ԵԴ1/0907/01/25


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

01 ապրիլի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (դատավոր Գ․Պողոսյան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Հարություն Դավիթի Դավթյանի (ծնված՝ 1992 թվականի հունվարի 16-ին Վրաստանի Հանրապետությունում, ազգու-թյամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, չի աշխատում, հաշվառված և բը-նակվում է՝ Արարատի մարզ, ք․Մասիս, Նոր Թաղամաս, 30-րդ շենք, բնակարան հմ․ 36) վերա-բերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական գործը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Գ․Ծառուկ-յանի (այսուհետ՝ նաև Քննիչ) կողմից 2024 թվականի հունիսի 15-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-2420-24 քրեական վա-րույթը։
Քննիչի 2025 թվականի հունվարի 20-ի միջնորդության հիման վրա Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը (այսուհետ՝ նաև Դատախազ) 2025 թվականի հունվարի 20-ի որոշմամբ Հարություն Դավիթի Դավթյանի (այսու-հետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հա-րուցել հանրային քրեական հետապնդում։
Քննիչի 2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ որպես խա-փանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
Քննիչի 2025 թվականի հունվարի 30-ի միջնորդության հիման վրա, Դատախազի 2025 թվականի փետրվարի 07-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ հարուցված հանրային քրե-ական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է։
Քննիչի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի միջնորդության հիման վրա Դատախազի 2025 թվականի փետրվարի 28-ի որոշմամբ Մեղադրյալի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեա-կան հետապնդման կասեցված ժամկետը վերսկսվել է։
2025 թվականի փետրվարի 27-ին Մեղադրյալին ներկայացվել է մեղադրանք։
Դատախազը 2025 թվականի մարտի 04-ին տվել է իր համաձայնությունը՝ Մեղադրյալի նկատմամբ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու համար:
Քննիչը 2025 թվականի մարտի 04-ին կազմել է ՀՀ քրեական դատավարության օ-րենսգրքի 464․6-րդ հոդվածով նախատեսված՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վա-րույթ կիրառելու վերաբերյալ համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրվել է Քննի-չի, Մեղադրյալի և վերջինիս պաշտպանի կողմից։
Դատախազը, ուսումնասիրելով մեղադրական եզրակացությամբ ստացված թիվ 60-2420-24 քրեական վարույթի նյութերը, 2025 թվականի մարտի 14-ին հաստատել է մեղա-դրական եզրակացությունը՝ չառարկելով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառման դեմ, և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ վարույթն ուղարկել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
2025 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան) որոշել է թիվ ԵԴ1/0907/ 01/25 (60-2420-24) քրեական գործը ստանձնել վարույթ և հարուցել համաձայնությամբ տու-գանք նշանակելու վարույթ՝ այն իրականացնելով գրավոր ընթացակարգով:
Դատավճռի կայացման օր է նշանակվել 2025 թվականի ապրիլի 01-ը։
Մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հան-րային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա. «[Չ]ունենալով տրանս-պորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Հարություն Դավթյանը, օրենքով սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի մայիսի 16-ին' ժամը 01:54-ի սահմաններում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.780 մգ/լ մաքուր ալկոհոլի պարունակությամբ, Երևան քաղաքի Խարբերդի Կենտրոնական փողո-ցի 30 հասցեի դիմաց վարել է «Mercedes Benz» մակնիշի, 37 DO 976 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը։
(․․․)»:

Դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է։
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատ-ժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվ-րոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտա-կանությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկե-տում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...)։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ֆիզիկական անձ ենթակա է քրեական պատասխանատվության մի-այն իր կատարած հանցանքի համար։»։
Նույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրե-աիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվու-թյունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հան-ցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
(...)։»։
Նույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատես-ված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատի-կից հիսնապատիկի չափով։
(...)։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակ-ված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելա-գույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տու-գանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշ-վարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(...)։»։
Նույն օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշա-նակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախա-տեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային մի-ջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
(...):
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային մի-ջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունե-ցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ ան-ձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշ-խատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատա-զրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...)»։
Նույն օրենսգրքի 464.8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«(․․․)։
4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույ-թը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրե-ական գործին, հանգում է հետևության, որ՝
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդի-սացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայ-տորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգա-մանքներից որևէ մեկը:»։
Նույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով դատարանը գրավոր ընթացակարգով կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդված-ներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատ-կությունները:
2. Դատավճիռը կայացվում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրա-ռելու մասին որոշումը կայացնելուց հետո՝ հնարավորին չափ սեղմ ժամկետում, սակայն ոչ ուշ, քան 15 օրվա ընթացքում։
3. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով մեղադրական դա-տավճիռ կայացնելիս դատարանը նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրա-պետության քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի դրույթները:
4. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
5. Դատավճիռը պետք է պարունակի պարզաբանում այն բողոքարկելու՝ սույն օրենս-գրքով նախատեսված սահմանափակումների վերաբերյալ։
6. Դատավճիռը կայացնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան հինգ օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատապարտված մեղադրյալին, նրա պաշտպանին, հանրային մեղադրողին»:
Նույն օրենսգրքի 464.10-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածին համապատասխան կայացված դատավճիռը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով, սակայն այն չի կարող բողո-քարկվել սույն օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդ-վածով նախատեսված հիմքերով»։
Դատարանը, ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերն ու արձանագրելով, որ առա-ջին անգամ հանցանք կատարած Մեղադրյալին մեղսագրվել է ոչ մեծ ծանրության հանցագոր-ծություն, այդ արարքը կատարվել է նրա կողմից, նրան մեղսագրված արարքին տրված իրա-վական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանք-ներին և առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը, գտնում է, որ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի արդյունքով պետք է գրավոր ընթացակարգով կայացվի մեղադրական դատավճիռ։
Դատարանը, նաև արձանագրելով, որ քրեական գործի նյութերում առկա չէ որևէ տվյալ, որ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Մեղադրյալն ունեցել է նվազագույն աշխատավարձի չափից ավել միջին ամսական եկամուտ, գտնում է, որ նրա նը-կատմամբ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկ-ցիայով նախատեսված նվազագույն չափով տուգանք՝ հաշվարկային միավոր ընդունելով հան-ցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափը։
Անդրադառնալով քրեական գործում առկա գրավոր փաստաթղթերի պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ գործի գրավոր փաստաթղթերը պետք է պահվեն քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը պետք է թողնվի անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 270-րդ, 347-350-րդ, 464.9-464.10-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հարություն Դավիթի Դավթյանին ճանաչել մեղավոր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի:
Քրեական գործի գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դը-րանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Հարություն Դավիթի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` Հայաս-տանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրի-նական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել է Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրե-ական դատարան դրա պատճենն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, սակայն այն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՊՈՂՈՍՅԱՆ