Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0874/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Հարություն Ներսիսյան Արթուրի
Հարություն Ներսիսյան
Հարություն Ներսիսյան
Հարություն Ներսիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Անի Դանիելյան
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Հովհաննիսյան
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Անի Դանիելյան
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Հովհաննիսյան
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-12-16 | 14:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-11-13 | 12:00 | 1 | Չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-05-19 | 14:30 | 04 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-02 | 14:30 | 04 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-10 | 14:00 | 04 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-03 | 17:49 | 04 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-25 | 17:00 | 04 | Նշանակվել է դատական նիստ |
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/0874/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՎԱՆ ԵՎ ՆՈՐ ՆՈՐՔ
ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ
ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Ա․ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ,
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ՆԵՐՍԻՍՅԱՆԻ,
ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
2025 թվականի մայիսի 19-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի՝
(ծնված՝ 1998 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, հաշվառված է Երևան քաղաքի ___, բնակվել է __)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2023 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը:
2. Հսկող դատախազի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2025 թվականի մարտի 3-ին Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին ներկայացվել է մեղադրանք։
4. 2025 թվականի մարտի 12-ին թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։
2025 թվականի մարտի 14-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի մարտի 25-ին։
5․Պաշտպանը 2025 թվականի մայիսի 19-ի դատական նիստի ժամանակ ներկայացրել է մեղադրյալ Հ.Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն: Հայտնել է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանն արդեն իսկ բնորոշվել է որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձ, հենց այդ պահից նա ձեռք է բերել մեղադրյալի բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները, ձեռք է բերել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ:
Մասնավորապես՝ նշել է, որ 2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է սույն քրեական վարույթը, նույն թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ: Այդ փաստաթղթերը 2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին ուղարկվել են նախաքննական մարմին: Դրանից հետո՝ 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերը ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու: Այնուհետև՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին: 2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում, փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, իսկ մարտի 3-ին ներկայացվել է մեղադրանք: Ստացվում է, որ Հարություն Ներսիսյանին մեղսագրված ոչ մեծ ծանրության հանցանքի համար քրեական հեապնդման ժամկետը երեք ամիս է, իսկ նրա նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդումը սկսվել է վարույթ նախաձեռնելու պահից։ Այսինքն՝ մինչև մեղադրանք ներկայացնելն արդեն իսկ անցել է շուրջ երեք տարի: Հետևաբար՝ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետը, այն է՝ լրացել է հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը և իրավասու դատախազը քրեական գործի նյութերը հանձնած չի եղել դատարան:
Ի պատասխան Դատարանի հարցադրման՝ մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ:
Դատարանը, քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը, արձանագրել է, որ «քրեական մեղադրանք» հասկացության կապակցությամբ Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» եզրույթը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով: «Մեղադրանք» հասկացությունը կարող է սահմանվել որպես իրավասու մարմնի կողմից անձին պաշտոնապես արված տեղեկացում այն մասին, որ առկա է նրա կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու վերաբերյալ ենթադրություն (Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgiսm) գործով վճիռ, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետեր 44, 46):
Այսինքն` անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germaոy) գործով վճիռ, 1982թ. հուլիսի 15, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով վճիռ, 2007թ. հունվարի 18, գանգատ թիվ 19611/04, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով վճիռ, 2004թ. հունվարի 20, գանգատ թիվ 38816/97, կետ 98):
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը՝ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի, չի կարող բավարար լինել վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում իրականացվելու վերաբերյալ դատողություն կատարելու համար։ Այս տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել մեղադրյալի սուբյեկտիվ ընալումը. արդյո՞ք նա վարույթ իրականացնող մարմինների գործողությունների նկարագրից ունեցել է օբյեկտիվ հիմքեր ենթադրելու, որ կասկածվում է հանցանքի կատարման մեջ և/կամ կատարվել են նրա դրության վրա էականորեն ներազդող գործողություններ։ Դատարանը հարկ է համարել արձանագրել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունն ի սկզբանե հասանելի չի եղել մեղադրյալին, իսկ նա միջնրոդության քննարկման ընթացքում հայտնել է, որ տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի և դրա շրջանակներում իրականացվող գործողությունների վերաբերյալ, այլ այդ մասին իմացել է միայն քննիչի մոտ գնալու պահից սկսած: Նշանակում է, որ այն պայմաններում, երբ Հարություն Ներսիսյանի պաշտոնապես ծանուցված չի եղել իր վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի մասին, նրա որևէ իրավունքի սահմանափակում չի կատարվել, ուստի նրա նկատմամբ չի իրականացվել փաստացի քրեական հետապնդում: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրային որոշմամբ մերժել է Պաշտպանի միջնորդությունը։
5.1. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպանը միջնորդել է դիմել Սահմանադրական Դատարան՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը ՀՀ Սահամադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին հակասելու կապակցությամբ՝ նշելով, որ այդ կարգավորումը քննիչին ոչ թե պարտավորեցնում է ներկայացնելու հանրային քրեական հետպանդում հարուցելու միջնորդություն հսկող դատախազին, այլ նրան միայն վերապահում է նման լիազորություն: Օրինակ՝ առկա կարգավորումների համաձայն՝ քննիչը ոչ թե ունի քրեական վարույթ նախաձեռնելու իրավասություն, այլ նա պարտավոր է դա անել, եթե առկա է առերեևույթ արարք: Նման պայմաններում ինչու պետք է լինի տարբերկված մոտեցում այս երկու գործողությունների մեջ այն դեպքում, երբ հանրային քրեական հետապնդումը դեռ ավելի մեծ կարևորություն ունի, քան քրեական վարույթի նախաձեռնումը: Եթե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կարգավորումը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 1-ին մասի նման քննիչի համար գործողության՝ սույն դեպքում՝ հանրային քրեական հետապնդման հարուցման միջնորդություն ներկայացնելու պարտականություն սահմաներ, ապա սույն քրեական վարույթի դեպքում իրավասու քննիչը երեք տարի և ավելի ժամանակ անց հսկող դատախազին չէր ներկայացնի հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն, այլ այդ գործողությունը ստիպված կլիներ կատարել շատ ավելի վաղ: Ելնելով վերոգրյալից և առաջնորդվելով քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցի կապակցությամբ քննիչին վերապահված լիազորություններից և նրա վրա դրված հստակ պարտականությունից՝ հայտնեց, որ հսկող դատախազին քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն ներկայացնելը քննիչի հայեցողությանը թողնելը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածով նախատեսված՝ արդար դատաքննության, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքին, քանի որ քննիչին թույլ է տալիս գործը քննել իր հայեցողությամբ սահմանված ժամկետներում: Սույն դեպքում քննիչը հիշյալ միջնորդությունը հսկող դատախազին կներկայացներ 2023 թվականի փետրվարին կամ ապրիլին, երբ բոլոր ապացույցներն արդեն իսկ իր տրամադրության տակ են եղել:
Քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը՝ Դատարանն արձանագրել է, որ պաշտպանի հիմնավորումները և փաստարկները Դատարանի մոտ չեն ձևավորում հիմնավոր կասկածներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորման սահմանադրականության վերաբերյալ։ Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրել է, որ հանրային քրեական հետապնդման հարուցումը պարտադիր է, եթե առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքերը, հարուցելու լիազորություն ունեցող բացառիկ սուբյկետը դատախազն է, իսկ քննիչի համար օգտագործվել է «իրավասու է» եզրույթն այն հաշվառմամբ, որ հսկող դատախազի քննարկվող լիազորության իրականացումը կախված չէ քննիչի կողմից միջնորդություն ներկայացնելուց, նա լիազորված է իր նախաձեռնությամբ ևս հարուցել քրեական հետապնդումը։ Ընդ որում՝ քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու մարմնի կողմից իր լիազորությունը չիականացնելը համապատասխան իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում կարող են առաջացնել տարբեր տեսակի իրավական հետևանքներ, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում՝ առնվազն դատական քննության ընթացքում ենթարկվում են ստուգման: Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը որոշել է մերժել Պաշտպանի միջնորդությունը:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
6. Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա`
«(...) տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ին, Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180168697 արձանագրությունը։»։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
7. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180168697 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցված լինելու պայմաններում 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3, 92)
8․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վարորդական իրավունքը կասեցված է եղել 2022 թվականի դեկտեմբերի 04-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 05-ը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4, 92)
9. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, արձանագրությանը կից վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի դեկտեմբերի 04-ի թիվ 8200371335 որոշումը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի N 955-Ն որոշման Հավելված N 1-ի 103-րդ կետի համաձայն տրանսպորտային միջոցի վարորդը խոչընդոտ է ստեղծել չկարգավորվող հետիոտնային անցումով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին։ Այս իրավախախտման համար նախատեսված տուգանային միավորի և տվյալ տարում վարորդի նկատմամբ կիրառված տուգանային միավորների հանրագումարը կազմում է 9 կամ ավելի միավոր։
Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով։
Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը նույն օրը ստացել է տվյալ որոշումը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5, 92)
9․1․ Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի փետրվարի 21-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 7-9-րդ կետերում շարադրված ապացույցները։
(դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ 74)
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները և նյութերը.
10. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի մայիսի 19-ին արտատպված Դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի դատվածության վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)։
11․ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի մայիսի 19-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի կողմից եկամուտ ստանալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
12. Հետազոտելով սույն դատավճռում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
12.1․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում (տե՛ս սույն դատավճռի 8-9-րդ կետերը) 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը (տե՛ս սույն դատավճռի 7-րդ կետը)։
Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:»:
14. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 12․1-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելով և այդ մասին տեղեկացված լինելով՝ ուղղակի դիտավորությամբ, վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
II. Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
15. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) նա արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ.
դ) նա արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
16. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
17․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
18․ Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
18․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
18․2․Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է, դրսևորվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից կատարելու տեսակով,
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
18.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
« Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները․
(…)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
Մինչև «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ի թիվ ՀՕ-201-Ն օրենքով լրացված խմբագրությամբ նույն օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 68000 դրամ:»
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 18.2-րդ կետում նշված հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
Հաշվի առնելով, որ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում՝ Հարություն Ներսիսյանը եկամուտ չի ունեցել` մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 68000 (վաթսունութ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ:
Միևնույն ժամանակ նկատի ունենալով մեղադրյալի գույքային դրությունը, մշտական աշխատանք չունենալը, բացի այդ այլ քրեական գործով անազատության մեջ գտնվելը՝ Դատարանը հիմնավորված է գնահատում տուգանքի սահմանված գումարն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ մեղադրյալի փաստարկները։ Հետևաբար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա են հիմքեր մեղադրյալին թույլատրելու դատավճռով նշանակված տուգանքը վճարել մեկ տարվա ժամկետում։
19. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
20. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
21. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։
22․ Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց չէր ընտրվել, Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
2. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/0874/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՎԱՆ ԵՎ ՆՈՐ ՆՈՐՔ
ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ
ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Ա․ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ,
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ՆԵՐՍԻՍՅԱՆԻ,
ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
2025 թվականի մայիսի 19-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի՝
(ծնված՝ 1998 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, հաշվառված է Երևան քաղաքի ___, բնակվել է __)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2023 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը:
2. Հսկող դատախազի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2025 թվականի մարտի 3-ին Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին ներկայացվել է մեղադրանք։
4. 2025 թվականի մարտի 12-ին թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։
2025 թվականի մարտի 14-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի մարտի 25-ին։
5․Պաշտպանը 2025 թվականի մայիսի 19-ի դատական նիստի ժամանակ ներկայացրել է մեղադրյալ Հ.Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն: Հայտնել է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանն արդեն իսկ բնորոշվել է որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձ, հենց այդ պահից նա ձեռք է բերել մեղադրյալի բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները, ձեռք է բերել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ:
Մասնավորապես՝ նշել է, որ 2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է սույն քրեական վարույթը, նույն թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ: Այդ փաստաթղթերը 2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին ուղարկվել են նախաքննական մարմին: Դրանից հետո՝ 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերը ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու: Այնուհետև՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին: 2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում, փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, իսկ մարտի 3-ին ներկայացվել է մեղադրանք: Ստացվում է, որ Հարություն Ներսիսյանին մեղսագրված ոչ մեծ ծանրության հանցանքի համար քրեական հեապնդման ժամկետը երեք ամիս է, իսկ նրա նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդումը սկսվել է վարույթ նախաձեռնելու պահից։ Այսինքն՝ մինչև մեղադրանք ներկայացնելն արդեն իսկ անցել է շուրջ երեք տարի: Հետևաբար՝ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետը, այն է՝ լրացել է հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը և իրավասու դատախազը քրեական գործի նյութերը հանձնած չի եղել դատարան:
Ի պատասխան Դատարանի հարցադրման՝ մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ:
Դատարանը, քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը, արձանագրել է, որ «քրեական մեղադրանք» հասկացության կապակցությամբ Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» եզրույթը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով: «Մեղադրանք» հասկացությունը կարող է սահմանվել որպես իրավասու մարմնի կողմից անձին պաշտոնապես արված տեղեկացում այն մասին, որ առկա է նրա կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու վերաբերյալ ենթադրություն (Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgiսm) գործով վճիռ, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետեր 44, 46):
Այսինքն` անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germaոy) գործով վճիռ, 1982թ. հուլիսի 15, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով վճիռ, 2007թ. հունվարի 18, գանգատ թիվ 19611/04, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով վճիռ, 2004թ. հունվարի 20, գանգատ թիվ 38816/97, կետ 98):
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը՝ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի, չի կարող բավարար լինել վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում իրականացվելու վերաբերյալ դատողություն կատարելու համար։ Այս տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել մեղադրյալի սուբյեկտիվ ընալումը. արդյո՞ք նա վարույթ իրականացնող մարմինների գործողությունների նկարագրից ունեցել է օբյեկտիվ հիմքեր ենթադրելու, որ կասկածվում է հանցանքի կատարման մեջ և/կամ կատարվել են նրա դրության վրա էականորեն ներազդող գործողություններ։ Դատարանը հարկ է համարել արձանագրել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունն ի սկզբանե հասանելի չի եղել մեղադրյալին, իսկ նա միջնրոդության քննարկման ընթացքում հայտնել է, որ տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի և դրա շրջանակներում իրականացվող գործողությունների վերաբերյալ, այլ այդ մասին իմացել է միայն քննիչի մոտ գնալու պահից սկսած: Նշանակում է, որ այն պայմաններում, երբ Հարություն Ներսիսյանի պաշտոնապես ծանուցված չի եղել իր վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի մասին, նրա որևէ իրավունքի սահմանափակում չի կատարվել, ուստի նրա նկատմամբ չի իրականացվել փաստացի քրեական հետապնդում: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրային որոշմամբ մերժել է Պաշտպանի միջնորդությունը։
5.1. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպանը միջնորդել է դիմել Սահմանադրական Դատարան՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը ՀՀ Սահամադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին հակասելու կապակցությամբ՝ նշելով, որ այդ կարգավորումը քննիչին ոչ թե պարտավորեցնում է ներկայացնելու հանրային քրեական հետպանդում հարուցելու միջնորդություն հսկող դատախազին, այլ նրան միայն վերապահում է նման լիազորություն: Օրինակ՝ առկա կարգավորումների համաձայն՝ քննիչը ոչ թե ունի քրեական վարույթ նախաձեռնելու իրավասություն, այլ նա պարտավոր է դա անել, եթե առկա է առերեևույթ արարք: Նման պայմաններում ինչու պետք է լինի տարբերկված մոտեցում այս երկու գործողությունների մեջ այն դեպքում, երբ հանրային քրեական հետապնդումը դեռ ավելի մեծ կարևորություն ունի, քան քրեական վարույթի նախաձեռնումը: Եթե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կարգավորումը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 1-ին մասի նման քննիչի համար գործողության՝ սույն դեպքում՝ հանրային քրեական հետապնդման հարուցման միջնորդություն ներկայացնելու պարտականություն սահմաներ, ապա սույն քրեական վարույթի դեպքում իրավասու քննիչը երեք տարի և ավելի ժամանակ անց հսկող դատախազին չէր ներկայացնի հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն, այլ այդ գործողությունը ստիպված կլիներ կատարել շատ ավելի վաղ: Ելնելով վերոգրյալից և առաջնորդվելով քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցի կապակցությամբ քննիչին վերապահված լիազորություններից և նրա վրա դրված հստակ պարտականությունից՝ հայտնեց, որ հսկող դատախազին քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն ներկայացնելը քննիչի հայեցողությանը թողնելը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածով նախատեսված՝ արդար դատաքննության, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքին, քանի որ քննիչին թույլ է տալիս գործը քննել իր հայեցողությամբ սահմանված ժամկետներում: Սույն դեպքում քննիչը հիշյալ միջնորդությունը հսկող դատախազին կներկայացներ 2023 թվականի փետրվարին կամ ապրիլին, երբ բոլոր ապացույցներն արդեն իսկ իր տրամադրության տակ են եղել:
Քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը՝ Դատարանն արձանագրել է, որ պաշտպանի հիմնավորումները և փաստարկները Դատարանի մոտ չեն ձևավորում հիմնավոր կասկածներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորման սահմանադրականության վերաբերյալ։ Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրել է, որ հանրային քրեական հետապնդման հարուցումը պարտադիր է, եթե առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքերը, հարուցելու լիազորություն ունեցող բացառիկ սուբյկետը դատախազն է, իսկ քննիչի համար օգտագործվել է «իրավասու է» եզրույթն այն հաշվառմամբ, որ հսկող դատախազի քննարկվող լիազորության իրականացումը կախված չէ քննիչի կողմից միջնորդություն ներկայացնելուց, նա լիազորված է իր նախաձեռնությամբ ևս հարուցել քրեական հետապնդումը։ Ընդ որում՝ քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու մարմնի կողմից իր լիազորությունը չիականացնելը համապատասխան իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում կարող են առաջացնել տարբեր տեսակի իրավական հետևանքներ, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում՝ առնվազն դատական քննության ընթացքում ենթարկվում են ստուգման: Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը որոշել է մերժել Պաշտպանի միջնորդությունը:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
6. Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա`
«(...) տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ին, Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180168697 արձանագրությունը։»։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
7. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180168697 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցված լինելու պայմաններում 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3, 92)
8․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վարորդական իրավունքը կասեցված է եղել 2022 թվականի դեկտեմբերի 04-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 05-ը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4, 92)
9. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, արձանագրությանը կից վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի դեկտեմբերի 04-ի թիվ 8200371335 որոշումը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի N 955-Ն որոշման Հավելված N 1-ի 103-րդ կետի համաձայն տրանսպորտային միջոցի վարորդը խոչընդոտ է ստեղծել չկարգավորվող հետիոտնային անցումով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին։ Այս իրավախախտման համար նախատեսված տուգանային միավորի և տվյալ տարում վարորդի նկատմամբ կիրառված տուգանային միավորների հանրագումարը կազմում է 9 կամ ավելի միավոր։
Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով։
Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը նույն օրը ստացել է տվյալ որոշումը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5, 92)
9․1․ Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի փետրվարի 21-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 7-9-րդ կետերում շարադրված ապացույցները։
(դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ 74)
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները և նյութերը.
10. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի մայիսի 19-ին արտատպված Դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի դատվածության վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)։
11․ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի մայիսի 19-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի կողմից եկամուտ ստանալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
12. Հետազոտելով սույն դատավճռում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
12.1․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում (տե՛ս սույն դատավճռի 8-9-րդ կետերը) 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը (տե՛ս սույն դատավճռի 7-րդ կետը)։
Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:»:
14. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 12․1-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելով և այդ մասին տեղեկացված լինելով՝ ուղղակի դիտավորությամբ, վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
II. Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
15. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) նա արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ.
դ) նա արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
16. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
17․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
18․ Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
18․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
18․2․Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է, դրսևորվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից կատարելու տեսակով,
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
18.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
« Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները․
(…)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
Մինչև «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ի թիվ ՀՕ-201-Ն օրենքով լրացված խմբագրությամբ նույն օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 68000 դրամ:»
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 18.2-րդ կետում նշված հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով:
Հաշվի առնելով, որ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում՝ Հարություն Ներսիսյանը եկամուտ չի ունեցել` մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 68000 (վաթսունութ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ:
Միևնույն ժամանակ նկատի ունենալով մեղադրյալի գույքային դրությունը, մշտական աշխատանք չունենալը, բացի այդ այլ քրեական գործով անազատության մեջ գտնվելը՝ Դատարանը հիմնավորված է գնահատում տուգանքի սահմանված գումարն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ մեղադրյալի փաստարկները։ Հետևաբար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա են հիմքեր մեղադրյալին թույլատրելու դատավճռով նշանակված տուգանքը վճարել մեկ տարվա ժամկետում։
19. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
20. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
21. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։
22․ Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց չէր ընտրվել, Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
2. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
ԵԴ1/0874/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«16» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան
դատավորներ Ա.Մաթևոսյան
Լ.Ալավերդյան
քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի
մասնակցությամբ`
դատախազ Օ․Սիրեկանյանի
պաշտպան Ա․Մանուկյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննելով թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Ա․Դանիելյան) 2025 թվականի մայիսի 19-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Վահե Գրիգորյանի կողմից կազմված արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը:
2023 թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ:
2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին այդ փաստաթղթերը ուղարկվել են նախաքննական մարմին:
2024 թվականի օգոստոսի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում քննվող թիվ 60824623 քրեական վարույթը շարունակելու համար ուղարկվել է ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին:
2025 թվականի փետրվարի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ռ․Մայիլյանի կողմից կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերի զննում։
2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա․Մեժլումյանի որոշմամբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին Հարություն Ներսիսյանը ծանոթացել է 2025 թվականի մարտի 3-ին։
2025 թվականի մարտի 12-ին Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ թիվ 60824623 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/0874/01/25 համարը:
2025 թվականի մայիսի 19-ին թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի կայացված դատավճռով.
-մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանը ստացել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ին:
2025 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, իսկ նախագահող դատավորի կազմին է հանձնվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին:
2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա․Մեժլումյանի որոշմամբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին, այն բանի համար, որ. «նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես․
Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ին, Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «***» մակնիշի **VW*** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ *** արձանագրությունը»։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Պաշտպանը 2025 թվականի մայիսի 19-ին դատական նիստի ժամանակ ներկայացրել է մեղադրյալ Հ.Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն: Հայտնել է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանն արդեն իսկ բնորոշվել է որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձ, հենց այդ պահից նա ձեռք է բերել մեղադրյալի բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները, ձեռք է բերել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ:
Մասնավորապես՝ նշել է, որ 2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է սույն քրեական վարույթը, նույն թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ: Այդ փաստաթղթերը 2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին ուղարկվել են նախաքննական մարմին: Դրանից հետո՝ 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերը ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու: Այնուհետև՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին: 2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում, փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, իսկ մարտի 3-ին ներկայացվել է մեղադրանք: Ստացվում է, որ Հարություն Ներսիսյանին մեղսագրված ոչ մեծ ծանրության հանցանքի համար քրեական հեապնդման ժամկետը երեք ամիս է, իսկ նրա նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդումը սկսվել է վարույթ նախաձեռնելու պահից։ Այսինքն՝ մինչև մեղադրանք ներկայացնելն արդեն իսկ անցել է շուրջ երեք տարի: Հետևաբար՝ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետը, այն է՝ լրացել է հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը և իրավասու դատախազը քրեական գործի նյութերը հանձնած չի եղել դատարան:
Ի պատասխան Դատարանի հարցադրման՝ մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ:
Դատարանը, քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը, արձանագրել է, որ «քրեական մեղադրանք» հասկացության կապակցությամբ Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» եզրույթը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով: «Մեղադրանք» հասկացությունը կարող է սահմանվել որպես իրավասու մարմնի կողմից անձին պաշտոնապես արված տեղեկացում այն մասին, որ առկա է նրա կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու վերաբերյալ ենթադրություն (Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgiսm) գործով վճիռ, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետեր 44, 46):
Այսինքն` անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germaոy) գործով վճիռ, 1982թ. հուլիսի 15, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով վճիռ, 2007թ. հունվարի 18, գանգատ թիվ 19611/04, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով վճիռ, 2004թ. հունվարի 20, գանգատ թիվ 38816/97, կետ 98):
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը՝ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի, չի կարող բավարար լինել վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում իրականացվելու վերաբերյալ դատողություն կատարելու համար։ Այս տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել մեղադրյալի սուբյեկտիվ ընալումը. արդյո՞ք նա վարույթ իրականացնող մարմինների գործողությունների նկարագրից ունեցել է օբյեկտիվ հիմքեր ենթադրելու, որ կասկածվում է հանցանքի կատարման մեջ և/կամ կատարվել են նրա դրության վրա էականորեն ներազդող գործողություններ։ Դատարանը հարկ է համարել արձանագրել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունն ի սկզբանե հասանելի չի եղել մեղադրյալին, իսկ նա միջնորդության քննարկման ընթացքում հայտնել է, որ տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի և դրա շրջանակներում իրականացվող գործողությունների վերաբերյալ, այլ այդ մասին իմացել է միայն քննիչի մոտ գնալու պահից սկսած: Նշանակում է, որ այն պայմաններում, երբ Հարություն Ներսիսյանի պաշտոնապես ծանուցված չի եղել իր վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի մասին, նրա որևէ իրավունքի սահմանափակում չի կատարվել, ուստի նրա նկատմամբ չի իրականացվել փաստացի քրեական հետապնդում: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրային որոշմամբ մերժել է Պաշտպանի միջնորդությունը։
5.1. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպանը միջնորդել է դիմել Սահմանադրական Դատարան՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը ՀՀ Սահամադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին հակասելու կապակցությամբ՝ նշելով, որ այդ կարգավորումը քննիչին ոչ թե պարտավորեցնում է ներկայացնելու հանրային քրեական հետպանդում հարուցելու միջնորդություն հսկող դատախազին, այլ նրան միայն վերապահում է նման լիազորություն: Օրինակ՝ առկա կարգավորումների համաձայն՝ քննիչը ոչ թե ունի քրեական վարույթ նախաձեռնելու իրավասություն, այլ նա պարտավոր է դա անել, եթե առկա է առերեևույթ արարք: Նման պայմաններում ինչու պետք է լինի տարբերկված մոտեցում այս երկու գործողությունների մեջ այն դեպքում, երբ հանրային քրեական հետապնդումը դեռ ավելի մեծ կարևորություն ունի, քան քրեական վարույթի նախաձեռնումը: Եթե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կարգավորումը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 1-ին մասի նման քննիչի համար գործողության՝ սույն դեպքում՝ հանրային քրեական հետապնդման հարուցման միջնորդություն ներկայացնելու պարտականություն սահմաներ, ապա սույն քրեական վարույթի դեպքում իրավասու քննիչը երեք տարի և ավելի ժամանակ անց հսկող դատախազին չէր ներկայացնի հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն, այլ այդ գործողությունը ստիպված կլիներ կատարել շատ ավելի վաղ: Ելնելով վերոգրյալից և առաջնորդվելով քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցի կապակցությամբ քննիչին վերապահված լիազորություններից և նրա վրա դրված հստակ պարտականությունից՝ հայտնեց, որ հսկող դատախազին քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն ներկայացնելը քննիչի հայեցողությանը թողնելը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածով նախատեսված՝ արդար դատաքննության, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքին, քանի որ քննիչին թույլ է տալիս գործը քննել իր հայեցողությամբ սահմանված ժամկետներում: Սույն դեպքում քննիչը հիշյալ միջնորդությունը հսկող դատախազին կներկայացներ 2023 թվականի փետրվարին կամ ապրիլին, երբ բոլոր ապացույցներն արդեն իսկ իր տրամադրության տակ են եղել:
Քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը՝ Դատարանն արձանագրել է, որ պաշտպանի հիմնավորումները և փաստարկները Դատարանի մոտ չեն ձևավորում հիմնավոր կասկածներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորման սահմանադրականության վերաբերյալ։ Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրել է, որ հանրային քրեական հետապնդման հարուցումը պարտադիր է, եթե առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքերը, հարուցելու լիազորություն ունեցող բացառիկ սուբյկետը դատախազն է, իսկ քննիչի համար օգտագործվել է «իրավասու է» եզրույթն այն հաշվառմամբ, որ հսկող դատախազի քննարկվող լիազորության իրականացումը կախված չէ քննիչի կողմից միջնորդություն ներկայացնելուց, նա լիազորված է իր նախաձեռնությամբ ևս հարուցել քրեական հետապնդումը։ Ընդ որում՝ քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու մարմնի կողմից իր լիազորությունը չիրականացնելը համապատասխան իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում կարող են առաջացնել տարբեր տեսակի իրավական հետևանքներ, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում՝ առնվազն դատական քննության ընթացքում ենթարկվում են ստուգման: Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը որոշել է մերժել Պաշտպանի միջնորդությունը:
(…)
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
12. Հետազոտելով սույն դատավճռում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
12.1․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում (տե՛ս սույն դատավճռի 8-9-րդ կետերը) 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «****» մակնիշի **VW*** հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը (տե՛ս սույն դատավճռի 7-րդ կետը)։
Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
(…)
II. Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
(...)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում թիվ 60824623 քրեական վարույթով հսկող դատախազը կայացրել է միայն 2025թ. փետրվարի 27-ին, մինչդեռ թիվ 60824623 քրեական վարույթով կազմված մեղադրական եզրակացությունից ակնհայտ է, որ Հարություն Ներսիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարված լինելու մասին ապացույցները թիվ 60824623 քրեական վարույթում առկա են եղել՝ սկսած 2023թ. ապրիլի 10-ից:
Բողոքաբերը նշել է, որ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում իրականացնելու ժամկետը փաստացի պետք է հոսեր 2023թ. ապրիլի 10-ից սկսած, որից հետո՝ 3 ամսվա ընթացքում, հսկող դատախազը պետք է թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը հանձներ դատարան, մինչդեռ հսկող դատախազը թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը դատարան է հանձնել 2023թ. ապրիլի 10-ից սկսած ոչ թե 3 ամսվա ընթացքում, այլ՝ 2025թ. մարտի 12-ին, այսինքն՝ 1 տարի, 11 ամիս և 12 օր հետո, այսինքն՝ լրացած է եղել Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու ժամկետը:
Ամփոփելով, բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել որոշում՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի հիմքով, այն պատճառաբանությամբ, որ թիվ 60824623 քրեական վարույթով հսկող դատախազը վարույթի նյութերը դատարան է հանձնել այն պայմաններում, երբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով լրացած է եղել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված՝ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական հետապնդման առավելագույն՝ եռամսյա ժամկետը:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Ա.Մանուկյանը խնդրեց նիստն անցկացնել մեղադրյալի բացակայությամբ, քանի որ իր բողոքի հիմնական փաստարկը ենթադրում է իրավական հարցի քննարկում, ներկայացրեց իր կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և հիմնավորումները, պնդեց այն և խնդրեց բավարարել:
Դատախազ Օ.Սիրեկանյանը (դատական նիստին ներկայացել էր լիազորագրի հիման վրա) առարկեց պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանը մեկ այլ գործով գտնվում է կալանքի տակ, իսկ ուղեկցող գումարտակը ծանրաբեռնվածության պատճառով վերջինիս չի ներկայացրել դատական նիստին:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
(...)
7) լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(...)
3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը հարուցվում է հսկող դատախազի որոշմամբ` նրա կողմից հանցանքի կատարումը վկայող փաստերի հիման վրա:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված փաստերի առկայության դեպքում քննիչն իրավասու է հսկող դատախազին ներկայացնելու անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին միջնորդություն` նշելով քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ՝ սույն հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերով նախատեսված տեղեկությունները, ինչպես նաև կցելով վարույթի վերաբերելի նյութերը: Անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով անձի ձերբակալված լինելու դեպքում քննիչը սույն մասով նշված միջնորդությունը և նյութերը հսկող դատախազին է ներկայացնում ոչ ուշ, քան ձերբակալման որոշումն անձին հանձնելու պահից 24 ժամվա ընթացքում:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մինչդատական վարույթում հանրային քրեական հետապնդումն այն հարուցելու պահից չի կարող տևել ավելի, քան`
1) երեք ամիս` ոչ մեծ ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով.
2) հինգ ամիս` միջին ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով.
3) ութ ամիս` ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով.
4) տասն ամիս` առանձնապես ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով:
2. Բացառիկ դեպքերում, երբ դա է պահանջում արդարադատության շահը, վերադաս դատախազը հսկող դատախազի միջնորդությամբ իրավասու է երկարաձգելու ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով հանրային քրեական հետապնդման ժամկետները՝ առավելագույնը մեկ ամսով, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով քրեական հետապնդման ժամկետները՝ առավելագույնը երկու ամսով:
3. Եթե անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցված տարբեր ծանրության մեկից ավելի հանցանքների համար, ապա կիրառվում է առավել ծանր հանցանքի համար՝ սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետը:
4. Եթե անձի նկատմամբ ավելի ծանր հանցանքի (հանցանքների) համար հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցվում է, կամ նրան վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը փոխվում է, ապա կիրառվում է այն հանցանքի (հանցանքների) համար՝ սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետը, որով (որոնցով) հանրային քրեական հետապնդումը շարունակվում է: Այդ ժամկետը լրացած կամ մեկ ամսից պակաս լինելու դեպքում քրեական հետապնդումը չի կարող տևել ավելի, քան մեկ ամիս:
5. Սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետներն ընդհատվում են քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պահից և շարունակվում են քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը վերացնելու կամ քրեական հետապնդումը նորոգելու դեպքում»։
Քրեական հետապնդման ժամկետների վերաբերյալ Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» հասկացությունը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով (տես՝ Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgium) գործով վճիռը, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետ 44):
Անդրադառնալով ողջամիտ ժամկետում գործի քննության ժամկետի հաշվարկի սկզբին՝ Եվրոպական դատարանը նշված ժամկետի սկիզբ է համարել անձին ձերբակալելու և նրան սկզբնական մեղադրանքներ առաջադրելու օրը (տես՝ Ուեմհոֆն ընդդեմ Գերմանիայի (Wemhoff v. Germany) գործով Եվրոպական դատարանի 1968 թվականի հունիսի 27-ի՝ թիվ 2122/64 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 19):
Անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (տես՝ Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germany) գործով 1982 թվականի հուլիսի 15-ի՝ թիվ 8130/78 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով 2007 թվականի հունվարի 18-ի՝ թիվ 19611/04 վճիռը, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով 2004 թվականի հունվարի 20-ի՝ թիվ 38816/97 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 98):
Քրեական գործերով 6-րդ հոդվածի 1-ին մասում նշված «ողջամիտ ժամկետը» սկսում է հոսել անձին «մեղադրանք» առաջադրվելու պահից: «Քրեական մեղադրանքը» գոյություն ունի այն պահից, երբ անձը պաշտոնապես ծանուցվում է իրավասու մարմնի կողմից քրեական հանցագործություն կատարելու մեղադրանքի մասին, կամ այն պահից, երբ նրա վիճակին էականորեն միջամտություն է տեղի ունեցել իրավապահ մարմինների կողմից ձեռնարկված գործողություններից՝ որպես նրա նկատմամբ հարուցված կասկածի հետևանք: (…) Դատարանը փաստում է, որ դիմումատուին պաշտոնապես կասկածյալի կարգավիճակ չի տրվել այն քրեական վարույթի շրջանակներում, որով քննվում էին նրա գործողությունները, և նա հարցաքննվում էր։ Ավելին՝ մինչև պաշտոնական մեղադրանքի առաջադրումը նրա դատավարական կարգավիճակը եղել է վկա: Այնուամենայնիվ, սա որոշիչ գործոն չէ, որը պետք է հաշվի առնել։ (…) Այնուամենայնիվ, փաստը մնում է փաստ, որ իրավապահ մարմինները քննում էին դիմումատուի դեմ ուղղված կոնկրետ մեղադրանքները քրեական վարույթի առաջին իսկ օրվանից: Ընդհանուր առմամբ, ոստիկանության ձեռնարկած գործողությունները ցույց են տալիս, որ նրանք փաստորեն դիմումատուին կասկածյալ են համարել քրեական վարույթի սկզբից և մինչդատական վարույթի ընթացքում, թեև նրա դատավարական կարգավիճակը մնացել է վկա: Հաշվի առնելով, որ դիմումատուի նկատմամբ առկա է եղել կասկած, ինչի մասին, ի թիվս այլնի, վկայում է քրեական գործ հարուցելու վերաբերյալ 1998 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը, և որ նա հարցաքննվել է ընկերության դրամական միջոցների ենթադրյալ յուրացման տարբեր դրվագներում իր մասնակցության վերաբերյալ քրեական վարույթի սկզբից և դրա ամբողջ ընթացքում՝ Դատարանը գտնում է, որ դիմումատուի վիճակին էապես միջամտություն է տեղի ունեցել 1998 թվականի հունվարի 16-ին: (…) Հետևաբար, ողջամիտ ժամկետում գործի քննության համար հաշվի առնվող ժամանակահատվածը, համապատասխանաբար, սկսվել է 1998 թվականի հունվարի 16-ից (…) (տես՝ Կալեջան ընդդեմ Լատվիայի (Kalēja v. Latvia) գործով Եվրոպական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ի՝ թիվ 22059/08 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետեր 36, 38, 40, 41):
Վերը նշված դիրքորոշումներն իրենց արտացոլումն են ստացել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0085/06/09 որոշմամբ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեջբերված որոշումներից երևում է, որ քրեական մեղադրանք եզրույթը թեև մեկնաբանվում է երկու իմաստով՝ ձևական և բովանդակային, և որ «մեղադրանքն» առկա է ոչ թե ձևական առումով պաշտոնապես մեղադրանք ներկայացնելու պահից, այլ այն պահից, երբ պետության կողմից կատարվում են այնպիսի գործողություններ, այդ թվում՝ ներգործության են ենթարկվում անձի իրավունքները և ազատությունները, որոնք վկայում են այն մասին, որ անձը կասկածվում է հանցանքի մեջ։
Մինչդեռ, ՀՀ քրեական դատավարության գործող օրենսգրքի կարգավորումները մեղադրանքի առկայությունը կապում են ոչ թե դրա փաստացի առկայության, այլ ձևական առումով քրեական հետապնդում հարուցելու հետ, ընդ որում՝ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը ևս հստակ նախատեսվում է. այն քրեական հետապնդումը հարուցելու պահն է։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը այլ պահից հաշվարկելու հնարավորության հարցը կարող է քննարկման առարկա հանդիսանալ միայն անձի իրավունքների հնարավոր խախտման կամ միջամտության համատեքստում և գնահատվել բացառապես դրանց պաշտպանության տեսանկյունից։ Այլ խոսքով, անհրաժեշտ ապացույցների առկայության պայմաններում դատախազի կողմից քրեական հետապնդում հարուցելու որոշումը տևական ժամանակ անց կայացրած լինելու դեպքում պետք է գնահատման ենթարկվի անձի իրավունքների սահմանափակման և դրա հետևանքների վերացման անհարժեշտության հարցերը և նման իրավիճակները կարող են հանգեցնել հետևության, որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը չպետք է հաշվարկվի այդ որոշման կայացման պահից։
Վերոգրյալ իրավանորմերի համակարգային վերլուծության համատեքստում, անդրադառնալով քննարկվող իրավիճակին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ներկայացված նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ.
-2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը,
-2023 թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ,
-2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին այդ փաստաթղթերը ուղարկվել են նախաքննական մարմին,
-2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերն ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու,
-2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին,
-2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում,
-2025 թվականի փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում,
-2025 թվականի մարտի 3-ին Հարություն Ներսիսյանին ներկայացվել է մեղադրանք
-Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ որևէ սահամանափակում կիրառված չի եղել, նրա իրավունքներին միջամտության, դրանց խախտման վերաբերյալ որևէ փաստարկ չի ներկայացվել:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի լուծման տեսանկյունից ճիշտ է գնահատել գործի փաստական հանգամանքերը և մերժել է պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը՝ թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին:
Այս համատեքստում, գնահատելով Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ նախաձեռնված քրեական վարույթ լինելու և նրա կողմից իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու տեղեկատվության պահանջ ներկայացված լինելու հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներպետական օրենսդրությամբ սահմանված կանոնները ամբողջությամբ պաշտպանել են Հարություն Ներսիսյանի իրավունքներն անհարկի սահմանափակումներից և առկա չէ որևէ հակասություն Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի կարգավորումների հետ:
Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ: Հետևաբար, քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի՝ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը, դեռևս ինքնին բավարար չէ հանգելու, որ վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում է իրականացվել:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ քրեական հետապնդման ժամկետները սահմանվել են առաջին հերթին որպես քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի համար երաշխիք՝ դրա տևողությունը հստակ սահմանելու և անհիմն երկարաձգումը բացառելու համար, հաշվի առնելով, որ քրեական հետապնդում սկսելուց հետո է հնարավոր սահմանափակվի անձի (մեղադրյալի) իրավունքները և ազատությունները։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արձանագրված դատողություններն իրավաչափ չեն և թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 19-ին կայացված դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«16» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան
դատավորներ Ա.Մաթևոսյան
Լ.Ալավերդյան
քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի
մասնակցությամբ`
դատախազ Օ․Սիրեկանյանի
պաշտպան Ա․Մանուկյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննելով թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Ա․Դանիելյան) 2025 թվականի մայիսի 19-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Վահե Գրիգորյանի կողմից կազմված արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը:
2023 թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ:
2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին այդ փաստաթղթերը ուղարկվել են նախաքննական մարմին:
2024 թվականի օգոստոսի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում քննվող թիվ 60824623 քրեական վարույթը շարունակելու համար ուղարկվել է ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին:
2025 թվականի փետրվարի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ռ․Մայիլյանի կողմից կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերի զննում։
2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա․Մեժլումյանի որոշմամբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին Հարություն Ներսիսյանը ծանոթացել է 2025 թվականի մարտի 3-ին։
2025 թվականի մարտի 12-ին Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ թիվ 60824623 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/0874/01/25 համարը:
2025 թվականի մայիսի 19-ին թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի կայացված դատավճռով.
-մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանը ստացել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ին:
2025 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, իսկ նախագահող դատավորի կազմին է հանձնվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին:
2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա․Մեժլումյանի որոշմամբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին, այն բանի համար, որ. «նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես․
Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ին, Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «***» մակնիշի **VW*** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ *** արձանագրությունը»։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է.
«Պաշտպանը 2025 թվականի մայիսի 19-ին դատական նիստի ժամանակ ներկայացրել է մեղադրյալ Հ.Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն: Հայտնել է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանն արդեն իսկ բնորոշվել է որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձ, հենց այդ պահից նա ձեռք է բերել մեղադրյալի բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները, ձեռք է բերել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ:
Մասնավորապես՝ նշել է, որ 2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է սույն քրեական վարույթը, նույն թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ: Այդ փաստաթղթերը 2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին ուղարկվել են նախաքննական մարմին: Դրանից հետո՝ 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերը ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու: Այնուհետև՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին: 2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում, փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, իսկ մարտի 3-ին ներկայացվել է մեղադրանք: Ստացվում է, որ Հարություն Ներսիսյանին մեղսագրված ոչ մեծ ծանրության հանցանքի համար քրեական հեապնդման ժամկետը երեք ամիս է, իսկ նրա նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդումը սկսվել է վարույթ նախաձեռնելու պահից։ Այսինքն՝ մինչև մեղադրանք ներկայացնելն արդեն իսկ անցել է շուրջ երեք տարի: Հետևաբար՝ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետը, այն է՝ լրացել է հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը և իրավասու դատախազը քրեական գործի նյութերը հանձնած չի եղել դատարան:
Ի պատասխան Դատարանի հարցադրման՝ մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ:
Դատարանը, քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը, արձանագրել է, որ «քրեական մեղադրանք» հասկացության կապակցությամբ Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» եզրույթը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով: «Մեղադրանք» հասկացությունը կարող է սահմանվել որպես իրավասու մարմնի կողմից անձին պաշտոնապես արված տեղեկացում այն մասին, որ առկա է նրա կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու վերաբերյալ ենթադրություն (Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgiսm) գործով վճիռ, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետեր 44, 46):
Այսինքն` անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germaոy) գործով վճիռ, 1982թ. հուլիսի 15, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով վճիռ, 2007թ. հունվարի 18, գանգատ թիվ 19611/04, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով վճիռ, 2004թ. հունվարի 20, գանգատ թիվ 38816/97, կետ 98):
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը՝ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի, չի կարող բավարար լինել վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում իրականացվելու վերաբերյալ դատողություն կատարելու համար։ Այս տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել մեղադրյալի սուբյեկտիվ ընալումը. արդյո՞ք նա վարույթ իրականացնող մարմինների գործողությունների նկարագրից ունեցել է օբյեկտիվ հիմքեր ենթադրելու, որ կասկածվում է հանցանքի կատարման մեջ և/կամ կատարվել են նրա դրության վրա էականորեն ներազդող գործողություններ։ Դատարանը հարկ է համարել արձանագրել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունն ի սկզբանե հասանելի չի եղել մեղադրյալին, իսկ նա միջնորդության քննարկման ընթացքում հայտնել է, որ տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի և դրա շրջանակներում իրականացվող գործողությունների վերաբերյալ, այլ այդ մասին իմացել է միայն քննիչի մոտ գնալու պահից սկսած: Նշանակում է, որ այն պայմաններում, երբ Հարություն Ներսիսյանի պաշտոնապես ծանուցված չի եղել իր վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի մասին, նրա որևէ իրավունքի սահմանափակում չի կատարվել, ուստի նրա նկատմամբ չի իրականացվել փաստացի քրեական հետապնդում: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրային որոշմամբ մերժել է Պաշտպանի միջնորդությունը։
5.1. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպանը միջնորդել է դիմել Սահմանադրական Դատարան՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը ՀՀ Սահամադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին հակասելու կապակցությամբ՝ նշելով, որ այդ կարգավորումը քննիչին ոչ թե պարտավորեցնում է ներկայացնելու հանրային քրեական հետպանդում հարուցելու միջնորդություն հսկող դատախազին, այլ նրան միայն վերապահում է նման լիազորություն: Օրինակ՝ առկա կարգավորումների համաձայն՝ քննիչը ոչ թե ունի քրեական վարույթ նախաձեռնելու իրավասություն, այլ նա պարտավոր է դա անել, եթե առկա է առերեևույթ արարք: Նման պայմաններում ինչու պետք է լինի տարբերկված մոտեցում այս երկու գործողությունների մեջ այն դեպքում, երբ հանրային քրեական հետապնդումը դեռ ավելի մեծ կարևորություն ունի, քան քրեական վարույթի նախաձեռնումը: Եթե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կարգավորումը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 1-ին մասի նման քննիչի համար գործողության՝ սույն դեպքում՝ հանրային քրեական հետապնդման հարուցման միջնորդություն ներկայացնելու պարտականություն սահմաներ, ապա սույն քրեական վարույթի դեպքում իրավասու քննիչը երեք տարի և ավելի ժամանակ անց հսկող դատախազին չէր ներկայացնի հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն, այլ այդ գործողությունը ստիպված կլիներ կատարել շատ ավելի վաղ: Ելնելով վերոգրյալից և առաջնորդվելով քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցի կապակցությամբ քննիչին վերապահված լիազորություններից և նրա վրա դրված հստակ պարտականությունից՝ հայտնեց, որ հսկող դատախազին քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն ներկայացնելը քննիչի հայեցողությանը թողնելը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածով նախատեսված՝ արդար դատաքննության, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքին, քանի որ քննիչին թույլ է տալիս գործը քննել իր հայեցողությամբ սահմանված ժամկետներում: Սույն դեպքում քննիչը հիշյալ միջնորդությունը հսկող դատախազին կներկայացներ 2023 թվականի փետրվարին կամ ապրիլին, երբ բոլոր ապացույցներն արդեն իսկ իր տրամադրության տակ են եղել:
Քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը՝ Դատարանն արձանագրել է, որ պաշտպանի հիմնավորումները և փաստարկները Դատարանի մոտ չեն ձևավորում հիմնավոր կասկածներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորման սահմանադրականության վերաբերյալ։ Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրել է, որ հանրային քրեական հետապնդման հարուցումը պարտադիր է, եթե առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքերը, հարուցելու լիազորություն ունեցող բացառիկ սուբյկետը դատախազն է, իսկ քննիչի համար օգտագործվել է «իրավասու է» եզրույթն այն հաշվառմամբ, որ հսկող դատախազի քննարկվող լիազորության իրականացումը կախված չէ քննիչի կողմից միջնորդություն ներկայացնելուց, նա լիազորված է իր նախաձեռնությամբ ևս հարուցել քրեական հետապնդումը։ Ընդ որում՝ քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու մարմնի կողմից իր լիազորությունը չիրականացնելը համապատասխան իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում կարող են առաջացնել տարբեր տեսակի իրավական հետևանքներ, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում՝ առնվազն դատական քննության ընթացքում ենթարկվում են ստուգման: Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը որոշել է մերժել Պաշտպանի միջնորդությունը:
(…)
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
12. Հետազոտելով սույն դատավճռում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
12.1․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում (տե՛ս սույն դատավճռի 8-9-րդ կետերը) 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «****» մակնիշի **VW*** հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը (տե՛ս սույն դատավճռի 7-րդ կետը)։
Պատճառաբանական մաս.
I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը.
(…)
II. Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
(...)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում թիվ 60824623 քրեական վարույթով հսկող դատախազը կայացրել է միայն 2025թ. փետրվարի 27-ին, մինչդեռ թիվ 60824623 քրեական վարույթով կազմված մեղադրական եզրակացությունից ակնհայտ է, որ Հարություն Ներսիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարված լինելու մասին ապացույցները թիվ 60824623 քրեական վարույթում առկա են եղել՝ սկսած 2023թ. ապրիլի 10-ից:
Բողոքաբերը նշել է, որ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում իրականացնելու ժամկետը փաստացի պետք է հոսեր 2023թ. ապրիլի 10-ից սկսած, որից հետո՝ 3 ամսվա ընթացքում, հսկող դատախազը պետք է թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը հանձներ դատարան, մինչդեռ հսկող դատախազը թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը դատարան է հանձնել 2023թ. ապրիլի 10-ից սկսած ոչ թե 3 ամսվա ընթացքում, այլ՝ 2025թ. մարտի 12-ին, այսինքն՝ 1 տարի, 11 ամիս և 12 օր հետո, այսինքն՝ լրացած է եղել Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու ժամկետը:
Ամփոփելով, բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել որոշում՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի հիմքով, այն պատճառաբանությամբ, որ թիվ 60824623 քրեական վարույթով հսկող դատախազը վարույթի նյութերը դատարան է հանձնել այն պայմաններում, երբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով լրացած է եղել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված՝ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական հետապնդման առավելագույն՝ եռամսյա ժամկետը:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Ա.Մանուկյանը խնդրեց նիստն անցկացնել մեղադրյալի բացակայությամբ, քանի որ իր բողոքի հիմնական փաստարկը ենթադրում է իրավական հարցի քննարկում, ներկայացրեց իր կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և հիմնավորումները, պնդեց այն և խնդրեց բավարարել:
Դատախազ Օ.Սիրեկանյանը (դատական նիստին ներկայացել էր լիազորագրի հիման վրա) առարկեց պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանը մեկ այլ գործով գտնվում է կալանքի տակ, իսկ ուղեկցող գումարտակը ծանրաբեռնվածության պատճառով վերջինիս չի ներկայացրել դատական նիստին:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
(...)
7) լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(...)
3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը հարուցվում է հսկող դատախազի որոշմամբ` նրա կողմից հանցանքի կատարումը վկայող փաստերի հիման վրա:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված փաստերի առկայության դեպքում քննիչն իրավասու է հսկող դատախազին ներկայացնելու անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին միջնորդություն` նշելով քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ՝ սույն հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերով նախատեսված տեղեկությունները, ինչպես նաև կցելով վարույթի վերաբերելի նյութերը: Անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով անձի ձերբակալված լինելու դեպքում քննիչը սույն մասով նշված միջնորդությունը և նյութերը հսկող դատախազին է ներկայացնում ոչ ուշ, քան ձերբակալման որոշումն անձին հանձնելու պահից 24 ժամվա ընթացքում:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Մինչդատական վարույթում հանրային քրեական հետապնդումն այն հարուցելու պահից չի կարող տևել ավելի, քան`
1) երեք ամիս` ոչ մեծ ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով.
2) հինգ ամիս` միջին ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով.
3) ութ ամիս` ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով.
4) տասն ամիս` առանձնապես ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով:
2. Բացառիկ դեպքերում, երբ դա է պահանջում արդարադատության շահը, վերադաս դատախազը հսկող դատախազի միջնորդությամբ իրավասու է երկարաձգելու ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով հանրային քրեական հետապնդման ժամկետները՝ առավելագույնը մեկ ամսով, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով քրեական հետապնդման ժամկետները՝ առավելագույնը երկու ամսով:
3. Եթե անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցված տարբեր ծանրության մեկից ավելի հանցանքների համար, ապա կիրառվում է առավել ծանր հանցանքի համար՝ սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետը:
4. Եթե անձի նկատմամբ ավելի ծանր հանցանքի (հանցանքների) համար հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցվում է, կամ նրան վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը փոխվում է, ապա կիրառվում է այն հանցանքի (հանցանքների) համար՝ սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետը, որով (որոնցով) հանրային քրեական հետապնդումը շարունակվում է: Այդ ժամկետը լրացած կամ մեկ ամսից պակաս լինելու դեպքում քրեական հետապնդումը չի կարող տևել ավելի, քան մեկ ամիս:
5. Սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետներն ընդհատվում են քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պահից և շարունակվում են քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը վերացնելու կամ քրեական հետապնդումը նորոգելու դեպքում»։
Քրեական հետապնդման ժամկետների վերաբերյալ Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» հասկացությունը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով (տես՝ Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgium) գործով վճիռը, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետ 44):
Անդրադառնալով ողջամիտ ժամկետում գործի քննության ժամկետի հաշվարկի սկզբին՝ Եվրոպական դատարանը նշված ժամկետի սկիզբ է համարել անձին ձերբակալելու և նրան սկզբնական մեղադրանքներ առաջադրելու օրը (տես՝ Ուեմհոֆն ընդդեմ Գերմանիայի (Wemhoff v. Germany) գործով Եվրոպական դատարանի 1968 թվականի հունիսի 27-ի՝ թիվ 2122/64 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 19):
Անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (տես՝ Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germany) գործով 1982 թվականի հուլիսի 15-ի՝ թիվ 8130/78 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով 2007 թվականի հունվարի 18-ի՝ թիվ 19611/04 վճիռը, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով 2004 թվականի հունվարի 20-ի՝ թիվ 38816/97 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 98):
Քրեական գործերով 6-րդ հոդվածի 1-ին մասում նշված «ողջամիտ ժամկետը» սկսում է հոսել անձին «մեղադրանք» առաջադրվելու պահից: «Քրեական մեղադրանքը» գոյություն ունի այն պահից, երբ անձը պաշտոնապես ծանուցվում է իրավասու մարմնի կողմից քրեական հանցագործություն կատարելու մեղադրանքի մասին, կամ այն պահից, երբ նրա վիճակին էականորեն միջամտություն է տեղի ունեցել իրավապահ մարմինների կողմից ձեռնարկված գործողություններից՝ որպես նրա նկատմամբ հարուցված կասկածի հետևանք: (…) Դատարանը փաստում է, որ դիմումատուին պաշտոնապես կասկածյալի կարգավիճակ չի տրվել այն քրեական վարույթի շրջանակներում, որով քննվում էին նրա գործողությունները, և նա հարցաքննվում էր։ Ավելին՝ մինչև պաշտոնական մեղադրանքի առաջադրումը նրա դատավարական կարգավիճակը եղել է վկա: Այնուամենայնիվ, սա որոշիչ գործոն չէ, որը պետք է հաշվի առնել։ (…) Այնուամենայնիվ, փաստը մնում է փաստ, որ իրավապահ մարմինները քննում էին դիմումատուի դեմ ուղղված կոնկրետ մեղադրանքները քրեական վարույթի առաջին իսկ օրվանից: Ընդհանուր առմամբ, ոստիկանության ձեռնարկած գործողությունները ցույց են տալիս, որ նրանք փաստորեն դիմումատուին կասկածյալ են համարել քրեական վարույթի սկզբից և մինչդատական վարույթի ընթացքում, թեև նրա դատավարական կարգավիճակը մնացել է վկա: Հաշվի առնելով, որ դիմումատուի նկատմամբ առկա է եղել կասկած, ինչի մասին, ի թիվս այլնի, վկայում է քրեական գործ հարուցելու վերաբերյալ 1998 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը, և որ նա հարցաքննվել է ընկերության դրամական միջոցների ենթադրյալ յուրացման տարբեր դրվագներում իր մասնակցության վերաբերյալ քրեական վարույթի սկզբից և դրա ամբողջ ընթացքում՝ Դատարանը գտնում է, որ դիմումատուի վիճակին էապես միջամտություն է տեղի ունեցել 1998 թվականի հունվարի 16-ին: (…) Հետևաբար, ողջամիտ ժամկետում գործի քննության համար հաշվի առնվող ժամանակահատվածը, համապատասխանաբար, սկսվել է 1998 թվականի հունվարի 16-ից (…) (տես՝ Կալեջան ընդդեմ Լատվիայի (Kalēja v. Latvia) գործով Եվրոպական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ի՝ թիվ 22059/08 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետեր 36, 38, 40, 41):
Վերը նշված դիրքորոշումներն իրենց արտացոլումն են ստացել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0085/06/09 որոշմամբ:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեջբերված որոշումներից երևում է, որ քրեական մեղադրանք եզրույթը թեև մեկնաբանվում է երկու իմաստով՝ ձևական և բովանդակային, և որ «մեղադրանքն» առկա է ոչ թե ձևական առումով պաշտոնապես մեղադրանք ներկայացնելու պահից, այլ այն պահից, երբ պետության կողմից կատարվում են այնպիսի գործողություններ, այդ թվում՝ ներգործության են ենթարկվում անձի իրավունքները և ազատությունները, որոնք վկայում են այն մասին, որ անձը կասկածվում է հանցանքի մեջ։
Մինչդեռ, ՀՀ քրեական դատավարության գործող օրենսգրքի կարգավորումները մեղադրանքի առկայությունը կապում են ոչ թե դրա փաստացի առկայության, այլ ձևական առումով քրեական հետապնդում հարուցելու հետ, ընդ որում՝ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը ևս հստակ նախատեսվում է. այն քրեական հետապնդումը հարուցելու պահն է։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը այլ պահից հաշվարկելու հնարավորության հարցը կարող է քննարկման առարկա հանդիսանալ միայն անձի իրավունքների հնարավոր խախտման կամ միջամտության համատեքստում և գնահատվել բացառապես դրանց պաշտպանության տեսանկյունից։ Այլ խոսքով, անհրաժեշտ ապացույցների առկայության պայմաններում դատախազի կողմից քրեական հետապնդում հարուցելու որոշումը տևական ժամանակ անց կայացրած լինելու դեպքում պետք է գնահատման ենթարկվի անձի իրավունքների սահմանափակման և դրա հետևանքների վերացման անհարժեշտության հարցերը և նման իրավիճակները կարող են հանգեցնել հետևության, որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը չպետք է հաշվարկվի այդ որոշման կայացման պահից։
Վերոգրյալ իրավանորմերի համակարգային վերլուծության համատեքստում, անդրադառնալով քննարկվող իրավիճակին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ներկայացված նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ.
-2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը,
-2023 թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ,
-2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին այդ փաստաթղթերը ուղարկվել են նախաքննական մարմին,
-2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերն ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու,
-2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին,
-2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում,
-2025 թվականի փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում,
-2025 թվականի մարտի 3-ին Հարություն Ներսիսյանին ներկայացվել է մեղադրանք
-Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ որևէ սահամանափակում կիրառված չի եղել, նրա իրավունքներին միջամտության, դրանց խախտման վերաբերյալ որևէ փաստարկ չի ներկայացվել:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի լուծման տեսանկյունից ճիշտ է գնահատել գործի փաստական հանգամանքերը և մերժել է պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը՝ թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին:
Այս համատեքստում, գնահատելով Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ նախաձեռնված քրեական վարույթ լինելու և նրա կողմից իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու տեղեկատվության պահանջ ներկայացված լինելու հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներպետական օրենսդրությամբ սահմանված կանոնները ամբողջությամբ պաշտպանել են Հարություն Ներսիսյանի իրավունքներն անհարկի սահմանափակումներից և առկա չէ որևէ հակասություն Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի կարգավորումների հետ:
Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ: Հետևաբար, քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի՝ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը, դեռևս ինքնին բավարար չէ հանգելու, որ վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում է իրականացվել:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ քրեական հետապնդման ժամկետները սահմանվել են առաջին հերթին որպես քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի համար երաշխիք՝ դրա տևողությունը հստակ սահմանելու և անհիմն երկարաձգումը բացառելու համար, հաշվի առնելով, որ քրեական հետապնդում սկսելուց հետո է հնարավոր սահմանափակվի անձի (մեղադրյալի) իրավունքները և ազատությունները։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արձանագրված դատողություններն իրավաչափ չեն և թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 19-ին կայացված դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0874/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 12-03-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60824623 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում,2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ժամը 16:40-ին,Երևան քաղաքի Մ.Բաբաջանյան փողոցում վարել է <<Մերսեդես>> մակնիշի 60 VW 606 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան,ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել վարչական իրավախախատման վերաբերյալ թիվ 8180168697 արձանագրությունը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Ներսիսյան |
| Հայրանուն | Արթուրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 344 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 12-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Անի |
| Ազգանուն | Դանիելյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Երբ | 14-03-2025 |
|---|---|
| Որոշումը | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «14» մարտի 2025թ. ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Անի Դանիելյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի թիվ 60824623 վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, մեղադրական եզրակացության հետ 2025 թվականի մարտի 12-ին հանձնվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, նույն օրը թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործի համարի ներքո մակագրվել է և 2025 թվականի մարտի 13-ին փաստացի հանձնվել են ինձ։ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի 1․ Ստանձնել Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով վարույթը։ 2․ Նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի մարտի 25-ին՝ ժամը 17։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (նստավայրը՝ Կենտրոն, հասցե՝ Երևան, Տիգրան Մեծի 23/1, նիստերի դահլիճ N4), դատավոր Անի Դանիելյանի նախագահությամբ։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Մեղադրյալի և պաշտպանի ծանուցված չլինելու պատճառով։ |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 03-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:49 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 10-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Կողմերի չներկայանալու պատճառով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 02-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | կողմերի չներկայանալու հիմքով |
Նշանակվել է դատական նիստ/դատական քննություն
| Երբ | 19-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 04 |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 19-05-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Ներսիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 19-05-2025 |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ քրեական գործ թիվ ԵԴ1/0874/01/25 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ, ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Լ․ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ, ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ, ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՎԱՆ ԵՎ ՆՈՐ ՆՈՐՔ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԱՎԱԳ ԴԱՏԱԽԱԶ Ա․ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ, ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ՆԵՐՍԻՍՅԱՆԻ, ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ 2025 թվականի մայիսի 19-ին Երևան քաղաքում դատարանում, դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի՝ (ծնված՝ 1998 թվականի օգոստոսի 29-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, հաշվառված է Երևան քաղաքի ___, բնակվել է __) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական ընթացքը. 1. 2023 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը: 2. Հսկող դատախազի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ քննիչի միջնորդության հիման վրա Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2025 թվականի մարտի 3-ին Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին ներկայացվել է մեղադրանք։ 4. 2025 թվականի մարտի 12-ին թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։ 2025 թվականի մարտի 14-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի մարտի 25-ին։ 5․Պաշտպանը 2025 թվականի մայիսի 19-ի դատական նիստի ժամանակ ներկայացրել է մեղադրյալ Հ.Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն: Հայտնել է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանն արդեն իսկ բնորոշվել է որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձ, հենց այդ պահից նա ձեռք է բերել մեղադրյալի բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները, ձեռք է բերել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ: Մասնավորապես՝ նշել է, որ 2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է սույն քրեական վարույթը, նույն թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ: Այդ փաստաթղթերը 2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին ուղարկվել են նախաքննական մարմին: Դրանից հետո՝ 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերը ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու: Այնուհետև՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին: 2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում, փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, իսկ մարտի 3-ին ներկայացվել է մեղադրանք: Ստացվում է, որ Հարություն Ներսիսյանին մեղսագրված ոչ մեծ ծանրության հանցանքի համար քրեական հեապնդման ժամկետը երեք ամիս է, իսկ նրա նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդումը սկսվել է վարույթ նախաձեռնելու պահից։ Այսինքն՝ մինչև մեղադրանք ներկայացնելն արդեն իսկ անցել է շուրջ երեք տարի: Հետևաբար՝ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետը, այն է՝ լրացել է հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը և իրավասու դատախազը քրեական գործի նյութերը հանձնած չի եղել դատարան: Ի պատասխան Դատարանի հարցադրման՝ մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ: Դատարանը, քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը, արձանագրել է, որ «քրեական մեղադրանք» հասկացության կապակցությամբ Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» եզրույթը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով: «Մեղադրանք» հասկացությունը կարող է սահմանվել որպես իրավասու մարմնի կողմից անձին պաշտոնապես արված տեղեկացում այն մասին, որ առկա է նրա կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու վերաբերյալ ենթադրություն (Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgiսm) գործով վճիռ, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետեր 44, 46): Այսինքն` անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germaոy) գործով վճիռ, 1982թ. հուլիսի 15, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով վճիռ, 2007թ. հունվարի 18, գանգատ թիվ 19611/04, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով վճիռ, 2004թ. հունվարի 20, գանգատ թիվ 38816/97, կետ 98): Ելնելով վերոգրյալից Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը՝ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի, չի կարող բավարար լինել վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում իրականացվելու վերաբերյալ դատողություն կատարելու համար։ Այս տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել մեղադրյալի սուբյեկտիվ ընալումը. արդյո՞ք նա վարույթ իրականացնող մարմինների գործողությունների նկարագրից ունեցել է օբյեկտիվ հիմքեր ենթադրելու, որ կասկածվում է հանցանքի կատարման մեջ և/կամ կատարվել են նրա դրության վրա էականորեն ներազդող գործողություններ։ Դատարանը հարկ է համարել արձանագրել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունն ի սկզբանե հասանելի չի եղել մեղադրյալին, իսկ նա միջնրոդության քննարկման ընթացքում հայտնել է, որ տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի և դրա շրջանակներում իրականացվող գործողությունների վերաբերյալ, այլ այդ մասին իմացել է միայն քննիչի մոտ գնալու պահից սկսած: Նշանակում է, որ այն պայմաններում, երբ Հարություն Ներսիսյանի պաշտոնապես ծանուցված չի եղել իր վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի մասին, նրա որևէ իրավունքի սահմանափակում չի կատարվել, ուստի նրա նկատմամբ չի իրականացվել փաստացի քրեական հետապնդում: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրային որոշմամբ մերժել է Պաշտպանի միջնորդությունը։ 5.1. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպանը միջնորդել է դիմել Սահմանադրական Դատարան՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը ՀՀ Սահամադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին հակասելու կապակցությամբ՝ նշելով, որ այդ կարգավորումը քննիչին ոչ թե պարտավորեցնում է ներկայացնելու հանրային քրեական հետպանդում հարուցելու միջնորդություն հսկող դատախազին, այլ նրան միայն վերապահում է նման լիազորություն: Օրինակ՝ առկա կարգավորումների համաձայն՝ քննիչը ոչ թե ունի քրեական վարույթ նախաձեռնելու իրավասություն, այլ նա պարտավոր է դա անել, եթե առկա է առերեևույթ արարք: Նման պայմաններում ինչու պետք է լինի տարբերկված մոտեցում այս երկու գործողությունների մեջ այն դեպքում, երբ հանրային քրեական հետապնդումը դեռ ավելի մեծ կարևորություն ունի, քան քրեական վարույթի նախաձեռնումը: Եթե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կարգավորումը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 1-ին մասի նման քննիչի համար գործողության՝ սույն դեպքում՝ հանրային քրեական հետապնդման հարուցման միջնորդություն ներկայացնելու պարտականություն սահմաներ, ապա սույն քրեական վարույթի դեպքում իրավասու քննիչը երեք տարի և ավելի ժամանակ անց հսկող դատախազին չէր ներկայացնի հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն, այլ այդ գործողությունը ստիպված կլիներ կատարել շատ ավելի վաղ: Ելնելով վերոգրյալից և առաջնորդվելով քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցի կապակցությամբ քննիչին վերապահված լիազորություններից և նրա վրա դրված հստակ պարտականությունից՝ հայտնեց, որ հսկող դատախազին քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն ներկայացնելը քննիչի հայեցողությանը թողնելը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածով նախատեսված՝ արդար դատաքննության, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքին, քանի որ քննիչին թույլ է տալիս գործը քննել իր հայեցողությամբ սահմանված ժամկետներում: Սույն դեպքում քննիչը հիշյալ միջնորդությունը հսկող դատախազին կներկայացներ 2023 թվականի փետրվարին կամ ապրիլին, երբ բոլոր ապացույցներն արդեն իսկ իր տրամադրության տակ են եղել: Քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը՝ Դատարանն արձանագրել է, որ պաշտպանի հիմնավորումները և փաստարկները Դատարանի մոտ չեն ձևավորում հիմնավոր կասկածներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորման սահմանադրականության վերաբերյալ։ Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրել է, որ հանրային քրեական հետապնդման հարուցումը պարտադիր է, եթե առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքերը, հարուցելու լիազորություն ունեցող բացառիկ սուբյկետը դատախազն է, իսկ քննիչի համար օգտագործվել է «իրավասու է» եզրույթն այն հաշվառմամբ, որ հսկող դատախազի քննարկվող լիազորության իրականացումը կախված չէ քննիչի կողմից միջնորդություն ներկայացնելուց, նա լիազորված է իր նախաձեռնությամբ ևս հարուցել քրեական հետապնդումը։ Ընդ որում՝ քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու մարմնի կողմից իր լիազորությունը չիականացնելը համապատասխան իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում կարող են առաջացնել տարբեր տեսակի իրավական հետևանքներ, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում՝ առնվազն դատական քննության ընթացքում ենթարկվում են ստուգման: Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը որոշել է մերժել Պաշտպանի միջնորդությունը: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 6. Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա` «(...) տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ին, Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180168697 արձանագրությունը։»։ Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 7. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180168697 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցված լինելու պայմաններում 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3, 92) 8․ Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վարորդական իրավունքը կասեցված է եղել 2022 թվականի դեկտեմբերի 04-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 05-ը։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4, 92) 9. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված, արձանագրությանը կից վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի դեկտեմբերի 04-ի թիվ 8200371335 որոշումը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի N 955-Ն որոշման Հավելված N 1-ի 103-րդ կետի համաձայն տրանսպորտային միջոցի վարորդը խոչընդոտ է ստեղծել չկարգավորվող հետիոտնային անցումով երթևեկելի մասը հատող հետիոտնին։ Այս իրավախախտման համար նախատեսված տուգանային միավորի և տվյալ տարում վարորդի նկատմամբ կիրառված տուգանային միավորների հանրագումարը կազմում է 9 կամ ավելի միավոր։ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով։ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը նույն օրը ստացել է տվյալ որոշումը։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5, 92) 9․1․ Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի փետրվարի 21-ի արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության են ենթարկվել սույն դատավճռի 7-9-րդ կետերում շարադրված ապացույցները։ (դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ 74) Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները և նյութերը. 10. «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի մայիսի 19-ին արտատպված Դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի դատվածության վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)։ 11․ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով 2025 թվականի մայիսի 19-ին ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվությունը, որի համաձայն՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի կողմից եկամուտ ստանալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն) Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․ 12. Հետազոտելով սույն դատավճռում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են: 12.1․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում (տե՛ս սույն դատավճռի 8-9-րդ կետերը) 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 60VW606 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը (տե՛ս սույն դատավճռի 7-րդ կետը)։ Պատճառաբանական մաս. I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը. 13. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝ պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:»: 14. Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից՝ սույն դատավճռի 12․1-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելով և այդ մասին տեղեկացված լինելով՝ ուղղակի դիտավորությամբ, վարել է տրանսպորտային միջոց: Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքում, իսկ նրա արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։ II. Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվության հարցը. 15. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. բ) նա արդյո՞ք ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար. գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ. դ) նա արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 16. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. Մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ 17․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։ 18․ Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»: 18․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։ Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: 18․2․Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը. - նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է, դրսևորվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից կատարելու տեսակով, - խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը: 18.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ « Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները․ (…) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ. (…)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։ (…) 5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից: (…) 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել: 8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»: Մինչև «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքում լրացում կատարելու մասին 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ի թիվ ՀՕ-201-Ն օրենքով լրացված խմբագրությամբ նույն օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ «Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 68000 դրամ:» Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 18.2-րդ կետում նշված հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով: Հաշվի առնելով, որ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում՝ Հարություն Ներսիսյանը եկամուտ չի ունեցել` մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 68000 (վաթսունութ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ: Միևնույն ժամանակ նկատի ունենալով մեղադրյալի գույքային դրությունը, մշտական աշխատանք չունենալը, բացի այդ այլ քրեական գործով անազատության մեջ գտնվելը՝ Դատարանը հիմնավորված է գնահատում տուգանքի սահմանված գումարն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ մեղադրյալի փաստարկները։ Հետևաբար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա են հիմքեր մեղադրյալին թույլատրելու դատավճռով նշանակված տուգանքը վճարել մեկ տարվա ժամկետում։ 19. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: 20. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում: 21. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու, վարույթային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերը համարում է լուծված։ 22․ Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ խափանման միջոց չէր ընտրվել, Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։ 2. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` հրապարակվելու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-05-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 20-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | գործը 2 հատորից 1-ին հատոր 110 թերթ, 2-րդ հատոր 66 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-10-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 20-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-122588 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 26-03-2026 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԴ1/0874/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 14-10-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-10-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հարություն Ներսիսյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/ 19.05.2025թ. դատավճիռը և կայացնել որոշում Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 23-10-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 23-10-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-10-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 13-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | , քանի որ նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյանը մասնակցել է զենքի հետ աշխատելուն ուղղված դասընթացի |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 16-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 16-12-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Ներսիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0874/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «16» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան դատավորներ Ա.Մաթևոսյան Լ.Ալավերդյան քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի մասնակցությամբ` դատախազ Օ․Սիրեկանյանի պաշտպան Ա․Մանուկյանի դռնբաց դատական նիստում, քննելով թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Ա․Դանիելյան) 2025 թվականի մայիսի 19-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2023 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Վահե Գրիգորյանի կողմից կազմված արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը: 2023 թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ: 2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին այդ փաստաթղթերը ուղարկվել են նախաքննական մարմին: 2024 թվականի օգոստոսի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում քննվող թիվ 60824623 քրեական վարույթը շարունակելու համար ուղարկվել է ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին: 2025 թվականի փետրվարի 21-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ռ․Մայիլյանի կողմից կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերի զննում։ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա․Մեժլումյանի որոշմամբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին Հարություն Ներսիսյանը ծանոթացել է 2025 թվականի մարտի 3-ին։ 2025 թվականի մարտի 12-ին Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ թիվ 60824623 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/0874/01/25 համարը: 2025 թվականի մայիսի 19-ին թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի կայացված դատավճռով. -մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանը ստացել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ին: 2025 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը: Թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, իսկ նախագահող դատավորի կազմին է հանձնվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ին: 2025 թվականի հոկտեմբերի 30-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 2025 թվականի փետրվարի 27-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա․Մեժլումյանի որոշմամբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին, այն բանի համար, որ. «նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված վարել է տրանսպորտային միջոց։ Այսպես․ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ին, Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «***» մակնիշի **VW*** հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ *** արձանագրությունը»։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատական քննության արդյունքում կայացված դատավճռում, մասնավորապես նշված է. «Պաշտպանը 2025 թվականի մայիսի 19-ին դատական նիստի ժամանակ ներկայացրել է մեղադրյալ Հ.Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ միջնորդություն: Հայտնել է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանն արդեն իսկ բնորոշվել է որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձ, հենց այդ պահից նա ձեռք է բերել մեղադրյալի բոլոր իրավունքներն ու պարտականությունները, ձեռք է բերել մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ: Մասնավորապես՝ նշել է, որ 2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է սույն քրեական վարույթը, նույն թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ: Այդ փաստաթղթերը 2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին ուղարկվել են նախաքննական մարմին: Դրանից հետո՝ 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերը ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու: Այնուհետև՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին: 2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում, փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, իսկ մարտի 3-ին ներկայացվել է մեղադրանք: Ստացվում է, որ Հարություն Ներսիսյանին մեղսագրված ոչ մեծ ծանրության հանցանքի համար քրեական հեապնդման ժամկետը երեք ամիս է, իսկ նրա նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդումը սկսվել է վարույթ նախաձեռնելու պահից։ Այսինքն՝ մինչև մեղադրանք ներկայացնելն արդեն իսկ անցել է շուրջ երեք տարի: Հետևաբար՝ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի՝ հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետը, այն է՝ լրացել է հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը և իրավասու դատախազը քրեական գործի նյութերը հանձնած չի եղել դատարան: Ի պատասխան Դատարանի հարցադրման՝ մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ: Դատարանը, քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը, արձանագրել է, որ «քրեական մեղադրանք» հասկացության կապակցությամբ Եվրոպական դատարանի կողմից ձևավորված նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» եզրույթը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով: «Մեղադրանք» հասկացությունը կարող է սահմանվել որպես իրավասու մարմնի կողմից անձին պաշտոնապես արված տեղեկացում այն մասին, որ առկա է նրա կողմից քրեորեն հետապնդելի արարք կատարելու վերաբերյալ ենթադրություն (Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgiսm) գործով վճիռ, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետեր 44, 46): Այսինքն` անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germaոy) գործով վճիռ, 1982թ. հուլիսի 15, գանգատ թիվ 8130/78, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով վճիռ, 2007թ. հունվարի 18, գանգատ թիվ 19611/04, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով վճիռ, 2004թ. հունվարի 20, գանգատ թիվ 38816/97, կետ 98): Ելնելով վերոգրյալից Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը՝ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի, չի կարող բավարար լինել վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում իրականացվելու վերաբերյալ դատողություն կատարելու համար։ Այս տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել մեղադրյալի սուբյեկտիվ ընալումը. արդյո՞ք նա վարույթ իրականացնող մարմինների գործողությունների նկարագրից ունեցել է օբյեկտիվ հիմքեր ենթադրելու, որ կասկածվում է հանցանքի կատարման մեջ և/կամ կատարվել են նրա դրության վրա էականորեն ներազդող գործողություններ։ Դատարանը հարկ է համարել արձանագրել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունն ի սկզբանե հասանելի չի եղել մեղադրյալին, իսկ նա միջնորդության քննարկման ընթացքում հայտնել է, որ տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի և դրա շրջանակներում իրականացվող գործողությունների վերաբերյալ, այլ այդ մասին իմացել է միայն քննիչի մոտ գնալու պահից սկսած: Նշանակում է, որ այն պայմաններում, երբ Հարություն Ներսիսյանի պաշտոնապես ծանուցված չի եղել իր վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի մասին, նրա որևէ իրավունքի սահմանափակում չի կատարվել, ուստի նրա նկատմամբ չի իրականացվել փաստացի քրեական հետապնդում: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրային որոշմամբ մերժել է Պաշտպանի միջնորդությունը։ 5.1. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպանը միջնորդել է դիմել Սահմանադրական Դատարան՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասը ՀՀ Սահամադրության 63-րդ հոդվածի 1-ին մասին հակասելու կապակցությամբ՝ նշելով, որ այդ կարգավորումը քննիչին ոչ թե պարտավորեցնում է ներկայացնելու հանրային քրեական հետպանդում հարուցելու միջնորդություն հսկող դատախազին, այլ նրան միայն վերապահում է նման լիազորություն: Օրինակ՝ առկա կարգավորումների համաձայն՝ քննիչը ոչ թե ունի քրեական վարույթ նախաձեռնելու իրավասություն, այլ նա պարտավոր է դա անել, եթե առկա է առերեևույթ արարք: Նման պայմաններում ինչու պետք է լինի տարբերկված մոտեցում այս երկու գործողությունների մեջ այն դեպքում, երբ հանրային քրեական հետապնդումը դեռ ավելի մեծ կարևորություն ունի, քան քրեական վարույթի նախաձեռնումը: Եթե ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կարգավորումը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 1-ին մասի նման քննիչի համար գործողության՝ սույն դեպքում՝ հանրային քրեական հետապնդման հարուցման միջնորդություն ներկայացնելու պարտականություն սահմաներ, ապա սույն քրեական վարույթի դեպքում իրավասու քննիչը երեք տարի և ավելի ժամանակ անց հսկող դատախազին չէր ներկայացնի հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն, այլ այդ գործողությունը ստիպված կլիներ կատարել շատ ավելի վաղ: Ելնելով վերոգրյալից և առաջնորդվելով քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցի կապակցությամբ քննիչին վերապահված լիազորություններից և նրա վրա դրված հստակ պարտականությունից՝ հայտնեց, որ հսկող դատախազին քրեական հետապնդում հարուցելու միջնորդություն ներկայացնելը քննիչի հայեցողությանը թողնելը հակասում է ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածով նախատեսված՝ արդար դատաքննության, մասնավորապես՝ ողջամիտ ժամկետում գործի քննության իրավունքին, քանի որ քննիչին թույլ է տալիս գործը քննել իր հայեցողությամբ սահմանված ժամկետներում: Սույն դեպքում քննիչը հիշյալ միջնորդությունը հսկող դատախազին կներկայացներ 2023 թվականի փետրվարին կամ ապրիլին, երբ բոլոր ապացույցներն արդեն իսկ իր տրամադրության տակ են եղել: Քննարկելով Պաշտպանի միջնորդությունը՝ Դատարանն արձանագրել է, որ պաշտպանի հիմնավորումները և փաստարկները Դատարանի մոտ չեն ձևավորում հիմնավոր կասկածներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորման սահմանադրականության վերաբերյալ։ Այս տեսանկյունից Դատարանն արձանագրել է, որ հանրային քրեական հետապնդման հարուցումը պարտադիր է, եթե առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված հիմքերը, հարուցելու լիազորություն ունեցող բացառիկ սուբյկետը դատախազն է, իսկ քննիչի համար օգտագործվել է «իրավասու է» եզրույթն այն հաշվառմամբ, որ հսկող դատախազի քննարկվող լիազորության իրականացումը կախված չէ քննիչի կողմից միջնորդություն ներկայացնելուց, նա լիազորված է իր նախաձեռնությամբ ևս հարուցել քրեական հետապնդումը։ Ընդ որում՝ քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերի առկայության դեպքում իրավասու մարմնի կողմից իր լիազորությունը չիրականացնելը համապատասխան իրավաբանական փաստերի առկայության դեպքում կարող են առաջացնել տարբեր տեսակի իրավական հետևանքներ, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում՝ առնվազն դատական քննության ընթացքում ենթարկվում են ստուգման: Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը որոշել է մերժել Պաշտպանի միջնորդությունը: (…) Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․ 12. Հետազոտելով սույն դատավճռում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: Հիշյալ ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից էական հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են: 12.1․ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում (տե՛ս սույն դատավճռի 8-9-րդ կետերը) 2022 թվականի դեկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 16։40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մ․Բաբաջանյան փողոցում վարել է «****» մակնիշի **VW*** հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը (տե՛ս սույն դատավճռի 7-րդ կետը)։ Պատճառաբանական մաս. I. Մեղադրյալին վերագրված արարքի իրավական գնահատականը. (…) II. Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական պատասխանատվության հարցը. (...)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում թիվ 60824623 քրեական վարույթով հսկող դատախազը կայացրել է միայն 2025թ. փետրվարի 27-ին, մինչդեռ թիվ 60824623 քրեական վարույթով կազմված մեղադրական եզրակացությունից ակնհայտ է, որ Հարություն Ներսիսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարված լինելու մասին ապացույցները թիվ 60824623 քրեական վարույթում առկա են եղել՝ սկսած 2023թ. ապրիլի 10-ից: Բողոքաբերը նշել է, որ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում իրականացնելու ժամկետը փաստացի պետք է հոսեր 2023թ. ապրիլի 10-ից սկսած, որից հետո՝ 3 ամսվա ընթացքում, հսկող դատախազը պետք է թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը հանձներ դատարան, մինչդեռ հսկող դատախազը թիվ 60824623 քրեական վարույթի նյութերը դատարան է հանձնել 2023թ. ապրիլի 10-ից սկսած ոչ թե 3 ամսվա ընթացքում, այլ՝ 2025թ. մարտի 12-ին, այսինքն՝ 1 տարի, 11 ամիս և 12 օր հետո, այսինքն՝ լրացած է եղել Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնելու ժամկետը: Ամփոփելով, բողոքաբերը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանել և կայացնել որոշում՝ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի հիմքով, այն պատճառաբանությամբ, որ թիվ 60824623 քրեական վարույթով հսկող դատախազը վարույթի նյութերը դատարան է հանձնել այն պայմաններում, երբ թիվ 60824623 քրեական վարույթով լրացած է եղել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված՝ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի քրեական հետապնդման առավելագույն՝ եռամսյա ժամկետը: Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Ա.Մանուկյանը խնդրեց նիստն անցկացնել մեղադրյալի բացակայությամբ, քանի որ իր բողոքի հիմնական փաստարկը ենթադրում է իրավական հարցի քննարկում, ներկայացրեց իր կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և հիմնավորումները, պնդեց այն և խնդրեց բավարարել: Դատախազ Օ.Սիրեկանյանը (դատական նիստին ներկայացել էր լիազորագրի հիման վրա) առարկեց պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանը մեկ այլ գործով գտնվում է կալանքի տակ, իսկ ուղեկցող գումարտակը ծանրաբեռնվածության պատճառով վերջինիս չի ներկայացրել դատական նիստին: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե` (...) 7) լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան. (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` (...) 3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները. (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 189-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը հարուցվում է հսկող դատախազի որոշմամբ` նրա կողմից հանցանքի կատարումը վկայող փաստերի հիման վրա: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված փաստերի առկայության դեպքում քննիչն իրավասու է հսկող դատախազին ներկայացնելու անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին միջնորդություն` նշելով քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կայացնելու համար անհրաժեշտ՝ սույն հոդվածի 4-րդ և 5-րդ մասերով նախատեսված տեղեկությունները, ինչպես նաև կցելով վարույթի վերաբերելի նյութերը: Անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով անձի ձերբակալված լինելու դեպքում քննիչը սույն մասով նշված միջնորդությունը և նյութերը հսկող դատախազին է ներկայացնում ոչ ուշ, քան ձերբակալման որոշումն անձին հանձնելու պահից 24 ժամվա ընթացքում: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Մինչդատական վարույթում հանրային քրեական հետապնդումն այն հարուցելու պահից չի կարող տևել ավելի, քան` 1) երեք ամիս` ոչ մեծ ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով. 2) հինգ ամիս` միջին ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով. 3) ութ ամիս` ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով. 4) տասն ամիս` առանձնապես ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով: 2. Բացառիկ դեպքերում, երբ դա է պահանջում արդարադատության շահը, վերադաս դատախազը հսկող դատախազի միջնորդությամբ իրավասու է երկարաձգելու ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով հանրային քրեական հետապնդման ժամկետները՝ առավելագույնը մեկ ամսով, իսկ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանքի վերաբերյալ մեղադրանքով քրեական հետապնդման ժամկետները՝ առավելագույնը երկու ամսով: 3. Եթե անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցված տարբեր ծանրության մեկից ավելի հանցանքների համար, ապա կիրառվում է առավել ծանր հանցանքի համար՝ սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետը: 4. Եթե անձի նկատմամբ ավելի ծանր հանցանքի (հանցանքների) համար հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցվում է, կամ նրան վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը փոխվում է, ապա կիրառվում է այն հանցանքի (հանցանքների) համար՝ սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետը, որով (որոնցով) հանրային քրեական հետապնդումը շարունակվում է: Այդ ժամկետը լրացած կամ մեկ ամսից պակաս լինելու դեպքում քրեական հետապնդումը չի կարող տևել ավելի, քան մեկ ամիս: 5. Սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ժամկետներն ընդհատվում են քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պահից և շարունակվում են քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը վերացնելու կամ քրեական հետապնդումը նորոգելու դեպքում»։ Քրեական հետապնդման ժամկետների վերաբերյալ Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «քրեական մեղադրանք» հասկացությունը պետք է հասկացվի ոչ թե ձևական (փաստաթղթային), այլ բովանդակային (գործնական) իմաստով (տես՝ Դեվեերն ընդդեմ Բելգիայի (Deweer v. Belgium) գործով վճիռը, 1980թ. փետրվարի 27, գանգատ թիվ 6903/75, կետ 44): Անդրադառնալով ողջամիտ ժամկետում գործի քննության ժամկետի հաշվարկի սկզբին՝ Եվրոպական դատարանը նշված ժամկետի սկիզբ է համարել անձին ձերբակալելու և նրան սկզբնական մեղադրանքներ առաջադրելու օրը (տես՝ Ուեմհոֆն ընդդեմ Գերմանիայի (Wemhoff v. Germany) գործով Եվրոպական դատարանի 1968 թվականի հունիսի 27-ի՝ թիվ 2122/64 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 19): Անձի նկատմամբ «մեղադրանքի» առկայության մասին կարող է վկայել նաև այնպիսի միջոցներ ձեռնարկելը, որոնք ենթադրում են հանցագործության մեջ կասկածանքի առկայություն, ինչպես նաև էականորեն ներգործում են կասկածվող անձի դրության վրա (տես՝ Էկլեն ընդդեմ Գերմանիայի (Eckle v. Germany) գործով 1982 թվականի հուլիսի 15-ի՝ թիվ 8130/78 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 73, Շուբինսկին ընդդեմ Սլովենիայի (Šubinski v. Slovenia) գործով 2007 թվականի հունվարի 18-ի՝ թիվ 19611/04 վճիռը, կետ 62, Գ.Կ.-ն ընդդեմ Լեհաստանի (G.K. v. Poland) գործով 2004 թվականի հունվարի 20-ի՝ թիվ 38816/97 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 98): Քրեական գործերով 6-րդ հոդվածի 1-ին մասում նշված «ողջամիտ ժամկետը» սկսում է հոսել անձին «մեղադրանք» առաջադրվելու պահից: «Քրեական մեղադրանքը» գոյություն ունի այն պահից, երբ անձը պաշտոնապես ծանուցվում է իրավասու մարմնի կողմից քրեական հանցագործություն կատարելու մեղադրանքի մասին, կամ այն պահից, երբ նրա վիճակին էականորեն միջամտություն է տեղի ունեցել իրավապահ մարմինների կողմից ձեռնարկված գործողություններից՝ որպես նրա նկատմամբ հարուցված կասկածի հետևանք: (…) Դատարանը փաստում է, որ դիմումատուին պաշտոնապես կասկածյալի կարգավիճակ չի տրվել այն քրեական վարույթի շրջանակներում, որով քննվում էին նրա գործողությունները, և նա հարցաքննվում էր։ Ավելին՝ մինչև պաշտոնական մեղադրանքի առաջադրումը նրա դատավարական կարգավիճակը եղել է վկա: Այնուամենայնիվ, սա որոշիչ գործոն չէ, որը պետք է հաշվի առնել։ (…) Այնուամենայնիվ, փաստը մնում է փաստ, որ իրավապահ մարմինները քննում էին դիմումատուի դեմ ուղղված կոնկրետ մեղադրանքները քրեական վարույթի առաջին իսկ օրվանից: Ընդհանուր առմամբ, ոստիկանության ձեռնարկած գործողությունները ցույց են տալիս, որ նրանք փաստորեն դիմումատուին կասկածյալ են համարել քրեական վարույթի սկզբից և մինչդատական վարույթի ընթացքում, թեև նրա դատավարական կարգավիճակը մնացել է վկա: Հաշվի առնելով, որ դիմումատուի նկատմամբ առկա է եղել կասկած, ինչի մասին, ի թիվս այլնի, վկայում է քրեական գործ հարուցելու վերաբերյալ 1998 թվականի հունվարի 16-ի որոշումը, և որ նա հարցաքննվել է ընկերության դրամական միջոցների ենթադրյալ յուրացման տարբեր դրվագներում իր մասնակցության վերաբերյալ քրեական վարույթի սկզբից և դրա ամբողջ ընթացքում՝ Դատարանը գտնում է, որ դիմումատուի վիճակին էապես միջամտություն է տեղի ունեցել 1998 թվականի հունվարի 16-ին: (…) Հետևաբար, ողջամիտ ժամկետում գործի քննության համար հաշվի առնվող ժամանակահատվածը, համապատասխանաբար, սկսվել է 1998 թվականի հունվարի 16-ից (…) (տես՝ Կալեջան ընդդեմ Լատվիայի (Kalēja v. Latvia) գործով Եվրոպական դատարանի 2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ի՝ թիվ 22059/08 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետեր 36, 38, 40, 41): Վերը նշված դիրքորոշումներն իրենց արտացոլումն են ստացել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0085/06/09 որոշմամբ: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեջբերված որոշումներից երևում է, որ քրեական մեղադրանք եզրույթը թեև մեկնաբանվում է երկու իմաստով՝ ձևական և բովանդակային, և որ «մեղադրանքն» առկա է ոչ թե ձևական առումով պաշտոնապես մեղադրանք ներկայացնելու պահից, այլ այն պահից, երբ պետության կողմից կատարվում են այնպիսի գործողություններ, այդ թվում՝ ներգործության են ենթարկվում անձի իրավունքները և ազատությունները, որոնք վկայում են այն մասին, որ անձը կասկածվում է հանցանքի մեջ։ Մինչդեռ, ՀՀ քրեական դատավարության գործող օրենսգրքի կարգավորումները մեղադրանքի առկայությունը կապում են ոչ թե դրա փաստացի առկայության, այլ ձևական առումով քրեական հետապնդում հարուցելու հետ, ընդ որում՝ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը ևս հստակ նախատեսվում է. այն քրեական հետապնդումը հարուցելու պահն է։ Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը այլ պահից հաշվարկելու հնարավորության հարցը կարող է քննարկման առարկա հանդիսանալ միայն անձի իրավունքների հնարավոր խախտման կամ միջամտության համատեքստում և գնահատվել բացառապես դրանց պաշտպանության տեսանկյունից։ Այլ խոսքով, անհրաժեշտ ապացույցների առկայության պայմաններում դատախազի կողմից քրեական հետապնդում հարուցելու որոշումը տևական ժամանակ անց կայացրած լինելու դեպքում պետք է գնահատման ենթարկվի անձի իրավունքների սահմանափակման և դրա հետևանքների վերացման անհարժեշտության հարցերը և նման իրավիճակները կարող են հանգեցնել հետևության, որ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդման ժամկետների հաշվարկի սկիզբը չպետք է հաշվարկվի այդ որոշման կայացման պահից։ Վերոգրյալ իրավանորմերի համակարգային վերլուծության համատեքստում, անդրադառնալով քննարկվող իրավիճակին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ներկայացված նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ. -2023 թվականի փետրվարի 14-ին նախաձեռնվել է թիվ 60824623 քրեական վարույթը, -2023 թվականի մարտի 24-ին տեղեկատվության պահանջ է ներկայացվել իրավասու մարմնին՝ Հարություն Ներսիսյանի վարչական իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու վերաբերյալ, -2023 թվականի ապրիլի 9-ին և 10-ին այդ փաստաթղթերը ուղարկվել են նախաքննական մարմին, -2024 թվականի օգոստոսի 13-ին, Հարություն Ներսիսյանի վերաբերյալ կազմված նյութերն ուղարկվել են քննչական բաժին՝ առանց որևէ քննչական գործողության կատարած լինելու, -2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին, նյութերն ուղարկվել են քննչական մարմնի մեկ այլ ստորաբաժանում՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժին, -2025 թվականի փետրվարի 21-ին քննիչը կատարել է արդեն իսկ իր տրամադրության տակ եղած նյութերի զննում, -2025 թվականի փետրվարի 27-ին Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, -2025 թվականի մարտի 3-ին Հարություն Ներսիսյանին ներկայացվել է մեղադրանք -Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ որևէ սահամանափակում կիրառված չի եղել, նրա իրավունքներին միջամտության, դրանց խախտման վերաբերյալ որևէ փաստարկ չի ներկայացվել: Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի լուծման տեսանկյունից ճիշտ է գնահատել գործի փաստական հանգամանքերը և մերժել է պաշտպանի կողմից ներկայացված միջնորդությունը՝ թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին: Այս համատեքստում, գնահատելով Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ նախաձեռնված քրեական վարույթ լինելու և նրա կողմից իրավախախտման հիմք հանդիսացած բոլոր փաստաթղթերը տրամադրելու տեղեկատվության պահանջ ներկայացված լինելու հանգամանքները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներպետական օրենսդրությամբ սահմանված կանոնները ամբողջությամբ պաշտպանել են Հարություն Ներսիսյանի իրավունքներն անհարկի սահմանափակումներից և առկա չէ որևէ հակասություն Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի կարգավորումների հետ: Առաջին ատյանի դատարանում մեղադրյալը հայտնել է, որ ինքը տեղեկացված չի եղել նախաձեռնված քրեական վարույթի, դրա շրջանակներում ներկայացված տեղեկատվության պահանջի մասին և քրեական վարույթի մասին տեղեկացել է միայն այն ժամանակ, երբ գնացել է քննիչի մոտ: Հետևաբար, քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ որպես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի՝ Հարություն Ներսիսյանի անվան նշումը, դեռևս ինքնին բավարար չէ հանգելու, որ վերջինիս նկատմամբ փաստացի քրեական հետապնդում է իրականացվել: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ քրեական հետապնդման ժամկետները սահմանվել են առաջին հերթին որպես քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի համար երաշխիք՝ դրա տևողությունը հստակ սահմանելու և անհիմն երկարաձգումը բացառելու համար, հաշվի առնելով, որ քրեական հետապնդում սկսելուց հետո է հնարավոր սահմանափակվի անձի (մեղադրյալի) իրավունքները և ազատությունները։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ արձանագրված դատողություններն իրավաչափ չեն և թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմք չկա, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպան Անդրանիկ Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/0874/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 19-ին կայացված դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 16-12-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 09-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 110, 66, 68 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 09-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 110, 66, 68 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 10467/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0874/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 02-02-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Անդրանիկ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Ներսիսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 13-03-2026 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/0874/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 13 մարտի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի պաշտպան Ա․Մանուկյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի մայիսի 19-ի դատավճռով մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի պաշտպան Ա․Մանուկյանի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի պաշտպան Ա․Մանուկյանը: Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված՝ վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու պայմանը, այն է` վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանի առկայության՝ բողոքի հեղինակը, ի թիվս այլնի, նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից անտեսվել է քրեական վարույթի ողջամիտ ժամկետի սկզբունքն ակնհայտորեն խախտված լինելու փաստը: Միևնույն ժամանակ, բողոք բերած անձը նշել է, որ ստորադաս դատարանի որոշումը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Լևիկ Պողոսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0136/11/11, Արթուր Կարապետյանի գործով 2019 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ԵԿԴ/0201/11/17, ինչպես նաև բողոքաբերի կողմից վկայակոչված այլ որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է նաև իրավունքի զարգացման խնդիր: Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշումը և կայացնել որոշում՝ մեղադրյալ Հարություն Ներսիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը քրեադատավարական օրենքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի հիմքով դադարեցնելու մասին: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, կամ (…) 2. Սույն հոդվածի իմաստով` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, եթե` (…) 4) բողոքարկվող դատական ակտում կոնկրետ նորմին տրված մեկնաբանությունը (հիմնավորումը) հակասում է մեկ այլ վարույթով Վճռաբեկ դատարանի որոշման մեջ տվյալ նորմին տրված մեկնաբանությանը (հիմնավորումներին)․ 5) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր»: Նույն օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն: Եթե վճռաբեկ բողոքում վկայակոչված է վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու` սույն օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված որևէ պայման, ապա վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը պետք է հիմնավորի վկայակոչված պայմանի բացակայությունը»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի՝ Լևիկ Պողոսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0136/11/11, Արթուր Կարապետյանի գործով 2019 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ԵԿԴ/0201/11/17, ինչպես նաև բողոքաբերի կողմից վկայակոչված այլ որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վկայակոչված որոշումներին։ Ինչ վերաբերում է բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ իրավունքի զարգացման խնդրի առկայության վերաբերյալ բողոք բերած անձի փաստարկին, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա չէ իրավունքի զարգացման խնդիր։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ ակտի միատեսակ կիրառության համար: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 383-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հարություն Արթուրի Ներսիսյանի պաշտպան Ա․Մանուկյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 16-12-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 3 հատորից․ /110, 66, 68/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 23-03-2026 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 3 հատորից․ /110, 66, 113/։ |