Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0833/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
15.2
Պատասխանող
Ռուդիկ Սարգսյան Գորիզոնի
ՌՈՒԴԻԿ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Ռուդիկ Սարգսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գարիկ Աբելյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Կարեն Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գարիկ Աբելյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-08-25 | 12:30 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-13 | 14:00 | 9 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-12 | 16:00 | 9 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-29 | 17:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-05 | 17:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-19 | 14:00 | 7 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/0833/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«13» հունիսի 2025 թվական ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Դատարան)՝
նախագահությամբ դատավոր՝ Գ.ԱԲԵԼՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ս․ԶԱՔՈՅԱՆԻ
Գ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
հանրային մեղադրող՝ Հ․ԱՎԵՏՅԱՆԻ
տուժող՝ Ն․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
պաշտպան՝ Տ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Ռ․ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում` արագացված վարույթի կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ծնված՝ 1957 թվականի հունվարի 1-ին Լոռու մարզի Ստեփանավան քաղաքում, ազգությամբ հայ՝ ՀՀ քաղաքացի, աշխատում է «Ինթերաշիոնալ Շոպպինգ քոմփանի» ՍՊԸ-ում որպես վարորդ, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 8 զանգվածի 20 շենքի 6-րդ բնակարանում հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը։
1․ Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի թիվ 59 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն իր վարած «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, ով ստացած մարմնական վնասվածքներով բուժօգնության է տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն և համապատասխան բուժօգնություն ստանալուց հետո տեղափոխվել է «Արևմեդ» խնամքի կենտրոն։
Դեպքի առթիվ՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-0114-23 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի որոշմամբ թիվ 60-0114-23 քրեական վարույթով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60011423) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանձնվել է Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի աշխատակազմին։
2025 թվականի մարտի 14-ին Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ. «(…) [Ն]ա, 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան առանց ուղևորի, 15 տոննա բեռով, աջ մայթեզրից մոտ 8 մետր հեռավորությամբ, մոտակա լույսերը միացված վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի՝ Գլինկա փողոց տանող ուղեմասի 2–րդ երթևեկելի ուղեգոտով: Հասնելով Տիգրան Մեծ 59 պողոտայի թիվ հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ Ռ.Սարգսյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով վրաերթի է ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտն Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի հետևանքով Հ.Նաջարյանին պատճառել է մահ: (…)»։
3. Արագացված վարույթը և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Հ․Ավետյանը և տուժող Ն․Դավթյանը չեն առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները.
- Թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «(…) 1-3. Ներկայացված քրեական վարույթի նյութերի և սույն փորձաքննության իրականացման շրջանակներում ձեռք բերված տվյալների համադրված վերլուծության արդյունքները հիմք են տալիս եզրակացնել, որ տվյալ ճանատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը թույլ տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի ու «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Հետիոտն Հ.Նաջարյանի գործողությունների գնահատման համար դատաավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ գիտելիքներ չեն պահանջվում և դրանք ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից: (…)» ,
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ի Ձև 8 տեղեկանքը , համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
- 2025 թվականի փետրվարի 18-ին մեղադրյալի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը, ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին ,
-«Էրեբունի» ԲԿ-ից ստացված 2022 հունիսի 01-ին տեղեկանքը, համաձայն որի՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել են որոշակի հիվանդություններ և վնասվածքներ ,
-Տուժող Նելլի Դավթյանի արված հայտարարությունն առ այն, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից բողոք և պահանջ չունի ։
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ամուսնացած է,
- Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ունի ութամյա կրթություն,
- տուժող Ն․Դավթյանը բողոք և պահանջ չի ներկայացրել Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դեմ,
-նախորդ կետում վկայակոչված փաստական տվյալներով հավաստվել են ՃՏՊ-ի առաջացման մեխանիզմն ու հանգամանքները, որոնց Դատարանն անդրադարձ կկատարի հաջորդիվ,
-Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն ընդունել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը,
-Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյան ունի առողջական խնդիրներ։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներն են ամուսնացած լինելը, ութամյա կրթություն ունենալը, աշխատանքի առկայությունը և առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 70-րդ հոդվածով, գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ Օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելու հարցի համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը՝
Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝
(...)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով (...)»:
Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած իրավական դիրքորոշումները, Գագիկ Ղուկասյանի գործով որոշման շրջանակներում փաստել է, որ վերոնշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով «դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն`
ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները (...),
բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը։ (...):
գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (...):
Զարգացնելով սույն իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին,
դ. հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը (...),
ե. հանցագործությամբ պատճառված վնասը (...),
զ. հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը (...) »:
Էդմոն Ասատրյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։ Նշված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «Հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին »։
Վերոշարադրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակի ու չափի, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ վերլուծության հիման վրա կառուցելու առանձնապես կարևոր նշանակությունը, արձանագրելով, որ այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն ու դրանք անտեսելը կարող է հանգեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի [9]-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը :
Հիմքում ունենալով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով՝ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար պատիժ նշանակելիս, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորու¬թյան վրա ազդող հետևյալ գործոնները.
ա) մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այսպես` ըստ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին: Դատարանի գնահատմամբ, թեև մեղադրյալի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում առաջացել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, այս առումով գնահատման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, թե տվյալ խախտումն ի համեմատ երթևեկության այնպիսի խախտումների, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն, իր բնույթով առավել հավանական դարձնե՞լ է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունն ընդհանուր առմամբ, թե ոչ։ Նման պայմաններում՝ պատասխանելով բարձրացված հարցին, Դատարանը փաստում է, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության մեջ չի կարող գտնվել վերը նշվածների հետ, քանի որ վերջիններս հղի են ողջամտորեն հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացնելու իրական և ակնկալելի հնարավորությամբ։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն պարագայում երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտումը, թեև առաջացրել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ, սակայն, ընդհանուր առմամբ, նման հետևանքներ առաջացնելու ոչ բարձր հավանականություն է ունեցել,
բ) թույլ տրված խախտման և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Մեղադրյալը հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին, նշվածը վարույթով առկա փաստական տվյալների հետ միասին վկայում է այն մասին, որ վերջինս գործել է հանցավոր անփութությամբ, իսկ ՃԵԿ-ների խախտումը թույլ է տվել անգիտակցաբար։
գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում պատճառված վնասի չափը․ մասնավորապես, խախտման արդյունքում կյանքից զրկվել է տուժող Հասմիկ Նաջարյանին։
դ) տուժողի գործողությունները․ ըստ փաստական տվյալների՝ տուժողը ճանապարհը երթևեկելի մասը հատել է ձախից աջ ուղղությամբ, ընդ որում՝ թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացության համաձայն՝ նման գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։ Նշված օրենքի 25-րդ հոդվածի 6-րդ մասը սահմանում է, որ «Հետիոտները պետք է երթևեկելի մասը հատեն հետիոտնային անցումներով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում՝ խաչմերուկներում՝ մայթերի կամ կողնակների ուղղությամբ: (...)», մինչդեռ տվյալը պայմաններում տուժողը ճանապարհի երթևեկելի մասը հատել է ոչ հետիոտնային անցումով, որպիսի հանգամանքը ևս ենթակա է գնահատման խնդրո առարկա հարցի համատեքստում։
Ընդհանրացնելով նախորդ ենթակետերում նշված վերլուծությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, ինչպես նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունը պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքները՝ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոններ են և իրենց համակցության մեջ էական նշանակություն ունեն վերջինիս նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցում։
Այս առումով՝ Դատարանը նաև գնահատման է ենթարկում այն հանգամանքը, որ տուժող Նելլի Դավթյանը մեղադրյալի նկատմամբ բողոք կամ գույքային պահանջ չի ներկայացրել։
Նման պայմաններում՝ հաշվի առնելով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կատարած և Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկումը՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի կանոնների կիրառմամբ և Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նրա նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Դատարանն անդրադառնալով հանցանքի համար Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերին ու անհրաժեշտությանը, նախ՝ հարկ է համարում արձանագրել, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու լրացուցիչ պատժատեսակին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակում՝ արտահայտելով հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։ (...)։
(...) [Ե]թե հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է անձի զբաղեցրած պաշտոնի կամ նրա կողմից իրականացվող մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ, ապա վերոնշյալ լրացուցիչ պատժատեսակի նշանակմամբ էականորեն նվազում է հետագայում վերջինիս կողմից նույնաբնույթ հանցանք կատարելու հավանականությունը։ Այլ կերպ՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ունի կանխարգելիչ նշանակություն և նպատակ է հետապնդում կանխելու զբաղեցրած պաշտոնից կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելուց բխող համանման հանցագործությունների կատարման հավանականությունը։ (...)» ։
Վերոնշյալի ներքո՝ Դատարանը, ելնելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, գտնում է, որ առկա փաստական տվյալների պայմաններում նրա կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելը, պետք է արգելել՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ կիրառելով լրացուցիչ պատիժ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ (...) կիրառվել է (...) արագացված վարույթ:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: (...)»։
Վերոնշյալ իրավադրույթը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված, ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն :
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը :
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտի համատեքստում անդրադառնալով հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափին՝ Վճռաբեկ դատարանն Արամայիս Հովհաննեսյանի գործով որոշմամբ, մասնավորապես, նշել է, որ «կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: Սույն դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով:
Ակնհայտ է՝ որքան ծանր է վրա հասած հետևանքը, մեծ՝ վնասի չափը, այնքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը: Վերջինս հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը» :
Մեկ այլ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «(...) [Կ]ատարված արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող հանգամանքները պետք է վերլուծվեն դրանցից յուրաքանչյուրի իրավական կշռի բովանդակային գնահատման և մյուս հանգամանքների հետ համադրման միջոցով։ Այլ կերպ ասած, այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրի՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ունեցած ազդեցությունը չի կարող դիտարկվել մեկուսի, այլ պետք է գնահատման առարկա դառնա այլ գործոնների հետ դրա փոխազդեցության համատեքստում։
Փաստական հանգամանքների բովանդակային նման համադրումն ու գնահատումը հատկապես կարևորվում են, երբ քննարկվող հանգամանքներից մեկը կամ մի քանիսը բարձրացնում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, մյուսը կամ մյուսները՝ նվազեցնում։ Այս համատեքստում անդրադառնալով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին ու առողջությանը պատճառված վնասին՝ հարկ է արձանագրել, որ այն, կանխորոշելով կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը, ինքնին չի կարող բացառել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի քննարկումը։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը կրում է իրավական բեռ՝ գնահատելու, թե մյուս փաստական հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ արդյոք բավարար են՝ հակակշռելու հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափի՝ որպես պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականության հակադարձ համեմատականի ազդեցությունը։ (...)» ։
Վճռաբեկ դատարանը համանուն դիրքորոշումն է արտահայտել նաև մեկ այլ գործով արձանագրելով, որ «(...) [Ճ]անապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին ու առողջությանը պատճառված վնասն ինքնին չի կարող բացառել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի քննարկումը (...)» ։
Վերոնշյալի ներքո՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը լուծելիս Դատարանը, ի թիվս կատարված արարքի բնույթի և վտանգավորության վերաբերյալ վերը նշված գործոնների, հաշվի է առնում նաև վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանա-տվու¬¬թյունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, այդ թվում տուժողի կողմից մեղադրյալի դեմ բողոք չներկայացնելը և վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողություններ կատարելը ։
Վերոգրյալ հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, հետևաբար՝ Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ այդ պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։
Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ փորձաշրջանի ընթացքում նրա վրա դնելով պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի և չկատարել իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ նման խափանման միջոցի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հերթապահ մասին պահպանության հանձնված՝ «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենան վերադարձնել Մարիամ Սուրենի Դավթյանի տնօրինությանը, իսկ արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ, 100-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
1. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
3. Փորձաշրջանի ընթացքում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի վրա դնել պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
4. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակել լրացուցիչ պատիժ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
5. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
6. Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հերթապահ մասին պահպանության հանձնված՝ «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենան վերադարձնել Մարիամ Սուրենի Դավթյանի տնօրինությանը, իսկ արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
7. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
8. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, սակայն այն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ․ԱԲԵԼՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«13» հունիսի 2025 թվական ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Դատարան)՝
նախագահությամբ դատավոր՝ Գ.ԱԲԵԼՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ս․ԶԱՔՈՅԱՆԻ
Գ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
հանրային մեղադրող՝ Հ․ԱՎԵՏՅԱՆԻ
տուժող՝ Ն․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
պաշտպան՝ Տ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Ռ․ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում` արագացված վարույթի կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ծնված՝ 1957 թվականի հունվարի 1-ին Լոռու մարզի Ստեփանավան քաղաքում, ազգությամբ հայ՝ ՀՀ քաղաքացի, աշխատում է «Ինթերաշիոնալ Շոպպինգ քոմփանի» ՍՊԸ-ում որպես վարորդ, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 8 զանգվածի 20 շենքի 6-րդ բնակարանում հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը։
1․ Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի թիվ 59 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն իր վարած «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, ով ստացած մարմնական վնասվածքներով բուժօգնության է տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն և համապատասխան բուժօգնություն ստանալուց հետո տեղափոխվել է «Արևմեդ» խնամքի կենտրոն։
Դեպքի առթիվ՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-0114-23 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի որոշմամբ թիվ 60-0114-23 քրեական վարույթով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60011423) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանձնվել է Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի աշխատակազմին։
2025 թվականի մարտի 14-ին Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ. «(…) [Ն]ա, 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան առանց ուղևորի, 15 տոննա բեռով, աջ մայթեզրից մոտ 8 մետր հեռավորությամբ, մոտակա լույսերը միացված վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի՝ Գլինկա փողոց տանող ուղեմասի 2–րդ երթևեկելի ուղեգոտով: Հասնելով Տիգրան Մեծ 59 պողոտայի թիվ հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ Ռ.Սարգսյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով վրաերթի է ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտն Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի հետևանքով Հ.Նաջարյանին պատճառել է մահ: (…)»։
3. Արագացված վարույթը և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Հ․Ավետյանը և տուժող Ն․Դավթյանը չեն առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները.
- Թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «(…) 1-3. Ներկայացված քրեական վարույթի նյութերի և սույն փորձաքննության իրականացման շրջանակներում ձեռք բերված տվյալների համադրված վերլուծության արդյունքները հիմք են տալիս եզրակացնել, որ տվյալ ճանատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը թույլ տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի ու «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Հետիոտն Հ.Նաջարյանի գործողությունների գնահատման համար դատաավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ գիտելիքներ չեն պահանջվում և դրանք ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից: (…)» ,
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ի Ձև 8 տեղեկանքը , համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
- 2025 թվականի փետրվարի 18-ին մեղադրյալի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը, ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին ,
-«Էրեբունի» ԲԿ-ից ստացված 2022 հունիսի 01-ին տեղեկանքը, համաձայն որի՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել են որոշակի հիվանդություններ և վնասվածքներ ,
-Տուժող Նելլի Դավթյանի արված հայտարարությունն առ այն, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից բողոք և պահանջ չունի ։
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ամուսնացած է,
- Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ունի ութամյա կրթություն,
- տուժող Ն․Դավթյանը բողոք և պահանջ չի ներկայացրել Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դեմ,
-նախորդ կետում վկայակոչված փաստական տվյալներով հավաստվել են ՃՏՊ-ի առաջացման մեխանիզմն ու հանգամանքները, որոնց Դատարանն անդրադարձ կկատարի հաջորդիվ,
-Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն ընդունել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը,
-Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյան ունի առողջական խնդիրներ։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներն են ամուսնացած լինելը, ութամյա կրթություն ունենալը, աշխատանքի առկայությունը և առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 70-րդ հոդվածով, գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ Օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելու հարցի համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը՝
Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝
(...)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով (...)»:
Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած իրավական դիրքորոշումները, Գագիկ Ղուկասյանի գործով որոշման շրջանակներում փաստել է, որ վերոնշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով «դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն`
ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները (...),
բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը։ (...):
գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (...):
Զարգացնելով սույն իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին,
դ. հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը (...),
ե. հանցագործությամբ պատճառված վնասը (...),
զ. հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը (...) »:
Էդմոն Ասատրյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։ Նշված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «Հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին »։
Վերոշարադրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակի ու չափի, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ վերլուծության հիման վրա կառուցելու առանձնապես կարևոր նշանակությունը, արձանագրելով, որ այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն ու դրանք անտեսելը կարող է հանգեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի [9]-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը :
Հիմքում ունենալով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով՝ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար պատիժ նշանակելիս, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորու¬թյան վրա ազդող հետևյալ գործոնները.
ա) մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այսպես` ըստ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին: Դատարանի գնահատմամբ, թեև մեղադրյալի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում առաջացել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, այս առումով գնահատման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, թե տվյալ խախտումն ի համեմատ երթևեկության այնպիսի խախտումների, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն, իր բնույթով առավել հավանական դարձնե՞լ է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունն ընդհանուր առմամբ, թե ոչ։ Նման պայմաններում՝ պատասխանելով բարձրացված հարցին, Դատարանը փաստում է, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության մեջ չի կարող գտնվել վերը նշվածների հետ, քանի որ վերջիններս հղի են ողջամտորեն հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացնելու իրական և ակնկալելի հնարավորությամբ։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն պարագայում երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտումը, թեև առաջացրել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ, սակայն, ընդհանուր առմամբ, նման հետևանքներ առաջացնելու ոչ բարձր հավանականություն է ունեցել,
բ) թույլ տրված խախտման և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Մեղադրյալը հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին, նշվածը վարույթով առկա փաստական տվյալների հետ միասին վկայում է այն մասին, որ վերջինս գործել է հանցավոր անփութությամբ, իսկ ՃԵԿ-ների խախտումը թույլ է տվել անգիտակցաբար։
գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում պատճառված վնասի չափը․ մասնավորապես, խախտման արդյունքում կյանքից զրկվել է տուժող Հասմիկ Նաջարյանին։
դ) տուժողի գործողությունները․ ըստ փաստական տվյալների՝ տուժողը ճանապարհը երթևեկելի մասը հատել է ձախից աջ ուղղությամբ, ընդ որում՝ թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացության համաձայն՝ նման գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։ Նշված օրենքի 25-րդ հոդվածի 6-րդ մասը սահմանում է, որ «Հետիոտները պետք է երթևեկելի մասը հատեն հետիոտնային անցումներով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում՝ խաչմերուկներում՝ մայթերի կամ կողնակների ուղղությամբ: (...)», մինչդեռ տվյալը պայմաններում տուժողը ճանապարհի երթևեկելի մասը հատել է ոչ հետիոտնային անցումով, որպիսի հանգամանքը ևս ենթակա է գնահատման խնդրո առարկա հարցի համատեքստում։
Ընդհանրացնելով նախորդ ենթակետերում նշված վերլուծությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, ինչպես նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունը պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքները՝ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոններ են և իրենց համակցության մեջ էական նշանակություն ունեն վերջինիս նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցում։
Այս առումով՝ Դատարանը նաև գնահատման է ենթարկում այն հանգամանքը, որ տուժող Նելլի Դավթյանը մեղադրյալի նկատմամբ բողոք կամ գույքային պահանջ չի ներկայացրել։
Նման պայմաններում՝ հաշվի առնելով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կատարած և Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկումը՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի կանոնների կիրառմամբ և Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նրա նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Դատարանն անդրադառնալով հանցանքի համար Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերին ու անհրաժեշտությանը, նախ՝ հարկ է համարում արձանագրել, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու լրացուցիչ պատժատեսակին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակում՝ արտահայտելով հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։ (...)։
(...) [Ե]թե հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է անձի զբաղեցրած պաշտոնի կամ նրա կողմից իրականացվող մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ, ապա վերոնշյալ լրացուցիչ պատժատեսակի նշանակմամբ էականորեն նվազում է հետագայում վերջինիս կողմից նույնաբնույթ հանցանք կատարելու հավանականությունը։ Այլ կերպ՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ունի կանխարգելիչ նշանակություն և նպատակ է հետապնդում կանխելու զբաղեցրած պաշտոնից կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելուց բխող համանման հանցագործությունների կատարման հավանականությունը։ (...)» ։
Վերոնշյալի ներքո՝ Դատարանը, ելնելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, գտնում է, որ առկա փաստական տվյալների պայմաններում նրա կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելը, պետք է արգելել՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ կիրառելով լրացուցիչ պատիժ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ (...) կիրառվել է (...) արագացված վարույթ:
(...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: (...)»։
Վերոնշյալ իրավադրույթը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված, ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն :
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը :
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտի համատեքստում անդրադառնալով հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափին՝ Վճռաբեկ դատարանն Արամայիս Հովհաննեսյանի գործով որոշմամբ, մասնավորապես, նշել է, որ «կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: Սույն դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով:
Ակնհայտ է՝ որքան ծանր է վրա հասած հետևանքը, մեծ՝ վնասի չափը, այնքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը: Վերջինս հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը» :
Մեկ այլ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «(...) [Կ]ատարված արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող հանգամանքները պետք է վերլուծվեն դրանցից յուրաքանչյուրի իրավական կշռի բովանդակային գնահատման և մյուս հանգամանքների հետ համադրման միջոցով։ Այլ կերպ ասած, այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրի՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ունեցած ազդեցությունը չի կարող դիտարկվել մեկուսի, այլ պետք է գնահատման առարկա դառնա այլ գործոնների հետ դրա փոխազդեցության համատեքստում։
Փաստական հանգամանքների բովանդակային նման համադրումն ու գնահատումը հատկապես կարևորվում են, երբ քննարկվող հանգամանքներից մեկը կամ մի քանիսը բարձրացնում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, մյուսը կամ մյուսները՝ նվազեցնում։ Այս համատեքստում անդրադառնալով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին ու առողջությանը պատճառված վնասին՝ հարկ է արձանագրել, որ այն, կանխորոշելով կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը, ինքնին չի կարող բացառել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի քննարկումը։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը կրում է իրավական բեռ՝ գնահատելու, թե մյուս փաստական հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ արդյոք բավարար են՝ հակակշռելու հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափի՝ որպես պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականության հակադարձ համեմատականի ազդեցությունը։ (...)» ։
Վճռաբեկ դատարանը համանուն դիրքորոշումն է արտահայտել նաև մեկ այլ գործով արձանագրելով, որ «(...) [Ճ]անապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին ու առողջությանը պատճառված վնասն ինքնին չի կարող բացառել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի քննարկումը (...)» ։
Վերոնշյալի ներքո՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը լուծելիս Դատարանը, ի թիվս կատարված արարքի բնույթի և վտանգավորության վերաբերյալ վերը նշված գործոնների, հաշվի է առնում նաև վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանա-տվու¬¬թյունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, այդ թվում տուժողի կողմից մեղադրյալի դեմ բողոք չներկայացնելը և վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողություններ կատարելը ։
Վերոգրյալ հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, հետևաբար՝ Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ այդ պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։
Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ փորձաշրջանի ընթացքում նրա վրա դնելով պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի և չկատարել իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ նման խափանման միջոցի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հերթապահ մասին պահպանության հանձնված՝ «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենան վերադարձնել Մարիամ Սուրենի Դավթյանի տնօրինությանը, իսկ արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ, 100-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
1. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
3. Փորձաշրջանի ընթացքում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի վրա դնել պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
4. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակել լրացուցիչ պատիժ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
5. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
6. Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հերթապահ մասին պահպանության հանձնված՝ «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենան վերադարձնել Մարիամ Սուրենի Դավթյանի տնօրինությանը, իսկ արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
7. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
8. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, սակայն այն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ․ԱԲԵԼՅԱՆ
ԵԴ1/0833/01/25
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Ք․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
«25» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի թիվ 59 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն իր վարած «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, ով ստացած մարմնական վնասվածքներով բուժօգնության է տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն և համապատասխան բուժօգնություն ստանալուց հետո տեղափոխվել է «Արևմեդ» խնամքի կենտրոն։
2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60-0114-23 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի որոշմամբ 60-0114-23 քրեական վարույթով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի դատարան է ստացվել 60-0114-23 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է ԵԴ1/0833/01/25 համարը։
Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանձնվել է դատավոր Գ․Աբելյանի աշխատակազմին։
2025 թվականի մարտի 14-ին դատավոր Գ․Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/0833/01/25 քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի մայիսի 29-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, անփոփոխ թողնելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Փորձաշրջանի ընթացքում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի վրա դրվել է պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակվել է լրացուցիչ պատիժ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռի դեմ 2025 թվականի հուլիսի 29-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի կողմից։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 05-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա, 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան առանց ուղևորի, 15 տոննա բեռով, աջ մայթեզրից մոտ 8 մետր հեռավորությամբ, մոտակա լույսերը միացված վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի՝ Գլինկա փողոց տանող ուղեմասի 2–րդ երթևեկելի ուղեգոտով: Հասնելով Տիգրան Մեծ 59 պողոտայի թիվ հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ Ռ.Սարգսյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ․ այն է՝ ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտն Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի հետևանքով Հ.Նաջարյանին պատճառել է մահ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ներկայացրել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Հ․Ավետյանը և տուժող Ն․Դավթյանը չեն առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ։
Առաջին ատյանի դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանում լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները.
- Թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «(…) 1-3. Ներկայացված քրեական վարույթի նյութերի և սույն փորձաքննության իրականացման շրջանակներում ձեռք բերված տվյալների համադրված վերլուծության արդյունքները հիմք են տալիս եզրակացնել, որ տվյալ ճանատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը թույլ տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի ու «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Հետիոտն Հ.Նաջարյանի գործողությունների գնահատման համար դատաավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ գիտելիքներ չեն պահանջվում և դրանք ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից: (…)» ,
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ի Ձև 8 տեղեկանքը , համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
- 2025 թվականի փետրվարի 18-ին մեղադրյալի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը, ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին ,
-«Էրեբունի» ԲԿ-ից ստացված 2022 հունիսի 01-ին տեղեկանքը, համաձայն որի՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել են որոշակի հիվանդություններ և վնասվածքներ ,
-Տուժող Նելլի Դավթյանի արված հայտարարությունն առ այն, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից բողոք և պահանջ չունի ։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները» բաժնի համաձայն՝ «Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ամուսնացած է,
- Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ունի ութամյա կրթություն,
- տուժող Ն․Դավթյանը բողոք և պահանջ չի ներկայացրել Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դեմ,
-նախորդ կետում վկայակոչված փաստական տվյալներով հավաստվել են ՃՏՊ-ի առաջացման մեխանիզմն ու հանգամանքները, որոնց Դատարանն անդրադարձ կկատարի հաջորդիվ,
-Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն ընդունել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը,
-Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյան ունի առողջական խնդիրներ։»
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներն են ամուսնացած լինելը, ութամյա կրթություն ունենալը, աշխատանքի առկայությունը և առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 70-րդ հոդվածով, գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ Օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ենթակա է պատժի։
(…)
Հիմքում ունենալով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով՝ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար պատիժ նշանակելիս, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող հետևյալ գործոնները.
ա) մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այսպես` ըստ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին: Դատարանի գնահատմամբ, թեև մեղադրյալի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում առաջացել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, այս առումով գնահատման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, թե տվյալ խախտումն ի համեմատ երթևեկության այնպիսի խախտումների, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն, իր բնույթով առավել հավանական դարձնե՞լ է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունն ընդհանուր առմամբ, թե ոչ։ Նման պայմաններում՝ պատասխանելով բարձրացված հարցին, Դատարանը փաստում է, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության մեջ չի կարող գտնվել վերը նշվածների հետ, քանի որ վերջիններս հղի են ողջամտորեն հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացնելու իրական և ակնկալելի հնարավորությամբ։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն պարագայում երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտումը, թեև առաջացրել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ, սակայն, ընդհանուր առմամբ, նման հետևանքներ առաջացնելու ոչ բարձր հավանականություն է ունեցել,
բ) թույլ տրված խախտման և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Մեղադրյալը հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին, նշվածը վարույթով առկա փաստական տվյալների հետ միասին վկայում է այն մասին, որ վերջինս գործել է հանցավոր անփութությամբ, իսկ ՃԵԿ-ների խախտումը թույլ է տվել անգիտակցաբար։
գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում պատճառված վնասի չափը․ մասնավորապես, խախտման արդյունքում կյանքից զրկվել է տուժող Հասմիկ Նաջարյանին։
դ) տուժողի գործողությունները․ ըստ փաստական տվյալների՝ տուժողը ճանապարհը երթևեկելի մասը հատել է ձախից աջ ուղղությամբ, ընդ որում՝ թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացության համաձայն՝ նման գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։ Նշված օրենքի 25-րդ հոդվածի 6-րդ մասը սահմանում է, որ «Հետիոտները պետք է երթևեկելի մասը հատեն հետիոտնային անցումներով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում՝ խաչմերուկներում՝ մայթերի կամ կողնակների ուղղությամբ: (...)», մինչդեռ տվյալը պայմաններում տուժողը ճանապարհի երթևեկելի մասը հատել է ոչ հետիոտնային անցումով, որպիսի հանգամանքը ևս ենթակա է գնահատման խնդրո առարկա հարցի համատեքստում։
Ընդհանրացնելով նախորդ ենթակետերում նշված վերլուծությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, ինչպես նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունը պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքները՝ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոններ են և իրենց համակցության մեջ էական նշանակություն ունեն վերջինիս նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցում։
Այս առումով՝ Դատարանը նաև գնահատման է ենթարկում այն հանգամանքը, որ տուժող Նելլի Դավթյանը մեղադրյալի նկատմամբ բողոք կամ գույքային պահանջ չի ներկայացրել։
Նման պայմաններում՝ հաշվի առնելով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կատարած և Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկումը՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի կանոնների կիրառմամբ և Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նրա նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Դատարանն անդրադառնալով հանցանքի համար Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերին ու անհրաժեշտությանը, նախ՝ հարկ է համարում արձանագրել, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու լրացուցիչ պատժատեսակին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակում՝ արտահայտելով հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։ (...)։
(...)
Վերոնշյալի ներքո՝ Դատարանը, ելնելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, գտնում է, որ առկա փաստական տվյալների պայմաններում նրա կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելը, պետք է արգելել՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ կիրառելով լրացուցիչ պատիժ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
(…)
Վերոնշյալի ներքո՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը լուծելիս Դատարանը, ի թիվս կատարված արարքի բնույթի և վտանգավորության վերաբերյալ վերը նշված գործոնների, հաշվի է առնում նաև վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, այդ թվում տուժողի կողմից մեղադրյալի դեմ բողոք չներկայացնելը և վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողություններ կատարելը ։
Վերոգրյալ հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, հետևաբար՝ Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ այդ պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։
Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ փորձաշրջանի ընթացքում նրա վրա դնելով պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրա¬վուն¬քի հիմնարար խախտում, որի արդյունքում կայացված դատական ակտը խա¬թա¬րում է արդարացի և համաչափ պատիժ նշանակելու սկզբունքները:
Բողոքաբերը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունները, մեջբերելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ նշել է հետևյալը.
«(…) 1. Դատարանի կողմից անտեսված իրավական չափանիշները,
Դատարանը, չնայած վերոհիշյալ պարտականությանը, փաստացի գնահատել է միայն մեղադրյալի տարիքային և սոցիալական վիճակը (65 տարին լրացած լինելը, առողջական խնդիրների առկայությունը, տուժողի կողմից բողոքի բացակայությունը)՝ անտեսելով հանցանքի բնույթից և հետևանքներից բխող ծանրացուցիչ գործոնները։
2. Կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը,
Մեղադրյալը, վարելով ծանրքաշային բեռնատար ավտոմեքենա, անուշադրությամբ թույլ է տվել այնպիսի խախտում, որն ուղղակիորեն հանգեցրել է մարդու մահվան։
Հանցանքի հետևանքը՝ մարդու կյանքի զրկումը, հանդիսանում է անդառնալի և առավելագույն ծանրության վնաս, ինչը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշմամբ (Արամայիս Հովհաննեսյանի գործ), հակադարձ համեմատական է պատժի պայմանականորեն չկիրառման կիրառելիությանը։
Վճռաբեկ դատարանը նաև փաստել է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը և դրանց առաջացրած վտանգավորության աստիճանը առաջնային նշանակություն ունեն. նույնիսկ անզգուշությամբ կատարված խախտումները, եթե հանգեցրել են մարդու մահվան, բնութագրում են արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը։
Առաջարկված մեղմացուցիչ հանգամանքները (անձի տարիքը, դրական վարքագիծը, իրավահպատակ կյանքը) չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել ոչ անձի և ոչ էլ նրա գործողությունների հանրային վտանգավորությունը, քանի որ դրանք բնորոշ են հասարակության լայն շրջանակներին և բխում են քաղաքացիական հասարակությունում պարտադիր վարքականոններից (Վճռաբեկ դատարանի՝ Արմեն Գևորգյանի գործ)։
3. Դատարանի սխալ եզրակացությունները,
Առաջին ատյանի դատարանը եզրակացրել է, որ պատժի նպատակները հնարավոր է իրականացնել առանց պատիժը կրելու, սակայն չի հիմնավորել, թե ինչպես է հնարավոր ապահովել հանրային արդարության վերականգնումը և կանխարգելիչ ազդեցությունը՝ պայմանականորեն չկիրառելով պատիժը, անտեսել է, որ տվյալ գործով հանցագործության առարկան մարդու կյանքն է, որն օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության առավելագույն աստիճանով, հաշվի չի առել, որ մեղադրյալի գործողությունների պատճառով հանրային վստահությունը ճանապարհային երթևեկության անվտանգության նկատմամբ էականորեն խաթարվել է, ինչը պահանջում է պատժի իրական կիրառում։
4. Եզրակացություն
Դատարանը, պայմանականորեն չկիրառելով ազատազրկման պատիժը, շեղվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի նպատակներից և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի պահանջներից։ Նման մոտեցումը հանգեցնում է այնպիսի դատական ակտի, որը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի սահմանած պահանջներին։ (…)»:
Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկում 2 տարի ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքի քննության ընթացքում դատավարության մասնակիցները չեն ներկայացել դատական նիստին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0833/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արտահայտված դիրքորոշումներն առ այն, որ պատժի նպատակների իրականացմանը, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը հնարավոր է մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Այսպես.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-8-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը:
8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում (…):
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝ պատժվում է (…):
Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները, Գագիկ Ղուկասյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակներում փաստել է, որ վերոնշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն`
ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները,
բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես` ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը: Լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը,
գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես` դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել ։
Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակի ու չափի, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծության հիման վրա կառուցելն ունի առանձնապես կարևոր նշանակություն: Ուստի այդ հանգամանքները հաշվի չառնելը, դրանք անտեսելը կարող է հանգեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերաբերելի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ինչպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս իրավաչափորեն հաշվի է առել, որ մեղադրյալն ընդունել է մեղքը և հանցանք կատարելու և պատիժ նշանակելու պահին լրացած է նրա 65 տարին, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են, և նշված հանգամանքների հետ համադրված՝ գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել այն մասին, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն հաշվի է առել նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության վրա չի կարող գտնվել այնպիսի խախտումների հետ, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը։
Ինչ վերաբերում է Ռուդիկ Սարգսյանի կատարած հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Բողոքաբերի պնդումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, թեև որոշակի նշանակություն ունի մեղադրյալի նկատմամբ պատժի հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չի կարող Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու հիմքերը: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Ք․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
«25» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը
2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի թիվ 59 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն իր վարած «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, ով ստացած մարմնական վնասվածքներով բուժօգնության է տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն և համապատասխան բուժօգնություն ստանալուց հետո տեղափոխվել է «Արևմեդ» խնամքի կենտրոն։
2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60-0114-23 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի որոշմամբ 60-0114-23 քրեական վարույթով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի դատարան է ստացվել 60-0114-23 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է ԵԴ1/0833/01/25 համարը։
Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանձնվել է դատավոր Գ․Աբելյանի աշխատակազմին։
2025 թվականի մարտի 14-ին դատավոր Գ․Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/0833/01/25 քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի մայիսի 29-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, անփոփոխ թողնելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Փորձաշրջանի ընթացքում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի վրա դրվել է պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակվել է լրացուցիչ պատիժ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռի դեմ 2025 թվականի հուլիսի 29-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի կողմից։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 05-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա, 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան առանց ուղևորի, 15 տոննա բեռով, աջ մայթեզրից մոտ 8 մետր հեռավորությամբ, մոտակա լույսերը միացված վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի՝ Գլինկա փողոց տանող ուղեմասի 2–րդ երթևեկելի ուղեգոտով: Հասնելով Տիգրան Մեծ 59 պողոտայի թիվ հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ Ռ.Սարգսյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ․ այն է՝ ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտն Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի հետևանքով Հ.Նաջարյանին պատճառել է մահ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ներկայացրել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Հ․Ավետյանը և տուժող Ն․Դավթյանը չեն առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ։
Առաջին ատյանի դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանում լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները.
- Թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «(…) 1-3. Ներկայացված քրեական վարույթի նյութերի և սույն փորձաքննության իրականացման շրջանակներում ձեռք բերված տվյալների համադրված վերլուծության արդյունքները հիմք են տալիս եզրակացնել, որ տվյալ ճանատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը թույլ տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի ու «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Հետիոտն Հ.Նաջարյանի գործողությունների գնահատման համար դատաավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ գիտելիքներ չեն պահանջվում և դրանք ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից: (…)» ,
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ի Ձև 8 տեղեկանքը , համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
- 2025 թվականի փետրվարի 18-ին մեղադրյալի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը, ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին ,
-«Էրեբունի» ԲԿ-ից ստացված 2022 հունիսի 01-ին տեղեկանքը, համաձայն որի՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել են որոշակի հիվանդություններ և վնասվածքներ ,
-Տուժող Նելլի Դավթյանի արված հայտարարությունն առ այն, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից բողոք և պահանջ չունի ։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները» բաժնի համաձայն՝ «Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ամուսնացած է,
- Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ունի ութամյա կրթություն,
- տուժող Ն․Դավթյանը բողոք և պահանջ չի ներկայացրել Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դեմ,
-նախորդ կետում վկայակոչված փաստական տվյալներով հավաստվել են ՃՏՊ-ի առաջացման մեխանիզմն ու հանգամանքները, որոնց Դատարանն անդրադարձ կկատարի հաջորդիվ,
-Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն ընդունել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը,
-Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյան ունի առողջական խնդիրներ։»
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներն են ամուսնացած լինելը, ութամյա կրթություն ունենալը, աշխատանքի առկայությունը և առողջական խնդիրներ ունենալը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 70-րդ հոդվածով, գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ Օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ենթակա է պատժի։
(…)
Հիմքում ունենալով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով՝ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար պատիժ նշանակելիս, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող հետևյալ գործոնները.
ա) մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այսպես` ըստ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին: Դատարանի գնահատմամբ, թեև մեղադրյալի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում առաջացել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, այս առումով գնահատման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, թե տվյալ խախտումն ի համեմատ երթևեկության այնպիսի խախտումների, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն, իր բնույթով առավել հավանական դարձնե՞լ է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունն ընդհանուր առմամբ, թե ոչ։ Նման պայմաններում՝ պատասխանելով բարձրացված հարցին, Դատարանը փաստում է, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության մեջ չի կարող գտնվել վերը նշվածների հետ, քանի որ վերջիններս հղի են ողջամտորեն հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացնելու իրական և ակնկալելի հնարավորությամբ։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն պարագայում երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտումը, թեև առաջացրել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ, սակայն, ընդհանուր առմամբ, նման հետևանքներ առաջացնելու ոչ բարձր հավանականություն է ունեցել,
բ) թույլ տրված խախտման և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Մեղադրյալը հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին, նշվածը վարույթով առկա փաստական տվյալների հետ միասին վկայում է այն մասին, որ վերջինս գործել է հանցավոր անփութությամբ, իսկ ՃԵԿ-ների խախտումը թույլ է տվել անգիտակցաբար։
գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում պատճառված վնասի չափը․ մասնավորապես, խախտման արդյունքում կյանքից զրկվել է տուժող Հասմիկ Նաջարյանին։
դ) տուժողի գործողությունները․ ըստ փաստական տվյալների՝ տուժողը ճանապարհը երթևեկելի մասը հատել է ձախից աջ ուղղությամբ, ընդ որում՝ թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացության համաձայն՝ նման գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։ Նշված օրենքի 25-րդ հոդվածի 6-րդ մասը սահմանում է, որ «Հետիոտները պետք է երթևեկելի մասը հատեն հետիոտնային անցումներով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում՝ խաչմերուկներում՝ մայթերի կամ կողնակների ուղղությամբ: (...)», մինչդեռ տվյալը պայմաններում տուժողը ճանապարհի երթևեկելի մասը հատել է ոչ հետիոտնային անցումով, որպիսի հանգամանքը ևս ենթակա է գնահատման խնդրո առարկա հարցի համատեքստում։
Ընդհանրացնելով նախորդ ենթակետերում նշված վերլուծությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, ինչպես նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունը պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքները՝ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոններ են և իրենց համակցության մեջ էական նշանակություն ունեն վերջինիս նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցում։
Այս առումով՝ Դատարանը նաև գնահատման է ենթարկում այն հանգամանքը, որ տուժող Նելլի Դավթյանը մեղադրյալի նկատմամբ բողոք կամ գույքային պահանջ չի ներկայացրել։
Նման պայմաններում՝ հաշվի առնելով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կատարած և Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկումը՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի կանոնների կիրառմամբ և Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նրա նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Դատարանն անդրադառնալով հանցանքի համար Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերին ու անհրաժեշտությանը, նախ՝ հարկ է համարում արձանագրել, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու լրացուցիչ պատժատեսակին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակում՝ արտահայտելով հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։ (...)։
(...)
Վերոնշյալի ներքո՝ Դատարանը, ելնելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, գտնում է, որ առկա փաստական տվյալների պայմաններում նրա կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելը, պետք է արգելել՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ կիրառելով լրացուցիչ պատիժ։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
(…)
Վերոնշյալի ներքո՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը լուծելիս Դատարանը, ի թիվս կատարված արարքի բնույթի և վտանգավորության վերաբերյալ վերը նշված գործոնների, հաշվի է առնում նաև վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, այդ թվում տուժողի կողմից մեղադրյալի դեմ բողոք չներկայացնելը և վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողություններ կատարելը ։
Վերոգրյալ հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, հետևաբար՝ Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ այդ պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։
Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ փորձաշրջանի ընթացքում նրա վրա դնելով պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրա¬վուն¬քի հիմնարար խախտում, որի արդյունքում կայացված դատական ակտը խա¬թա¬րում է արդարացի և համաչափ պատիժ նշանակելու սկզբունքները:
Բողոքաբերը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունները, մեջբերելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ նշել է հետևյալը.
«(…) 1. Դատարանի կողմից անտեսված իրավական չափանիշները,
Դատարանը, չնայած վերոհիշյալ պարտականությանը, փաստացի գնահատել է միայն մեղադրյալի տարիքային և սոցիալական վիճակը (65 տարին լրացած լինելը, առողջական խնդիրների առկայությունը, տուժողի կողմից բողոքի բացակայությունը)՝ անտեսելով հանցանքի բնույթից և հետևանքներից բխող ծանրացուցիչ գործոնները։
2. Կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը,
Մեղադրյալը, վարելով ծանրքաշային բեռնատար ավտոմեքենա, անուշադրությամբ թույլ է տվել այնպիսի խախտում, որն ուղղակիորեն հանգեցրել է մարդու մահվան։
Հանցանքի հետևանքը՝ մարդու կյանքի զրկումը, հանդիսանում է անդառնալի և առավելագույն ծանրության վնաս, ինչը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշմամբ (Արամայիս Հովհաննեսյանի գործ), հակադարձ համեմատական է պատժի պայմանականորեն չկիրառման կիրառելիությանը։
Վճռաբեկ դատարանը նաև փաստել է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը և դրանց առաջացրած վտանգավորության աստիճանը առաջնային նշանակություն ունեն. նույնիսկ անզգուշությամբ կատարված խախտումները, եթե հանգեցրել են մարդու մահվան, բնութագրում են արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը։
Առաջարկված մեղմացուցիչ հանգամանքները (անձի տարիքը, դրական վարքագիծը, իրավահպատակ կյանքը) չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել ոչ անձի և ոչ էլ նրա գործողությունների հանրային վտանգավորությունը, քանի որ դրանք բնորոշ են հասարակության լայն շրջանակներին և բխում են քաղաքացիական հասարակությունում պարտադիր վարքականոններից (Վճռաբեկ դատարանի՝ Արմեն Գևորգյանի գործ)։
3. Դատարանի սխալ եզրակացությունները,
Առաջին ատյանի դատարանը եզրակացրել է, որ պատժի նպատակները հնարավոր է իրականացնել առանց պատիժը կրելու, սակայն չի հիմնավորել, թե ինչպես է հնարավոր ապահովել հանրային արդարության վերականգնումը և կանխարգելիչ ազդեցությունը՝ պայմանականորեն չկիրառելով պատիժը, անտեսել է, որ տվյալ գործով հանցագործության առարկան մարդու կյանքն է, որն օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության առավելագույն աստիճանով, հաշվի չի առել, որ մեղադրյալի գործողությունների պատճառով հանրային վստահությունը ճանապարհային երթևեկության անվտանգության նկատմամբ էականորեն խաթարվել է, ինչը պահանջում է պատժի իրական կիրառում։
4. Եզրակացություն
Դատարանը, պայմանականորեն չկիրառելով ազատազրկման պատիժը, շեղվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի նպատակներից և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի պահանջներից։ Նման մոտեցումը հանգեցնում է այնպիսի դատական ակտի, որը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի սահմանած պահանջներին։ (…)»:
Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկում 2 տարի ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքի քննության ընթացքում դատավարության մասնակիցները չեն ներկայացել դատական նիստին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0833/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արտահայտված դիրքորոշումներն առ այն, որ պատժի նպատակների իրականացմանը, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը հնարավոր է մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Այսպես.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-8-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը:
8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում (…):
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝ պատժվում է (…):
Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները, Գագիկ Ղուկասյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակներում փաստել է, որ վերոնշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն`
ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները,
բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես` ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը: Լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը,
գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես` դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել ։
Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակի ու չափի, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծության հիման վրա կառուցելն ունի առանձնապես կարևոր նշանակություն: Ուստի այդ հանգամանքները հաշվի չառնելը, դրանք անտեսելը կարող է հանգեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերաբերելի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ինչպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս իրավաչափորեն հաշվի է առել, որ մեղադրյալն ընդունել է մեղքը և հանցանք կատարելու և պատիժ նշանակելու պահին լրացած է նրա 65 տարին, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են, և նշված հանգամանքների հետ համադրված՝ գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել այն մասին, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն հաշվի է առել նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության վրա չի կարող գտնվել այնպիսի խախտումների հետ, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը։
Ինչ վերաբերում է Ռուդիկ Սարգսյանի կատարած հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Բողոքաբերի պնդումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, թեև որոշակի նշանակություն ունի մեղադրյալի նկատմամբ պատժի հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չի կարող Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու հիմքերը: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/0833/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-03-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևան քաղաքի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60011423 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2023 թվականի սեպտեմբերի 26- ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, <<Կամազ>> մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան առանց ուղևորի, 15 տոննա բեռով, աջ մայթեզրից մոտ 8 մետր հեռավորությամբ, մոտակա լուսյերով վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի՝ Գլինկա փողոց տանող ուղեմասի 2-րդ երթևեկելի ուղեգոտով: Հասնելով Տիգրան Մեծի պողոտա թիվ 59 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ Ռուդիկ Սարգսյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով վրաերթի է ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտն Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի հետևանքով Հասմիկ Նաջարյանին պատճառել է մահ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ռուդիկ |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հայրանուն | Գորիզոնի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 342 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.2 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-03-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գարիկ |
| Ազգանուն | Աբելյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 14-03-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Գործ ԵԴ1/0833/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «14» մարտի 2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Աբելյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/0833/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՊԱՐԶԵՑԻ 2025 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60011423) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանձնվել է ինձ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարու¬թյան օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ Ստանձնել Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ 2025 թվականի մարտի 19-ին, ժամը՝ 14։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Ավան» նստավայրում: Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ․ԱԲԵԼՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՌՈՒԴԻԿ |
| Ազգանուն | ՍԱՐԳՍՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԳՈՐԻԶՈՆԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՆԵԼԼԻ |
| Ազգանուն | ԴԱՎԹՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԽԱՉԻԿԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՌԱՖԱՅԵԼ |
| Ազգանուն | ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/0833/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ «29» մայիսի 2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր՝ Գ.ԱԲԵԼՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Ս․ԶԱՔՈՅԱՆԻ Գ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ հանրային մեղադրող՝ Հ․ԱՎԵՏՅԱՆԻ տուժող՝ Ն․ԴԱՎԹՅԱՆԻ պաշտպան՝ Տ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ մեղադրյալ՝ Ռ․ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում, նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2025 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60011423) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանձնվել է Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի աշխատակազմին։ 2025 թվականի մարտի 14-ին Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 քրեական գործով վարույթը վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Մինչդատական վարույթում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ, քանի որ այն վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն։ Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ փաստարկները՝ - մեղադրյալի վերաբերյալ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Դատարան, - առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը, օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, կարող է հեռանալ Հայաստանի Հանրապետությունից՝ այդպիսով չկատարելով վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով ներկայանալու պարտականությունը, - բացակայելու արգելքի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով ներկայանալու պարտականության կատարումն ապահովելու համար։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ, 116-րդ, 122-րդ, 270-րդ և 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ․ ԱԲԵԼՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:35 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 13-06-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | ՌՈՒԴԻԿ |
| Ազգանուն | ՍԱՐԳՍՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 13-06-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 84 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/0833/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «13» հունիսի 2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր՝ Գ.ԱԲԵԼՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Ս․ԶԱՔՈՅԱՆԻ Գ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ հանրային մեղադրող՝ Հ․ԱՎԵՏՅԱՆԻ տուժող՝ Ն․ԴԱՎԹՅԱՆԻ պաշտպան՝ Տ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ մեղադրյալ՝ Ռ․ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում` արագացված վարույթի կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ծնված՝ 1957 թվականի հունվարի 1-ին Լոռու մարզի Ստեփանավան քաղաքում, ազգությամբ հայ՝ ՀՀ քաղաքացի, աշխատում է «Ինթերաշիոնալ Շոպպինգ քոմփանի» ՍՊԸ-ում որպես վարորդ, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 8 զանգվածի 20 շենքի 6-րդ բնակարանում հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը։ 1․ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի թիվ 59 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն իր վարած «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, ով ստացած մարմնական վնասվածքներով բուժօգնության է տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն և համապատասխան բուժօգնություն ստանալուց հետո տեղափոխվել է «Արևմեդ» խնամքի կենտրոն։ Դեպքի առթիվ՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-0114-23 քրեական վարույթը: 2025 թվականի փետրվարի 17-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի որոշմամբ թիվ 60-0114-23 քրեական վարույթով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2025 թվականի փետրվարի 17-ին Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը: 2025 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60011423) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանձնվել է Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի աշխատակազմին։ 2025 թվականի մարտի 14-ին Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0833/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ. «(…) [Ն]ա, 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան առանց ուղևորի, 15 տոննա բեռով, աջ մայթեզրից մոտ 8 մետր հեռավորությամբ, մոտակա լույսերը միացված վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի՝ Գլինկա փողոց տանող ուղեմասի 2–րդ երթևեկելի ուղեգոտով: Հասնելով Տիգրան Մեծ 59 պողոտայի թիվ հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ Ռ.Սարգսյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով վրաերթի է ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտն Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի հետևանքով Հ.Նաջարյանին պատճառել է մահ: (…)»։ 3. Արագացված վարույթը և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը: Հանրային մեղադրող Հ․Ավետյանը և տուժող Ն․Դավթյանը չեն առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ։ Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները. - Թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «(…) 1-3. Ներկայացված քրեական վարույթի նյութերի և սույն փորձաքննության իրականացման շրջանակներում ձեռք բերված տվյալների համադրված վերլուծության արդյունքները հիմք են տալիս եզրակացնել, որ տվյալ ճանատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը թույլ տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի ու «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Հետիոտն Հ.Նաջարյանի գործողությունների գնահատման համար դատաավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ գիտելիքներ չեն պահանջվում և դրանք ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից: (…)» , - ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ի Ձև 8 տեղեկանքը , համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, - 2025 թվականի փետրվարի 18-ին մեղադրյալի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը, ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին , -«Էրեբունի» ԲԿ-ից ստացված 2022 հունիսի 01-ին տեղեկանքը, համաձայն որի՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել են որոշակի հիվանդություններ և վնասվածքներ , -Տուժող Նելլի Դավթյանի արված հայտարարությունն առ այն, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից բողոք և պահանջ չունի ։ 4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները. - Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ամուսնացած է, - Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ունի ութամյա կրթություն, - տուժող Ն․Դավթյանը բողոք և պահանջ չի ներկայացրել Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դեմ, -նախորդ կետում վկայակոչված փաստական տվյալներով հավաստվել են ՃՏՊ-ի առաջացման մեխանիզմն ու հանգամանքները, որոնց Դատարանն անդրադարձ կկատարի հաջորդիվ, -Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն ընդունել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը, -Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյան ունի առողջական խնդիրներ։ 5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներն են ամուսնացած լինելը, ութամյա կրթություն ունենալը, աշխատանքի առկայությունը և առողջական խնդիրներ ունենալը։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 70-րդ հոդվածով, գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ Օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ենթակա է պատժի։ Պատիժ նշանակելու հարցի համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը՝ Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։ Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝ 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝ (...) պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով (...)»: Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած իրավական դիրքորոշումները, Գագիկ Ղուկասյանի գործով որոշման շրջանակներում փաստել է, որ վերոնշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով «դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն` ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները (...), բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը։ (...): գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (...): Զարգացնելով սույն իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, դ. հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը (...), ե. հանցագործությամբ պատճառված վնասը (...), զ. հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը (...) »: Էդմոն Ասատրյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու համար պետք է առանձնակի ուշադրություն դարձվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին։ Նշված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «Հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը։ Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը։ Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին »։ Վերոշարադրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի [3]42-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակի ու չափի, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ վերլուծության հիման վրա կառուցելու առանձնապես կարևոր նշանակությունը, արձանագրելով, որ այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն ու դրանք անտեսելը կարող է հանգեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի [9]-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը : Հիմքում ունենալով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով՝ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար պատիժ նշանակելիս, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորու¬թյան վրա ազդող հետևյալ գործոնները. ա) մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այսպես` ըստ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին: Դատարանի գնահատմամբ, թեև մեղադրյալի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում առաջացել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, այս առումով գնահատման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, թե տվյալ խախտումն ի համեմատ երթևեկության այնպիսի խախտումների, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն, իր բնույթով առավել հավանական դարձնե՞լ է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունն ընդհանուր առմամբ, թե ոչ։ Նման պայմաններում՝ պատասխանելով բարձրացված հարցին, Դատարանը փաստում է, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության մեջ չի կարող գտնվել վերը նշվածների հետ, քանի որ վերջիններս հղի են ողջամտորեն հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացնելու իրական և ակնկալելի հնարավորությամբ։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն պարագայում երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտումը, թեև առաջացրել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ, սակայն, ընդհանուր առմամբ, նման հետևանքներ առաջացնելու ոչ բարձր հավանականություն է ունեցել, բ) թույլ տրված խախտման և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Մեղադրյալը հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին, նշվածը վարույթով առկա փաստական տվյալների հետ միասին վկայում է այն մասին, որ վերջինս գործել է հանցավոր անփութությամբ, իսկ ՃԵԿ-ների խախտումը թույլ է տվել անգիտակցաբար։ գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում պատճառված վնասի չափը․ մասնավորապես, խախտման արդյունքում կյանքից զրկվել է տուժող Հասմիկ Նաջարյանին։ դ) տուժողի գործողությունները․ ըստ փաստական տվյալների՝ տուժողը ճանապարհը երթևեկելի մասը հատել է ձախից աջ ուղղությամբ, ընդ որում՝ թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացության համաձայն՝ նման գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։ Նշված օրենքի 25-րդ հոդվածի 6-րդ մասը սահմանում է, որ «Հետիոտները պետք է երթևեկելի մասը հատեն հետիոտնային անցումներով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում՝ խաչմերուկներում՝ մայթերի կամ կողնակների ուղղությամբ: (...)», մինչդեռ տվյալը պայմաններում տուժողը ճանապարհի երթևեկելի մասը հատել է ոչ հետիոտնային անցումով, որպիսի հանգամանքը ևս ենթակա է գնահատման խնդրո առարկա հարցի համատեքստում։ Ընդհանրացնելով նախորդ ենթակետերում նշված վերլուծությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, ինչպես նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունը պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքները՝ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոններ են և իրենց համակցության մեջ էական նշանակություն ունեն վերջինիս նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցում։ Այս առումով՝ Դատարանը նաև գնահատման է ենթարկում այն հանգամանքը, որ տուժող Նելլի Դավթյանը մեղադրյալի նկատմամբ բողոք կամ գույքային պահանջ չի ներկայացրել։ Նման պայմաններում՝ հաշվի առնելով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կատարած և Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկումը՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի կանոնների կիրառմամբ և Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նրա նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Դատարանն անդրադառնալով հանցանքի համար Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերին ու անհրաժեշտությանը, նախ՝ հարկ է համարում արձանագրել, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու լրացուցիչ պատժատեսակին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակում՝ արտահայտելով հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։ (...)։ (...) [Ե]թե հանցավոր արարքն իր բնույթով կապված է անձի զբաղեցրած պաշտոնի կամ նրա կողմից իրականացվող մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ, ապա վերոնշյալ լրացուցիչ պատժատեսակի նշանակմամբ էականորեն նվազում է հետագայում վերջինիս կողմից նույնաբնույթ հանցանք կատարելու հավանականությունը։ Այլ կերպ՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ունի կանխարգելիչ նշանակություն և նպատակ է հետապնդում կանխելու զբաղեցրած պաշտոնից կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելուց բխող համանման հանցագործությունների կատարման հավանականությունը։ (...)» ։ Վերոնշյալի ներքո՝ Դատարանը, ելնելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, գտնում է, որ առկա փաստական տվյալների պայմաններում նրա կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելը, պետք է արգելել՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ կիրառելով լրացուցիչ պատիժ։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը. Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ (...) կիրառվել է (...) արագացված վարույթ: (...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: (...)»։ Վերոնշյալ իրավադրույթը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված, ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն : Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը : Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտի համատեքստում անդրադառնալով հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափին՝ Վճռաբեկ դատարանն Արամայիս Հովհաննեսյանի գործով որոշմամբ, մասնավորապես, նշել է, որ «կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: Սույն դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով: Ակնհայտ է՝ որքան ծանր է վրա հասած հետևանքը, մեծ՝ վնասի չափը, այնքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը: Վերջինս հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը» : Մեկ այլ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ․ «(...) [Կ]ատարված արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող հանգամանքները պետք է վերլուծվեն դրանցից յուրաքանչյուրի իրավական կշռի բովանդակային գնահատման և մյուս հանգամանքների հետ համադրման միջոցով։ Այլ կերպ ասած, այդ հանգամանքներից յուրաքանչյուրի՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ունեցած ազդեցությունը չի կարող դիտարկվել մեկուսի, այլ պետք է գնահատման առարկա դառնա այլ գործոնների հետ դրա փոխազդեցության համատեքստում։ Փաստական հանգամանքների բովանդակային նման համադրումն ու գնահատումը հատկապես կարևորվում են, երբ քննարկվող հանգամանքներից մեկը կամ մի քանիսը բարձրացնում են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, մյուսը կամ մյուսները՝ նվազեցնում։ Այս համատեքստում անդրադառնալով ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին ու առողջությանը պատճառված վնասին՝ հարկ է արձանագրել, որ այն, կանխորոշելով կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը, ինքնին չի կարող բացառել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի քննարկումը։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը կրում է իրավական բեռ՝ գնահատելու, թե մյուս փաստական հանգամանքներն իրենց ամբողջության մեջ արդյոք բավարար են՝ հակակշռելու հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափի՝ որպես պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականության հակադարձ համեմատականի ազդեցությունը։ (...)» ։ Վճռաբեկ դատարանը համանուն դիրքորոշումն է արտահայտել նաև մեկ այլ գործով արձանագրելով, որ «(...) [Ճ]անապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին ու առողջությանը պատճառված վնասն ինքնին չի կարող բացառել պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցի քննարկումը (...)» ։ Վերոնշյալի ներքո՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը լուծելիս Դատարանը, ի թիվս կատարված արարքի բնույթի և վտանգավորության վերաբերյալ վերը նշված գործոնների, հաշվի է առնում նաև վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանա-տվու¬¬թյունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, այդ թվում տուժողի կողմից մեղադրյալի դեմ բողոք չներկայացնելը և վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողություններ կատարելը ։ Վերոգրյալ հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, հետևաբար՝ Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ այդ պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։ Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ փորձաշրջանի ընթացքում նրա վրա դնելով պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և փորձաշրջան սահմանելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի և չկատարել իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ նման խափանման միջոցի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հերթապահ մասին պահպանության հանձնված՝ «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենան վերադարձնել Մարիամ Սուրենի Դավթյանի տնօրինությանը, իսկ արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։ Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ, 100-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով` Դատարանը ՎՃՌԵՑ 1. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: 2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ 3. Փորձաշրջանի ընթացքում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի վրա դնել պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ 4. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակել լրացուցիչ պատիժ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ 5. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ 6. Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հերթապահ մասին պահպանության հանձնված՝ «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենան վերադարձնել Մարիամ Սուրենի Դավթյանի տնօրինությանը, իսկ արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։ 7. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: 8. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, սակայն այն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ․ԱԲԵԼՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 13-06-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 30-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ 198 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 115 թերթ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-07-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 31-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ 198 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 115 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-88671/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ 198 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 115 թերթ և 3-րդ հատորը՝ 101 թերթ |
| Այլ նշումներ | Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 25․11․2025 թվականին և ուղարկվել է կատարման 27․11․2025 թվականին։ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0833/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 29-07-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-07-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հ |
| Ազգանուն | Ավետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ռուդիկ Սարգսյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Պատժի նշանակման մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 13.06.2025թ. դատավճիռը՝ բեկանված մասով կայացնել նոր դատական ակտ՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկում 2 տարի ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրեսնգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 04-08-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.2 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 04-08-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 05-08-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-08-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ռուդիկ |
| Ազգանուն | Սարգսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/0833/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ Ք․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ «25» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայի թիվ 59 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն իր վարած «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, ով ստացած մարմնական վնասվածքներով բուժօգնության է տեղափոխվել է «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն և համապատասխան բուժօգնություն ստանալուց հետո տեղափոխվել է «Արևմեդ» խնամքի կենտրոն։ 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է 60-0114-23 քրեական վարույթը: 2025 թվականի փետրվարի 17-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի որոշմամբ 60-0114-23 քրեական վարույթով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: 2025 թվականի փետրվարի 17-ին Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը: 2025 թվականի մարտի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի դատարան է ստացվել 60-0114-23 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է ԵԴ1/0833/01/25 համարը։ Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին հանձնվել է դատավոր Գ․Աբելյանի աշխատակազմին։ 2025 թվականի մարտի 14-ին դատավոր Գ․Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/0833/01/25 քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի մայիսի 29-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, անփոփոխ թողնելու մասին: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Փորձաշրջանի ընթացքում Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի վրա դրվել է պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակվել է լրացուցիչ պատիժ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով: Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճռի դեմ 2025 թվականի հուլիսի 29-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի կողմից։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 05-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա, 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 19:40-ի սահմաններում, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան առանց ուղևորի, 15 տոննա բեռով, աջ մայթեզրից մոտ 8 մետր հեռավորությամբ, մոտակա լույսերը միացված վարել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայի՝ Գլինկա փողոց տանող ուղեմասի 2–րդ երթևեկելի ուղեգոտով: Հասնելով Տիգրան Մեծ 59 պողոտայի թիվ հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ Ռ.Սարգսյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ․ այն է՝ ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտն Հասմիկ Ավետիքի Նաջարյանին, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի հետևանքով Հ.Նաջարյանին պատճառել է մահ: Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ներկայացրել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը: Հանրային մեղադրող Հ․Ավետյանը և տուժող Ն․Դավթյանը չեն առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ։ Առաջին ատյանի դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: Առաջին ատյանի դատարանում լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները. - Թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «(…) 1-3. Ներկայացված քրեական վարույթի նյութերի և սույն փորձաքննության իրականացման շրջանակներում ձեռք բերված տվյալների համադրված վերլուծության արդյունքները հիմք են տալիս եզրակացնել, որ տվյալ ճանատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին, «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը թույլ տվել ՃԵԿ-ի 67-րդ կետի ու «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Հետիոտն Հ.Նաջարյանի գործողությունների գնահատման համար դատաավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ գիտելիքներ չեն պահանջվում և դրանք ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից: (…)» , - ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ի Ձև 8 տեղեկանքը , համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, - 2025 թվականի փետրվարի 18-ին մեղադրյալի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը, ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին , -«Էրեբունի» ԲԿ-ից ստացված 2022 հունիսի 01-ին տեղեկանքը, համաձայն որի՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել են որոշակի հիվանդություններ և վնասվածքներ , -Տուժող Նելլի Դավթյանի արված հայտարարությունն առ այն, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանից բողոք և պահանջ չունի ։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ «Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները» բաժնի համաձայն՝ «Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները. - Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ամուսնացած է, - Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ունի ութամյա կրթություն, - տուժող Ն․Դավթյանը բողոք և պահանջ չի ներկայացրել Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դեմ, -նախորդ կետում վկայակոչված փաստական տվյալներով հավաստվել են ՃՏՊ-ի առաջացման մեխանիզմն ու հանգամանքները, որոնց Դատարանն անդրադարձ կկատարի հաջորդիվ, -Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանն ընդունել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը, -Մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյան ունի առողջական խնդիրներ։» Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «(…) Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներն են ամուսնացած լինելը, ութամյա կրթություն ունենալը, աշխատանքի առկայությունը և առողջական խնդիրներ ունենալը։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 70-րդ հոդվածով, գտնում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ Օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանը ենթակա է պատժի։ (…) Հիմքում ունենալով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով՝ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի համար պատիժ նշանակելիս, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող հետևյալ գործոնները. ա) մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այսպես` ըստ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի «Կամազ» մակնիշի 36 TQ 306 h/h-ի բեռնատար ավտոմեքենայի վարորդը՝ երթևեկելով Տիգրան մեծ պողոտայով դեպի Գլինկա փողոցի ուղղությամբ շուրջ 15 կմ/ժ արագությամբ, ուշադիր չհետևելով առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ստեղծել է վթարային իրադրություն և ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու կամ էլ այն լրիվ կանգնեցնելու համար ժամանակին միջոցներ չձեռնարկելով ու վրաերթի ենթարկելով իր ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության նկատմամբ ճանապարհը ձախից դեպի աջ հատող և վտանգավոր գոտում նվազագույնը 5 մետր տարածություն անցած հետիոտնին: Դատարանի գնահատմամբ, թեև մեղադրյալի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում առաջացել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, այս առումով գնահատման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, թե տվյալ խախտումն ի համեմատ երթևեկության այնպիսի խախտումների, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն, իր բնույթով առավել հավանական դարձնե՞լ է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունն ընդհանուր առմամբ, թե ոչ։ Նման պայմաններում՝ պատասխանելով բարձրացված հարցին, Դատարանը փաստում է, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության մեջ չի կարող գտնվել վերը նշվածների հետ, քանի որ վերջիններս հղի են ողջամտորեն հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացնելու իրական և ակնկալելի հնարավորությամբ։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն պարագայում երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտումը, թեև առաջացրել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ, սակայն, ընդհանուր առմամբ, նման հետևանքներ առաջացնելու ոչ բարձր հավանականություն է ունեցել, բ) թույլ տրված խախտման և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Մեղադրյալը հայտնել, որ երթևեկության ընթացքում 4-5 վայրկյան շեղել է ուշադրությունը՝ նայելով ճանապարհի աջ հատվածից երթևեկող ավտոբուսին, այդ պատճառով չի նկատել ձախից ճանապարհը հատող հետիոտնին, նշվածը վարույթով առկա փաստական տվյալների հետ միասին վկայում է այն մասին, որ վերջինս գործել է հանցավոր անփութությամբ, իսկ ՃԵԿ-ների խախտումը թույլ է տվել անգիտակցաբար։ գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում պատճառված վնասի չափը․ մասնավորապես, խախտման արդյունքում կյանքից զրկվել է տուժող Հասմիկ Նաջարյանին։ դ) տուժողի գործողությունները․ ըստ փաստական տվյալների՝ տուժողը ճանապարհը երթևեկելի մասը հատել է ձախից աջ ուղղությամբ, ընդ որում՝ թիվ հմ 24-0346 փորձագետի եզրակացության համաձայն՝ նման գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։ Նշված օրենքի 25-րդ հոդվածի 6-րդ մասը սահմանում է, որ «Հետիոտները պետք է երթևեկելի մասը հատեն հետիոտնային անցումներով, իսկ դրանց բացակայության դեպքում՝ խաչմերուկներում՝ մայթերի կամ կողնակների ուղղությամբ: (...)», մինչդեռ տվյալը պայմաններում տուժողը ճանապարհի երթևեկելի մասը հատել է ոչ հետիոտնային անցումով, որպիսի հանգամանքը ևս ենթակա է գնահատման խնդրո առարկա հարցի համատեքստում։ Ընդհանրացնելով նախորդ ենթակետերում նշված վերլուծությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, ինչպես նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունը պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքները՝ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոններ են և իրենց համակցության մեջ էական նշանակություն ունեն վերջինիս նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցում։ Այս առումով՝ Դատարանը նաև գնահատման է ենթարկում այն հանգամանքը, որ տուժող Նելլի Դավթյանը մեղադրյալի նկատմամբ բողոք կամ գույքային պահանջ չի ներկայացրել։ Նման պայմաններում՝ հաշվի առնելով Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կատարած և Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկումը՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի կանոնների կիրառմամբ և Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նրա նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Դատարանն անդրադառնալով հանցանքի համար Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերին ու անհրաժեշտությանը, նախ՝ հարկ է համարում արձանագրել, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու լրացուցիչ պատժատեսակին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լիլիթ Վարդանյանի և Զարինե Այվազյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակում՝ արտահայտելով հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։ (...)։ (...) Վերոնշյալի ներքո՝ Դատարանը, ելնելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, գտնում է, որ առկա փաստական տվյալների պայմաններում նրա կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելը, պետք է արգելել՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ նրա նկատմամբ կիրառելով լրացուցիչ պատիժ։ Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը. (…) Վերոնշյալի ներքո՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը լուծելիս Դատարանը, ի թիվս կատարված արարքի բնույթի և վտանգավորության վերաբերյալ վերը նշված գործոնների, հաշվի է առնում նաև վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, այդ թվում տուժողի կողմից մեղադրյալի դեմ բողոք չներկայացնելը և վերջինիս կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը հարթելուն ուղղված գործողություններ կատարելը ։ Վերոգրյալ հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու, հետևաբար՝ Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ այդ պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել։ Օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ պետք է սահմանել փորձաշրջան` 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ փորձաշրջանի ընթացքում նրա վրա դնելով պարտականություններ՝ առանց վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրա¬վուն¬քի հիմնարար խախտում, որի արդյունքում կայացված դատական ակտը խա¬թա¬րում է արդարացի և համաչափ պատիժ նշանակելու սկզբունքները: Բողոքաբերը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունները, մեջբերելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ նշել է հետևյալը. «(…) 1. Դատարանի կողմից անտեսված իրավական չափանիշները, Դատարանը, չնայած վերոհիշյալ պարտականությանը, փաստացի գնահատել է միայն մեղադրյալի տարիքային և սոցիալական վիճակը (65 տարին լրացած լինելը, առողջական խնդիրների առկայությունը, տուժողի կողմից բողոքի բացակայությունը)՝ անտեսելով հանցանքի բնույթից և հետևանքներից բխող ծանրացուցիչ գործոնները։ 2. Կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, Մեղադրյալը, վարելով ծանրքաշային բեռնատար ավտոմեքենա, անուշադրությամբ թույլ է տվել այնպիսի խախտում, որն ուղղակիորեն հանգեցրել է մարդու մահվան։ Հանցանքի հետևանքը՝ մարդու կյանքի զրկումը, հանդիսանում է անդառնալի և առավելագույն ծանրության վնաս, ինչը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի դիրքորոշմամբ (Արամայիս Հովհաննեսյանի գործ), հակադարձ համեմատական է պատժի պայմանականորեն չկիրառման կիրառելիությանը։ Վճռաբեկ դատարանը նաև փաստել է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը և դրանց առաջացրած վտանգավորության աստիճանը առաջնային նշանակություն ունեն. նույնիսկ անզգուշությամբ կատարված խախտումները, եթե հանգեցրել են մարդու մահվան, բնութագրում են արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը։ Առաջարկված մեղմացուցիչ հանգամանքները (անձի տարիքը, դրական վարքագիծը, իրավահպատակ կյանքը) չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել ոչ անձի և ոչ էլ նրա գործողությունների հանրային վտանգավորությունը, քանի որ դրանք բնորոշ են հասարակության լայն շրջանակներին և բխում են քաղաքացիական հասարակությունում պարտադիր վարքականոններից (Վճռաբեկ դատարանի՝ Արմեն Գևորգյանի գործ)։ 3. Դատարանի սխալ եզրակացությունները, Առաջին ատյանի դատարանը եզրակացրել է, որ պատժի նպատակները հնարավոր է իրականացնել առանց պատիժը կրելու, սակայն չի հիմնավորել, թե ինչպես է հնարավոր ապահովել հանրային արդարության վերականգնումը և կանխարգելիչ ազդեցությունը՝ պայմանականորեն չկիրառելով պատիժը, անտեսել է, որ տվյալ գործով հանցագործության առարկան մարդու կյանքն է, որն օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության առավելագույն աստիճանով, հաշվի չի առել, որ մեղադրյալի գործողությունների պատճառով հանրային վստահությունը ճանապարհային երթևեկության անվտանգության նկատմամբ էականորեն խաթարվել է, ինչը պահանջում է պատժի իրական կիրառում։ 4. Եզրակացություն Դատարանը, պայմանականորեն չկիրառելով ազատազրկման պատիժը, շեղվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի նպատակներից և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի պահանջներից։ Նման մոտեցումը հանգեցնում է այնպիսի դատական ակտի, որը չի համապատասխանում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի սահմանած պահանջներին։ (…)»: Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը խնդրել է պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկում 2 տարի ժամկետով՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ բողոքի քննության ընթացքում դատավարության մասնակիցները չեն ներկայացել դատական նիստին։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0833/01/24 քրեական գործով 2025 թվականի հունիսի 13-ի դատավճիռը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով արտահայտված դիրքորոշումներն առ այն, որ պատժի նպատակների իրականացմանը, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը հնարավոր է մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով: Այսպես. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը, 2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը, 3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը, 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, 5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը, 6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը, 7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը, 8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը, 9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ, 10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, 11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, 12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը: 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-8-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության վարույթ: 3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո: 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: 7. Զինծառայողի վրա կարող են դրվել այնպիսի պարտականություններ, որոնք չեն խոչընդոտում զինված ուժերի համապատասխան ստորաբաժանումում իր ծառայողական պարտականությունների կատարումը: 8. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը կարող է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ, ինչպես նաև անվտանգության միջոց։»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն` «1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝ պատժվում (…): 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝ պատժվում է (…): Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները, Գագիկ Ղուկասյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակներում փաստել է, որ վերոնշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն` ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես` ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը: Լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես` դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել ։ Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին։ Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակի ու չափի, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծության հիման վրա կառուցելն ունի առանձնապես կարևոր նշանակություն: Ուստի այդ հանգամանքները հաշվի չառնելը, դրանք անտեսելը կարող է հանգեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը։ Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով մեղադրյալ Ռուդիկ Գորիզոնի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերաբերելի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել ինչպես մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, այնպես էլ գործի փաստական հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս իրավաչափորեն հաշվի է առել, որ մեղադրյալն ընդունել է մեղքը և հանցանք կատարելու և պատիժ նշանակելու պահին լրացած է նրա 65 տարին, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայում են, և նշված հանգամանքների հետ համադրված՝ գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, վերջնական ճիշտ հետևության է հանգել այն մասին, որ մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն հաշվի է առել նաև մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի կողմից ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության վրա չի կարող գտնվել այնպիսի խախտումների հետ, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը։ Ինչ վերաբերում է Ռուդիկ Սարգսյանի կատարած հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ Բողոքաբերի պնդումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, թեև որոշակի նշանակություն ունի մեղադրյալի նկատմամբ պատժի հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չի կարող Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա վերոգրյալ հանգամանքները: Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ մեղադրյալ Ռուդիկ Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու հիմքերը: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հ․Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 13-ի ԵԴ1/0833/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 25-08-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 24-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից |
| Այլ նշումներ | 1 հատոր՝ 198 թերթ, 2 հատոր՝ 115 թերթ, 3 հատոր՝ 91 թերթ։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 24-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 198, 115, 91 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 99740/25 |