Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0947/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
14.5
Պատասխանող
Նարեկ Պետրոսյան Իշխանի
Նարեկ Պետրոսյան Իշխանի
Նարեկ Պետրոսյան
Նարեկ Պետրոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մարտին Արզումանյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 355 Մաս 1
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մարտին Արզումանյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-12-08 | 16:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-09-03 | 17:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-28 | 17:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-07-07 | 15:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-20 | 15:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-11 | 13:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-23 | 15:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-04-02 | 14:30 | 1 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/0947/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«04» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝
Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Դ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
պաշտպա Կ․ԲԵԳՋԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ն․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1991 թվականի ապրիլի 24-ին Երևան քաղաքում ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցի 29-րդ շենքի 63-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոցներ կիրառված են վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելըք,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։
2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ձերբակալված Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ։
2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին դատարան ներկայացնելու նպատակով ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է։
2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին և թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ մեկ ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվել է 2025 թվականի մարտի 4-ից։
2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11149825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 19-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։
2025 թվականի մարտի 20-ին թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին:
2025 թվականի ապրիլի 23-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխելու մասին: Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
2025 թվականի մայիսի 2-ին Դատարան է ստացվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետի գրությունը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։
2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխելու մասին և մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի կատարման համար, որ նա, չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Վկա Սամվել Մամիկոնյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին օպերատիվ տեղեկություն է ստացել, որ 3-րդ մասում՝ հասցեն այժմ չի կարող մտաբերել, զենքով մարդ կա։ Գնացել է այնտեղ, նկատել Նարեկին, ով մտել է շքամուտք: Նարեկն իրեն տեսնելուց հետո քայլերն արագացրել է և մտել շենք, իսկ ինքը նրա հետևից գնացել և տեսել է, որ նրա մոտ գտնվող զենքն այլևս ձեռքը չէ: Ինքը հարցրել է, թե ուր է, Նարեկը հարցրել է, թե ինչը, ինքը պատասխանել է՝ զենքը, ասել է՝ ինչ զենք, ինքն էլ ասել է, որ «նոր որ ձեռքդ էր, ես տեսա»։ Հետո օժանդակ ուժեր է կանչել, ովքեր նրան ձերբակալել և տեղափոխել են ոստիկանության Շենգավիթի բաժին։ Օպերատիվ տեղեկությունները ստանալիս չի իմացել, թե ինչ զենքի մասին է խոսքը։ Նարեկի մոտ ավտոմատ էր, որը դրված էր նրա հագուստի մեջ, որը և նկատելի էր. զենքի և կոթն էր երևում, և ծայրը։ Երբ Նարեկն իրեն տեսել է, նույն ուղղությամբ շարունակել է գնալ, սակայն չի կարող ասել, թե մինչ այդ նա ուր էր ցանկանում գնալ։ Իրեն տեսնելուց քայլերն արագացրել է, իսկ ինքն այդ պահին որևէ գործողություն չի արել, ձայն չի տվել, քանի որ մտածել է՝ շենքերի բակ է, կարող է այդ ավտոմատը գործի գցի, բազմաթիվ քաղաքացիներ կային, որ կարող էին տուժել, նաև ինքը, քանի որ զինված չէր։ Օպերատիվ տեղեկությունը ստանալուց 5-6 րոպե հետո հասել է դեպքի վայր, իսկ օպերատիվ տվյալում անձի անուն չի նշվել։ Ինքը կանգնած է եղել, Նարեկը եկել և իր կողքով անցել է, որի ընթացքում Նարեկն ու ինքը միմյանց նկատել են: Ինքը ցույց չի տվել, որ նկատել է, բայց Նարեկը, իրեն նկատելով, քայլերն արագացրել է։ Արդեն շենքում նկատել է, որ նա առանց զենք է, և նոր միայն մոտեցել է նրան։ Նարեկը շենքում դուռ է թակել, սակայն որևէ մեկը չի արձագանքել։ Նարեկը չի փորձել փախուստի դիմել: Ինքը կանչել է եղբորը, ով ևս ոստիկանությունում է աշխատում, և երբ եղբայրը եկել է, ասել է, որ սպասի այդտեղ, ինքը ոտքով բարձրացել է և տեսել, որ 3-4-րդ հարկի աստիճանների միջնամասում դրված էր զենքը։ Զենքը տեսնելուց հետո Նարեկն ասել է, որ գտել էր այն և ցանկանում էր հանձնել ոստիկանություն: Եթե ինքը նրան զենքով չտեսներ, նրա հետևից չէր գնա: Դեպքի ժամանակ ինքը քրեական ոստիկանությունում է աշխատելիս եղել, և հնարավոր է, որ Նարեկն իրեն դեմքով ճանաչեր: Առաջին հարկում է նրան տեսել, վերևից իջնում էր, ինքը Նարեկից ուշ է մտել մուտք։ Հենց իջել է, շենք մտնելիս առաջին աջ կողմի դուռն է ծեծել, ասել է, որ ընկերոջ տունն է, բայց դուռը չեն բացել։ Նարեկն ասել է «ես քեզ ճանաչում եմ, գիտեմ», ինքն էլ ասել է, որ չի ճանաչում նրան, ասել է, որ հնարավոր է՝ եղբոր հետ է խառնում, բայց ինքն էլ է ոստիկանության աշխատող։ Մինչ եղբոր գալը չի թողել, որ Նարեկը դուրս գա, վերև բարձրանա, ոչ ոք չի եղել այնտեղ, ինքը մարդ չի տեսել։ Երբ ներս մտնելուց Նարեկն իրեն ասել է, որ ճանաչում է իրեն, իրեն արդեն պարզ է եղել, որ Նարեկը գիտի, թե ինքն ով է, ինքն էլ ներկայացել է։
Քրեական գործի նյութերում առկա տեսագրությունը հետազոտվեց վկայի հարցաքննության ընթացքում, որի կապակցությամբ վկան նշեց, որ մոտ 20 վայրկյան է տեսել նրան, որից հետո նա մտել է շքամուտք։ Ինքը նախապես չի իմացել, թե ով է զենքով, սակայն Նարեկի մոտ ավտոմատ է տեսել և այդպես հասկացել, որ օպերատիվ տվյալները վերաբերելի են նրան։ Ըստ իրեն՝ Ն․Պետրոսյանի կողմից շենք մտնելուց հետո բարձրանալն ու իջնելը մոտ մեկ րոպե է տևել։ Նա վազելով է բարձրացել, քանի որ, երբ իջել է, շունչը կտրվում էր, ասել է, որ ասթմա ունի, ասել է, որ ծխախոտ է ուզում:
- Հիմնական դատալսումների ընթացքում մասնակի հրապարակվեց վկա Ս.Մամիկոնյանի հարցաքննության տեսագրությունը, համաձայն որի՝ վկան հայտնել է, որ օպերատիվ տեղեկություն է ստացել, որ հենց այդ պահին զենքով՝ ինքնաձիգով, զինված մարդ կա, որը շրջում է շենքի բակում, անմիջապես գնացել է դեպքի վայր, կապ է հաստատել եղբոր հետ, ով նույնպես ոստիկանության աշխատակից է։
- Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը զբաղեցնում է ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի պետի տեղակալի պաշտոնը։ Դեպքի օրը հստակ չի հիշում, մարտ ամսի սկիզբն էր կամ փետրվար ամիսը, երբ եղբայրը զանգահարել և հայտնել է, որ տեղեկություններ ունի կամ տեսել է ինքնաձիգով մարդ, որից հետո ինքը շատ արագ մոտեցել է դեպքի վայր: Երբ եղբայրը Նարեկի հետ շքամուտքի դիմաց կանգնած էր, ոչինչ Նարեկի մոտ չկար, և եղբայրը հարցրել է, թե որտեղ է, հարցրել է ինչը, իրենք ենթադրել են, որ զենքը հագուստների մեջ պահած բարձրացել է վերև, կամ մեկին տվել է կամ դրել մի տեղ։ Եղբայրը մի քանի քայլ առաջ ընկած բարձրացել է վերև, ինքն էլ է բարձրացել Նարեկի հետ, 3-րդ և 4-րդ հարկերի արանքում եղած հարթակում նկատել են ինքնաձիգը՝ գազի խողովակի հետևում հենված։ Ինքնաձիգը մասնատված չէր, մեջը կար փամփշտատուփ, հետո իմացել է, որ քսանքանի հատ փամփուշտ կա մեջը, բայց իրենք ձեռք չեն տվել, քանի որ սկզբից Նարեկը հերքում էր և հայտնում տեղյակ չէ ինքնաձիգի գոյության մասին: Իրենք չեն դիպչել ինքնաձիգին, քանի որ քննչական գործողություն պետք է կատարվեր, փորձաքննություն նշանակվեր: Սկզբում Նարեկն ասում էր՝ տեղյակ չէ, հետո բառացի չի ասել, բայց երբ ինքնաձիգի մոտ կանգնած էին, հասկացնում էր, որ իրենն է, ինքն է դրել այդտեղ։ Հետո Նարեկն իրեն հանգիստ է պահել, փախուստի չի դիմել, որից հետո ոստիկանները նրան ձերբակալել և տեղափոխել են ոստիկանության Շենգավիթի բաժին, կազմել համապատասխան փաստաթղթերը և տարել քննչական բաժին։ Բարձրանալիս Նարեկը չի հայտնել, թե զենքը որտեղ է, սկզբում նա ասում էր ինչ զենք, ծանր էր շնչում, երևի կամ վախեցած էր կամ առողջական խնդիր ուներ, հետո իրար հետ վերև են բարձրացել։ Եղբայրն իրեն ասել է, որ ինքը երբ նկատել է Նարեկին, նա վազելով գնացել, մտել է շքամուտք, որը իր կարծիքով ամենահարմար տեղն է եղել նրա համար թաքնվելու համար: Զենքը տեսնելուց հետո Նարեկը որպես այդպիսին հայտարարություն չի արել, ուղիղ չի ասել, որ իրենն է, բայց խոսքով հասկացրել է։
- Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 1-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ շքամուտքում մասնակից Ս․Մամիկոնյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ 3-րդ ու 4-րդ հարկերի միջյանկալ աստիճանավանդակների հատվածում՝ անմիջապես պատի անկյունում, կանգնեցված վիճակում դրված էր ինքնաձիգ իր պահատուփով և թվով 28-հատ փամփուշտներով։
- Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 1-ին տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ տեսագրության վերևի հատվածում աջակողմյան մասում առկա է 01.03.2025թ. գրառումը: Տեսագրության տեսադաշտն ուղղված է շենքը, որտեղ երևում է բակային հատվածը, 17:20:43 վայրկյանին երևում է անձ/1-ը, ով միջահասակ, սև վերարկուով, սև տաբատով, սև կոշիկներով է, գլխին կրում է սև գույնի գլխարկ, աջ ձեռքին ունի ինքնաձիգին նմանվող իր: Արագ քայլերով հեռանում է դեպի տեսախցիկի ձախակողմյան հատվածը: Մասնակիցը հայտնել է, որ վերոնկարագրված անձին ինքը չի ճանաչում և չի տեսել դեպքի վայրում: 2-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:21:13 վայրկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է անձ/2-ը, ով միջահասակ է, վերարկուով, սև տաբատով և սև գույնի կոշիկներով, արագացված քայլերով գնում է այն նույն տեղը, որտեղ որ 1-ին տեսագրությունում գնացել է անձ/1-ը: Մասնակից Սամվել Մամիկոնյանը հայտնել է, որ տեսագրության մեջ երևացող միջահասակ, սև վերարկուով, սև տաբատով և սև գույնի կոշիկներով այն անձը, ով արագացված քայլերով գնում է դեպի մյուս անձի հետևից, հանդիսանում է Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը, ով ինքնաձիգը ձեռքին գնացել է Մանանդյան 2Ա շենքի 2-րդ շքամուտք, բարձրացել վերև և 3-րդ ու 4-րդ հարկերի միջնամասում դրել ինքնաձիգը: 3-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:22:00 վայրկյանին անձ/2-ը դուրս է գալիս նույն տեղից, արդեն ինքնաձիգին նմանվող իրը ձեռքում, հետևից էլ անձ/1-ը: Քայլում են մինչև շենքի վերջը, այնուհետև անձ/1-ը շրջվում է դեպի ձախ, իսկ անձ/2-ը ինքնաձիգի նմանվող իրը տեղավորում է վերարկուի մեջ, քայլում դեպի անձ/1-ը: Մասնակիցը հայտնել է, որ վերոնկարագրված անձ/2-ը հանդիսանում է Նարեկ Պետրոսյանը, ով դուրս է գալիս նույն տեղից, արդեն ինքնաձիգն իր ձեռքում, քայլում է մինչև շենքի վերջը և ցանկանում է ինքնաձիգը տեղադրել իր բաճկոնի մեջ: 4-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:26:50 վայրկյանին անձ/2-ը տեսագրության ձախ հատվածից վազում է դեպի իր դիմացի շենքի մուտք և մտնում շքամուտք: Նրա հետևից 17:27:00 վայրկյանին գնում է անձ, ով հեռախոսով է խոսում, տվյալ անձը միջահասակ է, սև սպորտային բաճկոնով, սև տաբատով, սև կոշիկներով: Այդ պահին հեռախոսով խոսելով մտնում է շքամուտք, այնուհետև դուրս է գալիս, աջ ու ձախ քայլում և միաժամանակ հեռախոսով խոսում։ Մասնակիցը զննելով տեսագրությունը՝ հայտնել է, որ անձ/2-ը, ով տեսագրության ձախ հատվածից վազում է դեպի իր դիմացի շենքի մուտք և մտնում շքամուտք, հանդիսանում է Նարեկ Պետրոսյանը, ով իրեն տեսնելով արագացնում է քայլերը, մտնում շենքի շքամուտք, բարձրանում ու 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում դնում ինքնաձիգը և նորից իջնում առաջին հարկ: Ինչից հետո Նարեկ Պետրոսյանը իր հետ սպասում է շենքի շքամուտքի դիմաց այն ժամանակ մինչև մոտենում է իր եղբայր Սերգել Մամիկոնյանը։
- Դատաձգաբանական փորձաքննության թիվ 476-25 եզրակացությունը, որի հետևություններ բաժնի համաձայն՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգը հանդիսանում է նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության «AK-74» տեսակի «1310181» համարի 5,45մմ /5,45x39/ տրամաչափի ակոսափող ինքնաձիգ, ձևափոխված չէ, պիտանի է կրակելու համար, ռազմամթերք չի հանդիսանում, հանդիսանում է ակոսափող հրազեն:
Փորձաքննության ներկայացված թվով 28 հատ փամփուշտները հանդիսանում են /5,45x39/ տրամաչափի փամփուշտներ՝ գործարանային արտադրության 5,45մմ նախատեսված «AK-74» տեսակի ինքնաձիգներից, «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից /այդ թվում՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգից/ կրակվելու համար, պիտանի են կրակելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։ Փամփուշտների պարկուճների հատակային մասում առկա են հետևյալ գործարանային դրոշմվածքները, թվով 6 հատի՝ «60 78», թվով 5 հատի՝ «60 93», թվով 4 հատի՝ «539 81», թվով 3 հատի՝ «3 77», թվով 2 հատի՝ «270 81», թվով 2 հատի՝ «3 86», թվով 1 հատի՝ «60 81», թվով 1 հատի՝ «17 82», թվով 1 հատի՝ «270 82», թվով 1 հատի՝ «17 75», թվով 1 հատի՝ «539 75», թվով 1 հատի՝ «539 86», որոնցից «60», «539», «3», «270», «17» դրոշմվածքներն արտադրող գործարանների ծածկագրերն են, իսկ «78», «93», «81», «77», «86», «82», «75» դրոշմվածքներն արտադրման տարեթվերի /համապատասխանաբար՝ 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ./ վերջին երկու հատ նիշերն են:
3. Փորձաքննության ներկայացված թվով 1 հատ պահեստատուփը հանդիսանում է գործարանային արտադրության պահեստատուփ՝ նախատեսված 5,45մմ /5,45x39/ տրամաչափի Կալաշնիկովի կոնստրուկցիայի ինքնաձիգների /այդ թվում՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգի/ համար, պիտանի է նպատակային օգտագործման համար, ռազմամթերք կամ հրազենի հիմնական բաղկացուցիչ մաս չի հանդիսանում:
- Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 11138525 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքի, 3-րդ և 4-րդ աստիճանավանդակների հատվածում թողած ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 11138525 քրեական վարույթով դեպքի վայրի լազերային սկավառակը ճանաչվել է արտավարութային փաստաթուղթ և պահվել քրեական վարույթում։
- Հիմնական դատալսումների ընթացքում զննվել են իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները։
- Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում հրապարակվեցին Ն․Պետրոսյանի նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որոնց․
2025 թվականի մարտի 3-ին որպես ձերբակալված հարցաքննվելիս Նարեկ Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին՝ իր հիշելով ժամը՝ 17:00-ի սահմաններում, իր անձնական գործերով գտնվել է Շենգավիթ վարչական շրջանի տարածքում, իր կողմից նշած ժամին անցնելիս է եղել Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25 շենքի դիմացով, քայլել է դեպի Մանանդյան 25Ա շենքի դիմաց գործող երեխանների զարգացման կենտրոնի մոտ, անցնելիս է եղել և այդ պահին իր կողմից նշված կենտրոնի կողքի հատվածից նկատել է գետնին դրված ինքնաձիգ՝ պահատուփով։ Քանի որ իր կողմից նշած վայրում լինում են երեխաներ՝ ինքը արագ կերպով վերցրել է ինքնաձիգը, որպեսզի հայտնի ոստիկանություն, սակայն իր մոտ բջջային հեռախոս առկա չի եղել, այդ իսկ պատճառով քայել է դեպքի մոտակա շքամուտք և բարձացել և իր մոտ առկա ինքաձիգը դրել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում՝ անմիջապես պատի անկյունում, որ կարողանա թակել վերոնշված շենքի հարևաններից մեկի դուռը, որպեսզի զանգահարեն ոստիկանություն և հայտնի զենքի մասին: Իսկ ինչ վերաբերվում է թե ինչի համար է ինքնաձիգը դրել շենքի 4-րդ և 3-րդ հարկերի միջնամասում, հայտնել է, որ բնակարանների դուռը թակելու ժամանակ իր մոտ չլինի, որպեսզի վախի զգացում չառաջացնի բնակիչների մոտ և դուռը բացեն: Ինչպես նշել է, թակել է բնակարանի դռները, սակայն ոչ ոք չի բացել դուռ և այդ պահին, երբ ինքը թակել է առաջին հարկի դռները, այդ ժամանակ մոտեցել է քաղաքացիական հագուստով երիտասարդ տղա և ներկայացել ոստիկանության աշխատակից և խնդրել է սպասել և ինքը սպասել է այնքան, մինչև մոտեցել են այլ ծառայողներ և իրեն բերման ենթարկել ՀՀ ոստիկանություն Շենգավիթի բաժին: Ինքը հայտնել է, որ հանցանք չի գործել, ինքը ընդամենը ցանկացել է ինքնաձիգը հեռու պահել երեխաններից:
2025 թվականի մարտի 4-ին որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս Նարեկ Պետրոսյանը իրեն ներկայացված մեղադրանքում դիրքորոշում չի հայտնել, պնդել է նախկին ցուցմունքը և օգտվելով իր իրավունքից չի ցանկացել ցուցմունք տալ:
- Մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց ցուցմունք տալու մտադրության մասին և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ զենքը գտնելուց հետո շքամուտք չի մտնում, այլև քայլում է հակառակ կողմ, դուրս է գալիս դեպի փողոց, որպիսի հանգամանքը տեսանելի է նաև տեսանյութում: Երկու աղջիկ են այդ ժամանակ անցել, ովքեր նկատել են իրեն զենքը պահելու ընթացքում և վայ-վույ արել: Ինքը ցանկացել է գնալ իրենց տան կողմ, սակայն հիշել է, որ բանալի չկար մոտը, դրա համար էլ թեքվել, եկել ու մտել է այդտեղ։ Արագ է եկել դեպի շքամուտք, քանի որ երբ փողոց է դուրս եկել, մարդիկ տեսել են, վայ-վույ արել, դրա համար է արագ եկել, որ ավելորդ խուճապ չլինի։ Մինչ շքամուտք մտնելը, ինքը ոստիկանության աշխատակցին չի տեսել, սակայն փողոցի վրա այլ մարդիկ կային՝ աղջիկներ, կանայք, որի համար և ի սկզբանե փողոցից շտապ եկել և մտել է շքամուտք։
- Փորձագետի թիվ 070-042 եզրակացությունը, որի հետևություններ բաժնի համաձայն՝ ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ1/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված ինքնաձիգի փակաղակի+ապահովիչ հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ2/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ3/ ԴՆԹ անջատվել է խառնուրդով, որն առաջացել է առնվազն երկու անձանցից:
Ներկայացված թվով 28 փամփուշտներից /Գ4/, սև անթև մայկայի վերին ազատ եզրերից /Գ5/ նմուշառված քսվածքներից գենետիկական նույնականացման համար պիտանի ԴՆԹ չի անջատվել /քայքայված, դեգրադացված ԴՆԹ/:
Մոլեկուլային գենետիկական նույնականացման փորձաքննության արդյունքները ցույց տվեցին հետևյալը՝
1. Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից և փակաղակի+ապահովիչ հատվածներից անջատված՝ յուրաքանչյուրն արական սեռի մեկ անձից առաջացած ԴՆԹ-ները 99,999999% հավանականությամբ համընկնում են միմյանց, հետևաբար առաջացել են միևնույն տղամարդուց /անհայտ տղամարդ/:
2. Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված քսվածքից անջատված ԴՆԹ-ների խառնուրդում դիտվում է վերոնշյալ անհայտ տղամարդուն բնորոշ գենետիկական բնութագիրը, ինչպես նաև դիտվում է առնվազն ևս մեկ այլ տղամարդու գենետիկական բնութագիր:
Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ1/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված ինքնաձիգի փակաղակի+ապահովիչ հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ2/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ3/ ԴՆԹ անջատվել է խառնուրդով, որն առաջացել է առնվազն երկու անձանցից:
Ներկայացված թվով 28 փամփուշտներից /Գ4/, սև անթև մայկայի վերին ազատ եզրերից /Գ5/ նմուշառված քսվածքներից գենետիկական նույնականացման համար պիտանի ԴՆԹ չի անջատվել /քայքայված, դեգրադացված ԴՆԹ/:
Մոլեկուլային գենետիկական նույնականացման փորձաքննության արդյունքները ցույց տվեցին հետևյալը՝
1. Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից և փակաղակի+ապահովիչ հատվածներից անջատված՝ յուրաքանչյուրն արական սեռի մեկ անձից առաջացած ԴՆԹ-ները 99,999999% հավանականությամբ համընկնում են միմյանց, հետևաբար առաջացել են միևնույն տղամարդուց /անհայտ տղամարդ/:
2. Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված քսվածքից անջատված ԴՆԹ-ների խառնուրդում դիտվում է վերոնշյալ անհայտ տղամարդուն բնորոշ գենետիկական բնութագիրը, ինչպես նաև դիտվում է առնվազն ևս մեկ այլ տղամարդու գենետիկական բնութագիր:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել,
- Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 1171177 որոշումը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ունի 3-րդ կարգի հաշմանդամություն, հաշմանդամությունը սահմանվել է մինչև 2016 թվականի հուլիսի 1-ը,
- Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 12131995 որոշումը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ունի 3-րդ կարգի հաշմանդամություն, հաշմանդամությունը սահմանվել է մինչև 2017 թվականի հուլիսի 1-ը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի զինվորական գրքույկի պատճենը,
- «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն ՓԲԸ ընդհանուր և լապարասկոպիկ վիրաբուժական բաժանմունքից տրված էպիկրիզը, համաձայն որի՝ Ն.Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է սուր քարային խոլեցիստիտ, 2019 թվականի հուլիսի 30-ին շտապ կարգով հետազոտվել է, հետվիրահատական շրջանն անցել է հարթ,
- Առողջական վիճակի հետազոտման ակտը, համաձայն որի՝ Ն.Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է բրոնխիալ ասթմա, խառը ձև ոչ կայուն ռեմիսիայի շրջանում, խառը վենտիլիացիոն անբավարարություն օբստրուկցիայի զգալի գերակշռումով, ՇԱ 2-րդ աստիճան։
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Նարեկ Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ապօրինի ձեռք բերելը և հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրելը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը,
- Նարեկ Պետրոսյանի առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության»:
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հուլիսի 7-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Առաքելյանի վերաբերյալ 2025 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով արձանագրել է հետևյալը.
«(…) [Ա]պացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
(…) Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ (…) [Դա] ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։ (…)
[Հ]անցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: (…) [Մ]եղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: (…)
(…) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով` պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում Նարեկ Պետրոսյանի կողմից «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալով ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, և ռազմամթերք հանդիսացող 28 փամփուշտներ, ապօրինի ձեռք բերելու և ապօրինի կրելու փաստը, որը, ի թիվս այլ փաստական տվյալների, հաստատվում է վկաներ Սամվել Մամիկոնյանի և Սերգեյ Մամիկոնյանի ցուցմունքներով, դեպքի վայրի, տեսագրության զննության արձանագրություններով, փորձագետի եզրակացություններով, ինչպես նաև մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանի նախաքննության և հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքներով:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի ցուցմունքով հայտնած այն տեղեկություններին, որ նա, ինքնաձիգը գտնելով, ցանկացել է այն զերծ պահել երեխաներից, ուստի մտադրվել է այն հանձնել ոստիկանությանը, ապա Դատարանը մեղադրյալի ցուցմունքն արժանահավատ չի գնահատում, հաշվի առնելով, որ նախ այդ հանգամանքի մասին վկայող տվյալներ և տեղեկություններ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, այլև դրանք հերքվում են ինչպես տեսագրությամբ, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով հայտնած տվյալներով, առավել ևս մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի՝ տեսագրությամբ արձանագրված գործողությունների համակողմանի վերլուծությամբ, ուստի անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չեն: Այլ կերպ ասած՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրական բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքի կողմի համար դրանք հերքելու, իսկ դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն:
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝ պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
(...)»։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
(…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, և փաստում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սանկցիան նախատեսում է նաև ազատության սահմանափակման և կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատժատեսակներ, սակայն դրանք Դատարանի գնահատմամբ չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները և տվյալ դեպքում բավարար չեն պատժի նշանակման ու դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակները ու պահանջներն իրագործելու համար։ Դատարանը, հոդվածի սանկցիայով սահմանված նշված պատժատեսակները կիրառելի չի համարում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված հրազենի, ռազմամթերքի տեսակը և քանակը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանը կրել է լիցքավորված հրազենը։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու, այդ թվում՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է, 2025 թվականի մարտի 4-ին ազատ է արձակվել, իսկ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը դատարան ներկայացնելու նպատակով կրկին ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց մեկ ամիս ժամկետով կալանքը կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին, իսկ 2025 թվականի ապրիլի 23-ին՝ նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, Ն․Պետրոսյանը անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը փոխելու, վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները կիրառելու մասին, իսկ Ն․Պետրոսյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավակարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգի՝ պահունակով, և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված դեպքի վայրի լազերային սկավառակը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը պետք է վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով վարութային հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարութային ծախսեր են՝
(...)
2) փորձագետի և թարգմանչի վարձատրության գումարները.
(...)
2. Հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պետական միջոցների հաշվին, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: Մասնավոր մեղադրանքով վարութային ծախսերի բաշխման կարգը որոշում է դատարանը:
3. Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա:
(...)»։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է դատաձգաբանական փորձաքննություն, և պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 2431 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի անվճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն, Դատարանը վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դնում է դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի վրա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 98-100-րդ 347-350-րդ, 352-353-րդ և 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով:
Ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել Ն․Պետրոսյանին սույն դատավճռի հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ինքնաձիգի՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարութային ծախսեր:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«04» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝
Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Դ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
պաշտպա Կ․ԲԵԳՋԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ն․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1991 թվականի ապրիլի 24-ին Երևան քաղաքում ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցի 29-րդ շենքի 63-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոցներ կիրառված են վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելըք,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։
2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ձերբակալված Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ։
2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին դատարան ներկայացնելու նպատակով ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է։
2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին և թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ մեկ ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվել է 2025 թվականի մարտի 4-ից։
2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11149825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 19-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։
2025 թվականի մարտի 20-ին թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին:
2025 թվականի ապրիլի 23-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխելու մասին: Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
2025 թվականի մայիսի 2-ին Դատարան է ստացվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետի գրությունը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։
2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխելու մասին և մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի կատարման համար, որ նա, չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Վկա Սամվել Մամիկոնյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին օպերատիվ տեղեկություն է ստացել, որ 3-րդ մասում՝ հասցեն այժմ չի կարող մտաբերել, զենքով մարդ կա։ Գնացել է այնտեղ, նկատել Նարեկին, ով մտել է շքամուտք: Նարեկն իրեն տեսնելուց հետո քայլերն արագացրել է և մտել շենք, իսկ ինքը նրա հետևից գնացել և տեսել է, որ նրա մոտ գտնվող զենքն այլևս ձեռքը չէ: Ինքը հարցրել է, թե ուր է, Նարեկը հարցրել է, թե ինչը, ինքը պատասխանել է՝ զենքը, ասել է՝ ինչ զենք, ինքն էլ ասել է, որ «նոր որ ձեռքդ էր, ես տեսա»։ Հետո օժանդակ ուժեր է կանչել, ովքեր նրան ձերբակալել և տեղափոխել են ոստիկանության Շենգավիթի բաժին։ Օպերատիվ տեղեկությունները ստանալիս չի իմացել, թե ինչ զենքի մասին է խոսքը։ Նարեկի մոտ ավտոմատ էր, որը դրված էր նրա հագուստի մեջ, որը և նկատելի էր. զենքի և կոթն էր երևում, և ծայրը։ Երբ Նարեկն իրեն տեսել է, նույն ուղղությամբ շարունակել է գնալ, սակայն չի կարող ասել, թե մինչ այդ նա ուր էր ցանկանում գնալ։ Իրեն տեսնելուց քայլերն արագացրել է, իսկ ինքն այդ պահին որևէ գործողություն չի արել, ձայն չի տվել, քանի որ մտածել է՝ շենքերի բակ է, կարող է այդ ավտոմատը գործի գցի, բազմաթիվ քաղաքացիներ կային, որ կարող էին տուժել, նաև ինքը, քանի որ զինված չէր։ Օպերատիվ տեղեկությունը ստանալուց 5-6 րոպե հետո հասել է դեպքի վայր, իսկ օպերատիվ տվյալում անձի անուն չի նշվել։ Ինքը կանգնած է եղել, Նարեկը եկել և իր կողքով անցել է, որի ընթացքում Նարեկն ու ինքը միմյանց նկատել են: Ինքը ցույց չի տվել, որ նկատել է, բայց Նարեկը, իրեն նկատելով, քայլերն արագացրել է։ Արդեն շենքում նկատել է, որ նա առանց զենք է, և նոր միայն մոտեցել է նրան։ Նարեկը շենքում դուռ է թակել, սակայն որևէ մեկը չի արձագանքել։ Նարեկը չի փորձել փախուստի դիմել: Ինքը կանչել է եղբորը, ով ևս ոստիկանությունում է աշխատում, և երբ եղբայրը եկել է, ասել է, որ սպասի այդտեղ, ինքը ոտքով բարձրացել է և տեսել, որ 3-4-րդ հարկի աստիճանների միջնամասում դրված էր զենքը։ Զենքը տեսնելուց հետո Նարեկն ասել է, որ գտել էր այն և ցանկանում էր հանձնել ոստիկանություն: Եթե ինքը նրան զենքով չտեսներ, նրա հետևից չէր գնա: Դեպքի ժամանակ ինքը քրեական ոստիկանությունում է աշխատելիս եղել, և հնարավոր է, որ Նարեկն իրեն դեմքով ճանաչեր: Առաջին հարկում է նրան տեսել, վերևից իջնում էր, ինքը Նարեկից ուշ է մտել մուտք։ Հենց իջել է, շենք մտնելիս առաջին աջ կողմի դուռն է ծեծել, ասել է, որ ընկերոջ տունն է, բայց դուռը չեն բացել։ Նարեկն ասել է «ես քեզ ճանաչում եմ, գիտեմ», ինքն էլ ասել է, որ չի ճանաչում նրան, ասել է, որ հնարավոր է՝ եղբոր հետ է խառնում, բայց ինքն էլ է ոստիկանության աշխատող։ Մինչ եղբոր գալը չի թողել, որ Նարեկը դուրս գա, վերև բարձրանա, ոչ ոք չի եղել այնտեղ, ինքը մարդ չի տեսել։ Երբ ներս մտնելուց Նարեկն իրեն ասել է, որ ճանաչում է իրեն, իրեն արդեն պարզ է եղել, որ Նարեկը գիտի, թե ինքն ով է, ինքն էլ ներկայացել է։
Քրեական գործի նյութերում առկա տեսագրությունը հետազոտվեց վկայի հարցաքննության ընթացքում, որի կապակցությամբ վկան նշեց, որ մոտ 20 վայրկյան է տեսել նրան, որից հետո նա մտել է շքամուտք։ Ինքը նախապես չի իմացել, թե ով է զենքով, սակայն Նարեկի մոտ ավտոմատ է տեսել և այդպես հասկացել, որ օպերատիվ տվյալները վերաբերելի են նրան։ Ըստ իրեն՝ Ն․Պետրոսյանի կողմից շենք մտնելուց հետո բարձրանալն ու իջնելը մոտ մեկ րոպե է տևել։ Նա վազելով է բարձրացել, քանի որ, երբ իջել է, շունչը կտրվում էր, ասել է, որ ասթմա ունի, ասել է, որ ծխախոտ է ուզում:
- Հիմնական դատալսումների ընթացքում մասնակի հրապարակվեց վկա Ս.Մամիկոնյանի հարցաքննության տեսագրությունը, համաձայն որի՝ վկան հայտնել է, որ օպերատիվ տեղեկություն է ստացել, որ հենց այդ պահին զենքով՝ ինքնաձիգով, զինված մարդ կա, որը շրջում է շենքի բակում, անմիջապես գնացել է դեպքի վայր, կապ է հաստատել եղբոր հետ, ով նույնպես ոստիկանության աշխատակից է։
- Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը զբաղեցնում է ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի պետի տեղակալի պաշտոնը։ Դեպքի օրը հստակ չի հիշում, մարտ ամսի սկիզբն էր կամ փետրվար ամիսը, երբ եղբայրը զանգահարել և հայտնել է, որ տեղեկություններ ունի կամ տեսել է ինքնաձիգով մարդ, որից հետո ինքը շատ արագ մոտեցել է դեպքի վայր: Երբ եղբայրը Նարեկի հետ շքամուտքի դիմաց կանգնած էր, ոչինչ Նարեկի մոտ չկար, և եղբայրը հարցրել է, թե որտեղ է, հարցրել է ինչը, իրենք ենթադրել են, որ զենքը հագուստների մեջ պահած բարձրացել է վերև, կամ մեկին տվել է կամ դրել մի տեղ։ Եղբայրը մի քանի քայլ առաջ ընկած բարձրացել է վերև, ինքն էլ է բարձրացել Նարեկի հետ, 3-րդ և 4-րդ հարկերի արանքում եղած հարթակում նկատել են ինքնաձիգը՝ գազի խողովակի հետևում հենված։ Ինքնաձիգը մասնատված չէր, մեջը կար փամփշտատուփ, հետո իմացել է, որ քսանքանի հատ փամփուշտ կա մեջը, բայց իրենք ձեռք չեն տվել, քանի որ սկզբից Նարեկը հերքում էր և հայտնում տեղյակ չէ ինքնաձիգի գոյության մասին: Իրենք չեն դիպչել ինքնաձիգին, քանի որ քննչական գործողություն պետք է կատարվեր, փորձաքննություն նշանակվեր: Սկզբում Նարեկն ասում էր՝ տեղյակ չէ, հետո բառացի չի ասել, բայց երբ ինքնաձիգի մոտ կանգնած էին, հասկացնում էր, որ իրենն է, ինքն է դրել այդտեղ։ Հետո Նարեկն իրեն հանգիստ է պահել, փախուստի չի դիմել, որից հետո ոստիկանները նրան ձերբակալել և տեղափոխել են ոստիկանության Շենգավիթի բաժին, կազմել համապատասխան փաստաթղթերը և տարել քննչական բաժին։ Բարձրանալիս Նարեկը չի հայտնել, թե զենքը որտեղ է, սկզբում նա ասում էր ինչ զենք, ծանր էր շնչում, երևի կամ վախեցած էր կամ առողջական խնդիր ուներ, հետո իրար հետ վերև են բարձրացել։ Եղբայրն իրեն ասել է, որ ինքը երբ նկատել է Նարեկին, նա վազելով գնացել, մտել է շքամուտք, որը իր կարծիքով ամենահարմար տեղն է եղել նրա համար թաքնվելու համար: Զենքը տեսնելուց հետո Նարեկը որպես այդպիսին հայտարարություն չի արել, ուղիղ չի ասել, որ իրենն է, բայց խոսքով հասկացրել է։
- Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 1-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ շքամուտքում մասնակից Ս․Մամիկոնյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ 3-րդ ու 4-րդ հարկերի միջյանկալ աստիճանավանդակների հատվածում՝ անմիջապես պատի անկյունում, կանգնեցված վիճակում դրված էր ինքնաձիգ իր պահատուփով և թվով 28-հատ փամփուշտներով։
- Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 1-ին տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ տեսագրության վերևի հատվածում աջակողմյան մասում առկա է 01.03.2025թ. գրառումը: Տեսագրության տեսադաշտն ուղղված է շենքը, որտեղ երևում է բակային հատվածը, 17:20:43 վայրկյանին երևում է անձ/1-ը, ով միջահասակ, սև վերարկուով, սև տաբատով, սև կոշիկներով է, գլխին կրում է սև գույնի գլխարկ, աջ ձեռքին ունի ինքնաձիգին նմանվող իր: Արագ քայլերով հեռանում է դեպի տեսախցիկի ձախակողմյան հատվածը: Մասնակիցը հայտնել է, որ վերոնկարագրված անձին ինքը չի ճանաչում և չի տեսել դեպքի վայրում: 2-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:21:13 վայրկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է անձ/2-ը, ով միջահասակ է, վերարկուով, սև տաբատով և սև գույնի կոշիկներով, արագացված քայլերով գնում է այն նույն տեղը, որտեղ որ 1-ին տեսագրությունում գնացել է անձ/1-ը: Մասնակից Սամվել Մամիկոնյանը հայտնել է, որ տեսագրության մեջ երևացող միջահասակ, սև վերարկուով, սև տաբատով և սև գույնի կոշիկներով այն անձը, ով արագացված քայլերով գնում է դեպի մյուս անձի հետևից, հանդիսանում է Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը, ով ինքնաձիգը ձեռքին գնացել է Մանանդյան 2Ա շենքի 2-րդ շքամուտք, բարձրացել վերև և 3-րդ ու 4-րդ հարկերի միջնամասում դրել ինքնաձիգը: 3-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:22:00 վայրկյանին անձ/2-ը դուրս է գալիս նույն տեղից, արդեն ինքնաձիգին նմանվող իրը ձեռքում, հետևից էլ անձ/1-ը: Քայլում են մինչև շենքի վերջը, այնուհետև անձ/1-ը շրջվում է դեպի ձախ, իսկ անձ/2-ը ինքնաձիգի նմանվող իրը տեղավորում է վերարկուի մեջ, քայլում դեպի անձ/1-ը: Մասնակիցը հայտնել է, որ վերոնկարագրված անձ/2-ը հանդիսանում է Նարեկ Պետրոսյանը, ով դուրս է գալիս նույն տեղից, արդեն ինքնաձիգն իր ձեռքում, քայլում է մինչև շենքի վերջը և ցանկանում է ինքնաձիգը տեղադրել իր բաճկոնի մեջ: 4-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:26:50 վայրկյանին անձ/2-ը տեսագրության ձախ հատվածից վազում է դեպի իր դիմացի շենքի մուտք և մտնում շքամուտք: Նրա հետևից 17:27:00 վայրկյանին գնում է անձ, ով հեռախոսով է խոսում, տվյալ անձը միջահասակ է, սև սպորտային բաճկոնով, սև տաբատով, սև կոշիկներով: Այդ պահին հեռախոսով խոսելով մտնում է շքամուտք, այնուհետև դուրս է գալիս, աջ ու ձախ քայլում և միաժամանակ հեռախոսով խոսում։ Մասնակիցը զննելով տեսագրությունը՝ հայտնել է, որ անձ/2-ը, ով տեսագրության ձախ հատվածից վազում է դեպի իր դիմացի շենքի մուտք և մտնում շքամուտք, հանդիսանում է Նարեկ Պետրոսյանը, ով իրեն տեսնելով արագացնում է քայլերը, մտնում շենքի շքամուտք, բարձրանում ու 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում դնում ինքնաձիգը և նորից իջնում առաջին հարկ: Ինչից հետո Նարեկ Պետրոսյանը իր հետ սպասում է շենքի շքամուտքի դիմաց այն ժամանակ մինչև մոտենում է իր եղբայր Սերգել Մամիկոնյանը։
- Դատաձգաբանական փորձաքննության թիվ 476-25 եզրակացությունը, որի հետևություններ բաժնի համաձայն՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգը հանդիսանում է նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության «AK-74» տեսակի «1310181» համարի 5,45մմ /5,45x39/ տրամաչափի ակոսափող ինքնաձիգ, ձևափոխված չէ, պիտանի է կրակելու համար, ռազմամթերք չի հանդիսանում, հանդիսանում է ակոսափող հրազեն:
Փորձաքննության ներկայացված թվով 28 հատ փամփուշտները հանդիսանում են /5,45x39/ տրամաչափի փամփուշտներ՝ գործարանային արտադրության 5,45մմ նախատեսված «AK-74» տեսակի ինքնաձիգներից, «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից /այդ թվում՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգից/ կրակվելու համար, պիտանի են կրակելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։ Փամփուշտների պարկուճների հատակային մասում առկա են հետևյալ գործարանային դրոշմվածքները, թվով 6 հատի՝ «60 78», թվով 5 հատի՝ «60 93», թվով 4 հատի՝ «539 81», թվով 3 հատի՝ «3 77», թվով 2 հատի՝ «270 81», թվով 2 հատի՝ «3 86», թվով 1 հատի՝ «60 81», թվով 1 հատի՝ «17 82», թվով 1 հատի՝ «270 82», թվով 1 հատի՝ «17 75», թվով 1 հատի՝ «539 75», թվով 1 հատի՝ «539 86», որոնցից «60», «539», «3», «270», «17» դրոշմվածքներն արտադրող գործարանների ծածկագրերն են, իսկ «78», «93», «81», «77», «86», «82», «75» դրոշմվածքներն արտադրման տարեթվերի /համապատասխանաբար՝ 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ./ վերջին երկու հատ նիշերն են:
3. Փորձաքննության ներկայացված թվով 1 հատ պահեստատուփը հանդիսանում է գործարանային արտադրության պահեստատուփ՝ նախատեսված 5,45մմ /5,45x39/ տրամաչափի Կալաշնիկովի կոնստրուկցիայի ինքնաձիգների /այդ թվում՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգի/ համար, պիտանի է նպատակային օգտագործման համար, ռազմամթերք կամ հրազենի հիմնական բաղկացուցիչ մաս չի հանդիսանում:
- Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 11138525 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքի, 3-րդ և 4-րդ աստիճանավանդակների հատվածում թողած ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 11138525 քրեական վարույթով դեպքի վայրի լազերային սկավառակը ճանաչվել է արտավարութային փաստաթուղթ և պահվել քրեական վարույթում։
- Հիմնական դատալսումների ընթացքում զննվել են իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները։
- Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում հրապարակվեցին Ն․Պետրոսյանի նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որոնց․
2025 թվականի մարտի 3-ին որպես ձերբակալված հարցաքննվելիս Նարեկ Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին՝ իր հիշելով ժամը՝ 17:00-ի սահմաններում, իր անձնական գործերով գտնվել է Շենգավիթ վարչական շրջանի տարածքում, իր կողմից նշած ժամին անցնելիս է եղել Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25 շենքի դիմացով, քայլել է դեպի Մանանդյան 25Ա շենքի դիմաց գործող երեխանների զարգացման կենտրոնի մոտ, անցնելիս է եղել և այդ պահին իր կողմից նշված կենտրոնի կողքի հատվածից նկատել է գետնին դրված ինքնաձիգ՝ պահատուփով։ Քանի որ իր կողմից նշած վայրում լինում են երեխաներ՝ ինքը արագ կերպով վերցրել է ինքնաձիգը, որպեսզի հայտնի ոստիկանություն, սակայն իր մոտ բջջային հեռախոս առկա չի եղել, այդ իսկ պատճառով քայել է դեպքի մոտակա շքամուտք և բարձացել և իր մոտ առկա ինքաձիգը դրել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում՝ անմիջապես պատի անկյունում, որ կարողանա թակել վերոնշված շենքի հարևաններից մեկի դուռը, որպեսզի զանգահարեն ոստիկանություն և հայտնի զենքի մասին: Իսկ ինչ վերաբերվում է թե ինչի համար է ինքնաձիգը դրել շենքի 4-րդ և 3-րդ հարկերի միջնամասում, հայտնել է, որ բնակարանների դուռը թակելու ժամանակ իր մոտ չլինի, որպեսզի վախի զգացում չառաջացնի բնակիչների մոտ և դուռը բացեն: Ինչպես նշել է, թակել է բնակարանի դռները, սակայն ոչ ոք չի բացել դուռ և այդ պահին, երբ ինքը թակել է առաջին հարկի դռները, այդ ժամանակ մոտեցել է քաղաքացիական հագուստով երիտասարդ տղա և ներկայացել ոստիկանության աշխատակից և խնդրել է սպասել և ինքը սպասել է այնքան, մինչև մոտեցել են այլ ծառայողներ և իրեն բերման ենթարկել ՀՀ ոստիկանություն Շենգավիթի բաժին: Ինքը հայտնել է, որ հանցանք չի գործել, ինքը ընդամենը ցանկացել է ինքնաձիգը հեռու պահել երեխաններից:
2025 թվականի մարտի 4-ին որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս Նարեկ Պետրոսյանը իրեն ներկայացված մեղադրանքում դիրքորոշում չի հայտնել, պնդել է նախկին ցուցմունքը և օգտվելով իր իրավունքից չի ցանկացել ցուցմունք տալ:
- Մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց ցուցմունք տալու մտադրության մասին և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ զենքը գտնելուց հետո շքամուտք չի մտնում, այլև քայլում է հակառակ կողմ, դուրս է գալիս դեպի փողոց, որպիսի հանգամանքը տեսանելի է նաև տեսանյութում: Երկու աղջիկ են այդ ժամանակ անցել, ովքեր նկատել են իրեն զենքը պահելու ընթացքում և վայ-վույ արել: Ինքը ցանկացել է գնալ իրենց տան կողմ, սակայն հիշել է, որ բանալի չկար մոտը, դրա համար էլ թեքվել, եկել ու մտել է այդտեղ։ Արագ է եկել դեպի շքամուտք, քանի որ երբ փողոց է դուրս եկել, մարդիկ տեսել են, վայ-վույ արել, դրա համար է արագ եկել, որ ավելորդ խուճապ չլինի։ Մինչ շքամուտք մտնելը, ինքը ոստիկանության աշխատակցին չի տեսել, սակայն փողոցի վրա այլ մարդիկ կային՝ աղջիկներ, կանայք, որի համար և ի սկզբանե փողոցից շտապ եկել և մտել է շքամուտք։
- Փորձագետի թիվ 070-042 եզրակացությունը, որի հետևություններ բաժնի համաձայն՝ ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ1/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված ինքնաձիգի փակաղակի+ապահովիչ հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ2/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ3/ ԴՆԹ անջատվել է խառնուրդով, որն առաջացել է առնվազն երկու անձանցից:
Ներկայացված թվով 28 փամփուշտներից /Գ4/, սև անթև մայկայի վերին ազատ եզրերից /Գ5/ նմուշառված քսվածքներից գենետիկական նույնականացման համար պիտանի ԴՆԹ չի անջատվել /քայքայված, դեգրադացված ԴՆԹ/:
Մոլեկուլային գենետիկական նույնականացման փորձաքննության արդյունքները ցույց տվեցին հետևյալը՝
1. Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից և փակաղակի+ապահովիչ հատվածներից անջատված՝ յուրաքանչյուրն արական սեռի մեկ անձից առաջացած ԴՆԹ-ները 99,999999% հավանականությամբ համընկնում են միմյանց, հետևաբար առաջացել են միևնույն տղամարդուց /անհայտ տղամարդ/:
2. Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված քսվածքից անջատված ԴՆԹ-ների խառնուրդում դիտվում է վերոնշյալ անհայտ տղամարդուն բնորոշ գենետիկական բնութագիրը, ինչպես նաև դիտվում է առնվազն ևս մեկ այլ տղամարդու գենետիկական բնութագիր:
Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ1/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված ինքնաձիգի փակաղակի+ապահովիչ հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ2/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ3/ ԴՆԹ անջատվել է խառնուրդով, որն առաջացել է առնվազն երկու անձանցից:
Ներկայացված թվով 28 փամփուշտներից /Գ4/, սև անթև մայկայի վերին ազատ եզրերից /Գ5/ նմուշառված քսվածքներից գենետիկական նույնականացման համար պիտանի ԴՆԹ չի անջատվել /քայքայված, դեգրադացված ԴՆԹ/:
Մոլեկուլային գենետիկական նույնականացման փորձաքննության արդյունքները ցույց տվեցին հետևյալը՝
1. Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից և փակաղակի+ապահովիչ հատվածներից անջատված՝ յուրաքանչյուրն արական սեռի մեկ անձից առաջացած ԴՆԹ-ները 99,999999% հավանականությամբ համընկնում են միմյանց, հետևաբար առաջացել են միևնույն տղամարդուց /անհայտ տղամարդ/:
2. Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված քսվածքից անջատված ԴՆԹ-ների խառնուրդում դիտվում է վերոնշյալ անհայտ տղամարդուն բնորոշ գենետիկական բնութագիրը, ինչպես նաև դիտվում է առնվազն ևս մեկ այլ տղամարդու գենետիկական բնութագիր:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել,
- Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 1171177 որոշումը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ունի 3-րդ կարգի հաշմանդամություն, հաշմանդամությունը սահմանվել է մինչև 2016 թվականի հուլիսի 1-ը,
- Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 12131995 որոշումը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ունի 3-րդ կարգի հաշմանդամություն, հաշմանդամությունը սահմանվել է մինչև 2017 թվականի հուլիսի 1-ը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի զինվորական գրքույկի պատճենը,
- «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն ՓԲԸ ընդհանուր և լապարասկոպիկ վիրաբուժական բաժանմունքից տրված էպիկրիզը, համաձայն որի՝ Ն.Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է սուր քարային խոլեցիստիտ, 2019 թվականի հուլիսի 30-ին շտապ կարգով հետազոտվել է, հետվիրահատական շրջանն անցել է հարթ,
- Առողջական վիճակի հետազոտման ակտը, համաձայն որի՝ Ն.Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է բրոնխիալ ասթմա, խառը ձև ոչ կայուն ռեմիսիայի շրջանում, խառը վենտիլիացիոն անբավարարություն օբստրուկցիայի զգալի գերակշռումով, ՇԱ 2-րդ աստիճան։
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Նարեկ Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ապօրինի ձեռք բերելը և հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրելը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը,
- Նարեկ Պետրոսյանի առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության»:
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հուլիսի 7-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Առաքելյանի վերաբերյալ 2025 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով արձանագրել է հետևյալը.
«(…) [Ա]պացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։
(…) Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ (…) [Դա] ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։ (…)
[Հ]անցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: (…) [Մ]եղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: (…)
(…) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով` պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում Նարեկ Պետրոսյանի կողմից «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալով ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, և ռազմամթերք հանդիսացող 28 փամփուշտներ, ապօրինի ձեռք բերելու և ապօրինի կրելու փաստը, որը, ի թիվս այլ փաստական տվյալների, հաստատվում է վկաներ Սամվել Մամիկոնյանի և Սերգեյ Մամիկոնյանի ցուցմունքներով, դեպքի վայրի, տեսագրության զննության արձանագրություններով, փորձագետի եզրակացություններով, ինչպես նաև մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանի նախաքննության և հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքներով:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի ցուցմունքով հայտնած այն տեղեկություններին, որ նա, ինքնաձիգը գտնելով, ցանկացել է այն զերծ պահել երեխաներից, ուստի մտադրվել է այն հանձնել ոստիկանությանը, ապա Դատարանը մեղադրյալի ցուցմունքն արժանահավատ չի գնահատում, հաշվի առնելով, որ նախ այդ հանգամանքի մասին վկայող տվյալներ և տեղեկություններ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, այլև դրանք հերքվում են ինչպես տեսագրությամբ, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով հայտնած տվյալներով, առավել ևս մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի՝ տեսագրությամբ արձանագրված գործողությունների համակողմանի վերլուծությամբ, ուստի անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չեն: Այլ կերպ ասած՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրական բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքի կողմի համար դրանք հերքելու, իսկ դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն:
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝ պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
(...)»։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
(…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, և փաստում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սանկցիան նախատեսում է նաև ազատության սահմանափակման և կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատժատեսակներ, սակայն դրանք Դատարանի գնահատմամբ չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները և տվյալ դեպքում բավարար չեն պատժի նշանակման ու դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակները ու պահանջներն իրագործելու համար։ Դատարանը, հոդվածի սանկցիայով սահմանված նշված պատժատեսակները կիրառելի չի համարում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված հրազենի, ռազմամթերքի տեսակը և քանակը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանը կրել է լիցքավորված հրազենը։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու, այդ թվում՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է, 2025 թվականի մարտի 4-ին ազատ է արձակվել, իսկ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը դատարան ներկայացնելու նպատակով կրկին ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց մեկ ամիս ժամկետով կալանքը կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին, իսկ 2025 թվականի ապրիլի 23-ին՝ նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, Ն․Պետրոսյանը անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը փոխելու, վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները կիրառելու մասին, իսկ Ն․Պետրոսյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավակարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգի՝ պահունակով, և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված դեպքի վայրի լազերային սկավառակը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը պետք է վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով վարութային հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարութային ծախսեր են՝
(...)
2) փորձագետի և թարգմանչի վարձատրության գումարները.
(...)
2. Հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պետական միջոցների հաշվին, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: Մասնավոր մեղադրանքով վարութային ծախսերի բաշխման կարգը որոշում է դատարանը:
3. Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա:
(...)»։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է դատաձգաբանական փորձաքննություն, և պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 2431 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի անվճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն, Դատարանը վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դնում է դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի վրա:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 98-100-րդ 347-350-րդ, 352-353-րդ և 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով:
Ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել Ն․Պետրոսյանին սույն դատավճռի հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ինքնաձիգի՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարութային ծախսեր:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ
ԵԴ1/0947/01/25
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Մ․Արզումանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Վ․Ռշտունու,
Տ.Գրիգորյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ք․Բադալյանի․
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Դ․Թադևոսյանի,
պաշտպան՝ Կ․Բեգջանյանի,
մեղադրյալ՝ Ն․Պետրոսյանի.
«08» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի և մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքները.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը:
Նույն օրը Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է:
2025 թվականի մարտի 4-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ազատ է արձակվել՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով:
2025 թվականի մարտի 4-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Նույն օրը Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով:
2025 թվականի մարտի 18-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 2-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է՝ 2 /երկու/ ամիս ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել՝ վարչական հսկողութոյւնը և բացակայելու արգելքը:
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռով վճռվել է.
«Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով:
Ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել Ն․Պետրոսյանին սույն դատավճռի հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ինքնաձիգի՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարութային ծախսեր»:
3. 2025 թվականի նոյեմբերի 3-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը։
2025 թվականի նոյեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 19-ին: Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2025 թվականի մարտի 18-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ « նա չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ՄԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4֊րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում»:
5. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
« (…) Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Նարեկ Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ապօրինի ձեռք բերելը և հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրելը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը,
- Նարեկ Պետրոսյանի առողջական խնդիրներ ունենալը։(…)
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հուլիսի 7-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Առաքելյանի վերաբերյալ 2025 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից: (…)
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի ցուցմունքով հայտնած այն տեղեկություններին, որ նա, ինքնաձիգը գտնելով, ցանկացել է այն զերծ պահել երեխաներից, ուստի մտադրվել է այն հանձնել ոստիկանությանը, ապա Դատարանը մեղադրյալի ցուցմունքն արժանահավատ չի գնահատում, հաշվի առնելով, որ նախ այդ հանգամանքի մասին վկայող տվյալներ և տեղեկություններ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, այլև դրանք հերքվում են ինչպես տեսագրությամբ, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով հայտնած տվյալներով, առավել ևս մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի՝ տեսագրությամբ արձանագրված գործողությունների համակողմանի վերլուծությամբ, ուստի անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չեն: Այլ կերպ ասած՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրական բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքի կողմի համար դրանք հերքելու, իսկ դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն:
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի։ (…)
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, և փաստում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սանկցիան նախատեսում է նաև ազատության սահմանափակման և կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատժատեսակներ, սակայն դրանք Դատարանի գնահատմամբ չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները և տվյալ դեպքում բավարար չեն պատժի նշանակման ու դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակները ու պահանջներն իրագործելու համար։ Դատարանը, հոդվածի սանկցիայով սահմանված նշված պատժատեսակները կիրառելի չի համարում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված հրազենի, ռազմամթերքի տեսակը և քանակը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանը կրել է լիցքավորված հրազենը։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու, այդ թվում՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է, 2025 թվականի մարտի 4-ին ազատ է արձակվել, իսկ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը դատարան ներկայացնելու նպատակով կրկին ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց մեկ ամիս ժամկետով կալանքը կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին, իսկ 2025 թվականի ապրիլի 23-ին՝ նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, Ն․Պետրոսյանը անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը փոխելու, վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները կիրառելու մասին, իսկ Ն․Պետրոսյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավակարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգի՝ պահունակով, և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված դեպքի վայրի լազերային սկավառակը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը պետք է վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է դատաձգաբանական փորձաքննություն, և պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 2431 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի անվճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն, Դատարանը վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դնում է դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի վրա: (…)»:
6. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1. Վկա Սամվել Մամիկոնյանի դատաքննական ցուցմունքը,
2. Քրեական գործի նյութերում առկա տեսագրությունը հետազոտվել է վկա Սամվել Մամիկոնյանի հարցաքննության ընթացքում,
3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում մասնակի հրապարակվել վկա Ս.Մամիկոնյանի հարցաքննության տեսագրությունը,
4. Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանի դատաքննական ցուցմունքը,
5. Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 1-ի արձանագրությունը,
6. Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը,
7. Դատաձգաբանական փորձաքննության թիվ 476-25 եզրակացությունը,
8. Փորձաքննության ներկայացված թվով 28 հատ փամփուշտները,
9. Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը,
10. Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը,
11. Հիմնական դատալսումների ընթացքում զննվել են իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները։
12. Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, ուստի հրապարակվել են Ն․Պետրոսյանի նախաքննական ցուցմունքները,
13. Մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է ցուցմունք տալու մտադրության մասին և ցուցմունք տվել,
14. Փորձագետի թիվ 070-042 եզրակացությունը,
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
15. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը,
16. Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 1171177 որոշումը,
17. Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 12131995 որոշումը,
18. Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի զինվորական գրքույկի պատճենը,
19. «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն ՓԲԸ ընդհանուր և լապարասկոպիկ վիրաբուժական բաժանմունքից տրված էպիկրիզը,
20. Առողջական վիճակի հետազոտման ակտը։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
7.1 Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալներ՝ նյութական օրենքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով մեղադրյալի նկատմամբ ակնհայտ մեղմ, ըստ այդմ՝ ոչ արդարացի պատժի:
Առավելապես համաձայնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ դատավճռում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հետ, Դատախազը գտել է, որ, որ կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունն արձանագրելը հանդիսանում են առանցքային գործոններ պատժի անհատականացման գործում, քանի որ խնդրո առարկա իրավիճակում անձն աչքի է ընկնում հանրային բարձր վտանգավորությամբ՝ հատկապես հաշվի առնելով լիցքավորված ինքնաձիգ պահելը և փամփշտատուփում բազմաթիվ փամփուշտների առկայությունը: Հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը սույն դեպքում բավարար չեն նման մեղմ պատժաչափ նշանակելու վերաբերյալ:
Դատախազի պնդմամբ՝ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժը նշանակելու համատեքստում պատշաճ գնահատման չեն ենթարկվել վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է ոչ արդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ:
Արդյունքում, հարկ է արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալ՝ նյութական օրենքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածների կիրառման խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ակնհայտ մեղմ՝ ոչ արդարացի պատժի: Դատախազը գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պատժի նպատակներին համահունչ՝ որպես պատիժ ազատազրկումը նշանակման էր ենթակա առնվազն 3 տարի ժամկետով:
Վերոգրյալի հիման վրա Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճիռը՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել առնվազն 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
7.2 Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանը (այսուհետ նաև՝ Պաշտպան) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ հիմնական դատալսումնների ընթացքում որպես վկա է հարցաքննվել Վկա Սամվել Մամիկոնյանը, ով հանիսանում է ՀՀ ՆԳՆ ՈՍ ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ 1-ին բաժնի ՀԿԳ ավագ ոստիկան: Վերջինս հայտնել է, որ բավականին երկար տարիներ է, ինչ հանդիսանում է ոստիկան:
Պաշտպանը փաստել է, որ վկա Սամվել Մամիկոնյանը ցուցմունք է տվել այն բանի մասին, որ « (…) Նարեկի մոտ ավտոմատ էր, որը դրված էր նրա հագուստի մեջ, որը և նկատելի էր. զենքի և կոթն էր երևում, և ծայրը (…)»
Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանը ցուցմունք է տվել այն բանի մասին, որ « (…) Եղբայրը մի քանի քայլ առաջ ընկած բարձրացել է վերև, ինքն էլ է բարձրացել Նարեկի հետ, 3-րդ և 4-րդ հարկերի արանքում եղած հարթակում նկատել են ինքնաձիգը՝ գազի խողովակի հետևում հենված։(…) »
Ըստ Պաշտպանի՝ նշվածից հետևում է, որ Սամվել Մամիկոնյանը մասնակցել է նաև զենքի նմանվող առարկայի հայտնաբերման գործողությանը:
Համադրելով նշված հանգամանքները, Պաշտպանը փաստել է, որ Սամվել Մամիկոնյանը հանդիսանալով երկար տարիների ոստիկանության սպա, այդ ընթացքում բազմիցս անցնելով պարտադիր վերպատրաստումներ և հանդիսանալով ուժային կառույցի աշխատակից հստակ տիրապետում է զենքին և դրա բաղկացուցիչ մասերին, այսինքն, այն տվյալները որը վերջինս հայտնել է դուրս է կասկածից կամ շփոթության հանգամանքից: Նշվածի համատեքստում անհրաժեշտ է հիշատակել քրեական գործում որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված զենքի դատարանում զննումը, որի ընթացքում պաշտպանության կողմը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որ նշված զենքի վրա բացակայում է կոթը:
Պաշտպանի պնդմամբ՝ ունենք իրավիճակ, երբ անձը ով ականատես վկա է գործով, ինչպես նաև մասնակցել է զենքի հայտնաբերման և առգրավման գործողություններին փաստել է, որ Նարեկ Պետրոսյանի մոտ եղած զենքի նմանվող առարկան ունեցել է կոթ: Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ համաձայն փորձագիտական եզրակացության որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված զենքի վրա առկա չեն Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ներ:
Պաշտպանը նշել է, որ եթե հակիրճ ձևակերպենք հետազոտված ապացույցները, ապա կարող ենք գալ համոզման, որ Նարեկ Պետրոսյանն իր մոտ պահել է զենքին նմանվող առարկա, որը ունեցել է կոթ, որպես իրեղեն ապացույց է ճանաչվել ինքնաձիգ, որի վրա առկա չէ զենքի բաղադրիչ մաս հանդիսացող կոթ և որի վրայից չի հայտնաբերվել Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ն: Նշվածը անհրաժեշտ է համադրել դեպքի վայրի հետ՝ այն է բազմաբնակարան շենքի շքամուտքի 3-4-րդ հարկերի միջակայքը, որտեղ դեպքի պահից մինչ առգրավման պահը (որը տեղի է ունեցել դեպքից մի քանի ժամ անց) օբյեկտիվորեն նշված ժամանակահատվածում կարող էին գտնվել մի շարք քաղաքացիներ:
Ամբողջացնելով վերոգրյալը պաշտպանը գտել է, որ առկա է առնվազն չփարատված կասկած և բավարար ապացույցների բացակայություն առ այն, որ գործով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված ռազմամթերք հանդիսացող զենքը հանդիսանում է հենց այն զենքի նմանվող առարկան որը նկատել է վկա Սամվել Մամիկոնյանը: Այսինքն, այստեղ անհրաժեշտ է դիտարկել նաև Նարեկ Պետրոսյանի՝ ըստ իր ցուցմունքի գտած զենքի նմանվող առարկան, որը վերջինս գտել է և մտնելով շքամուտք դրել է հատակին և թակելով դռները փորձել է գտնել անձի, ով կդիմի ոստիկանություն նշելու համար որ հայտնաբերվել է զենքի նմանվող առարկա: Հատկանշական է, որ Սամվել Մամիկոնյանը իր ցուցմունքով ևս հաստատել է դռները թակելու դրվագը: Նարեկ Պետրոսյանի ցուցմունքի արժանահավատության մասին է խոսում նաև այն, որ համաձայն անձնական խուզարկության արձանագրությամբ վերջինիս մոտից ոչինչ չի հայտնաբերվել, ուստի վերջինս չի ունեցել հեռախոս, ինչով կարողանար զանգել, իսկ դրսում հանդիպած անցորդները նկատելով զենքը վախեցել են իրենից այդ է եղել պատճառը, որ ինքը զենքը դրել է շքամուտքի հատակին, այնուհետև նոր թակել դռները:
Պաշտպանը նշել է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող և պատիժը մեղմացնող հանգամաներ են այն, որ վերջինս երբևէ դատապարտված չի եղել, ունի բրոնխիալ ասթմա հիվանդություն:
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04․09․2025թ․ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը, կայացնելով նոր դատական ակտ՝ հաստատելով Նարեկ Պետրոսյանի անմեղությունը, կամ փոփոխել դատական ակտը կիրառելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթը՝ հաշվի առնելով Նարեկ Պետրոսյանի առողջական հիվանդությունը (բրոնխիալ ասթմա):
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Դատական նիստի ընթացքում Դատախազ Դ․Թադևոսյանը առարկեց Պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն, ինչպես նաև պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Պաշտպան Կ․Բեգջանյանը առարկեց Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն, ինչպես նաև պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ ներկայացված վերաքննիչ բողոքների քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին.
ա. հիմնավորված են արդյո՞ք Նարեկ Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները,
բ. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4.Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները(…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
« (…)4.Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ կիրառելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չկիրառելու կամ պատժից ազատելու մասին դատարանի որոշումը (…)»:
11.«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշման 14-15-րդ, 16-19-րդ կետերում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (…)։
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահրամ Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով կայացված որոշմամբ արձանագրել է.
«(…) Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
(…) Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա (…)»:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Սkraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)»: (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
12. Այսպես, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի վերլուծությամբ հարկ է փաստել, որ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են այնպես, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը: Հետևաբար, հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Հետևապես, մեղադրանքի բովանդակությունը կազմող յուրաքանչյուր փաստական տվյալ պետք է հիմնավորվի քրեական վարույթում առկա ապացույցների բավարար համակցությամբ, այլ ոչ գնահատողական բնույթ կրող ենթադրություններով, մեկնաբանություններով կամ կասկածներով։
13. Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները ենթարկել է լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման, ինչի արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության առ այն, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը, ինչպիսի հանգամանքը հիմնավորելու տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները կազմում են բավարար ամբողջություն, քանի որ սույն գործով հանգամանքները Առաջին ատյանի դատարանում ենթարկվել են լիարժեք քննության:
Մասնավորապես անդրադառնալով Պաշտպանի այն փաստարկին, որ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու համար, ինչպես նաև այն, որ առկա է չփարատված կասկած, որը պետք է մեկնաբանել հօգուտ մեղադրյալի, ապա Վերաքննիչ դատարանը համաձայնելով Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ, հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալի և վկաների ցուցմունքները, դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված այլ թույլատրելի ապացույցները համակցության մեջ գնահատելիս, հնարավոր է հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Նարեկ Պետրոսյանը, չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ՄԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4֊րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում, իսկ հակառակի վերաբերյալ քրեական գործում բավարար փաստարկան տվյալներ առկա չեն:
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ զենքի վրա առկա չէ զենքի բաղադրիչ մաս հանդիսացող կոթ և որ զենքի վրայից չի հայտնաբերվել Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ն, ուստի առկա է չփարատված կասկած, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ «Երկու աղջիկ են այդ ժամանակ անցել, ովքեր նկատել են իրեն զենքը պահելու ընթացքում և վայ-վույ արել: Ինքը ցանկացել է գնալ իրենց տան կողմ, սակայն հիշել է, որ բանալի չկար մոտը, դրա համար էլ թեքվել, եկել ու մտել է այդտեղ։ Արագ է եկել դեպի շքամուտք, քանի որ երբ փողոց է դուրս եկել, մարդիկ տեսել են, վայ-վույ արել, դրա համար է արագ եկել, որ ավելորդ խուճապ չլինի», իսկ նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ գտել է ինքաձիգը, այնուհետև դրել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում՝ անմիջապես պատի անկյունում, որտեղից էլ դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերվել է ինքնաձիգը։ Իսկ Նարեկ Պետրոսյանի դատաքննական ցուցմունքի և նախաքննական ցուցմունքներն համադրելիս, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի ցուցմունքները՝ ինքնաձիգը գտնելու, այն երեխաներից հեռու պահելու, անվտանգ տեղ տեղափոխելու և այնուհետև ոստիկանությանը հանձնելու վերաբերյալ արժանահավատ գնահատվել չեն կարող և քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ են հետապնդում։
14. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4)պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)
15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով: (...)»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
15. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափը խստացնելու վերաբերյալ Դատախազի փաստարկներին, և համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղմացնող հանգամանքները (առողջական խնդիրներ ունենալը), անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (նախկինում դատված չլինելը), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակելով ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ այդ թվում նյութաիրավական նորմերի խախտում՝ նշանակված պատժի համաչափության մասով։
Միևնույն ժամանակ հիմք ընդունելով վերոնշյալ փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և ըստ այդմ՝ Պաշտպանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, գտնում է, որ նշանակված պատժի միայն ռեալ կրման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, իսկ խնդրո առարկա հրազենը հայտնաբերվել է լիցքավորված վիճակում, ինչը, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, էականորեն բարձրացնում է հանցավորի անձի վտանգավորության աստիճանը:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքներում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժում (և՛ պատժի համաչափության, և՛ այն ռեալ կրելու անհրաժեշտության տեսանկյունից) և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքների փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերջնական պատժի մասով իրավաչափ են, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության համատեքստում և նման հետևությունները բխում են արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
16. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի և մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճիռը՝ թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ․ՌՇՏՈՒՆԻ
Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Մ․Արզումանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Վ․Ռշտունու,
Տ.Գրիգորյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ք․Բադալյանի․
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Դ․Թադևոսյանի,
պաշտպան՝ Կ․Բեգջանյանի,
մեղադրյալ՝ Ն․Պետրոսյանի.
«08» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի և մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքները.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը:
Նույն օրը Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է:
2025 թվականի մարտի 4-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ազատ է արձակվել՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով:
2025 թվականի մարտի 4-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Նույն օրը Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով:
2025 թվականի մարտի 18-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 2-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է՝ 2 /երկու/ ամիս ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել՝ վարչական հսկողութոյւնը և բացակայելու արգելքը:
2. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռով վճռվել է.
«Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով:
Ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել Ն․Պետրոսյանին սույն դատավճռի հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ինքնաձիգի՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարութային ծախսեր»:
3. 2025 թվականի նոյեմբերի 3-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը։
2025 թվականի նոյեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 19-ին: Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2025 թվականի մարտի 18-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ « նա չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ՄԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4֊րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում»:
5. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
« (…) Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Նարեկ Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ապօրինի ձեռք բերելը և հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրելը,
- Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը,
- Նարեկ Պետրոսյանի առողջական խնդիրներ ունենալը։(…)
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հուլիսի 7-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Առաքելյանի վերաբերյալ 2025 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից: (…)
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի ցուցմունքով հայտնած այն տեղեկություններին, որ նա, ինքնաձիգը գտնելով, ցանկացել է այն զերծ պահել երեխաներից, ուստի մտադրվել է այն հանձնել ոստիկանությանը, ապա Դատարանը մեղադրյալի ցուցմունքն արժանահավատ չի գնահատում, հաշվի առնելով, որ նախ այդ հանգամանքի մասին վկայող տվյալներ և տեղեկություններ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, այլև դրանք հերքվում են ինչպես տեսագրությամբ, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով հայտնած տվյալներով, առավել ևս մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի՝ տեսագրությամբ արձանագրված գործողությունների համակողմանի վերլուծությամբ, ուստի անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չեն: Այլ կերպ ասած՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրական բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքի կողմի համար դրանք հերքելու, իսկ դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն:
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի։ (…)
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, և փաստում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սանկցիան նախատեսում է նաև ազատության սահմանափակման և կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատժատեսակներ, սակայն դրանք Դատարանի գնահատմամբ չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները և տվյալ դեպքում բավարար չեն պատժի նշանակման ու դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակները ու պահանջներն իրագործելու համար։ Դատարանը, հոդվածի սանկցիայով սահմանված նշված պատժատեսակները կիրառելի չի համարում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված հրազենի, ռազմամթերքի տեսակը և քանակը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանը կրել է լիցքավորված հրազենը։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու, այդ թվում՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է, 2025 թվականի մարտի 4-ին ազատ է արձակվել, իսկ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը դատարան ներկայացնելու նպատակով կրկին ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց մեկ ամիս ժամկետով կալանքը կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին, իսկ 2025 թվականի ապրիլի 23-ին՝ նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, Ն․Պետրոսյանը անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը փոխելու, վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները կիրառելու մասին, իսկ Ն․Պետրոսյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավակարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգի՝ պահունակով, և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված դեպքի վայրի լազերային սկավառակը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը պետք է վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է դատաձգաբանական փորձաքննություն, և պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 2431 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի անվճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն, Դատարանը վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դնում է դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի վրա: (…)»:
6. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1. Վկա Սամվել Մամիկոնյանի դատաքննական ցուցմունքը,
2. Քրեական գործի նյութերում առկա տեսագրությունը հետազոտվել է վկա Սամվել Մամիկոնյանի հարցաքննության ընթացքում,
3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում մասնակի հրապարակվել վկա Ս.Մամիկոնյանի հարցաքննության տեսագրությունը,
4. Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանի դատաքննական ցուցմունքը,
5. Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 1-ի արձանագրությունը,
6. Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը,
7. Դատաձգաբանական փորձաքննության թիվ 476-25 եզրակացությունը,
8. Փորձաքննության ներկայացված թվով 28 հատ փամփուշտները,
9. Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը,
10. Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը,
11. Հիմնական դատալսումների ընթացքում զննվել են իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները։
12. Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, ուստի հրապարակվել են Ն․Պետրոսյանի նախաքննական ցուցմունքները,
13. Մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է ցուցմունք տալու մտադրության մասին և ցուցմունք տվել,
14. Փորձագետի թիվ 070-042 եզրակացությունը,
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
15. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը,
16. Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 1171177 որոշումը,
17. Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 12131995 որոշումը,
18. Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի զինվորական գրքույկի պատճենը,
19. «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն ՓԲԸ ընդհանուր և լապարասկոպիկ վիրաբուժական բաժանմունքից տրված էպիկրիզը,
20. Առողջական վիճակի հետազոտման ակտը։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
7.1 Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալներ՝ նյութական օրենքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով մեղադրյալի նկատմամբ ակնհայտ մեղմ, ըստ այդմ՝ ոչ արդարացի պատժի:
Առավելապես համաձայնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ դատավճռում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հետ, Դատախազը գտել է, որ, որ կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունն արձանագրելը հանդիսանում են առանցքային գործոններ պատժի անհատականացման գործում, քանի որ խնդրո առարկա իրավիճակում անձն աչքի է ընկնում հանրային բարձր վտանգավորությամբ՝ հատկապես հաշվի առնելով լիցքավորված ինքնաձիգ պահելը և փամփշտատուփում բազմաթիվ փամփուշտների առկայությունը: Հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը սույն դեպքում բավարար չեն նման մեղմ պատժաչափ նշանակելու վերաբերյալ:
Դատախազի պնդմամբ՝ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժը նշանակելու համատեքստում պատշաճ գնահատման չեն ենթարկվել վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է ոչ արդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ:
Արդյունքում, հարկ է արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալ՝ նյութական օրենքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածների կիրառման խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ակնհայտ մեղմ՝ ոչ արդարացի պատժի: Դատախազը գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պատժի նպատակներին համահունչ՝ որպես պատիժ ազատազրկումը նշանակման էր ենթակա առնվազն 3 տարի ժամկետով:
Վերոգրյալի հիման վրա Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճիռը՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել առնվազն 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը։
7.2 Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանը (այսուհետ նաև՝ Պաշտպան) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ հիմնական դատալսումնների ընթացքում որպես վկա է հարցաքննվել Վկա Սամվել Մամիկոնյանը, ով հանիսանում է ՀՀ ՆԳՆ ՈՍ ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ 1-ին բաժնի ՀԿԳ ավագ ոստիկան: Վերջինս հայտնել է, որ բավականին երկար տարիներ է, ինչ հանդիսանում է ոստիկան:
Պաշտպանը փաստել է, որ վկա Սամվել Մամիկոնյանը ցուցմունք է տվել այն բանի մասին, որ « (…) Նարեկի մոտ ավտոմատ էր, որը դրված էր նրա հագուստի մեջ, որը և նկատելի էր. զենքի և կոթն էր երևում, և ծայրը (…)»
Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանը ցուցմունք է տվել այն բանի մասին, որ « (…) Եղբայրը մի քանի քայլ առաջ ընկած բարձրացել է վերև, ինքն էլ է բարձրացել Նարեկի հետ, 3-րդ և 4-րդ հարկերի արանքում եղած հարթակում նկատել են ինքնաձիգը՝ գազի խողովակի հետևում հենված։(…) »
Ըստ Պաշտպանի՝ նշվածից հետևում է, որ Սամվել Մամիկոնյանը մասնակցել է նաև զենքի նմանվող առարկայի հայտնաբերման գործողությանը:
Համադրելով նշված հանգամանքները, Պաշտպանը փաստել է, որ Սամվել Մամիկոնյանը հանդիսանալով երկար տարիների ոստիկանության սպա, այդ ընթացքում բազմիցս անցնելով պարտադիր վերպատրաստումներ և հանդիսանալով ուժային կառույցի աշխատակից հստակ տիրապետում է զենքին և դրա բաղկացուցիչ մասերին, այսինքն, այն տվյալները որը վերջինս հայտնել է դուրս է կասկածից կամ շփոթության հանգամանքից: Նշվածի համատեքստում անհրաժեշտ է հիշատակել քրեական գործում որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված զենքի դատարանում զննումը, որի ընթացքում պաշտպանության կողմը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որ նշված զենքի վրա բացակայում է կոթը:
Պաշտպանի պնդմամբ՝ ունենք իրավիճակ, երբ անձը ով ականատես վկա է գործով, ինչպես նաև մասնակցել է զենքի հայտնաբերման և առգրավման գործողություններին փաստել է, որ Նարեկ Պետրոսյանի մոտ եղած զենքի նմանվող առարկան ունեցել է կոթ: Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ համաձայն փորձագիտական եզրակացության որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված զենքի վրա առկա չեն Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ներ:
Պաշտպանը նշել է, որ եթե հակիրճ ձևակերպենք հետազոտված ապացույցները, ապա կարող ենք գալ համոզման, որ Նարեկ Պետրոսյանն իր մոտ պահել է զենքին նմանվող առարկա, որը ունեցել է կոթ, որպես իրեղեն ապացույց է ճանաչվել ինքնաձիգ, որի վրա առկա չէ զենքի բաղադրիչ մաս հանդիսացող կոթ և որի վրայից չի հայտնաբերվել Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ն: Նշվածը անհրաժեշտ է համադրել դեպքի վայրի հետ՝ այն է բազմաբնակարան շենքի շքամուտքի 3-4-րդ հարկերի միջակայքը, որտեղ դեպքի պահից մինչ առգրավման պահը (որը տեղի է ունեցել դեպքից մի քանի ժամ անց) օբյեկտիվորեն նշված ժամանակահատվածում կարող էին գտնվել մի շարք քաղաքացիներ:
Ամբողջացնելով վերոգրյալը պաշտպանը գտել է, որ առկա է առնվազն չփարատված կասկած և բավարար ապացույցների բացակայություն առ այն, որ գործով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված ռազմամթերք հանդիսացող զենքը հանդիսանում է հենց այն զենքի նմանվող առարկան որը նկատել է վկա Սամվել Մամիկոնյանը: Այսինքն, այստեղ անհրաժեշտ է դիտարկել նաև Նարեկ Պետրոսյանի՝ ըստ իր ցուցմունքի գտած զենքի նմանվող առարկան, որը վերջինս գտել է և մտնելով շքամուտք դրել է հատակին և թակելով դռները փորձել է գտնել անձի, ով կդիմի ոստիկանություն նշելու համար որ հայտնաբերվել է զենքի նմանվող առարկա: Հատկանշական է, որ Սամվել Մամիկոնյանը իր ցուցմունքով ևս հաստատել է դռները թակելու դրվագը: Նարեկ Պետրոսյանի ցուցմունքի արժանահավատության մասին է խոսում նաև այն, որ համաձայն անձնական խուզարկության արձանագրությամբ վերջինիս մոտից ոչինչ չի հայտնաբերվել, ուստի վերջինս չի ունեցել հեռախոս, ինչով կարողանար զանգել, իսկ դրսում հանդիպած անցորդները նկատելով զենքը վախեցել են իրենից այդ է եղել պատճառը, որ ինքը զենքը դրել է շքամուտքի հատակին, այնուհետև նոր թակել դռները:
Պաշտպանը նշել է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող և պատիժը մեղմացնող հանգամաներ են այն, որ վերջինս երբևէ դատապարտված չի եղել, ունի բրոնխիալ ասթմա հիվանդություն:
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04․09․2025թ․ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը, կայացնելով նոր դատական ակտ՝ հաստատելով Նարեկ Պետրոսյանի անմեղությունը, կամ փոփոխել դատական ակտը կիրառելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթը՝ հաշվի առնելով Նարեկ Պետրոսյանի առողջական հիվանդությունը (բրոնխիալ ասթմա):
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Դատական նիստի ընթացքում Դատախազ Դ․Թադևոսյանը առարկեց Պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն, ինչպես նաև պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Պաշտպան Կ․Բեգջանյանը առարկեց Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն, ինչպես նաև պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել:
Մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ ներկայացված վերաքննիչ բողոքների քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին.
ա. հիմնավորված են արդյո՞ք Նարեկ Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները,
բ. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4.Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները(…) »։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
« (…)4.Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ կիրառելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չկիրառելու կամ պատժից ազատելու մասին դատարանի որոշումը (…)»:
11.«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշման 14-15-րդ, 16-19-րդ կետերում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (…)։
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահրամ Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով կայացված որոշմամբ արձանագրել է.
«(…) Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է.
- աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները,
- դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման,
- լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից:
Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով:
(…) Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա (…)»:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Սkraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)»: (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
12. Այսպես, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի վերլուծությամբ հարկ է փաստել, որ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են այնպես, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը: Հետևաբար, հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում:
Հետևապես, մեղադրանքի բովանդակությունը կազմող յուրաքանչյուր փաստական տվյալ պետք է հիմնավորվի քրեական վարույթում առկա ապացույցների բավարար համակցությամբ, այլ ոչ գնահատողական բնույթ կրող ենթադրություններով, մեկնաբանություններով կամ կասկածներով։
13. Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները ենթարկել է լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման, ինչի արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության առ այն, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը, ինչպիսի հանգամանքը հիմնավորելու տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները կազմում են բավարար ամբողջություն, քանի որ սույն գործով հանգամանքները Առաջին ատյանի դատարանում ենթարկվել են լիարժեք քննության:
Մասնավորապես անդրադառնալով Պաշտպանի այն փաստարկին, որ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու համար, ինչպես նաև այն, որ առկա է չփարատված կասկած, որը պետք է մեկնաբանել հօգուտ մեղադրյալի, ապա Վերաքննիչ դատարանը համաձայնելով Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ, հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալի և վկաների ցուցմունքները, դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված այլ թույլատրելի ապացույցները համակցության մեջ գնահատելիս, հնարավոր է հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Նարեկ Պետրոսյանը, չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ՄԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4֊րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում, իսկ հակառակի վերաբերյալ քրեական գործում բավարար փաստարկան տվյալներ առկա չեն:
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ զենքի վրա առկա չէ զենքի բաղադրիչ մաս հանդիսացող կոթ և որ զենքի վրայից չի հայտնաբերվել Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ն, ուստի առկա է չփարատված կասկած, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ «Երկու աղջիկ են այդ ժամանակ անցել, ովքեր նկատել են իրեն զենքը պահելու ընթացքում և վայ-վույ արել: Ինքը ցանկացել է գնալ իրենց տան կողմ, սակայն հիշել է, որ բանալի չկար մոտը, դրա համար էլ թեքվել, եկել ու մտել է այդտեղ։ Արագ է եկել դեպի շքամուտք, քանի որ երբ փողոց է դուրս եկել, մարդիկ տեսել են, վայ-վույ արել, դրա համար է արագ եկել, որ ավելորդ խուճապ չլինի», իսկ նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ գտել է ինքաձիգը, այնուհետև դրել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում՝ անմիջապես պատի անկյունում, որտեղից էլ դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերվել է ինքնաձիգը։ Իսկ Նարեկ Պետրոսյանի դատաքննական ցուցմունքի և նախաքննական ցուցմունքներն համադրելիս, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի ցուցմունքները՝ ինքնաձիգը գտնելու, այն երեխաներից հեռու պահելու, անվտանգ տեղ տեղափոխելու և այնուհետև ոստիկանությանը հանձնելու վերաբերյալ արժանահավատ գնահատվել չեն կարող և քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ են հետապնդում։
14. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4)պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)
15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով: (...)»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
15. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափը խստացնելու վերաբերյալ Դատախազի փաստարկներին, և համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղմացնող հանգամանքները (առողջական խնդիրներ ունենալը), անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (նախկինում դատված չլինելը), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակելով ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ այդ թվում նյութաիրավական նորմերի խախտում՝ նշանակված պատժի համաչափության մասով։
Միևնույն ժամանակ հիմք ընդունելով վերոնշյալ փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և ըստ այդմ՝ Պաշտպանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, գտնում է, որ նշանակված պատժի միայն ռեալ կրման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, իսկ խնդրո առարկա հրազենը հայտնաբերվել է լիցքավորված վիճակում, ինչը, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, էականորեն բարձրացնում է հանցավորի անձի վտանգավորության աստիճանը:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքներում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժում (և՛ պատժի համաչափության, և՛ այն ռեալ կրելու անհրաժեշտության տեսանկյունից) և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքների փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերջնական պատժի մասով իրավաչափ են, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության համատեքստում և նման հետևությունները բխում են արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։
16. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի և մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճիռը՝ թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ․ՌՇՏՈՒՆԻ
Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0947/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 19-03-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 11138525 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու' այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին' ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ' լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում' «ՄԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող' 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է' «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի' մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4֊րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա' պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Իշխանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 19-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարտին |
| Ազգանուն | Արզումանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 20-03-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 21-03-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/0947/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «21» մարտի 2025թ․ ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ․Արզումանյանս, ստանալով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2025 թվականի մարտի 19-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2025 թվականի մարտի 20-ին թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործի վարույթը և 2025 թվականի ապրիլի 2-ին՝ ժամը 14:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (ք.Երևան, Նազարբեկյան 40) նշանակել նախնական դատալսումներ՝ դատավոր Մ.Արզումանյանի նախագահությամբ։ Երկօրյա ժամկետում որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈՒՄԱՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Իշխանի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կորյուն |
| Ազգանուն | Բեգջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազություն |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/0947/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ (խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին) «02» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ.Արզումանյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Սիմոնյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Դ․Թադևոսյանի, պաշտպան Կ․Բեգջանյանի, մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի, դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ընթացքում քննության առնելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1991 թվականի ապրիլի 24-ին Երևան քաղաքում ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցի 29-րդ շենքի 63-րդ բնակարանում) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ձերբակալված Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին ազատ արձակել, քանի որ վերացել է անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին դատարան ներկայացնելու նպատակով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին և թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ մեկ ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվել է 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11149825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 19-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։ 2025 թվականի մարտի 20-ին թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։ 2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին կայացած դատական նիստին, հանրային մեղադրող Դ․Թադևոսյանը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցի կապակցությամբ դիրքորոշում հայտնեց առ այն, որ միայն խափանման միջոց կալանքն է ի զորու ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ հավելելով, որ գործով ձեռք են բերվել փաստեր այն մասին, որ մեղադրյալը ցանկացել է դիմել փախուստի, փորձել է թաքնվել օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ իրականացնող անձից, ինչը նրա վարքի կանխատեսման համար հիմքեր է ստեղծում։ Քրեական գործով կան տվյալներ անհայտ անձի կողմից ինքնաձիգը մեղադրյալին իրացնելու վերաբերյալ, որի վերաբերյալ առանձին քրեական վարույթ կա նախաձեռնված։ Հայտնաբերված ինքնաձիքը 28 փամփուշներով է լիցքավորված եղել, տվյալներ չկան այն մասին, թե դրանով այլ հանցանքի կատարում նախապատրաստվել է, թե ոչ։ Բացի այդ, մեղադրյալը նախաքննության ընթացքում հակասական ցուցմունքներ է տվել, ուստի այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման երեք ամսով։ Պաշտպան Կ․Բեգջանյանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված հարցի կապակցությամբ դիրքորոշում հայտնեց առ այն, որ հանրային մեղադրողի հայտնած հանգամանքները, փաստական տվյալները ձեռք են բերվել մինչև 2025 թվականի մարտի 4-ը, իսկ կալանքն ընտրելիս դատարանն իրատեսական չի համարել մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը, իսկ գործը քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունը պայմանավորված է եղել մեղադրյալի բնակարանում խուզարկություն կատարված չլինելու և անհայտ անձի ինքնությունը պարզելու հանգամանքներով։ Բնակարանի խուզարկությամբ քրեական գործի քննության տեսանկյունից հետաքրքրություն ներկայացնող որևէ իր չի հայտնաբերվել, չի պարզվել նաև անհայտ անձի ինքնությունը, ուստի ներկայում որևէ հիմք, հիմնավորում չկա անձին շարունակաբար կալանքի տակ պահելու համար։ Խնդրեց կիրառել վարչական հսկողություն խափանման միջոցը, որը կարող է չեզոքացնել բոլոր մտավախությունները։ Մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Քննարկելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը. Դատարանը, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, և հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` 1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար. 2) դատարանի իրավաչափ կարգադրությանը չենթարկվելու համար. 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. 5) անչափահասին դաստիարակչական հսկողության հանձնելու կամ իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով. 6) հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածումը, ինչպես նաև հոգեկան խանգարում ունեցող, հարբեցող կամ թմրամոլ անձանցից բխող վտանգը կանխելու նպատակով. 7) անձի անօրինական մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու կամ անձին արտաքսելու կամ այլ պետության հանձնելու նպատակով: (…): Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. Մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, § 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, § 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, § 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, § 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք, որպես կանոն, կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում է կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: Հաշվի առնելով կալանքի առանձնահատուկ տեղը խափանման միջոցների համակարգում՝ օրենսդիրը սահմանել է դրա իրավաչափության լրացուցիչ պայմաններ, որոնք առավելապես վերաբերում են ապացուցողական իրավունքի տիրույթին։ Դրանք են՝ ա) այլընտրանքային խափանման միջոցների ոչ պիտանի լինելը, բ) խափանման այդ միջոցի իրավաչափության պայմանների՝ քննիչի կամ դատախազի կողմից պատշաճ հիմնավորվելը և միաժամանակ դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվելը, գ) կալանքի ժամկետի երկարացման դեպքում՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու, այսինքն՝ մինչդատական վարույթը դեռևս չավարտելու անհրաժեշտությունը: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. «(...) Գնահատման ենթարկելով նախաքննական մարմնի ենթադրությունն առ այն, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում Նարեկ Պետրոսյանը կարող է փախուստի դիմել՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչև դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալվելը Նարեկ Պետրոսյանը գտնվել է ազատության մեջ, սակայն չի փորձել դիմել փախուստի, տվել է մասամբ խոստովանական ցուցմունք, առերևույթ ունի սոցիալական կապեր երկրի հետ, նման պայմաններում Դատարանն իրատեսական չի համարում մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգը: Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու ենթադրությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալը նախկինում դատված չի եղել, չի հայտնվել իրավապահ մարմինների ուշադրության կենտրոնում: Նշվածը վկայում է այն մասին, որ առկա չէ հավանականություն առ այն, որ մեղադրյալը կկատարի նույնասեռ հանցանք: Խափանման միջոցի կիրառման հաջորդ հիմքին՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելուն անդրադառնալով Դատարանն գնահատում է հետևյալ փաստական հանգամանքները. - հանրային վայրում մեղադրյալն առերևույթ ձեռք է բերել, կրել է ինքնաձիգ, - տեսանյութում երևում է մեկ այլ անձ, ով ենթադրաբար ինքնաձիքը փոխանցում է Նարեկ Պետրոսյանին, նշված անձի ինքնությունը դեռևս պարզված չէ, - ինքնաձիքի փոխանցման գործողությունը կատարվել է Նարեկ Պետրոսյանի հաշվառման և բնակության վայրից ոչ հեռու՝ 4 շենք հեռավորության վրա, - դեպքը տեղի է ունեցել հասարակական վայրում, այլ քաղաքացիների տեսադաշտում, - Նարեկ Պետրոսյանի մոտ առկա են եղել նաև մարտական փամփուշտներով լի փամփշտատուփ, որն առերևույթ ամրացվում է ինքնաձիգին մեղադրյալի կողմից: Վերոգրյալի համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով առկա է ինքնությունը չպարզված անձ, ում վրա Նարեկ Պետրոսյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն գործադրել, ուստի առկա է վարույթին խոչընդոտելու բարձր վտանգ: Բացի դա, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի տված ցուցմունքով հայտնի դարձած հանգամանքներն առերևույթ պարունակում են տեսանյութում առկա տվյալներին հակասող տեղեկություններ, Դատարանի գնահատմամբ, վարույթի ներկա փուլում, երբ դեռևս չեն հայտնաբերվել տեսանյութում պատկերված անձինք, մեղադրյալի բնակության վայրում խուզարկություն չի կատարվել, բարձր է հավանականությունը, որ մեղադրյալը կարող է խոչընդոտել վարույթին: Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու ռեալ վտանգ: (…)»: Դատարանը, անդրադառնալով նախկինում կայացված որոշմամբ, ինչպես նաև դատախազի հայտնած բացատրությամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության բոլոր պայմանների առկայությանը, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելը և հանցանք կատարելը կանխելու նպատակների ապահովմամբ պայմանավորված կալանք խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ուստի և դրա ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը դեռևս պահպանվում է: Մասնավորապես, Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի ազատության մեջ գտնվելու դեպքում նրա կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը շարունակվում է առկա լինել: Թեև պայմանավորված քրեական գործը դատարանի վարույթում գտնվելու հանգամանքով՝ դրա աստիճանը որոշակիորեն նվազել է, սակայն ոչ այն աստիճան, որ հնարավորություն կտա Դատարանին պատճառաբանված որոշում կայացնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց և/կամ միջոցներ ընտրելու վերաբերյալ: Ինչ վերաբերում է հանցանք կատարելը կանխելու նպատակին, ապա Դատարանը, գնահատելով Ն.Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստակազմը, մասնավորապես նրա կողմից հասարակական վայրում 28 փամփուշտներով լիցքավորված ինքնաձիգի կրումը, գտնում է, որ ենթադրյալ հանցանքի բացահայտումից անցել է դեռևս կարճ ժամանակահատված, որպիսի հանգամանքը Դատարանին թույլ է տալիս գալու հիմնավոր եզրահանգման, որ գործի քննության սույն փուլում մեղադրյալի կողմից հանցանքի կատարման հավանականությունն առկա է: Բացի վերոգրյալից՝ խափանման միջոց ընտրելիս մեղադրյալին վերագրվող արարքների բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարևորության մասով Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը ու վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ, դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքների ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթին չխոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր ու գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին։ Անդրադառնալով պաշտպանի կողմից ներկայացված փաստարկներին՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված հանգամանքները, ինչպես ինքնին, այնպես էլ՝ սույն որոշմամբ նշված մյուս հանգամանքների հետ համակցության մեջ, բավարար չեն այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու և հանցանքի կատարման վերաբերյալ ենթադրությունները չեզոքացնելու համար: Վերոգրյալ պայմաններում Դատարանը հանգում է եզրակացության, որ առկա պայմաններում ազատությունից զրկելու հետ չկապված այլ խափանման միջոցի/ների/ կիրառումը գործի քննության տվյալ փուլում չի/չեն/ կարող գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին որոշում կայացնելով՝ Դատարանն այդ որոշումը հիմնավորված է համարում ներկայացված նյութերում առկա այնպիսի փաստական տվյալների առկայությամբ, որոնք հաստատում են տվյալ փուլում մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից չզրկելու հետ կապված այլ խափանման միջոցների կիրառման անհնարինությունը: Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը չի կարող փոխվել և նրա նկատմամբ չի կարող կիրառվել այլընտրանքային խափանման միջոց/ներ/, առավել ևս պաշտպանի կողմից միջնորդված, քանի որ դրանց կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար, ուստի մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել երկու ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 4-ը ներառյալ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-րդ, 115-118-րդ, 122-րդ, 270-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել երկու ամիս ժամկետով: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 23-04-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/0947/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ (խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին) «23» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ.Արզումանյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Սիմոնյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Դ․Թադևոսյանի, պաշտպան Կ․Բեգջանյանի, մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի, դռնբաց դատական նիստում՝ հիմնական դատալսումների ընթացքում քննության առնելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1991 թվականի ապրիլի 24-ին Երևան քաղաքում ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցի 29-րդ շենքի 63-րդ բնակարանում) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ձերբակալված Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին ազատ արձակել, քանի որ վերացել է անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին դատարան ներկայացնելու նպատակով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին և թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ մեկ ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվել է 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11149825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 19-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։ 2025 թվականի մարտի 20-ին թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։ 2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել երկու ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 23-ին կայացած դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Կ․Բեգջանյանը միջնորդություն ներկայացրեց մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխել՝ նշելով, որ Դատարանի կողմից նախկին որոշմամբ նշված հանգամանքներն էականորեն նվազել են, քանի որ մեղադրանքի կողմի ներկայացրած բոլոր ապացույցները հետազոտվել են, վարույթին օժանդակող անձինք հարցաքննվել են, ուստի գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը վերացել է: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու վերաբերյալ ենթադրությանը, ապա այն մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ընթացքում, եթե չի վերացել, ապա ևս էապես նվազել է, ուստի այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքը։ Նշեց, որ տնային կալանքի կիրառման դեպքում մեղադրյալն այն պետք է կրի մորաքրոջ տանը, ով հանդիսացել է նրա խնամակալը։ Ներկայացվեց Լևոն Պետրոսյանի կողմից տրված գրավոր համաձայնություն այն մասին, որ Ն․Պետրոսյանը հանդիսանում է իր հորեղբոր որդին, և ինքը համաձայն է, որպեսզի նա տնային կալանքը կրի իրեն պատկանող՝ Երևան քաղաքի Բակունցի 1-ին նրբանցքի 8-րդ շենքի 39-րդ բնակարանում։ Կից ներկայացվեց նաև Լևոն Պետրոսյանի անձնագրի, նրան պատկանող անշարժ գույքի՝ Երևան քաղաքի Բակունցի 1-ին նրբանցքի 8-րդ շենքի 39-րդ բնակարանի նվիրատվության պայմանագրի պատճենները։ Հանրային մեղադրող Դ․Թադևոսյանն առարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ՝ նշելով, որ Դատարանի նախկին որոշմամբ արձանագրված հանգամանքներն այնքան չեն նվազել, որ կայացվի պատճառաբանված որոշում կալանք խափանման միջոցը փոխելու վերաբերյալ։ Ապացույցների հետազոտումն ավարտված է, սակայն սույն վարույթից առանձնացված մաս է առկա, անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան միջնորդություն կներկայացվի ապացույցների ծավալի լրացման հետ կապված, բացի այդ՝ կալանքի կիրառումը միայն ապացույցների հետազոտման անհրաժեշտությամբ չի եղել պայմանավորված։ Երկու ամսով կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ Դատարանի նախորդ որոշմամբ նշված հանգամանքները դեռ չեն վերացել, ուստի այս փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի կիրառումը վաղաժամ է։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Քննարկելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը. Դատարանը, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, և հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով»: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` (...) 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում է կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: Այլ կերպ, խափանման միջոցի կիրառման նպատակների առկայության դեպքում Դատարանը պարտավոր է առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով, մասնավորապես՝ պետք է ընտրվի այնպիսի խափանման միջոց, որն անձի իրավունքների հնարավորին քիչ միջամտության և սահմանափակման պայմաններում ի զորու է ապահովելու վերջինի իրավաչափ վարքագիծը քրեական վարույթի քննության ողջ ժամանակամիջոցում: Դատարանի նման եզրահանգումները պայմանավորված են նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի տրամաբանությամբ, ըստ որի՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Բացի այդ, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համատեքստում Եվրոպական դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ - ներպետական իշխանությունները, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս, պետք է փնտրեն նաև այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ կտան ապահովել տվյալ անձի ներկայությունը դատաքննությանը, - կալանքը պետք է կիրառվի որպես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման վերջին կամ ծայրահեղ միջոց, երբ այլ միջոցներով հնարավոր չէ լիարժեք երաշխավորել վարույթի պատշաճ ընթացքը, - կալանքի՝ որպես խիստ միջոցի կիրառումը կարող է արդարացվել, երբ այլ՝ ներգործության ուժով նվազ միջոցների կիրառելիությունը քննարկվել է և որոշվել, որ դրանք բավարար չեն մասնավոր կամ հանրային շահերի պաշտպանությունն ապահովելու համար, ինչը կարող է պահանջել, որ անձը կալանավորվի: Եվրոպական դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն` անձին կալանավորելու կամ ազատ արձակելու հարցը քննարկելիս իրավասու մարմինները պարտավորված են հաշվի առնել դատավարությանը նրա ներկայանալն երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների առկայությունը (տե՛ս Idalov v. Russia գործով Եվրոպական դատարանի` 2012 թվականի մայիսի 22-ի վճիռը, գանգատ թիվ 5826/03, կետ 140): Այսինքն՝ օրենսդրի ընդհանուր տրամաբանությունը, և Եվրոպական դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հանգում են նրան, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման ռեալ հնարավորության պայմաններում Դատարանը պետք է զերծ մնա առավել խիստ խափանման միջոցների կիրառումից՝ ապահովելու համար «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով վկայակոչված պահանջները: Ավելին՝ պետք է կիրառվի այնպիսի խափանման միջոց, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 2-ի որոշմամբ կալանքի հիմքերի մասով դատարանն արձանագրել է հետևյալը. «(...) Դատարանը, անդրադառնալով նախկինում կայացված որոշմամբ, ինչպես նաև դատախազի հայտնած բացատրությամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության բոլոր պայմանների առկայությանը, գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելը և հանցանք կատարելը կանխելու նպատակների ապահովմամբ պայմանավորված կալանք խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու, ուստի և դրա ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը դեռևս պահպանվում է: Մասնավորապես, Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի ազատության մեջ գտնվելու դեպքում նրա կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը շարունակվում է առկա լինել: Թեև պայմանավորված քրեական գործը դատարանի վարույթում գտնվելու հանգամանքով՝ դրա աստիճանը որոշակիորեն նվազել է, սակայն ոչ այն աստիճան, որ հնարավորություն կտա Դատարանին պատճառաբանված որոշում կայացնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց և/կամ միջոցներ ընտրելու վերաբերյալ: Ինչ վերաբերում է հանցանք կատարելը կանխելու նպատակին, ապա Դատարանը, գնահատելով Ն.Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստակազմը, մասնավորապես նրա կողմից հասարակական վայրում 28 փամփուշտներով լիցքավորված ինքնաձիգի կրումը, գտնում է, որ ենթադրյալ հանցանքի բացահայտումից անցել է դեռևս կարճ ժամանակահատված, որպիսի հանգամանքը Դատարանին թույլ է տալիս գալու հիմնավոր եզրահանգման, որ գործի քննության սույն փուլում մեղադրյալի կողմից հանցանքի կատարման հավանականությունն առկա է: Բացի վերոգրյալից՝ խափանման միջոց ընտրելիս մեղադրյալին վերագրվող արարքների բնույթը և վտանգավորության աստիճանը հաշվի առնելու կարևորության մասով Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը ու վտանգավորության աստիճանը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ, դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքների ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթին չխոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր ու գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին։ (…)»։ Շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ նախկինում դատարանի կողմից հաստատված՝ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններից` մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը թեև շարունակվում է առկա լինել, սակայն դրա ռիսկայնության աստիճանը նվազել է, որպիսի պայմաններում Դատարանը պատճառաբանված ձևով չի կարող հաստատել կալանքի կիրառման իրավաչափության բոլոր պայմանների շարունակական առկայությունը: Մասնավորապես, քննարկելով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականության շարունակական առկայությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալի՝ ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում գործի քննությանը խոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու հավանականությունն այլևս իրատեսական չէ, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները հետազոտվել են, վարույթին օժանդակող անձինք հարցաքննվել են։ Ինչ վերաբերում հանրային մեղադրողի այն հայտարարությանը, որ հնարավոր է՝ նրա կողմից ներկայացվի ապացույցների ծավալը լրացնելու միջնորդություն, և սույն քրեական վարույթով առկա է անջատված մաս, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանգամանքները չեն կարող հիմնավորել անձի նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառումը։ Ավելին, հանրային մեղադրողի կողմից ապացույցների ծավալը լրացնելու միջնորդության առկայության դեպքում անգամ այն դեռևս չի հանգեցնում նրան, որ միջնորդությունն անպայմանորեն բավարարվելու է: Ավելին, հնարավոր է նաև այնպիսի ապացույցի հետազոտման վերաբերյալ ներկայացվի միջնորդությունը, որի վրա մեղադրյալի կողմից անօրինական ազդեցություն գործադրելու հնարավորություն առկա չլինի: Ինչ վերաբերում է հանցանք կատարելը կանխելու նպատակի ապահովմանը, ապա Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը՝ պայմանավորված մեղսագրվող հանցանքի փաստակազմով, շարունակվում է առկա լինել, բայց ոչ այն ռիսկայնությամբ, ինչ գործի քննության նախորդող փուլում էր: Դատարանն արձանագրում է նաև այն հանգամանքը, որ ցանկացած կալանավորման հիմք, ժամանակի ընթացքում նվազում է. եթե սկզբնական կամ նախորդող ժամանակաշրջանում դրա հավանականությունը բարձր է եղել, ապա ժամանակի ընթացքում կամ միշտ այն ակտուալ համարվել չի կարող: Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել և վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, գործի նյութերում առկա չեն և հանրային մեղադրողը Դատարանին չի ներկայացրել այնպիսի փաստական տվյալներ և հիմնավորումներ, որոնք կանխորոշում են մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի անձնական ազատությանը միջամտող առավել ինտենսիվ, ամենախիստ խափանման միջոց հանդիսացող կալանքի՝ որպես դատավարական ծայրահեղ միջոցի կիրառման շարունակական պահպանման անհրաժեշտությունը, ուստի Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցով, մասնավորապես՝ տնային կալանքի կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել, որը, որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից հնարավոր ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մտավախությունները, այն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին հասնելու համար, ավելին՝ հնարավորություն կտա ապահովելու մեղադրյալի ազատության իրավունքի և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Դատարանի հիշյալ դիրքորոշումը հիմնված է նաև այն պատճառաբանության վրա, որ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման պարագայում ողջամտորեն պետք է չեզոքացվի այն վտանգը, որոնք դրվել են խափանման միջոցի կիրառման հիմքում, քանի որ տնային կալանքի պահանջների պահպանումը ոչ միայն դրված է մեղադրյալի իրավահպատակ վարքագծի և բարեխղճության, այլև դրա նկատմամբ հսկողություն իրականացնող մարմինների վրա: Ընդ որում այն իրականացվում է հատուկ հարմարեցված տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ՝ ռադիոալիքային, կենսաչափական, արբանյակային կամ այլ միջոցներով հսկողության եղանակով, որը տեղեկատվություն է տրամադրում անձի գտնվելու վայրի, տեղաշարժի և վարքագծի վերաբերյալ, որպիսի պայմաններում անձի նկատմամբ իրականացվող հսկողությունը բարձր է: Տվյալ դեպքում տնային կալանք խափանման միջոցն այն պիտանի ներգործության տեսակն է, որի միջոցով հնարավոր է չեզոքացնել մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորման հնարավորությունները, մասնավորապես՝ նրա կողմից հնարավոր հանցանքի կատարումը: Միաժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ տնային կալանքի ժամկետ պետք է սահմանել 3 (երեք) ամիս, իսկ տնային կալանքի կրման վայրը՝ Երևան քաղաքի Բակունցի 1-ին նրբանցքի 8-րդ շենքի 39-րդ բնակարանը, և հաշվի առնելով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը՝ Դատարանը գտնում է, որ տնային կալանքի կրման ընթացքում որևէ տեսակի սահմանափակում կիրառելու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Դատարանն արձանագրում է նաև, որ տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառման ապահովումը պետք է հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության՝ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի բնակության վայրի տարածքային մարմնին։ Դատարանն արձանագրում է նաև, որ տնային կալանքի սկիզբը պետք է հաշվել Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ էլեկտրոնային հսկողության միջոցների կիրառման պահից և նրան պետք է անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-117-րդ, 122-123-րդ, 270-րդ, 311-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխել: Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ Տնային կալանքի կրման վայր սահմանել Երևան քաղաքի Բակունցի 1-ին նրբանցքի 8-րդ շենքի 39-րդ բնակարանը։ Տնային կալանքի սկիզբը հաշվել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ էլեկտրոնային հսկողության միջոցների կիրառման պահից։ Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում: Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությանը: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հայրանուն | Իշխանի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Որոշում | ԵԴ1/0947/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ (խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին) «28» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Մ.Արզումանյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Սիմոնյանի, մասնակցությամբ՝ պաշտպան Կ․Բեգջանյանի, դռնբաց դատական նիստում՝ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում քննության առնելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1991 թվականի ապրիլի 24-ին Երևան քաղաքում ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցի 29-րդ շենքի 63-րդ բնակարանում) նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ձերբակալված Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին ազատ արձակել, քանի որ վերացել է անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին դատարան ներկայացնելու նպատակով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին և թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ մեկ ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվել է 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11149825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 19-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։ 2025 թվականի մարտի 20-ին թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։ 2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել երկու ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 23-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխելու մասին: Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին կայացած դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Կ․Բեգջանյանը հայտնեց, որ իր պաշտպանյալը հեռախոսազանգով հայտնել է, որ դեմ չէ, որ իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցի քննարկումն իրականացվի իր բացակայությամբ և կողմ է պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդություններին։ Պաշտպանը միջնորդություն ներկայացրեց մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոխել և կիրառել վարչական հսկողություն՝ նշելով, որ վարչական հսկողություն խափանման միջոցն ի զորու է ապահովել մեղադրյալի շարունակական պատշաճ վարքը։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 271-րդ հոդվածի 3.1-րդ մասի համաձայն՝ դատական վարույթին ներգրավված և պատշաճ ծանուցված անձանց բացակայությունը խոչընդոտ չէ առաջին ատյանի կարգով իրականացվող վարույթում խափանման միջոցի հարցի քննարկման դատական նիստն անցկացնելու համար, եթե դատարանն այլ բան չի որոշում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսսգրքի 311-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ սույն հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված հարցը կողմի միջնորդությամբ կամ դատարանի նախաձեռնությամբ կարող է քննարկվել առաջնահերթության կարգով: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 271-րդ հոդվածի 3.1-րդ մասով և 311-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորումներով, գտել է, որ սույն գործով մեղադրյալներ Ն․Պետրոսյանի և հանրային մեղադրող Դ․Թադևոսյանի բացակայությունը խոչընդոտ չէ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի խափանման միջոցի հարցի քննարկման դատական նիստն անցկացնելու համար՝ հաշվի առնելով նաև այն հանգամանքը, որ նշված դատավարական սուբյեկտների բացակայությամբ պայմանավորված Դատարանն այլ բան չի որոշել, իսկ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը տվել է իր բանավոր համաձայնությունը խափանման միջոցի հարցի քննարկումը իր բացակայությամբ և իր պաշտպանի մասնակցությամբ անցկացնելու մասին: Քննարկելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը՝ Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, գտնում է, որ խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն ՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` (...) 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը. 2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր. 3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ. 4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները: 4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին: 5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին: 6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»։ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում է կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: Այլ կերպ, խափանման միջոցի կիրառման նպատակների առկայության դեպքում Դատարանը պարտավոր է առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով, մասնավորապես՝ պետք է ընտրվի այնպիսի խափանման միջոց, որն անձի իրավունքների հնարավորին քիչ միջամտության և սահմանափակման պայմաններում ի զորու է ապահովելու վերջինի իրավաչափ վարքագիծը քրեական վարույթի քննության ողջ ժամանակամիջոցում: Դատարանի նման եզրահանգումները պայմանավորված են նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի տրամաբանությամբ, ըստ որի՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Բացի այդ, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համատեքստում Եվրոպական դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ - ներպետական իշխանությունները, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս, պետք է փնտրեն նաև այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ կտան ապահովել տվյալ անձի ներկայությունը դատաքննությանը, - կալանքը պետք է կիրառվի որպես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման վերջին կամ ծայրահեղ միջոց, երբ այլ միջոցներով հնարավոր չէ լիարժեք երաշխավորել վարույթի պատշաճ ընթացքը, - կալանքի՝ որպես խիստ միջոցի կիրառումը կարող է արդարացվել, երբ այլ՝ ներգործության ուժով նվազ միջոցների կիրառելիությունը քննարկվել է և որոշվել, որ դրանք բավարար չեն մասնավոր կամ հանրային շահերի պաշտպանությունն ապահովելու համար, ինչը կարող է պահանջել, որ անձը կալանավորվի: Այսինքն, օրենսդրի ընդհանուր տրամաբանությունը և Եվրոպական դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հանգում են նրան, որ առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառման ռեալ հնարավորության պայմաններում Դատարանը պետք է զերծ մնա առավել խիստ խափանման միջոցների կիրառումից՝ ապահովելու համար «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածով վկայակոչված պահանջները: Ավելին՝ պետք է կիրառվի այնպիսի խափանման միջոց, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 23-ի որոշմամբ կալանքի հիմքերի մասով դատարանն արձանագրել է հետևյալը. «(...) Շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ նախկինում դատարանի կողմից հաստատված՝ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններից` մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը թեև շարունակվում է առկա լինել, սակայն դրա ռիսկայնության աստիճանը նվազել է, որպիսի պայմաններում Դատարանը պատճառաբանված ձևով չի կարող հաստատել կալանքի կիրառման իրավաչափության բոլոր պայմանների շարունակական առկայությունը: Մասնավորապես, քննարկելով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականության շարունակական առկայությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալի՝ ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում գործի քննությանը խոչընդոտելու, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելու հավանականությունն այլևս իրատեսական չէ, ինչը մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները հետազոտվել են, վարույթին օժանդակող անձինք հարցաքննվել են։ Ինչ վերաբերում հանրային մեղադրողի այն հայտարարությանը, որ հնարավոր է՝ նրա կողմից ներկայացվի ապացույցների ծավալը լրացնելու միջնորդություն, և սույն քրեական վարույթով առկա է անջատված մաս, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ նշված հանգամանքները չեն կարող հիմնավորել անձի նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառումը։ Ավելին, հանրային մեղադրողի կողմից ապացույցների ծավալը լրացնելու միջնորդության առկայության դեպքում անգամ այն դեռևս չի հանգեցնում նրան, որ միջնորդությունն անպայմանորեն բավարարվելու է: Ավելին, հնարավոր է նաև այնպիսի ապացույցի հետազոտման վերաբերյալ ներկայացվի միջնորդությունը, որի վրա մեղադրյալի կողմից անօրինական ազդեցություն գործադրելու հնարավորություն առկա չլինի: Ինչ վերաբերում է հանցանք կատարելը կանխելու նպատակի ապահովմանը, ապա Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը՝ պայմանավորված մեղսագրվող հանցանքի փաստակազմով, շարունակվում է առկա լինել, բայց ոչ այն ռիսկայնությամբ, ինչ գործի քննության նախորդող փուլում էր: Դատարանն արձանագրում է նաև այն հանգամանքը, որ ցանկացած կալանավորման հիմք, ժամանակի ընթացքում նվազում է. եթե սկզբնական կամ նախորդող ժամանակաշրջանում դրա հավանականությունը բարձր է եղել, ապա ժամանակի ընթացքում կամ միշտ այն ակտուալ համարվել չի կարող: Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել և վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, գործի նյութերում առկա չեն և հանրային մեղադրողը Դատարանին չի ներկայացրել այնպիսի փաստական տվյալներ և հիմնավորումներ, որոնք կանխորոշում են մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի անձնական ազատությանը միջամտող առավել ինտենսիվ, ամենախիստ խափանման միջոց հանդիսացող կալանքի՝ որպես դատավարական ծայրահեղ միջոցի կիրառման շարունակական պահպանման անհրաժեշտությունը, ուստի Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցով, մասնավորապես՝ տնային կալանքի կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել, որը, որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող է հաղթահարել նրա կողմից հնարավոր ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մտավախությունները, այն առավել պիտանի է հետապնդվող նպատակին հասնելու համար, ավելին՝ հնարավորություն կտա ապահովելու մեղադրյալի ազատության իրավունքի և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: (...)»։ Գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ նախկինում դատարանի կողմից հաստատված՝ տնային կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանները թեև շարունակում են առկա լինել, սակայն իրենց ռիսկայնության աստիճանով չեն շարունակում գոյություն ունենալ, և Դատարանը պատճառաբանված ձևով չի կարող հաստատել տնային կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայությունը: Մասնավորապես, անդրադառնալով հանցանք կատարելը կանխելու նպատակի ապահովմանը՝ Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում մեղադրյալ ՆԱրեկ Պետրոսյանի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը ևս էապես նվազել է, քանի որ խափանման միջոցի կիրառման ցանկացած հիմքի հավանականությունը, եթե սկզբնական կամ նախորդող ժամանակաշրջանում բարձր է եղել, ապա ժամանակի ընթացքում կամ միշտ այն ակտուալ համարվել չի կարող, ուստի և հանցանք կատարելու մասին ենթադրությունը չի կարող շարունակաբար արդարացնել անձի անձնական ազատության սահմանափակումը: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանը գտնում է, որ քննության ներկա փուլում խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել և վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, գործի նյութերում առկա չեն, և չեն ներկայացվել այնպիսի փաստական տվյալներ և հիմնավորումներ, որոնք կանխորոշում են մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի անձնական ազատությանը միջամտող խափանման միջոց հանդիսացող տնային կալանքի կիրառման շարունակական պահպանման անհրաժեշտությունը, ուստի Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցներով՝ բացակայելու արգելքի և վարչական հսկողության համակցված կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ սույն գործում առկա նյութերի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գալ այն հետևության, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցների, տվյալ դեպքում՝ բացակայելու արգելքի և վարչական հսկողության կիրառմամբ, որոնք, որպես բավարար և ողջամիտ միջոց, կարող են հաղթահարել նրա կողմից հնարավոր ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ մտավախությունները, դրանք առավել պիտանի են հետապնդվող նպատակին հասնելու համար, ավելին՝ հնարավորություն կտան ապահովելու մեղադրյալի ազատության իրավունքի և նրա մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Մասնավորապես վարչական հսկողություն խափանման միջոցի կիրառման պարագայում ողջամտորեն պետք է չեզոքացվեն բոլոր այն վտանգները, որոնք դրվել են խափանման միջոցի կիրառման հիմքում, քանի որ վարչական հսկողության պահանջների պահպանումը ոչ միայն դրված է մեղադրյալի իրավահպատակ վարքագծի և բարեխղճության, այլև դրա նկատմամբ հսկողություն իրականացնող մարմինների վրա: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին պետք է պարտավորեցնել շաբաթը երկու անգամ գրանցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում, արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը։ Դատարանն արձանագրում է նաև, որ վարչական հսկողություն խափանման միջոցի կիրառման ապահովումը պետք է հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության՝ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի բնակության վայրի տարածքային մարմնին, իսկ բացակայելու արգելքի ապահովումը՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը։ Դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին պետք է անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-117-րդ, 122-123-րդ, 270-րդ, 311-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխել: Թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։ Վարչական հսկողության ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին պարտավորեցնել շաբաթը երկու անգամ գրանցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում, արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը։ Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում: Վարչական հսկողության ապահովումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության՝ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի բնակության վայրի տարածքային մարմնին, իսկ բացակայելու արգելքի ապահովումը՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 04-09-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 04-09-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/0947/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ «04» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝ Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Դ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ պաշտպա Կ․ԲԵԳՋԱՆՅԱՆԻ մեղադրյալ Ն․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի (ծնված՝ 1991 թվականի ապրիլի 24-ին Երևան քաղաքում ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցի 29-րդ շենքի 63-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոցներ կիրառված են վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելըք, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ձերբակալված Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին դատարան ներկայացնելու նպատակով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին և թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ մեկ ամիս ժամկետով։ Կալանքի սկիզբը հաշվել է 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 11138525 քրեական վարույթով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային նոր քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Հ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 11149825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 19-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։ 2025 թվականի մարտի 20-ին թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։ 2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին: 2025 թվականի ապրիլի 23-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխելու մասին: Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի մայիսի 2-ին Դատարան է ստացվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետի գրությունը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը փոխելու մասին և մեղադրյալի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի կատարման համար, որ նա, չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում: Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. - Վկա Սամվել Մամիկոնյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին օպերատիվ տեղեկություն է ստացել, որ 3-րդ մասում՝ հասցեն այժմ չի կարող մտաբերել, զենքով մարդ կա։ Գնացել է այնտեղ, նկատել Նարեկին, ով մտել է շքամուտք: Նարեկն իրեն տեսնելուց հետո քայլերն արագացրել է և մտել շենք, իսկ ինքը նրա հետևից գնացել և տեսել է, որ նրա մոտ գտնվող զենքն այլևս ձեռքը չէ: Ինքը հարցրել է, թե ուր է, Նարեկը հարցրել է, թե ինչը, ինքը պատասխանել է՝ զենքը, ասել է՝ ինչ զենք, ինքն էլ ասել է, որ «նոր որ ձեռքդ էր, ես տեսա»։ Հետո օժանդակ ուժեր է կանչել, ովքեր նրան ձերբակալել և տեղափոխել են ոստիկանության Շենգավիթի բաժին։ Օպերատիվ տեղեկությունները ստանալիս չի իմացել, թե ինչ զենքի մասին է խոսքը։ Նարեկի մոտ ավտոմատ էր, որը դրված էր նրա հագուստի մեջ, որը և նկատելի էր. զենքի և կոթն էր երևում, և ծայրը։ Երբ Նարեկն իրեն տեսել է, նույն ուղղությամբ շարունակել է գնալ, սակայն չի կարող ասել, թե մինչ այդ նա ուր էր ցանկանում գնալ։ Իրեն տեսնելուց քայլերն արագացրել է, իսկ ինքն այդ պահին որևէ գործողություն չի արել, ձայն չի տվել, քանի որ մտածել է՝ շենքերի բակ է, կարող է այդ ավտոմատը գործի գցի, բազմաթիվ քաղաքացիներ կային, որ կարող էին տուժել, նաև ինքը, քանի որ զինված չէր։ Օպերատիվ տեղեկությունը ստանալուց 5-6 րոպե հետո հասել է դեպքի վայր, իսկ օպերատիվ տվյալում անձի անուն չի նշվել։ Ինքը կանգնած է եղել, Նարեկը եկել և իր կողքով անցել է, որի ընթացքում Նարեկն ու ինքը միմյանց նկատել են: Ինքը ցույց չի տվել, որ նկատել է, բայց Նարեկը, իրեն նկատելով, քայլերն արագացրել է։ Արդեն շենքում նկատել է, որ նա առանց զենք է, և նոր միայն մոտեցել է նրան։ Նարեկը շենքում դուռ է թակել, սակայն որևէ մեկը չի արձագանքել։ Նարեկը չի փորձել փախուստի դիմել: Ինքը կանչել է եղբորը, ով ևս ոստիկանությունում է աշխատում, և երբ եղբայրը եկել է, ասել է, որ սպասի այդտեղ, ինքը ոտքով բարձրացել է և տեսել, որ 3-4-րդ հարկի աստիճանների միջնամասում դրված էր զենքը։ Զենքը տեսնելուց հետո Նարեկն ասել է, որ գտել էր այն և ցանկանում էր հանձնել ոստիկանություն: Եթե ինքը նրան զենքով չտեսներ, նրա հետևից չէր գնա: Դեպքի ժամանակ ինքը քրեական ոստիկանությունում է աշխատելիս եղել, և հնարավոր է, որ Նարեկն իրեն դեմքով ճանաչեր: Առաջին հարկում է նրան տեսել, վերևից իջնում էր, ինքը Նարեկից ուշ է մտել մուտք։ Հենց իջել է, շենք մտնելիս առաջին աջ կողմի դուռն է ծեծել, ասել է, որ ընկերոջ տունն է, բայց դուռը չեն բացել։ Նարեկն ասել է «ես քեզ ճանաչում եմ, գիտեմ», ինքն էլ ասել է, որ չի ճանաչում նրան, ասել է, որ հնարավոր է՝ եղբոր հետ է խառնում, բայց ինքն էլ է ոստիկանության աշխատող։ Մինչ եղբոր գալը չի թողել, որ Նարեկը դուրս գա, վերև բարձրանա, ոչ ոք չի եղել այնտեղ, ինքը մարդ չի տեսել։ Երբ ներս մտնելուց Նարեկն իրեն ասել է, որ ճանաչում է իրեն, իրեն արդեն պարզ է եղել, որ Նարեկը գիտի, թե ինքն ով է, ինքն էլ ներկայացել է։ Քրեական գործի նյութերում առկա տեսագրությունը հետազոտվեց վկայի հարցաքննության ընթացքում, որի կապակցությամբ վկան նշեց, որ մոտ 20 վայրկյան է տեսել նրան, որից հետո նա մտել է շքամուտք։ Ինքը նախապես չի իմացել, թե ով է զենքով, սակայն Նարեկի մոտ ավտոմատ է տեսել և այդպես հասկացել, որ օպերատիվ տվյալները վերաբերելի են նրան։ Ըստ իրեն՝ Ն․Պետրոսյանի կողմից շենք մտնելուց հետո բարձրանալն ու իջնելը մոտ մեկ րոպե է տևել։ Նա վազելով է բարձրացել, քանի որ, երբ իջել է, շունչը կտրվում էր, ասել է, որ ասթմա ունի, ասել է, որ ծխախոտ է ուզում: - Հիմնական դատալսումների ընթացքում մասնակի հրապարակվեց վկա Ս.Մամիկոնյանի հարցաքննության տեսագրությունը, համաձայն որի՝ վկան հայտնել է, որ օպերատիվ տեղեկություն է ստացել, որ հենց այդ պահին զենքով՝ ինքնաձիգով, զինված մարդ կա, որը շրջում է շենքի բակում, անմիջապես գնացել է դեպքի վայր, կապ է հաստատել եղբոր հետ, ով նույնպես ոստիկանության աշխատակից է։ - Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը զբաղեցնում է ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի պետի տեղակալի պաշտոնը։ Դեպքի օրը հստակ չի հիշում, մարտ ամսի սկիզբն էր կամ փետրվար ամիսը, երբ եղբայրը զանգահարել և հայտնել է, որ տեղեկություններ ունի կամ տեսել է ինքնաձիգով մարդ, որից հետո ինքը շատ արագ մոտեցել է դեպքի վայր: Երբ եղբայրը Նարեկի հետ շքամուտքի դիմաց կանգնած էր, ոչինչ Նարեկի մոտ չկար, և եղբայրը հարցրել է, թե որտեղ է, հարցրել է ինչը, իրենք ենթադրել են, որ զենքը հագուստների մեջ պահած բարձրացել է վերև, կամ մեկին տվել է կամ դրել մի տեղ։ Եղբայրը մի քանի քայլ առաջ ընկած բարձրացել է վերև, ինքն էլ է բարձրացել Նարեկի հետ, 3-րդ և 4-րդ հարկերի արանքում եղած հարթակում նկատել են ինքնաձիգը՝ գազի խողովակի հետևում հենված։ Ինքնաձիգը մասնատված չէր, մեջը կար փամփշտատուփ, հետո իմացել է, որ քսանքանի հատ փամփուշտ կա մեջը, բայց իրենք ձեռք չեն տվել, քանի որ սկզբից Նարեկը հերքում էր և հայտնում տեղյակ չէ ինքնաձիգի գոյության մասին: Իրենք չեն դիպչել ինքնաձիգին, քանի որ քննչական գործողություն պետք է կատարվեր, փորձաքննություն նշանակվեր: Սկզբում Նարեկն ասում էր՝ տեղյակ չէ, հետո բառացի չի ասել, բայց երբ ինքնաձիգի մոտ կանգնած էին, հասկացնում էր, որ իրենն է, ինքն է դրել այդտեղ։ Հետո Նարեկն իրեն հանգիստ է պահել, փախուստի չի դիմել, որից հետո ոստիկանները նրան ձերբակալել և տեղափոխել են ոստիկանության Շենգավիթի բաժին, կազմել համապատասխան փաստաթղթերը և տարել քննչական բաժին։ Բարձրանալիս Նարեկը չի հայտնել, թե զենքը որտեղ է, սկզբում նա ասում էր ինչ զենք, ծանր էր շնչում, երևի կամ վախեցած էր կամ առողջական խնդիր ուներ, հետո իրար հետ վերև են բարձրացել։ Եղբայրն իրեն ասել է, որ ինքը երբ նկատել է Նարեկին, նա վազելով գնացել, մտել է շքամուտք, որը իր կարծիքով ամենահարմար տեղն է եղել նրա համար թաքնվելու համար: Զենքը տեսնելուց հետո Նարեկը որպես այդպիսին հայտարարություն չի արել, ուղիղ չի ասել, որ իրենն է, բայց խոսքով հասկացրել է։ - Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 1-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ շքամուտքում մասնակից Ս․Մամիկոնյանը մատնացույց է արել այն վայրը, որտեղ 3-րդ ու 4-րդ հարկերի միջյանկալ աստիճանավանդակների հատվածում՝ անմիջապես պատի անկյունում, կանգնեցված վիճակում դրված էր ինքնաձիգ իր պահատուփով և թվով 28-հատ փամփուշտներով։ - Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 1-ին տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ տեսագրության վերևի հատվածում աջակողմյան մասում առկա է 01.03.2025թ. գրառումը: Տեսագրության տեսադաշտն ուղղված է շենքը, որտեղ երևում է բակային հատվածը, 17:20:43 վայրկյանին երևում է անձ/1-ը, ով միջահասակ, սև վերարկուով, սև տաբատով, սև կոշիկներով է, գլխին կրում է սև գույնի գլխարկ, աջ ձեռքին ունի ինքնաձիգին նմանվող իր: Արագ քայլերով հեռանում է դեպի տեսախցիկի ձախակողմյան հատվածը: Մասնակիցը հայտնել է, որ վերոնկարագրված անձին ինքը չի ճանաչում և չի տեսել դեպքի վայրում: 2-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:21:13 վայրկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում հայտնվում է անձ/2-ը, ով միջահասակ է, վերարկուով, սև տաբատով և սև գույնի կոշիկներով, արագացված քայլերով գնում է այն նույն տեղը, որտեղ որ 1-ին տեսագրությունում գնացել է անձ/1-ը: Մասնակից Սամվել Մամիկոնյանը հայտնել է, որ տեսագրության մեջ երևացող միջահասակ, սև վերարկուով, սև տաբատով և սև գույնի կոշիկներով այն անձը, ով արագացված քայլերով գնում է դեպի մյուս անձի հետևից, հանդիսանում է Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը, ով ինքնաձիգը ձեռքին գնացել է Մանանդյան 2Ա շենքի 2-րդ շքամուտք, բարձրացել վերև և 3-րդ ու 4-րդ հարկերի միջնամասում դրել ինքնաձիգը: 3-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:22:00 վայրկյանին անձ/2-ը դուրս է գալիս նույն տեղից, արդեն ինքնաձիգին նմանվող իրը ձեռքում, հետևից էլ անձ/1-ը: Քայլում են մինչև շենքի վերջը, այնուհետև անձ/1-ը շրջվում է դեպի ձախ, իսկ անձ/2-ը ինքնաձիգի նմանվող իրը տեղավորում է վերարկուի մեջ, քայլում դեպի անձ/1-ը: Մասնակիցը հայտնել է, որ վերոնկարագրված անձ/2-ը հանդիսանում է Նարեկ Պետրոսյանը, ով դուրս է գալիս նույն տեղից, արդեն ինքնաձիգն իր ձեռքում, քայլում է մինչև շենքի վերջը և ցանկանում է ինքնաձիգը տեղադրել իր բաճկոնի մեջ: 4-րդ տեսագրության զննությամբ պարզվել է, որ 17:26:50 վայրկյանին անձ/2-ը տեսագրության ձախ հատվածից վազում է դեպի իր դիմացի շենքի մուտք և մտնում շքամուտք: Նրա հետևից 17:27:00 վայրկյանին գնում է անձ, ով հեռախոսով է խոսում, տվյալ անձը միջահասակ է, սև սպորտային բաճկոնով, սև տաբատով, սև կոշիկներով: Այդ պահին հեռախոսով խոսելով մտնում է շքամուտք, այնուհետև դուրս է գալիս, աջ ու ձախ քայլում և միաժամանակ հեռախոսով խոսում։ Մասնակիցը զննելով տեսագրությունը՝ հայտնել է, որ անձ/2-ը, ով տեսագրության ձախ հատվածից վազում է դեպի իր դիմացի շենքի մուտք և մտնում շքամուտք, հանդիսանում է Նարեկ Պետրոսյանը, ով իրեն տեսնելով արագացնում է քայլերը, մտնում շենքի շքամուտք, բարձրանում ու 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում դնում ինքնաձիգը և նորից իջնում առաջին հարկ: Ինչից հետո Նարեկ Պետրոսյանը իր հետ սպասում է շենքի շքամուտքի դիմաց այն ժամանակ մինչև մոտենում է իր եղբայր Սերգել Մամիկոնյանը։ - Դատաձգաբանական փորձաքննության թիվ 476-25 եզրակացությունը, որի հետևություններ բաժնի համաձայն՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգը հանդիսանում է նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության «AK-74» տեսակի «1310181» համարի 5,45մմ /5,45x39/ տրամաչափի ակոսափող ինքնաձիգ, ձևափոխված չէ, պիտանի է կրակելու համար, ռազմամթերք չի հանդիսանում, հանդիսանում է ակոսափող հրազեն: Փորձաքննության ներկայացված թվով 28 հատ փամփուշտները հանդիսանում են /5,45x39/ տրամաչափի փամփուշտներ՝ գործարանային արտադրության 5,45մմ նախատեսված «AK-74» տեսակի ինքնաձիգներից, «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից /այդ թվում՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգից/ կրակվելու համար, պիտանի են կրակելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։ Փամփուշտների պարկուճների հատակային մասում առկա են հետևյալ գործարանային դրոշմվածքները, թվով 6 հատի՝ «60 78», թվով 5 հատի՝ «60 93», թվով 4 հատի՝ «539 81», թվով 3 հատի՝ «3 77», թվով 2 հատի՝ «270 81», թվով 2 հատի՝ «3 86», թվով 1 հատի՝ «60 81», թվով 1 հատի՝ «17 82», թվով 1 հատի՝ «270 82», թվով 1 հատի՝ «17 75», թվով 1 հատի՝ «539 75», թվով 1 հատի՝ «539 86», որոնցից «60», «539», «3», «270», «17» դրոշմվածքներն արտադրող գործարանների ծածկագրերն են, իսկ «78», «93», «81», «77», «86», «82», «75» դրոշմվածքներն արտադրման տարեթվերի /համապատասխանաբար՝ 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ./ վերջին երկու հատ նիշերն են: 3. Փորձաքննության ներկայացված թվով 1 հատ պահեստատուփը հանդիսանում է գործարանային արտադրության պահեստատուփ՝ նախատեսված 5,45մմ /5,45x39/ տրամաչափի Կալաշնիկովի կոնստրուկցիայի ինքնաձիգների /այդ թվում՝ փորձաքննության ներկայացված ինքնաձիգի/ համար, պիտանի է նպատակային օգտագործման համար, ռազմամթերք կամ հրազենի հիմնական բաղկացուցիչ մաս չի հանդիսանում: - Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 11138525 քրեական վարույթով իրեղեն ապացույց են ճանաչվել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքի, 3-րդ և 4-րդ աստիճանավանդակների հատվածում թողած ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները: - Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 11138525 քրեական վարույթով դեպքի վայրի լազերային սկավառակը ճանաչվել է արտավարութային փաստաթուղթ և պահվել քրեական վարույթում։ - Հիմնական դատալսումների ընթացքում զննվել են իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները։ - Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, որպիսի պայմաններում հրապարակվեցին Ն․Պետրոսյանի նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որոնց․ 2025 թվականի մարտի 3-ին որպես ձերբակալված հարցաքննվելիս Նարեկ Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին՝ իր հիշելով ժամը՝ 17:00-ի սահմաններում, իր անձնական գործերով գտնվել է Շենգավիթ վարչական շրջանի տարածքում, իր կողմից նշած ժամին անցնելիս է եղել Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Մանանդյան 25 շենքի դիմացով, քայլել է դեպի Մանանդյան 25Ա շենքի դիմաց գործող երեխանների զարգացման կենտրոնի մոտ, անցնելիս է եղել և այդ պահին իր կողմից նշված կենտրոնի կողքի հատվածից նկատել է գետնին դրված ինքնաձիգ՝ պահատուփով։ Քանի որ իր կողմից նշած վայրում լինում են երեխաներ՝ ինքը արագ կերպով վերցրել է ինքնաձիգը, որպեսզի հայտնի ոստիկանություն, սակայն իր մոտ բջջային հեռախոս առկա չի եղել, այդ իսկ պատճառով քայել է դեպքի մոտակա շքամուտք և բարձացել և իր մոտ առկա ինքաձիգը դրել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում՝ անմիջապես պատի անկյունում, որ կարողանա թակել վերոնշված շենքի հարևաններից մեկի դուռը, որպեսզի զանգահարեն ոստիկանություն և հայտնի զենքի մասին: Իսկ ինչ վերաբերվում է թե ինչի համար է ինքնաձիգը դրել շենքի 4-րդ և 3-րդ հարկերի միջնամասում, հայտնել է, որ բնակարանների դուռը թակելու ժամանակ իր մոտ չլինի, որպեսզի վախի զգացում չառաջացնի բնակիչների մոտ և դուռը բացեն: Ինչպես նշել է, թակել է բնակարանի դռները, սակայն ոչ ոք չի բացել դուռ և այդ պահին, երբ ինքը թակել է առաջին հարկի դռները, այդ ժամանակ մոտեցել է քաղաքացիական հագուստով երիտասարդ տղա և ներկայացել ոստիկանության աշխատակից և խնդրել է սպասել և ինքը սպասել է այնքան, մինչև մոտեցել են այլ ծառայողներ և իրեն բերման ենթարկել ՀՀ ոստիկանություն Շենգավիթի բաժին: Ինքը հայտնել է, որ հանցանք չի գործել, ինքը ընդամենը ցանկացել է ինքնաձիգը հեռու պահել երեխաններից: 2025 թվականի մարտի 4-ին որպես մեղադրյալ հարցաքննվելիս Նարեկ Պետրոսյանը իրեն ներկայացված մեղադրանքում դիրքորոշում չի հայտնել, պնդել է նախկին ցուցմունքը և օգտվելով իր իրավունքից չի ցանկացել ցուցմունք տալ: - Մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց ցուցմունք տալու մտադրության մասին և ցուցմունք տվեց այն մասին, որ զենքը գտնելուց հետո շքամուտք չի մտնում, այլև քայլում է հակառակ կողմ, դուրս է գալիս դեպի փողոց, որպիսի հանգամանքը տեսանելի է նաև տեսանյութում: Երկու աղջիկ են այդ ժամանակ անցել, ովքեր նկատել են իրեն զենքը պահելու ընթացքում և վայ-վույ արել: Ինքը ցանկացել է գնալ իրենց տան կողմ, սակայն հիշել է, որ բանալի չկար մոտը, դրա համար էլ թեքվել, եկել ու մտել է այդտեղ։ Արագ է եկել դեպի շքամուտք, քանի որ երբ փողոց է դուրս եկել, մարդիկ տեսել են, վայ-վույ արել, դրա համար է արագ եկել, որ ավելորդ խուճապ չլինի։ Մինչ շքամուտք մտնելը, ինքը ոստիկանության աշխատակցին չի տեսել, սակայն փողոցի վրա այլ մարդիկ կային՝ աղջիկներ, կանայք, որի համար և ի սկզբանե փողոցից շտապ եկել և մտել է շքամուտք։ - Փորձագետի թիվ 070-042 եզրակացությունը, որի հետևություններ բաժնի համաձայն՝ ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ1/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ: Ներկայացված ինքնաձիգի փակաղակի+ապահովիչ հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ2/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ: Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ3/ ԴՆԹ անջատվել է խառնուրդով, որն առաջացել է առնվազն երկու անձանցից: Ներկայացված թվով 28 փամփուշտներից /Գ4/, սև անթև մայկայի վերին ազատ եզրերից /Գ5/ նմուշառված քսվածքներից գենետիկական նույնականացման համար պիտանի ԴՆԹ չի անջատվել /քայքայված, դեգրադացված ԴՆԹ/: Մոլեկուլային գենետիկական նույնականացման փորձաքննության արդյունքները ցույց տվեցին հետևյալը՝ 1. Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից և փակաղակի+ապահովիչ հատվածներից անջատված՝ յուրաքանչյուրն արական սեռի մեկ անձից առաջացած ԴՆԹ-ները 99,999999% հավանականությամբ համընկնում են միմյանց, հետևաբար առաջացել են միևնույն տղամարդուց /անհայտ տղամարդ/: 2. Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված քսվածքից անջատված ԴՆԹ-ների խառնուրդում դիտվում է վերոնշյալ անհայտ տղամարդուն բնորոշ գենետիկական բնութագիրը, ինչպես նաև դիտվում է առնվազն ևս մեկ այլ տղամարդու գենետիկական բնութագիր: Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ1/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ: Ներկայացված ինքնաձիգի փակաղակի+ապահովիչ հատվածից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ2/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ: Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված կենսաբանական նյութի քսվածքից /Գ3/ ԴՆԹ անջատվել է խառնուրդով, որն առաջացել է առնվազն երկու անձանցից: Ներկայացված թվով 28 փամփուշտներից /Գ4/, սև անթև մայկայի վերին ազատ եզրերից /Գ5/ նմուշառված քսվածքներից գենետիկական նույնականացման համար պիտանի ԴՆԹ չի անջատվել /քայքայված, դեգրադացված ԴՆԹ/: Մոլեկուլային գենետիկական նույնականացման փորձաքննության արդյունքները ցույց տվեցին հետևյալը՝ 1. Ներկայացված ինքնաձիգի բռնակ+ձգան հատվածից և փակաղակի+ապահովիչ հատվածներից անջատված՝ յուրաքանչյուրն արական սեռի մեկ անձից առաջացած ԴՆԹ-ները 99,999999% հավանականությամբ համընկնում են միմյանց, հետևաբար առաջացել են միևնույն տղամարդուց /անհայտ տղամարդ/: 2. Ներկայացված փամփշտատուփի մակերեսից վերցված քսվածքից անջատված ԴՆԹ-ների խառնուրդում դիտվում է վերոնշյալ անհայտ տղամարդուն բնորոշ գենետիկական բնութագիրը, ինչպես նաև դիտվում է առնվազն ևս մեկ այլ տղամարդու գենետիկական բնութագիր: Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները. - ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել, - Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 1171177 որոշումը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ունի 3-րդ կարգի հաշմանդամություն, հաշմանդամությունը սահմանվել է մինչև 2016 թվականի հուլիսի 1-ը, - Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 12131995 որոշումը, համաձայն որի՝ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ունի 3-րդ կարգի հաշմանդամություն, հաշմանդամությունը սահմանվել է մինչև 2017 թվականի հուլիսի 1-ը, - Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի զինվորական գրքույկի պատճենը, - «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն ՓԲԸ ընդհանուր և լապարասկոպիկ վիրաբուժական բաժանմունքից տրված էպիկրիզը, համաձայն որի՝ Ն.Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է սուր քարային խոլեցիստիտ, 2019 թվականի հուլիսի 30-ին շտապ կարգով հետազոտվել է, հետվիրահատական շրջանն անցել է հարթ, - Առողջական վիճակի հետազոտման ակտը, համաձայն որի՝ Ն.Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է բրոնխիալ ասթմա, խառը ձև ոչ կայուն ռեմիսիայի շրջանում, խառը վենտիլիացիոն անբավարարություն օբստրուկցիայի զգալի գերակշռումով, ՇԱ 2-րդ աստիճան։ Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Նարեկ Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։ Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները. - Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալը, - Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ապօրինի ձեռք բերելը և հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրելը, - Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը, - Նարեկ Պետրոսյանի առողջական խնդիրներ ունենալը։ Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: 6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով: 7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել: 8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝ 1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ. 5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները. 6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները. 7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը. 8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից. 9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները. 10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները: 2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝ 1) հանրահայտ փաստը. 2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը. 3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ. 4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք: 2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության»: Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հուլիսի 7-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Առաքելյանի վերաբերյալ 2025 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով արձանագրել է հետևյալը. «(…) [Ա]պացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են. 1) անմեղության կանխավարկածը, 2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը, 3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը։ (…) Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ (…) [Դա] ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։ (…) [Հ]անցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: (…) [Մ]եղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը: (…) (…) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով` պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը): Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում Նարեկ Պետրոսյանի կողմից «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալով ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, և ռազմամթերք հանդիսացող 28 փամփուշտներ, ապօրինի ձեռք բերելու և ապօրինի կրելու փաստը, որը, ի թիվս այլ փաստական տվյալների, հաստատվում է վկաներ Սամվել Մամիկոնյանի և Սերգեյ Մամիկոնյանի ցուցմունքներով, դեպքի վայրի, տեսագրության զննության արձանագրություններով, փորձագետի եզրակացություններով, ինչպես նաև մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանի նախաքննության և հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքներով: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի ցուցմունքով հայտնած այն տեղեկություններին, որ նա, ինքնաձիգը գտնելով, ցանկացել է այն զերծ պահել երեխաներից, ուստի մտադրվել է այն հանձնել ոստիկանությանը, ապա Դատարանը մեղադրյալի ցուցմունքն արժանահավատ չի գնահատում, հաշվի առնելով, որ նախ այդ հանգամանքի մասին վկայող տվյալներ և տեղեկություններ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, այլև դրանք հերքվում են ինչպես տեսագրությամբ, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով հայտնած տվյալներով, առավել ևս մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի՝ տեսագրությամբ արձանագրված գործողությունների համակողմանի վերլուծությամբ, ուստի անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չեն: Այլ կերպ ասած՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրական բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքի կողմի համար դրանք հերքելու, իսկ դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն: Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է առողջական խնդիրներ ունենալը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝ պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում: 2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով: (...)»։ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին: (…): Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։ Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»: Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, և փաստում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սանկցիան նախատեսում է նաև ազատության սահմանափակման և կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատժատեսակներ, սակայն դրանք Դատարանի գնահատմամբ չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները և տվյալ դեպքում բավարար չեն պատժի նշանակման ու դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակները ու պահանջներն իրագործելու համար։ Դատարանը, հոդվածի սանկցիայով սահմանված նշված պատժատեսակները կիրառելի չի համարում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված հրազենի, ռազմամթերքի տեսակը և քանակը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանը կրել է լիցքավորված հրազենը։ Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու, այդ թվում՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է, 2025 թվականի մարտի 4-ին ազատ է արձակվել, իսկ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը դատարան ներկայացնելու նպատակով կրկին ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց մեկ ամիս ժամկետով կալանքը կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին, իսկ 2025 թվականի ապրիլի 23-ին՝ նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, Ն․Պետրոսյանը անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը փոխելու, վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները կիրառելու մասին, իսկ Ն․Պետրոսյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։ Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավակարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում: Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգի՝ պահունակով, և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված դեպքի վայրի լազերային սկավառակը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում: Անդրադառնալով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը պետք է վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Անդրադառնալով վարութային հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարութային ծախսեր են՝ (...) 2) փորձագետի և թարգմանչի վարձատրության գումարները. (...) 2. Հանրային մեղադրանքով վարութային ծախսերը վճարվում են պետական միջոցների հաշվին, եթե սույն օրենսգրքով այլ կարգ սահմանված չէ: Մասնավոր մեղադրանքով վարութային ծախսերի բաշխման կարգը որոշում է դատարանը: 3. Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա: (...)»։ Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է դատաձգաբանական փորձաքննություն, և պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 2431 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ: Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի անվճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն, Դատարանը վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դնում է դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի վրա: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 98-100-րդ 347-350-րդ, 352-353-րդ և 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով: Ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել Ն․Պետրոսյանին սույն դատավճռի հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ինքնաձիգի՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարութային ծախսեր: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-09-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 17-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ 188 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 117 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 81 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 04-11-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 17-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝ 188 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 117 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 81 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե- 134433 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 31-03-2026 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԴ1/0947/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 04-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Թադևոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նարեկ Պետրոսյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 04.09.2025թ. դատավճիռը՝ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ ազատազրկումը նշանակել առնվազն 3 տարի ժամանակով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կորյուն |
| Ազգանուն | Բեգջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նարեկ Պետրոսյան Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 04.09.2025թ. դատավճիռը՝ հաստատելով Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի անմեղությունը, կամ փոփոխել դատական ակտը՝ կիրառելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դրույթը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 19-11-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 19-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-12-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Նարեկ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0947/01/25 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ Նախագահող դատավոր՝ Մ․Արզումանյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի, Դատավորներ՝ Վ․Ռշտունու, Տ.Գրիգորյանի, քարտուղարությամբ՝ Ք․Բադալյանի․ մասնակցությամբ՝ դատախազ՝ Դ․Թադևոսյանի, պաշտպան՝ Կ․Բեգջանյանի, մեղադրյալ՝ Ն․Պետրոսյանի. «08» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի և մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքները. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.2025 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11138525 քրեական վարույթը: Նույն օրը Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է: 2025 թվականի մարտի 4-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ազատ է արձակվել՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով: 2025 թվականի մարտի 4-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: Նույն օրը Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ձերբակալվել է: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 1 /մեկ/ ամիս ժամկետով: 2025 թվականի մարտի 18-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 2-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է՝ 2 /երկու/ ամիս ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել՝ վարչական հսկողութոյւնը և բացակայելու արգելքը: 2. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռով վճռվել է. «Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով: Ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել Ն․Պետրոսյանին սույն դատավճռի հիմքով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ինքնաձիգի՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության բռնագանձել 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարութային ծախսեր»: 3. 2025 թվականի նոյեմբերի 3-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը։ 2025 թվականի նոյեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքը։ Թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 19-ին: Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 4. 2025 թվականի մարտի 18-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ « նա չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ՄԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4֊րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում»: 5. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճռով արձանագրել է հետևյալը. « (…) Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Նարեկ Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։ Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները. - Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն չունենալը, - Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի կողմից 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ ակոսափող հրազեն հանդիսացող՝ նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ԱԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК- 74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45×39/ տրամաչափի կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ապօրինի ձեռք բերելը և հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրելը, - Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը, - Նարեկ Պետրոսյանի առողջական խնդիրներ ունենալը։(…) Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հուլիսի 7-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Կ.Առաքելյանի վերաբերյալ 2025 թվականի հունիսի 6-ի թիվ ԵԴ/0761/01/18 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ դատարանն իր ներքին համոզմամբ կարող է հավանականության բարձր աստիճանով հաստատված համարել գործի որևէ հանգամանք՝ հիմք ընդունելով գործով հաստատված այլ հանգամանքների համակցությունը, եթե հանցանք կատարելու մեջ մեղադրվող անձն առաջ չի քաշել մեղադրանքը հերքող ողջամիտ բացատրություն: Ընդ որում, այդ հանգամանքները համապատասխան իրավիճակներում պետք է օժտված լինեն հավանականության այնպիսի բարձր աստիճանով, որը կվկայի հակառակի ոչ ողջամիտ լինելու մասին: Այլ կերպ՝ այդ հանգամանքի հավանականությունը պետք է լինի ավելի բարձր, քան հակառակինը: Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ վերջին դիրքորոշումը բխում է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի (այսուհետ՝ Եվրոպական դատարան) ձևավորած կայուն նախադեպային պրակտիկայից առ այն, որ քրեական գործի շրջանակում անմեղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված մեղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու պետության իրավասու մարմինների համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, և պետությունները որոշակի պայմաններում կարող են անձին պատժել պարզ կամ օբյեկտիվ փաստի հիման վրա՝ անկախ դրա հիմքում հանցավոր դիտավորության կամ անզգուշության առկայությունից: (…) Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի ցուցմունքով հայտնած այն տեղեկություններին, որ նա, ինքնաձիգը գտնելով, ցանկացել է այն զերծ պահել երեխաներից, ուստի մտադրվել է այն հանձնել ոստիկանությանը, ապա Դատարանը մեղադրյալի ցուցմունքն արժանահավատ չի գնահատում, հաշվի առնելով, որ նախ այդ հանգամանքի մասին վկայող տվյալներ և տեղեկություններ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, այլև դրանք հերքվում են ինչպես տեսագրությամբ, այնպես էլ վկաների ցուցմունքներով հայտնած տվյալներով, առավել ևս մեղադրյալ Ն.Իշխանյանի՝ տեսագրությամբ արձանագրված գործողությունների համակողմանի վերլուծությամբ, ուստի անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չեն: Այլ կերպ ասած՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրական բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքի կողմի համար դրանք հերքելու, իսկ դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն: Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է առողջական խնդիրներ ունենալը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Նարեկ Պետրոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը ենթակա է պատժի։ (…) Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը, և փաստում, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության սանկցիան նախատեսում է նաև ազատության սահմանափակման և կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատժատեսակներ, սակայն դրանք Դատարանի գնահատմամբ չեն կարող ապահովել պատժի նպատակները և տվյալ դեպքում բավարար չեն պատժի նշանակման ու դրա արդարացիության օրենսդրական նպատակները ու պահանջներն իրագործելու համար։ Դատարանը, հոդվածի սանկցիայով սահմանված նշված պատժատեսակները կիրառելի չի համարում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված հրազենի, ռազմամթերքի տեսակը և քանակը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալ Ն.Պետրոսյանը կրել է լիցքավորված հրազենը։ Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու, այդ թվում՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ 2025 թվականի մարտի 1-ին Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է, 2025 թվականի մարտի 4-ին ազատ է արձակվել, իսկ 2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 11138525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը դատարան ներկայացնելու նպատակով կրկին ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մարտի 4-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց մեկ ամիս ժամկետով կալանքը կիրառելու մասին՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի մարտի 4-ից։ 2025 թվականի ապրիլի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին, իսկ 2025 թվականի ապրիլի 23-ին՝ նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվել է տնային կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով, Ն․Պետրոսյանը անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ից Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ սահմանվել է համապատասխան էլեկտրոնային հսկողություն։ 2025 թվականի հուլիսի 28-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը փոխելու, վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները կիրառելու մասին, իսկ Ն․Պետրոսյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճում։ Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի իրավակարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մարտի 1-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 23-ը, և 2025 թվականի ապրիլի 29-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 28-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 22 (քսաներկու) օրը, և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում: Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգի՝ պահունակով, և թվով 28 հատ փամփուշտների հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 11149825 քրեական վարույթով, իսկ որպես ապացույց արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված դեպքի վայրի լազերային սկավառակը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում: Անդրադառնալով մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը պետք է վերացնել, իսկ բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…) Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ սույն վարույթով կատարվել է դատաձգաբանական փորձաքննություն, և պայմանագրի կամ դրա մի մասի կատարման արդյունքների հանձնման-ընդունման թիվ 2431 արձանագրության համաձայն՝ վճարման ենթակա ընդհանուր գումարը կազմել է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ: Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի անվճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ առկա չեն, Դատարանը վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դնում է դատապարտված մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանի վրա: (…)»: 6. Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝ 1. Վկա Սամվել Մամիկոնյանի դատաքննական ցուցմունքը, 2. Քրեական գործի նյութերում առկա տեսագրությունը հետազոտվել է վկա Սամվել Մամիկոնյանի հարցաքննության ընթացքում, 3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում մասնակի հրապարակվել վկա Ս.Մամիկոնյանի հարցաքննության տեսագրությունը, 4. Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանի դատաքննական ցուցմունքը, 5. Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 1-ի արձանագրությունը, 6. Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը, 7. Դատաձգաբանական փորձաքննության թիվ 476-25 եզրակացությունը, 8. Փորձաքննության ներկայացված թվով 28 հատ փամփուշտները, 9. Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, 10. Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշումը, 11. Հիմնական դատալսումների ընթացքում զննվել են իրեղեն ապացույց ճանաչված ինքնաձիգը՝ պահունակով և թվով 28 հատ փամփուշտները։ 12. Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց, ուստի հրապարակվել են Ն․Պետրոսյանի նախաքննական ցուցմունքները, 13. Մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է ցուցմունք տալու մտադրության մասին և ցուցմունք տվել, 14. Փորձագետի թիվ 070-042 եզրակացությունը, Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները. 15. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, 16. Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 1171177 որոշումը, 17. Բժշկասոցիալական փորձաքննության թիվ 12131995 որոշումը, 18. Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի զինվորական գրքույկի պատճենը, 19. «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն ՓԲԸ ընդհանուր և լապարասկոպիկ վիրաբուժական բաժանմունքից տրված էպիկրիզը, 20. Առողջական վիճակի հետազոտման ակտը։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 7.1 Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալներ՝ նյութական օրենքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով մեղադրյալի նկատմամբ ակնհայտ մեղմ, ըստ այդմ՝ ոչ արդարացի պատժի: Առավելապես համաձայնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ դատավճռում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հետ, Դատախազը գտել է, որ, որ կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունն արձանագրելը հանդիսանում են առանցքային գործոններ պատժի անհատականացման գործում, քանի որ խնդրո առարկա իրավիճակում անձն աչքի է ընկնում հանրային բարձր վտանգավորությամբ՝ հատկապես հաշվի առնելով լիցքավորված ինքնաձիգ պահելը և փամփշտատուփում բազմաթիվ փամփուշտների առկայությունը: Հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը սույն դեպքում բավարար չեն նման մեղմ պատժաչափ նշանակելու վերաբերյալ: Դատախազի պնդմամբ՝ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժը նշանակելու համատեքստում պատշաճ գնահատման չեն ենթարկվել վերը նշված հանգամանքները, ինչի արդյունքում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է ոչ արդարացի՝ ակնհայտ մեղմ պատիժ: Արդյունքում, հարկ է արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալ՝ նյութական օրենքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածների կիրառման խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ակնհայտ մեղմ՝ ոչ արդարացի պատժի: Դատախազը գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պատժի նպատակներին համահունչ՝ որպես պատիժ ազատազրկումը նշանակման էր ենթակա առնվազն 3 տարի ժամկետով: Վերոգրյալի հիման վրա Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճիռը՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել առնվազն 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը։ 7.2 Մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանը (այսուհետ նաև՝ Պաշտպան) ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ հիմնական դատալսումնների ընթացքում որպես վկա է հարցաքննվել Վկա Սամվել Մամիկոնյանը, ով հանիսանում է ՀՀ ՆԳՆ ՈՍ ՔՈԳՎ ԹԱՇԴՊՎ 1-ին բաժնի ՀԿԳ ավագ ոստիկան: Վերջինս հայտնել է, որ բավականին երկար տարիներ է, ինչ հանդիսանում է ոստիկան: Պաշտպանը փաստել է, որ վկա Սամվել Մամիկոնյանը ցուցմունք է տվել այն բանի մասին, որ « (…) Նարեկի մոտ ավտոմատ էր, որը դրված էր նրա հագուստի մեջ, որը և նկատելի էր. զենքի և կոթն էր երևում, և ծայրը (…)» Վկա Սերգեյ Մամիկոնյանը ցուցմունք է տվել այն բանի մասին, որ « (…) Եղբայրը մի քանի քայլ առաջ ընկած բարձրացել է վերև, ինքն էլ է բարձրացել Նարեկի հետ, 3-րդ և 4-րդ հարկերի արանքում եղած հարթակում նկատել են ինքնաձիգը՝ գազի խողովակի հետևում հենված։(…) » Ըստ Պաշտպանի՝ նշվածից հետևում է, որ Սամվել Մամիկոնյանը մասնակցել է նաև զենքի նմանվող առարկայի հայտնաբերման գործողությանը: Համադրելով նշված հանգամանքները, Պաշտպանը փաստել է, որ Սամվել Մամիկոնյանը հանդիսանալով երկար տարիների ոստիկանության սպա, այդ ընթացքում բազմիցս անցնելով պարտադիր վերպատրաստումներ և հանդիսանալով ուժային կառույցի աշխատակից հստակ տիրապետում է զենքին և դրա բաղկացուցիչ մասերին, այսինքն, այն տվյալները որը վերջինս հայտնել է դուրս է կասկածից կամ շփոթության հանգամանքից: Նշվածի համատեքստում անհրաժեշտ է հիշատակել քրեական գործում որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված զենքի դատարանում զննումը, որի ընթացքում պաշտպանության կողմը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որ նշված զենքի վրա բացակայում է կոթը: Պաշտպանի պնդմամբ՝ ունենք իրավիճակ, երբ անձը ով ականատես վկա է գործով, ինչպես նաև մասնակցել է զենքի հայտնաբերման և առգրավման գործողություններին փաստել է, որ Նարեկ Պետրոսյանի մոտ եղած զենքի նմանվող առարկան ունեցել է կոթ: Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ համաձայն փորձագիտական եզրակացության որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված զենքի վրա առկա չեն Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ներ: Պաշտպանը նշել է, որ եթե հակիրճ ձևակերպենք հետազոտված ապացույցները, ապա կարող ենք գալ համոզման, որ Նարեկ Պետրոսյանն իր մոտ պահել է զենքին նմանվող առարկա, որը ունեցել է կոթ, որպես իրեղեն ապացույց է ճանաչվել ինքնաձիգ, որի վրա առկա չէ զենքի բաղադրիչ մաս հանդիսացող կոթ և որի վրայից չի հայտնաբերվել Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ն: Նշվածը անհրաժեշտ է համադրել դեպքի վայրի հետ՝ այն է բազմաբնակարան շենքի շքամուտքի 3-4-րդ հարկերի միջակայքը, որտեղ դեպքի պահից մինչ առգրավման պահը (որը տեղի է ունեցել դեպքից մի քանի ժամ անց) օբյեկտիվորեն նշված ժամանակահատվածում կարող էին գտնվել մի շարք քաղաքացիներ: Ամբողջացնելով վերոգրյալը պաշտպանը գտել է, որ առկա է առնվազն չփարատված կասկած և բավարար ապացույցների բացակայություն առ այն, որ գործով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված ռազմամթերք հանդիսացող զենքը հանդիսանում է հենց այն զենքի նմանվող առարկան որը նկատել է վկա Սամվել Մամիկոնյանը: Այսինքն, այստեղ անհրաժեշտ է դիտարկել նաև Նարեկ Պետրոսյանի՝ ըստ իր ցուցմունքի գտած զենքի նմանվող առարկան, որը վերջինս գտել է և մտնելով շքամուտք դրել է հատակին և թակելով դռները փորձել է գտնել անձի, ով կդիմի ոստիկանություն նշելու համար որ հայտնաբերվել է զենքի նմանվող առարկա: Հատկանշական է, որ Սամվել Մամիկոնյանը իր ցուցմունքով ևս հաստատել է դռները թակելու դրվագը: Նարեկ Պետրոսյանի ցուցմունքի արժանահավատության մասին է խոսում նաև այն, որ համաձայն անձնական խուզարկության արձանագրությամբ վերջինիս մոտից ոչինչ չի հայտնաբերվել, ուստի վերջինս չի ունեցել հեռախոս, ինչով կարողանար զանգել, իսկ դրսում հանդիպած անցորդները նկատելով զենքը վախեցել են իրենից այդ է եղել պատճառը, որ ինքը զենքը դրել է շքամուտքի հատակին, այնուհետև նոր թակել դռները: Պաշտպանը նշել է, որ որպես Նարեկ Պետրոսյանի անձը բնութագրող և պատիժը մեղմացնող հանգամաներ են այն, որ վերջինս երբևէ դատապարտված չի եղել, ունի բրոնխիալ ասթմա հիվանդություն: Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04․09․2025թ․ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը, կայացնելով նոր դատական ակտ՝ հաստատելով Նարեկ Պետրոսյանի անմեղությունը, կամ փոփոխել դատական ակտը կիրառելով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դրույթը՝ հաշվի առնելով Նարեկ Պետրոսյանի առողջական հիվանդությունը (բրոնխիալ ասթմա): Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. 8. Դատական նիստի ընթացքում Դատախազ Դ․Թադևոսյանը առարկեց Պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն, ինչպես նաև պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Պաշտպան Կ․Բեգջանյանը առարկեց Դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն, ինչպես նաև պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրելով այն բավարարել: Մեղադրյալ Ն․Պետրոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ ներկայացված վերաքննիչ բողոքների քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցերին. ա. հիմնավորված են արդյո՞ք Նարեկ Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները, բ. արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: 10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետի «ա» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4.Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝ 1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ. 5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները. 6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները. 7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը. 8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից. 9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները. 10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները(…) »։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝ « (…)4.Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում: 7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ կիրառելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չկիրառելու կամ պատժից ազատելու մասին դատարանի որոշումը (…)»: 11.«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 գործով կայացված որոշման 14-15-րդ, 16-19-րդ կետերում։ Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։ Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։ Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝ 1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք, 2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն, 3) անմեղության կանխավարկած (…)։ Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝ 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»: Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահրամ Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով կայացված որոշմամբ արձանագրել է. «(…) Ապացույցների թույլատրելիության հատկանիշը վերաբերում է դրանց ձևական կողմին: Դրա էությունը կազմում է ապացույցները ձեռք բերելիս օրենքով նախատեսված դատավարական պահանջների պահպանվածությունը և ենթադրում է. - աղբյուրի օրինականություն՝ ապացույցը պետք է ձեռք բերվի միայն օրենքով սահմանված աղբյուրներից (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), - ձեռքբերման միջոցների օրինականություն՝ պետք է պահպանված լինեն ապացույցների ձեռքբերմանն ուղղված գործողություններ կատարելուն օրենքով առաջադրված պահանջները, - դատավարական ձևակերպում՝ ապացույցը, դրա ձեռքբերման գործընթացը պետք է օրենքով սահմանված կարգով ենթարկվեն դատավարական ձևակերպման, - լիազորված սուբյեկտ՝ այն պետք է ստացված լինի ապացույց ձեռք բերելու լիազորությամբ օժտված սուբյեկտի կողմից: Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքերը հստակ սահմանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածով: (…) Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա (…)»: Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: (…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման: (…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Սkraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)»: (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը): 12. Այսպես, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի վերլուծությամբ հարկ է փաստել, որ անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու և ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածն այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքներն ապացուցված են այնպես, որ դրանց ճշտությունը` առկա բավարար ապացույցներով հաստատված ճանաչելու դեպքում չի կարող կասկածներ առաջացնել: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքներն ապացուցված չեն անկասկած, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը: Հետևաբար, հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Հետևապես, մեղադրանքի բովանդակությունը կազմող յուրաքանչյուր փաստական տվյալ պետք է հիմնավորվի քրեական վարույթում առկա ապացույցների բավարար համակցությամբ, այլ ոչ գնահատողական բնույթ կրող ենթադրություններով, մեկնաբանություններով կամ կասկածներով։ 13. Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները ենթարկել է լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման, ինչի արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության առ այն, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմը, ինչպիսի հանգամանքը հիմնավորելու տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները կազմում են բավարար ամբողջություն, քանի որ սույն գործով հանգամանքները Առաջին ատյանի դատարանում ենթարկվել են լիարժեք քննության: Մասնավորապես անդրադառնալով Պաշտպանի այն փաստարկին, որ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու համար, ինչպես նաև այն, որ առկա է չփարատված կասկած, որը պետք է մեկնաբանել հօգուտ մեղադրյալի, ապա Վերաքննիչ դատարանը համաձայնելով Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ, հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալի և վկաների ցուցմունքները, դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, Երևան քաղաքի Մանանդյան 25/8 հասցեում առկա տան երկրորդ հարկի անկյունային հատվածում տեղադրված տեսանկարահանող սարքերի՝ առգրավված տեսագրությունը Սամվել Մամիկոնյանի մասնակցությամբ զննելու մասին 2025 թվականի մարտի 2-ի արձանագրությունը և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված այլ թույլատրելի ապացույցները համակցության մեջ գնահատելիս, հնարավոր է հանգել հիմնավոր հետևության առ այն, որ Նարեկ Պետրոսյանը, չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 01-ին՝ ժամը 17:00-ից մինչև ժամը 18:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, քննությամբ ինքնությունը չպարզված տղամարդուց ապօրինի ձեռք է բերել և նույն ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի մոտ հագին եղած բաճկոնի տակ ապօրինի կրել ակոսափող հրազեն հանդիսացող նախկին ԽՍՀՄ 1981 թվականի գործարանային արտադրության, «1310181» համարի, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակելու համար պիտանի «ԱԿ-74» տեսակի ակոսափող ինքնաձիգ՝ լիցքավորված ակոսափող հրազեններից, այդ թվում՝ «ՄԿ-74» ինքնաձիգներից և «РПК-74» տեսակի ձեռքի գնդացիրներից կրակվելու համար նախատեսված, գործարանային արտադրության, 5.45մմ /5.45x39/ տրամաչափի, կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող՝ 6 հատ «60 78», 5 հատ «60 93», 4 հատ «539 81», 3 հատ «3 77», 2 հատ «270 81», 2 հատ «3 86», 1 հատ «60 81», 1 հատ «17 82», 1 հատ «270 82», 1 հատ «17 75», 1 հատ «539 75», 1 հատ «539 86» գործարանային դրոշմվածքներով, այն է՝ «60», «539», «3», «270», «17» արտադրող գործարանների ծածկագրերով և 1978թ., 1993թ., 1981թ., 1977թ., 1986թ., 1982թ., 1975թ. արտադրության ընդհանուր 28 փամփուշտներով, ինչից կարճ ժամանակ անց, հասկանալով, որ նկատվել է իրավապահ մարմնի աշխատակցի կողմից, դիմել է փախուստի՝ մտնելով Երևան քաղաքի Մանանդյան 25Ա շենքի 2-րդ մուտքից ներս, և ինքնաձիգը թողել 3-րդ և 4֊րդ հարկերի միջև առկա աստիճանահարթակի վրա՝ պատի մոտ, որը նույն օրը հայտնաբերվել և վերցվել է նշված վայրում կատարված դեպքի վայրի զննման արդյունքում, իսկ հակառակի վերաբերյալ քրեական գործում բավարար փաստարկան տվյալներ առկա չեն: Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկներին, որ զենքի վրա առկա չէ զենքի բաղադրիչ մաս հանդիսացող կոթ և որ զենքի վրայից չի հայտնաբերվել Նարեկ Պետրոսյանի ԴՆԹ-ն, ուստի առկա է չփարատված կասկած, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ «Երկու աղջիկ են այդ ժամանակ անցել, ովքեր նկատել են իրեն զենքը պահելու ընթացքում և վայ-վույ արել: Ինքը ցանկացել է գնալ իրենց տան կողմ, սակայն հիշել է, որ բանալի չկար մոտը, դրա համար էլ թեքվել, եկել ու մտել է այդտեղ։ Արագ է եկել դեպի շքամուտք, քանի որ երբ փողոց է դուրս եկել, մարդիկ տեսել են, վայ-վույ արել, դրա համար է արագ եկել, որ ավելորդ խուճապ չլինի», իսկ նախաքննության ընթացքում հայտնել է, որ գտել է ինքաձիգը, այնուհետև դրել 3-րդ և 4-րդ հարկերի միջնամասում՝ անմիջապես պատի անկյունում, որտեղից էլ դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերվել է ինքնաձիգը։ Իսկ Նարեկ Պետրոսյանի դատաքննական ցուցմունքի և նախաքննական ցուցմունքներն համադրելիս, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի ցուցմունքները՝ ինքնաձիգը գտնելու, այն երեխաներից հեռու պահելու, անվտանգ տեղ տեղափոխելու և այնուհետև ոստիկանությանը հանձնելու վերաբերյալ արժանահավատ գնահատվել չեն կարող և քրեական պատասխանատվությունից խուսափելու նպատակ են հետապնդում։ 14. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետի «բ» ենթակետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4)պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...) 15. Եթե անձը կատարել է նոր հանցանք մինչև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումն ուժի մեջ մտնելը, ապա դատարանը վերացնում է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշումը և պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով: (...)»: Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։ Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։ 15. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժաչափը խստացնելու վերաբերյալ Դատախազի փաստարկներին, և համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղմացնող հանգամանքները (առողջական խնդիրներ ունենալը), անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (նախկինում դատված չլինելը), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերջնական պատիժ նշանակելով ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս 8 (ութ) օր ժամկետով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ այդ թվում նյութաիրավական նորմերի խախտում՝ նշանակված պատժի համաչափության մասով։ Միևնույն ժամանակ հիմք ընդունելով վերոնշյալ փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և ըստ այդմ՝ Պաշտպանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը, գտնում է, որ նշանակված պատժի միայն ռեալ կրման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։ Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների դեմ, իսկ խնդրո առարկա հրազենը հայտնաբերվել է լիցքավորված վիճակում, ինչը, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, էականորեն բարձրացնում է հանցավորի անձի վտանգավորության աստիճանը: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքներում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժում (և՛ պատժի համաչափության, և՛ այն ռեալ կրելու անհրաժեշտության տեսանկյունից) և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքների փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները վերջնական պատժի մասով իրավաչափ են, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության համատեքստում և նման հետևությունները բխում են արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից։ 16. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի և մեղադրյալ Նարեկ Իշխանի Պետրոսյանի պաշտպան Կորյուն Բեգջանյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0947/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 4-ի դատավճիռը՝ թողնելով անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ․ՌՇՏՈՒՆԻ Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-12-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 188, 118, 81, 68 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 188, 118, 81, 68 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 26268/26 |