ԵԴ1/0967/01/25






ՈՐՈՇՈՒՄ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ

մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Տ․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

2026 թվականի մարտի 3-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Անահիտ Բագրատի Գրիգորյանի՝ ծնված 1945 թվականի հունվարի 24-ին, ք․Երևան, հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված է եղել Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 73 շենքի 94-րդ բնակարան հասցեում, մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 5-րդ կետերով, խափանման միջոց ընտրված չի եղել,

ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2009 թվականի ապրիլի 7-ին ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 132-րդ հոդվածի 1-ին և 132-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է թիվ 69102809 քրեական գործը:
Նախաքննության մարմնի 2009 թվականի օգոստոսի 21-ի որոշմամբ Մելինե Բարսեղյանը ճանաչվել է տուժող
2025 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ Անահիտ Բագրատի Գրիգորյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 5-րդ կետերով հետևյալ արարքի համար․ Ռուզաննա Սոկրատի Հարությունյանը շահագործման նպատակով մարդկանց հավաքագրելու, փոխադրելու, ստանալու և սեռական շահագործման մեջ ներգրավելու դիտավորությամբ, մոր՝ Անահիտ Բագրատի Գրիգորյանի հետ նախնական համաձայնության գալով, 2006թ. ամռանը Արագածոտնի մարզի Կաթնաղբյուր գյուղում խարդախությամբ արտասահմանում տան մաքրության կամ երեխա խնամելու աշխատանքով ապահովելու կեղծ խոստումով, հավաքագրել է Մելինե Դերենիկի Բարսեղյանին, ինչից հետո մեկնել է ԱՄԷ Դուբայ քաղաք: Դրանից հետո Անահիտ Գրիգորյանը համոզելով և կեղծ խոստումներով ամրապնդել է Մելինե Բարսեղյանի մոտ ԱՄԷ Դուբայ քաղաք մեկնելու վճռականությունը, որից հետո կազմակերպել է վերջինիս կողմից մեկնելու վերաբերյալ անհրաժեշտ փաստաթղթերը և վճարումները, ինչից հետո նույն թվականի ապրիլի 25-ին Մելինե Դերենիկի Բարսեղյանը փոխադրվել է ԱՄԷ-ի Դուբայ քաղաք, որտեղ վերջինիս՝ փախուստը կանխելու նպատակով Ռուզաննա Հարությունյանը վերցրել և իր մոտ է պահել անձնագիրը, ապա օգտագործելով անձնագրի բացակայության, օտար երկրի օրենքները չիմանալու, գումար չունենալու, նաև Դուբայ փոխադրելու և մուտքի հրավերք ձեռք բերելու ծախսերը մարելու կապակցությամբ՝ Մելինե Բարսեղյանի մոտ ծագած վիճակի խոցելիությունն օգտագործելու եղանակով, ինչպես նաև նրա կյանքի և առողջության համար ոչ վտանգավոր բռնություն գործադրելով, նաև Կյանքի և առողջության համար վտանգավոր բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, ին Բարսեղյանին ներգրավվել է պոռնկության մեջ` 2006թ. ապրիլի 25-ից մինչև 2006թ. սեպտեմբերի 20-ը նրան դրել և պահել է սեռական շահագործման մեջ, տիրացել վերջինիս կողմից մարմնավաճառությամբ վաստակած գումարներին»:
Նախաքննության մարմնի թիվ 69102809 քրեական վարույթից անջատվել է մեղադրյալ Անահիտ Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 5-րդ կետերով վարույթ և անջատված մասին շնորհվել է թիվ 69110625 համարը։
2025 թվականի մարտի 24-ին քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է ԵԴ1/0967/01/25 համարը, մակագրվել դատավոր Ս.Գզոգյանին:
2025 թվականի մարտի 24-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։


Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանն արձանագրում, որ սույն գործով առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, որպիսի պայմաններում Անահիտ Բագրատի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 5-րդ կետերով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործի վարույթը՝ կարճման հետևյալ պատճառաբանությամբ:
2026 թվականի մարտի 3-ին դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Անահիտ Բագրատի Գրիգորյանի թոռ՝ Գագիկ Հարությունյանի դիմումը, որով հայտնվել է, որ նա հանդիսանում է Անահիտ Բագրատի Գրիգորյանի թոռը, Ռուզաննա Հարությունյանի որդին, խնդրել է իրեն ճանաչել օրինական ներկայացուցիչ և քրեական հետապնդումը դադարեցնել, գործի վարույթը կարճել՝ Անահիտ Գրիգորյանի մահվան հիմքով։
Հանրային մեղադրող Տ․Պողոսյանը չառարկեց դատական նիստի ժամանակ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին և 3-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե՝
(...)
10) անձը մահացել է․
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետով նախատեսված հանգամանքի առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե մահացածի օրինական ներկայացուցիչն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ մահացածը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում: Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետը չի տարածվում քաղաքացիական դատավարության կարգով անձին մահացած ճանաչելու դեպքերի վրա։
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝ «Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
3) (․․․) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները»:
Անձի մահվան դեպքում քրեական գործի վարույթը կարճելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Օ.Մկրտչյանի գործով կայացված որոշմամբ և իրավական դիրքորոշում արտահայտել այն մասին, որ «(...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետով սահմանված հիմքի՝ քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի մահվան դեպքում, այդ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի, իսկ քրեական գործի վարույթը՝ կարճվի:
Նշվածից բացառություն կարող է լինել միայն այն դեպքերում, երբ տվյալ գործով վարույթի իրականացումն անհրաժեշտ է.
ա) մահացածի իրավունքների վերականգման համար
բ) այլ անձանց նկատմամբ նոր ի հայտ եկած հանգամանքների կապակցությամբ գործը վերսկսելու համար:
Հետևաբար, եթե բացառություն կազմող վերոգրյալ անհրաժեշտությունը բացակայում է, ապա անձի մահվան դեպքում նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործի վարույթը կարճման, անկախ նրանից, թե գործը քննության որ փուլում է գտնվում (տե´ս Օգսեն Ղազարի Մկրտչյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՐԴ/0150/01/12 որոշման 11-րդ կետը):
Մեկ այլ՝ Դ.Վարոսյանի գործով կայացված որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «Քրեական գործի վարույթը բացառող հանգամանքները նախատեսված են ՀՀ նախկին քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածով: Թեև վկայակոչված հոդվածով սահմանված հիմքերն իրենց բովանդակությամբ, կիրառման իրավական հետևանքներով տարբեր են, այնուամենայնիվ, բոլորն էլ կրում են իմպերատիվ բնույթ, և դրանցից որևէ մեկի առկայությունն արդեն իսկ բացառում է քրեական գործի վարույթը քրեական դատավարության ցանկացած փուլում (...)» (տե´ս Դավիթ Վարոսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ ՇԴ/0005/11/14 որոշման 21-րդ կետը):
ՀՀ Սահմանադրական դատարանի 2017 թվականի մարտի 21-ի թիվ ՍԴՈ-1358 ոոշման համաձայն՝ «Ելնելով իրավունքի գերակայության սկզբունքից, մարդու հիմնական իրավունքների անմիջական գործողության սահմանադրական պահանջից, ինչպես նաև վիճարկվող դրույթի ընդհանուր տրամաբանությունից, մինչև ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից համապատասխան իրավակարգավորումներ սահմանելը, իրավակիրառ պրակտիկան պետք է առաջնորդվի այն մոտեցմամբ, որ անձի մահվան հիմքով քրեական հետապնդում չիրականացնելու կամ գործի վարույթը կարճելու դեպքում անհրաժեշտ է այդ մասին իրազեկել նրա մերձավոր ազգականին, ապահովել վերջինի դիրքորոշման լսելիությունը, մահացածի իրավունքների վերականգնման անհրաժեշտության դեպքում քրեական գործի վարույթը շարունակելու` նրա պահանջի բավարարումը և մասնակցությունը մահացածի իրավունքների պաշտպանության և նրա մեղավորության հարցը պարզելուն ուղղված դատավարության ողջ ընթացքում»:
Դատարանն արձանագրում է, որ մահվան ակտի համաձայն՝ Ա․Գրիգորյանը մահացել 2021 թվականի ապրիլի 3-ին, վերջինիս օրինական ներկայացուցիչ է ճանաչվել Ռուզաննա Հարությունյանը, որը մահացել է 2025 թվականի մայիսի 7-ին։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը Անահիտ Գրիգորյանի թոռանը՝ Գագիկ Հարությունյանին ճանաչվել է նրա օրինական ներկայացուցիչ, ով չի առարկել Անահիտ Գրիգորյանի նկատմամբ քրեական հետապնդման դադարեցմանը։
Վերոգրյալ նորմերի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ բացակայում է Ա․Գրիգորյանի իրավունքների վերականգման նպատակով վարույթը շարունակելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև առկա չէ այլ անձանց նկատմամբ նոր ի հայտ եկած հանգամանքների կապակցությամբ գործը վերսկսելու անհրաժեշտություն:
Այսպիսով, հաշվի առնելով, որ սույն գործով առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետով նախատեսված քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք՝ Դատարանը գտնում է, որ Անահիտ Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 5-րդ կետերով քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել և քրեական գործի վարույթը կարճել՝ Ա․Գրիգորյանի մահվան հիմքով:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 13-րդ, 33-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Անահիտ Բագրատի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 188-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 5-րդ կետերով քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական գործի (69110625) վարույթը կարճել՝ նրա մահվան հիմքով։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ