ԵԴ1/0875/01/25



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

<<17>> հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Լ.Ալոյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Բ.Ղազինյանի,
մեղադրյալ՝ Ա.Հովհաննիսյանի,
պաշտպան՝ Է.Աղաջանյանի,

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի (ծնված՝ 1979 թվականի նոյեմբերի 12-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ունի մեկ անփափահաս երեխա, դատվածություն չունեցող, չի աշխատում, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Երևան քաղաքի Նորք-Մարաշի Նորքի 17-րդ փողոցի 63-րդ տուն հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի օգոստոսի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Հենրիկ Սահրադյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3032-24 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 21-ին կազմված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> միջնորդությամբ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանը միջնորդել է թիվ 60303224 քրեական վարույթով դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի փետրվարի 21-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյանի կողմից կայացված <<Անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 60303224 քրեական վարույթով Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար, որը վերջինիս ներկայացվել է 2025 թվականի փետրվարի 28-ին:
2025 թվականի փետրվարի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանի կողմից կայացված <<Խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 60303224 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մարտի 10-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյանի կողմից կայացված <<Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և այն վարույթային նյութերի հետ միասին դատարան հանձնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ հաստատել թիվ 60303224 քրեական վարույթով ըստ մեղադրանքի Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի մարտի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0875/01/25 համարը:
2025 թվականի մարտի 12-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել, իսկ 2025 թվականի մարտի 13-ին հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի աշխատակազմին:
2025 թվականի մարտի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Պողոսյանի <<Քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ ԵԴ1/0875/01/25 քրեական գործն ստանձնվել է վարույթ և նախնական դատալսումներ է նշանակվել:
2025 թվականի հունիսի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գագիկ Պողոսյանի 2025 թվականի հունիսի 03-ից լիազարությունները դադարեցվելու կապակցությամբ թիվ ԵԴ1/0875/01/25 քրեական գործը դատավորի օգնական Մ.Մաթևոսյանի նույն օրվա զեկուցագրի հիման վրա հանձնվել է վերաբաշխման:
2025 թվականի հունիսի 10-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը վերամակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի հունիսի 11-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին:
2025 թվականի հոկտեմբերի 01-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2. Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<[Ն]ա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2024 թվականի հունիսի 23-ին՝ ժամը 15:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հրազդանի կիրճում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.841 մգ/լ, վարել է <<Օպել>> մակնիշի 37 ND 888 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180402104 արձանագրությամբ>>:

Արագացված վարույթ.
3. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Բ.Ղազինյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռով (քրեական վարույթի համարը՝ 60042523) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է հանրային աշխատանքների՝ 160 ժամ տևողությամբ: Պատժի կրման վայրի և պատժից ազատման վերաբերյալ տեղեկատվություններ չկան:
4.1. <<Դատալեքս>> դատական տեղեկատվական համակարգից տպված թիվ ԵԴ1/2135/01/24 քրեական գործով (նախաքննական համարը՝ 60042523) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռի համաձայն՝ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2023 թվականի հուլիսի 22-ի դրվագ) Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2024 թվականի մարտի 25-ի դրվագ) Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ: 2025 թվականի մարտի 25-ին դատավճիռն ուղարկվել է ի կատար ածման:
4.2. 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետ Վ.Խալաթյանի նույն օրվա թիվ /29.2.1/71398 գրության համաձայն՝ <<ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի կրտսեր ծառայող, արդարադատության լեյտենանտ Մ.Աբրահամյանս կազմեցի սույն տեղեկանքն այն մասին, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 18.12.2024թ. թիվ 671/2135/01/24 դատավճռով Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանը (ծնված՝ 12.11.1979թ. ք.Երևան, հաշվառված է և բնակվում է՝ ք.Երևան, Բուժաշխատողների փողոց, 63-րդ տուն հասցեում, հեռ. 077-65-06-17, 091-65-06-15) մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով: Արայիկ Հովհհաննիսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ:
Թիվ ԵԴ1/2135/01/24 որոշումը 24.03.2025թ. մտել է օրինական ուժի մեջ, իսկ 31.03.2025թ ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում և ընդունվել է ի կատար ածման:
22.05.2005թ.-ին Ա.Հովհաննիսյանը հաշվառվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում, որտեղ նրան, համաձայն N 24 3 արձանագրության, պարզաբանվել են հանրային աշխատանքներ պատիժը կրելու կարգն ու պայմաններն, իրավունքներն ու պարտականություններն, ինչպես նաև դրանք չկատարելու դեպքում օրենքով սահմանված պատասխանատվությունը: Միաժամանակ և Հովհաննիսյանին՝ ծանուցմամբ տրամադրվել է հանրային աշխատանքներ պատժի վերաբերյալ օրենսդրական փաթեթը:
Ա.Հովհաննիսյանի հետ համաձայնեցվել է հանրային աշխատանքներ պատժի կրման ժամանակացույցը և ծանուցվել է հանրային աշխատանքներ պատժի կրման օրվա, ժամի և վայրի մասին, ինչպես նաև պարտավորվել է ներկայանալ հանրային աշխատանքների կրման վայր՝ <<Ձորակ>> շուրջօրյա մասնագիտացված խնամքի կենտրոն (հասցե՝ ք.Երևան, Քանաքեռի շրջանցիկ թունել, 52 շենք): Ա.Հովհաննիսյանը 30.05.2025թ-ից ներգրավված լինելով հանրային աշխատանքների կատարմանը՝ առավոտյան ժամը՝ 9:00-ից 12:00 օրական 3 (երեք) ժամ տևողությամբ:
09.06.2025թ.-ին գրավոր հայտարարությամբ Ա.Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ ժամային գրաֆիկով պայմանավորված աշխատավայրում առաջացել են խնդիրներ և խնդրել է, որպեսզի ժամանակացույցում ժամային մասով իրականացվի փոփոխություն՝ ժամը 9:00-ից 12:00-ը փոխել 15:00-ից 18:00-ն:
09.06.2025թ.-ին Ա.Հովհաննիսյանին տրամադրվել է նոր ժամանակացույցը:
18.06.2025թ.-ին <<Ձորակ>> շուրջօրյա մասնագիտացված խնամքի կենտրոն ՊՈԱԿ-ի պատասխանատուն զանգի միջոցով հայտնեց, որ Ա.Հարությունյանը 16.06.2025թ.-ից առ այսօր չի ներկայացել հանրային աշխատանքներ պատժի կրման վայր:
18.06.2025թ.-ին Ա.Հովհաննիսյանն իր կողմից օգտագործվող հեռախոսահամարի միջոցով ծանուցվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմին ներկայանալու և իր բացակայությունը հարգելի համարող հիմնավոր փաստարկներ ներկայացնելու պարտավորության մասին:
19.06.2025թ. Ա.Հովհաննիսյանը ներկայացրել է բացատրություն և հայտնել, որ վերոնշյալ օրերին ավտովթարի պատճառով չի կարողացել ներկայանալ հանրային աշխատանքների կատարման վայր, չի ներկայացրել որևէ փաստական տեղեկատվություն վերոնշյալ հանգամանքի վերաբերյալ:
Ա.Հովհաննիսյանը սույն թվականի հունիս ամսի 09-ին, 16-ին, 17-ին, 18-ին հանրային աշխատանքներ պատժի կրման վայր չներկայանալը հարգելի համարելու համար, որևէ փաստական տեղեկատվություն չի ներկայացրել, որի հիման վրա 19.06.2025թ. Ա.Հովհաննիսյանը գրավոր նախազգուշացվել է ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված պատասխանատվության մասին:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ա.Հովհաննիսյանը 1 ամսվա ընթացքում կատարել է հանրային աշխատաժամերի հաշվառման քարտով նախատեսված աշխատանքների 90 տոկոսից պակաս հանրային աշխատանքներ՝ առանց հարգելի պատճառի, ուստի ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով, ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 31-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 9-րդ մասի 1-ին կետով՝ Պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի կողմից 20.06.2025թ. ներկայացվել է միջնորդություն՝ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 18.12.2024թ. թիվ ԵԴ/2135/01/24 դատավճռով նշանակված 160 (մեկ հարյուր վաթսուն) ժամ հանրային աշխատանքներ պատժի չկրած մասը՝ 130 (մեկ հարյուր երեսուն) ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը որոշակի ժամկետով ազատազրկմամբ փոխարինելու վերաբերյալ: Թիվ ԵԴ1/0568/03/25 որոշումը 23.07.2025թ.-ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում:
07.08.2025թ.-ին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում ստացվել է 04.07.2025թ. թիվ ԵԴ1/0568/13/25 դատավճռի դեմ դատապարտյալ Ա.Հովհաննիսյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի պատճենը:
30.09.2025թ.-ին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում ստացվել է 25.09.2025թ.-ի ՀՀ վերաքննիչ դատարանի որոշման օրինակը:
10.10.2025թ. Ա.Հովհաննիսյանը բողոք է ներկայացրել Վճռաբեկ դատարան:
Միևնույն ժամանակ հայտնում եմ, որ 10.10.2025թ.-ի դրությամբ 23.07.2025թ. թիվ ԵԴ1/0568/13/25 որոշման օրինական ուժ ստանալու վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ>>:
4.3. 2014 թվականի հոկտեմբերի 09-ին ՔԿԱԳ Մալաթիա-Սեբաստիա տարածքային բաժնի կողմից տրված ԱԲ 370485 սերիա-համարի <<Ծննդյան վկայականի>> համաձայն՝ քաղաքացի Տաթև Արայիկի Հովհաննիսյանը ծնվել է 2014 թվականի հոկտեմբերի 07-ին: Վերջինիս հայրն է հանդիսանում Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանը:
4.4. 2025 թվականի հունիսի 19-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանը 2024 թվականի հունիսի 23-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
6. Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դատվածություն չունենալը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով, արձանագրում է, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև պատիժ նշանակելու պահին նրա խնամքի տակ անչափահաս երեխայի՝ 2014 թվականի հոկտեմբերի 07-ին ծնված Տաթև Արայիկի Հովհաննիսյանի առկայությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)>>:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (արարքի կատարաման պահին և մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 02-ը գործող) նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշումը):
8. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր չէ ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը, քանի որ տվյալ կոնկրետ դեպքում մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանը հայտնեց, որ գտնվում է սոցիալապես անապահով վիճակում և տուգանք նշանակվելու դեպքում չի կարողանալու այն վճարել (այդ հանգամանքի մասին են վկայում նաև քրեական գործի նյութերում առկա մեղադրյալի գույքային վիճակի վերաբերյալ փաստական տվյալները): Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի կիրառմամբ հնարավոր չէ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռով դատապարտվել է 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքների, որն ամբողջությամբ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի կողմից չի կատարվել, ինչի հիման վրա ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ հանրային աշխատանքներ պատիժը որոշակի ժամկետով ազատազրկմամբ փոխարինելու պահանջով: Նման պայմաններում Դատարանը հանգում է նաև այն հետևության, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հանրային աշխատանքների նշանակման միջոցով ևս հնարավոր չէ ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Վերոգրյալնների հաշվառմամբ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ պետք է նշանակել 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, և որ այդ պատժի կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
9. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին և սույն դատավճռի 4-րդ, 6-րդ և 8-րդ կետերում նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք էականորեն նվազեցնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Բացի այդ, մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պետք է պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 1 (մեկ) տարի ժամկետով փորձաշրջան, որի ընթացքում Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն՝ առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն:
10. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու հարցին և նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 18-ի դատավճռով նշանակված 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ պատժի չկրած մասը 130 (հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները սույն դատավճիռը կայացնելու պահի դրությամբ գտնվում է ազատազրկամբ փոխելու գործընթացի մեջ, ավելին՝ ինչպես բխում է սույն դատավճռի 4.2-րդ կետից մեղադրյալի կողմից ներկայացվել է Վճռաբեկ բողոք, հետևաբար այդ մասով առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած որոշում, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ստեղծված իրավիճակում հնարավոր չէ կիրառել հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները:
11. Դատարանն, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, գործով իրեղեն ապացույցներ չկան:
12. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:
13. Ինչ վերաբերում է վարութային ծախսերի հարցին, ապա այն պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի: Բացի այդ, հարկ է արձանագրել նաև, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախսեր առկա չեն:
14. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանին մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 1 (մեկ) տարի ժամկետով փորձաշրջան, որի ընթացքում Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ սահմանել պարտականություն՝ առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն:
Արայիկ Ռաֆիկի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:


ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Ս.ՊՈՂՈՍՅԱՆ