ԵԴ1/0958/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«03» հունիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)


Նախագահող դատավոր
դատական նիստերի քարտուղար
հանրային մեղադրող
մեղադրյալ
Էդ.Մկրտչյան
Գ.Հարությունյան
Գ.Մուրադյան
Ս.Հովհաննիսյան


դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի (ծնված` 1999 թվականի հունվարի 28-ին Շիրակի մարզի Լուսաղբյուր գյուղում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող (սույն քրեական գործով իրեն մեղսագրված արարքները կատարելու պահին, ՀՀ Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ՇԴ/0209/01/22 դատավճռով Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3 դրվագներով) և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 884.000 ՀՀ դրամի չափով, որից մինչև 2025 թվականի մարտի 31-ը կատարվել է 360.000 ՀՀ դրամի վճարում), հաշվառված է Շիրակի մարզի Լուսաղբյուր գյուղի 1-ին փողոցի 5-րդ նրբանցքի 2-րդ տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Հալաբյան փողոցի 9/1 շենքի 3-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագներով) և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հունվարի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60132523 քրեական վարույթը:
2023 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60173823 քրեական վարույթը:
2023 թվականի փետրվարի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Գրիգորյանի որոշմամբ թիվ 60173823 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60132523 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60132523 քրեական վարույթի ներքո:
2024 թվականի մարտի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60864123 քրեական վարույթը:
2024 թվականի մարտի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60864523 քրեական վարույթը:
2024 թվականի մարտի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Գրիգորյանի որոշմամբ թիվ 60864123 և թիվ 60864523 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 60132523 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60132523 քրեական վարույթի ներքո:
2025 թվականի մարտի 11-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Մուրադյանի որոշմամբ թիվ 60132523 քրեական վարույթով Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագներով) և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի մարտի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Խաչատրյանի որոշմամբ թիվ 60132523 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մարտի 19-ին Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ թիվ 60132523 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0958/01/25 համարը։
2025 թվականի մարտի 24-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/0958/01/25 քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագներով) և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ այն արարքների համար, որ նա, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից վարել է տրանսպորտային միջոց (2 դրվագներ) և զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես. Սասունիկ Հովհաննիսյանը 10.05.2022թ. թիվ 8180137603 որոշմամբ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 2022 թվականի դեկտեմբերի 06-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում ոչ սթափ վիճակում՝ արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի 0.425 միլիգրամ պարունակությամբ, վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 PX 532 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է թիվ 8180166566 արձանագրությամբ:
Բացի այդ, Սասունիկ Հովհաննիսյանը 10.05.2022թ. թիվ 8180137603 որոշմամբ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին՝ ժամը 18:35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հր.Աճառյան փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 PX 532 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է թիվ 8180168622 արձանագրությամբ:
Բացի այդ, Սասունիկ Հովհաննիսյանը 10.05.2022թ. թիվ 8180137603 որոշմամբ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, 2023 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 PX 532 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է թիվ 8180242104 արձանագրությամբ:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Սասունիկ Հովհաննիսյանը նախնական դատալսումների ժամանակ, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, միևնույն ժամանակ չհրաժարվեց նախաքննության ընթացքում տված իր ցուցմունքից:
Դատական նիստի ժամանակ հանրային մեղադրողի կողմից հրապարակվեց մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ առաջադրված մեղադրանքում Սասունիկ Հովհաննիսյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ զղջում է կատարված արարքների համար՝ այն, որ զրկված լինեով տրասնպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, վարել է տրանսպորտային միջոց:
/Տե՛ս գ.թ. 151-152, դատական նիստի արձանագրություն/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսանի վերաբերյալ վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8180137603 արձանագրությունը, համաձան որի` 10.05.2022թ. որոշում է կայացվել Սասունիկ Հովհաննիսյանին Տ/Մ վարելու իրավունքից զրկել 1 տարի ժամկետով:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180166566 արձանագրության պատճենը, համաձան որի՝ այն կազմվել է 06.12. 2022 թվականի դեկտեմբերի 26-ին՝ ժամը 01:40-ին, համաձայն արձանագրության Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանը, նույն օրը՝ ժամը 01:30-ին, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում վարել է տրանսպորտային միջոց լինելով զրկված տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից: Նշված արձանագրության ստորին հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը։
Սթափության վիճակի զննության մասին կտրոնի պատճենը, համաձձայն որի՝ սարքի համարն ՝ 91100892, զննման համարը՝ 00903, զննման ամսաթիվը` 06.12.2022թ., ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.425մգ/լ, վարորդը հանդիսացել է Սասունիկ Հովհաննիսյանը:
Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից կողմից տրված թիվ 074607 ստուգաչաթման վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ նշված ստուգաչափման վկայականը ուժի մեջ է 2022 թվականի հուլիսի 13-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 13-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100892, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը (սխալանքը)՝ 5-10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, ստուգաչափողի անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա.Զուլֆանյան, իսկ բաժնի պետի (լաբորատորիայի վարիչ) անվան դիմաց առկա է ստորագրույթյուն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180168622 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին՝ ժամը 19:10-ին, համաձայն արձանագրության Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանը, նույն օրը՝ ժամը 18:35-ին, Երևան քաղաքի Հր.Աճառյան փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 PX 532 հաշվառմա համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, լինելով զրկված տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից: Նշված արձանագրության ստորին հատվածում առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180242104 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 11:50-ին, համաձայն արձանագրության' Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանը, նույն օրը՝ ժամը 11:30-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունի փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 PX 532 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան։
ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկանքի պատճենը, համաձայն որի՝ Սասունիկ Հովհաննիսյանի վարորդական վկայականը 10.05.2022թ.-10.05.2023թ., ընկած ժամանակահատվածում ունեցել է զրկված կարգավիճակ:
/Տե՛ս գ.թ. 5, 7, 17-23, 34, 43, 73-75, դատական նիստի արձանագրություն/
Արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180137603, թիվ 8180166566, թիվ 8180168622 և թիվ 8180242104 արձանագրությունների, ՃՈ-ի էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկանքի, սթափության վիճակի զննության մասին կտրոնի և թիվ 074607 ստուգաչաթման վկայականի պատճենները սույն քրեական վարույթով ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր:
/Տե՛ս գ.թ. 76-78, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանը 10.05.2022թ. թիվ 8180137603 որոշմամբ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 2022 թվականի դեկտեմբերի 6-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում ոչ սթափ վիճակում՝ արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի 0.425 միլիգրամ պարունակությամբ, վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 PX 532 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է թիվ 8180166566 արձանագրությամբ:
Բացի այդ, Սասունիկ Հովհաննիսյանը 10.05.2022թ. թիվ 8180137603 որոշմամբ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, 2022 թվականի դեկտեմբերի 20-ին՝ ժամը 18:35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հր.Աճառյան փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 PX 532 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է թիվ 8180168622 արձանագրությամբ:
Բացի այդ, Սասունիկ Հովհաննիսյանը 10.05.2022թ. թիվ 8180137603 որոշմամբ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, 2023 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 11:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Էրեբունի փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 37 PX 532 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է թիվ 8180242104 արձանագրությամբ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցանքների կատարման մեջ Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում`
- առաջադրված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքների կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- սույն քրեական գործով արարքները կատարելու պահին դատվածություն չունենալը:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով
(…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինի կողմից կատարված հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանքներ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագներով, և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի՝ տուգանք պատժատեսակի ձևով: Ընդ որում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երեք հանցանքներ է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝
«Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը Սասունիկ Հովհաննիսյանը կատարել է սույն քրեական գործով իրեն մեղսագրված արարքները, գտնում է, որ նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված վերջնական պատժին լրիվ գումարելով ՀՀ Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ՇԴ/0209/01/22 դատավճռով նշանակված պատիժի չկրած մասը:
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Սասունիկ Հովհաննիսյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, չունի մշտական աշխատանք, ապա, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասը, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2 դրվագներով) և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագով) Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագով) Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.055.000 (մեկ միլիոն հիսունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել ՀՀ Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 9-ի թիվ ՇԴ/0209/01/22 դատավճռով Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված 884․000 (ութ հարյուր ութսունչորս հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի չվճարված մասը՝ 524.000 (հինգ հարյուր քսանչորս հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.579.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր յոթանասունինը հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանին դատավճռով նշանակված 1.579.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր յոթանասունինը հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Սասունիկ Զոհրաբի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ