սպառնա, 3) Հայաստանի Հանրապետության, համայնքի կամ Կենտրոնական բանկի կողմից թողարկված արժեթղթեր ունենալը: 4. Դատավորը պարտավոր է կողմերին բացահայտել ինքնաբացարկի հիմքերը, որը ենթակա է արձանագրման: Տվյալ գործով անաչառ լինելու վերաբերյալ համոզմունք ունենալու դեպքում դատավորը կարող է դիմել կողմերին` առաջարկելով իր բացակայությամբ քննարկելու ինքնաբացարկի անտեսման հարցը: Եթե կողմերը դատավորի բացակայությամբ որոշում են կայացնում դատավորի ինքնաբացարկն անտեսելու մասին, ապա այդ որոշումն արձանագրելուց հետո դատավորն իրականացնում է գործի քննությունը: 5. Դատավորը պարտավոր չէ ինքնաբացարկ հայտնել կամ ընդունել բացարկը, եթե դատական ակտ կայացնելու համար չի կարող ստեղծվել արդարադատության մեկ այլ մարմին»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ նաև՝ Կոնվենցիա) 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (…)»: Անդրադառնալով «օրենքի հիման վրա ստեղծված» դատարանի հասկացությանը՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Արմենի Հակոբջանյանի գործով 2023 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԴ/0077/06/20 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը, մասնավորապես` «(...) 14.1. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ձևավորել է կայուն նախադեպային իրավունք առ այն, որ դատարանը ցանկացած դեպքում պետք է լինի «օրենքի հիման վրա ստեղծված»: Տվյալ արտահայտությունն արտացոլում է իրավունքի գերակայության սկզբունքը, որը ներհատուկ է Կոնվենցիայով և կից Արձանագրություններով սահմանված պաշտպանության համակարգին: Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի իմաստով «օրենքը» ներառում է ոչ միայն դատական մարմինների կազմավորումն ու իրավասությունը նախատեսող օրենսդրությունը, այլ նաև ցանկացած այլ նորմ, որի խախտումը ոչ օրինական կդարձնի մեկ կամ մի քանի դատավորների մասնակցությունը գործի քննությանը։ «Օրենքի հիման վրա ստեղծված» եզրույթը վերաբերում է ոչ միայն ինքնին դատարանի առկայության իրավական հիմքին, այլ նաև դրա համապատասխանությանն այն կարգավորող նորմերին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով դատարանի կազմին։ Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի իմաստով «օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան» գաղափարի նպատակն է ապահովել, որպեսզի ժողովրդավարական հասարակությունում դատական համակարգի կազմավորումը կախված չլինի գործադիր մարմնի հայեցողությունից, այլ կարգավորված լինի օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունված օրենքով։ Դատական համակարգի կազմավորումը չպետք է թողնվի նաև դատական իշխանության մարմինների հայեցողությանը, սակայն դա չի նշանակում, որ դատավորները չունեն որոշակի ազատություն՝ մեկնաբանելու ներպետական օրենսդրությունը։ 14.2. Պարզելու համար, թե արդյոք խախտվել է օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան ունենալու պահանջը, Եվրոպական դատարանը կիրառում է գնահատման եռաստիճան թեստ։ Այսպես, Եվրոպական դատարանը նախ գնահատում է, թե արդյոք կոնկրետ դեպքում դատարանի (դատական կազմի) ձևավորումն ունեցել է իրավական հիմքեր: Այնուհետև դատարանն անդրադառնում է այն հարցին, թե արդյոք իրացված է «օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան» սկզբունքով նախատեսված այն երաշխիքը, որ դատարանի կազմավորումը չպետք է կախված լինի գործադիր իշխանությունից, և չի կարող նաև միայն կախված լինել դատական իշխանության հայեցողությունից: Եվ, ի վերջո Եվրոպական դատարանը քննարկում է, թե արդյոք թույլ է տրվել ներպետական օրենքի էական խախտում։ Եվրոպական դատարանն ընդգծում է, որ, որպես կանոն, դատական մարմինների կազմավորման և իրավասության վերաբերյալ դրույթների անտեսումը խախտում է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը։ Ուստի, յուրաքանչյուր դեպքում Եվրոպական դատարանը քննարկում է, թե արդյոք պահպանվել է վերաբերելի ներպետական օրենքը։ Այնուամենայնիվ, հաշվի առնելով ընդհանուր այն սկզբունքը, որ առաջին հերթին ազգային դատարանները պետք է մեկնաբանեն ներպետական օրենսդրությունը, Եվրոպական դատարանը կասկածի տակ չի դնում այդ մեկնաբանությունը, քանի դեռ թույլ չի տրվել ներպետական օրենքի էական խախտում։ Եվրոպական դատարանը «օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան», «անկախություն» և «անաչառություն» կոնվենցիոն երաշխիքները թեպետ դիտում է որպես արդար դատաքննության իրավունքի առանձին բաղադրատարրեր, սակայն միաժամանակ «օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան» կոնվենցիոն պահանջի խախտումը պարզելու համար պահանջում է գնահատման ենթարկել դրա կապը և ազդեցությունը կոնվենցիոն այնպիսի երաշխիքների հետ, ինչպիսիք են «անկախությունը» և «անաչառությունը»: Այլ կերպ՝ «օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան» կոնվենցիոն պահանջի խախտումը հաստատելու համար դատարանը պետք է պարզի, թե ենթադրյալ խախտումն արդյոք այնքան էական է եղել, որ կասկածի տակ է դրել դատարանի անկախությունը։ 14.3. Սան Մարինոյի դեմ գործերից մեկով Եվրոպական դատարանը, պարզելու համար, թե արդյոք դատարանի նախագահի կողմից գործի քննությունը երկու դատավորների կազմին հանձնարարելը խախտել է Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի իմաստով «օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարանի» պահանջը, գնահատման վերոնշյալ թեստն է կիրառել։ Դատարանը կոնկրետ դեպքում խախտում չի արձանագրել՝ փաստելով, որ դատարանի նախագահը գործել է առկա կարգավորումներին համապատասխան, իսկ դիմումատուն էլ չի վիճարկել դատարանի նախագահի անկախությունը կամ գործադիր իշխանության մարմնի կողմից որևէ միջամտության փաստը։ Ինչ վերաբերում է այն փաստին, որ ներպետական օրենքը չի նախատեսել որևէ չափանիշ երեք տարբեր կազմերով (միանձնյա, կոլեգիալ կամ ամբողջ դատարանի կազմով) գործի քննության կարգը կամ կոլեգիալ կազմի պարագայում նվազագույն երեք դատավորի առկայության պահանջը, Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ միակ ակնհայտ չափանիշը գործի բարդությունն է, իսկ դատարանի նախագահի կողմից կողմնակալություն դրսևորելու որևէ փաստ չի հաստատվել։ 14.4. Մեկ այլ գործով Եվրոպական դատարանը գնահատման նույն թեստի կիրառմամբ Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված՝ «օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարանի» պահանջի խախտում չի համարել այն իրավիճակը, երբ կոնկրետ գործով նախապես կարծիք հայտնած դատավորին հեռացնելուց հետո նոր դատավորը նշանակվել էր դատարանի նախագահի կողմից՝ Դատական խորհրդի սահմանած կանոններին համապատասխան, որոնք կոնկրետ դեպքում նոր դատավորի նշանակման համար մանրամասն ընթացակարգ չեն նախատեսել։ Եվրոպական դատարանն իր դիրքորոշումը հիմնավորել է նրանով, որ կոնկրետ գործով կասկածի տակ չի դրվել դատարանի նախագահի անկախությունը։ Եվրոպական դատարանն արձանագրել է, որ դատարանի նախագահը գործել է Դատական խորհրդի կողմից սահմանված ներքին իրավական կարգավորումներին համապատասխան։ Եվրոպական դատարանն ընդգծել է նաև գործի բացառիկ հանգամանքներն այն առումով, որ հասանելի դատավորների թիվը, ովքեր կարող էին գործը քննել, սահմանափակ է եղել։ Ընդ որում, այդ վերջին խնդրի հաշվառմամբ՝ Եվրոպական դատարանն առավել կարևոր է համարում նման իրավիճակների համար պատշաճ դատավարական երաշխիքներ նախատեսող հստակ իրավական կարգավորումներ ունենալը։ Եվ չնայած կոնկրետ գործով Եվրոպական դատարանը գտել է, որ ներպետական օրենսդրությունը որոշակի կատարելագործման կարիք ունի՝ խուսափելու համար անորոշ ընթացակարգերից և ապահովելու հնարավոր կամայականության դեմ երաշխիքներ, այդուհաներձ գտել է, որ առկա չէ օրենսդրական բաց, որը կարող էր հանգեցնել կամայականության և հաստատված չէ, որ դատարանի նախագահը գործել է որևէ կերպ չսահմանափակված հայեցողությամբ։ (…)»։ Վերոգրյալի համատեքստում նախ հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 483-րդ հոդվածի համաձայն` «(…) 25. Սույն օրենսգրքի 54-րդ գլխով նախատեսված մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կիրառվում է այն իրականացնելու իրավասություն ունեցող դատարանների ստեղծումից կամ դատավորների նշանակումից հետո սկսված քրեական վարույթներով: Մինչ այդ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների վերաբերյալ վարույթներով քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 54-րդ գլխով նախատեսված են մասնավոր մեղադրանքով վարույթին վերաբերելի կարգավորումները։ Հարկ է նկատել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ իրավական հիմք, որ ես՝ Էդուարդ Մկրտչյանս, կարող եմ հանդես գալ որպես մասնավոր մեղադրանքով վարույթ իրականացնելու իրավասություն ունեցող դատավոր։ Հետևաբար՝ նման պայմաններում գտնում եմ, որ թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական վարույթով ես չեմ հանդիսանում օրենքի հիման վրա ստեղծված դատարան (դատավոր), որպիսի պայմաններում էլ գտնում եմ, որ իրավասու չեմ քննելու սույն քրեական վարույթը։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ գտնում եմ, որ պետք է թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական վարույթով հայտնել ինքնաբացարկ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ և «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» ՀՀ սահմանադրական օրենքի 71-րդ հոդվածներով` Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական վարույթով հայտնել ինքնաբացարկ: ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ |
Մակագրել
| Երբ | 28-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վարդան |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Վարույթը սկսելը մերժվել է
| Ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Հիմք | Քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքներն ակնհայտորեն հանցավոր չեն |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/0976/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍԿՍԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 07 ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանի, քննարկելով Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցի հիման վրա վարույթ սկսելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտքագրվել Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցը, որը նույն օրը մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանին: 2025 թվականի մարտի 24-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի աշխատակազմին: 2025 թվականի մարտի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական հայցով ինքնաբացարկ հայտնելու մասին: 2025 թվականի մարտի 28-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը մակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Լ.Գրիգորյանին: 2025 թվականի ապրիլի 1-ին թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցը հանձնվել է դատավարի աշխատակազմին: Ուսումնասիրելով ներկայացված նյութերը, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կարող է նախաձեռնվել այն դեպքում, երբ այն անձը, որը բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված արարքներով իրեն պատճառվել է վնաս, քրեական հայց է ներկայացնում դատարան: 2. Քրեական հայցը կարող է ներկայացնել միայն սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը: 3. Քրեական հայցը պետք է բովանդակի՝ 1) սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը. 2) այն անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը, որի դեմ ներկայացվել է քրեական հայցը. 3) մեղադրանքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը կամ հոդվածի մասը. 4) այն անձանց անունները, ազգանուններն ու բնակության կամ հաշվառման վայրերը, որոնք պետք է կանչվեն դատական նիստին. 5) մեղադրանքը հիմնավորող նյութերը: 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված անձը քրեական հայցը ներկայացնում է ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրի առաջին ատյանի դատարան: 5. Մասնավոր մեղադրանքով մինչդատական վարույթն իրականացվում է բացառապես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին հայտնաբերելու համար:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական հայցն ստանալուց հետո դատավորը ստուգում է՝ արդյոք պահպանվել են սույն օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, արդյոք քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել մասնավոր կարգով, և հնգօրյա ժամկետում կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը․ (…) 4) քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին: 2. Քրեական հայցը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով, առնվազն հինգ օր ժամկետով վերադարձվում է, եթե դրանում առկա են շտկելի թերություններ: (…) 4. Քրեական վարույթ սկսելը մերժվում է, եթե` (…) 4) դատարանի սահմանած ժամկետում քրեական հայցի թերությունները չեն վերացվել, կամ այն վերստին չի ներկայացվել:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական: 3. Եթե հաղորդումով փաստվող դեպքին, գործողությանը կամ անգործությանը կարող է տրվել միայն Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական, ապա քրեական վարույթ նախաձեռնելու պարտականությունն առաջանում է միայն այն դեպքում, երբ տվյալ հաղորդումը ներկայացրել է ենթադրյալ հանցանքից տուժած անձը կամ նրա ներկայացուցիչը, և միաժամանակ նրան հայտնի չէ ենթադրյալ հանցանքը կատարած անձը: (…)»: Ներկայացված քրեական հայցի ուսումնասիրությամբ Դատարանը նախ և առաջ հարկ է համարում արձանագրել, որ հաղորդում ներկայացրած անձը նշել է, որ Գարիկ Գագիկի Անտոնյանը չարաշահելով իր վստահությունը, Երևան քաղաքի Թբիլիսյան խճուղի «Հայռուսգազարդ» մոտ, իրենից առձեռն վերցրել է 400.000 (չորս հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումար վերադարձնելու պայմանով, սակայն հետագայում հրաժարվել է վերադարձնել նշված գումարը: Նկարագրվածի արդյունքում հաղորդում ներկայացրած անձը նշել է, որ Գարիկ Անոտնյանի գործողությունները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի հանցակազմի հատկանիշներին: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվախի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները. (...) 11) խաբեություն՝ դիտավորությամբ իրականությունը խեղաթյուրելը՝ կոնկրետ փաստերը ձևախեղելով, իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելով, իրական մտադրության մասին լռելով կամ այնպիսի տեղեկություն չհաղորդելով, որն անձը պարտավոր էր հաղորդել. 12) վստահությունը չարաշահել` որոշակի վարքագծով, խոստումներով կամ հանցագործությունից տուժածի հետ ունեցած միջանձնային հարաբերություններն օգտագործելով` հանցավորի կամ այլ անձի ապագա վարքագծի կամ ապագայում սպասվող փաստերի կամ իրադարձությունների կապակցությամբ անձին դիտավորությամբ մոլորության մեջ գցելը. (...)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվախի համաձայն՝ «1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակությունը՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (...):»: Անդրադառնալով խարդախության հանցակազմին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Լիա Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով: Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա: Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները: Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է: (...)»: Վերը նշվածի արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ ներկայացված քրեական հայցով հաղորդում ներկայացրած անձը չի մատնանշել Գարիկ Գագիկի Անտոնյանի արարքում առերևույթ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի առակայությունը, այն է՝ առկա չէ տվյալ առ այն, որ Գարիկ Անտոնյանի մոտ Արամայիս Գրիգորյանից վերցված գումարը չվերադարձնելու դիտավորություն առկա է եղել նախքան գումար վերցնելը: Տվյալ պարագայում Դատարանի գնահատմամբ թեև հաղորդում ներկայացրած անձը ձևականորեն քրեական հայցով նշել է, որ Գարիկ Անտոնյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի հատկանիշներ, սակայն ներկայացված տվյալներում բացակայում են նշված հանցագործության հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշները և նման պայմաններում չի կարող հիմնավորվել ենթադրյալ հանցագործության դեպքը, որի արդյունքում ըստ հաղորդում ներկայացրած անձի պետք է գործի դրվի քրեադատավարական գործիքակազմը: Բացի այդ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ըստ ներկայացված քրեական հայցի՝ հաղորդում ներկայացրած անձը նկարագարված դեպքի ժամանակահատվածը նշել է 2021 թվականի հուլիս ամիսը, մինչդեռ նշված ժամանակահատվածից արդեն իսկ ժամակագրական առումով անցել է գրեթե 4 տարի և առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք: Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթ սկսելը ենթակա է մերժման, քանի որ նկարագրված դեպքին չի կարող տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 452-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Արամայիս Լյովայի Գրիգորյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/0976/01/25 քրեական հայցով քրեական վարույթ սկսելը մերժել: ԴԱՏԱՎՈՐ` Վ.Լ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 07-04-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 10-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 23 |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 11-06-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 23 |