ԵԴ1/0828/01/25





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ


«09» հոկտեմբերի, 2025թ ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահող դատավոր՝ Ռ.Պապոյան,
դատավորներ՝ Լ.Աբգարյան,
Մ․Պապոյան,

քարտուղարությամբ՝ Հ.Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Հ․Ավետյանի,
մեղադրյալ՝ Ս․Եգանյանի,
պաշտպան՝ Մ․Ստեփանյանի,

դռնբաց դատական նիստում, թիվ ԵԴ1/0828/01/25 քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի՝ Սարգիս Նորիկի Եգանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, պաշտպան Մ․Ստեփանյանի(այսուհետ՝ նաև Պաշտպան) դատական վերանայման բողոքի (այսուհետ՝ նաև վերաքննիչ բողոք) հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով նույն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Ջոն Հայրապետյան)՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճիռը՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2023 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60525123 քրեական վարույթը(այսուհետ՝ նաև քրեական վարույթ):
Նույն օրը Լևոն Մյասնիկի Կարապետյանը ճանաչվել է որպես տուժող։
2024 թվականի փետրվարի 1-ին Սուսաննա Ստեփանի Ոսկանյանը Լևոն Կարապետյանի փոխարեն ճանաչվել է որպես տուժող։
2025 թվականի փետրվարի 27-ին որոշում է կայացվել Սարգիս Նորիկի Եգանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի՝ 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի(այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելքը:
1․1․ 2025 թվականի մարտի 11-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Սարգիս Նորիկի Եգանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որին շնորհվել է ԵԴ1/0828/01/25 դատական գործի համարը, և դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Ջոն Հայրապետյանին։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 17-ի որոշմամբ քրեական գործն ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, անփոփոխ թողնելու մասին:
1․2․ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործով կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասն ունի հետևյալ բովանդակությունը (մեջբերվում է)․ «Սարգիս Նորիկի Եգանյանը մեղավոր ճանաչել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 3(երեք) տարի ժամկետով:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Սարգիս Նորիկի Եգանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3(երեք) տարի ժամկետով։ Ս․ Եգանյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության հատուկ պահպանվող տարածքում պահվող «Վազ 2102» մակնիշի 37 FP 227 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վերադարձնել Սարգիս Նորիկի Եգանյանին, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը թողնել կցված քրեական գործին։
Ս.Եգանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)»։
2․ 2025 թվականի սեպտեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի պաշտպան Մ․ Ստեփանյանի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/0828/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ին, դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել կազմի դատավորներ Ռոբերտ Պապոյանին, Մխիթար Պապոյանին և Լուսինե Աբգարյանին, 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ին հանձնվել է նախագահող դատավոր Ռ․Պապոյանին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
3․ Սարգիս Եգանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա (մեջբերվում է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշումից). «(…)2023 թվականի դեկտեմբերի 14-ին, ժամը՝ 07:50-ի սահմաններում, իր «Վազ 2102» մակնիշի 37 FP 227 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Գրիգոր Հասրաթյան փողոցով՝ Լենինգրադյան փողոցի կողմից դեպի Շիրազի փողոցի ուղղությամբ, 2-րդ երթևեկելի գոտով և հասնելով Գրիգոր Հասրաթյան փողոցի թիվ 8/2 հասցեի դիմացի հատվածին՝ թույլ է տվել ՀՀ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի, ինչպես նաև ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնները և տրանսպորտային միջոցների շահագործումն արգելող անսարքությունների և պայմանների ցանկը հաստատելու մասին ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 955-Ն որոշման 67-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է` չի իրականացրել պատշաճ և անվտանգ երթևեկություն: Մասնավորապես, ունենալով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն և իր երթևեկության համար շուրջ 3,7 վայրկյան տևողությամբ վտանգն առաջանալու պահից սկսած, ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչ վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու համար, որի հետևանքով ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել Գրիգոր Հասրաթյան փողոցն իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ կողմը երթևեկելի մասը հատող հետիոտն Լևոն Մյասնիկի Կարապետյանին և անզգուշությամբ վերջինիս մահ է պատճառել՝ դրանով իսկ պայմանավորելով տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:»։
4․ Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճիռը(այսուհետ՝ նաև Դատավճիռ, կամ՝ բողոքարկվող դատական ակտ) բողոքարկվող մասով պատճառաբանվել է հետևյալ կերպ (մեջբերվում է)․ «Ներկայացված մեղադրանքը Սարգիս Նորիկի Եգանյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ս.Եգանյանի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ խախտելը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։
(…)
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
(…)
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ս.Եգանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը որպես մեղադրյալ՝ Ս.Եգանյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, ունի հաշմանդամության կարգ:
(…)
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես մեղադրյալ Ս.Եգանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք թոռները (քանի որ երեխաների հայրն ունի հոգեկան առողջության խնդիր), ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի 65 տարին լրացած է։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Ս.Եգանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում նաև այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Եգանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Ս.Եգանյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով Ս.Եգանյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածների պահանջները, գտնում է, որ մեղադրյալ Սարգիս Նորիկի Եգանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Դատարանն անդրադառնալով լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հարցին արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Եգանյանը կատարել է քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք, որը կապված է ճանապարհային երթևեկության և անվտանգության կանոնները խախտելու հետ: Այս առումով Դատարանն ուշադրության է հրավիրում այն հանգամանքին, որ Նոր օրենսգրքով որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ դատարանի նախաձեռնությամբ նշանակվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի ժամկետով այն դեպքում, երբ ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը։ Այսինքն, ի տարբերություն Նախկին օրենսգրքի՝ պարտադիր լրացուցիչ պատժատեսակը ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների դեպքում Նոր օրենսգրքի կարգավորումների համապատասխան ոչ թե վերացվել է, այլ վեր է ածվել ֆակուլտատիվի (որոշակիացված հայեցողություն)։
(…)
Մեջբերված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արձանագրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ս.Եգանյանը կատարել է տրասնպորտային միջոց վարելու հետ կապված հանցագործություն, որի պարագայում վերջինիս նկատմամբ հարկավոր է հիմնական պատժի հետ մեկտեղ նշանակել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված լրացուցիչ պատիժ՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը 3 տարի ժամկետով: Այս հետևությունը, ի թիվս այլոց, պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է՝ կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։
Հետևաբար, հիմք ընդունելով նշված դատողությունները Դատարանը գալիս է հետևության, որ հիմնական պատժի հետ մեկտեղ մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի հիման վրա պետք է նշանակվի լրացուցիչ պատիժ՝ երեք տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը:
Քննարկելով մեղադրյալ Սարգիս Նորիկի Եգանյանի նկատմամբ նշանակված հիմնական պատիժը կրելու հարցը, Դատարանը գտնում է հետևյալը.
(…)
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Ս.Եգանյանի նկատմամբ պատիժի կրման նպատակահարմարությունը որոշելիս հաշվի է առնում նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Ս.Եգանյանի կատարած արարքի առանձնահատկությունները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝
- ՃԵԿ-ի կանոնների ոչ կոպիտ խախտում թույլ տալու հանգամանքը
- դեպքի վայրը չլքելը
- դեպքի հանգամանքների մասին ճշմարտությունը հայտնելը
- խոստովանական ցուցմունքներ տալը
- կատարած արարքի համար զղջալը
- մեղադրյալի տարիքը
- նրա մոտ հաշմանդամության առկայությունը
- խնամքին որդու ընտանիքի առկայությունը
- մահացած անձի գերեզմանի բարեկարգման աշխատանքները կատարելը
-տուժողի մետ մեղադրյալի նկատմամբ բողոք կամ պահանջ չլինելը
Դատարանը գալիս է հետևության, որ մեղադրյալ Ս.Եգանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժն առանց փաստացի կրելու հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին, այդ թվում` հանցավորի անձի ուղղմանը:
Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալ Ս.Եգանյանի հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով պետք է սահմանել փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, վերահսկողությունը դնելով ըստ բնակության վայրի՝ ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության տարածքային մարմնի վրա, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Սարգիս Նորիկի Եգանյանի նկատմամբ սահմանել առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն:
(…)
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ս.Եգանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը ընտրված է ճիշտ և վերացվելու կամ փոփոխելու ենթակա չէ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Պաշտպանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, նշված է (մեջբերվում է)․ «(…) Այսպիսով` սույն քրեական վարույթով, թեև Դատարանը հիմնական պատժատեսակի և պատժաչափի հարցով եկել է ճիշտ եզրահանգման, սակայն ինչպես փորձաշրջանի ժամկետի սահմանման, այնպես էլ՝ լրացուցիչ պատժի նշանակման հարցով, եկել է սխալ եզրահանգման, քանի որ Դատարանը թեև ձևականորեն նշել է մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, անձը դրական բնութագրող հանգամանքները, սակայն դրանք պատշաճ, իրենց իրավական նշանակությանը համապատասխան, չի վերլուծել, այն պայմաններում, երբ բարձր է գնահատել առանց ռեալ պատժի կրման պատժի նպատակների առարկայացման հնարավորությունը, սակայն չի պատճառաբանել՝ երեք տարի ժամկետով փորձաշրջանի նշանակման և լրացուցիչ պատժի նշանակման անհրաժեշտությունը, ուստի փորձաշրջանի ժամկետի և լրացուցիչ պատժի վերաբերյալ Դատարանի հետևությունները խիստ են, չեն բխում պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից և դրանք հակասում են պատժի համապատասխանության որոշման ՄԻԵԴ-ի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներով ամրագրված իրավական չափանիշներին հետևյալ պատճառաբանությամբ.
Մասնավորապես՝ Դատարանը պատշաճ չի վերլուծել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-րդ կետով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանը դեպքից անմիջապես հետո՝ 14.12.2023 թվականին, ժամը՝ 07:57:36-ին, իր կողմից օգտագործված 077-28-30-44 բջջային հեռախոսահամարից զանգահարել է 103 հեռախոսահամարին՝ տուժած անձին բժշկական օգնություն ցուցաբերելու համար, այդ կերպ փորձելով կանխել հանրորեն վտանգավոր հետևանքները (տես՝ վարույթ թերթ՝ 89):
Դատարանը, որպես քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի չի առել մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի կողմից մահացած տուժողի հուղարկավորության ծախսերը հոգալը, այսինքն՝ այն, որ մեղադրյալը հատուցել և հարթել է հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Վերոգրյալ հանգամանքի դրական իրավական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ մեղադրյալի հետհանցավոր վերը նշված դրական վարքագիծը նվազեցնում է մեղադրյալի՝ որպես հանցագործություն կատարած անձի հանրային վտանգավորությունը:
Լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ պաշտպանության կողմից Դատարան են ներկայացվել մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի վերաբերյալ «roadpolice.am» կայքէջից արտատպված՝ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի կողմից տրանսպորտային միջոցով կատարված իրավախախտումների վերաբերյալ նյութերը, համաձայն որոնց՝ վերջինս 2023 թվականից սկսած կատարել է ընդամենը 4(չորս) իրավախախտում, որոնք կոպիտ խախտումներ չեն: Սույն դեպքով նրա կողմից կատարված իրավախախտումը նույնպես կոպիտ չէ, այսինքն՝ նա չի կատարել այնպիսի իրավախախտումներ, ինչպիսիք են՝ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմց տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն): Վերը նշվածը վկայում է այն մասին, որ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանն առհասարակ ճանապարհային երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտումներ թույլ չի տվել, ինչը կարող է վկայել նրա կողմից ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար առավել հավանական վտանգ առաջացնելու ռիսկի մասին:
Լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ պաշտպանության կողմից Դատարան է ներկայացվել մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի վերաբերյալ բնութագիր, համաձայն որի՝ նա զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, մշակում է տան բակում գտնվող ջերմոցը և գյուղմթերքն իր վարած տրանսպորտային միջոցով իրացնում ՀՀ տարբեր շուկաներում: Գյուղմթերքը տրանսպորտային միջոցով շուկա տեղափոխելը, առևտրով զբաղվելը հանդիսանում է մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի միակ ապրուստի միջոցը: Վերջինիս խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք թոռները(քանի որ երեխաների հայրն ունի հոգեկան առողջության խնդիր):
Հարկ եմ համարում նշել, որ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի որդի Նորիկ Եգանյանը չունի վարորդական իրավունքի վկայական և չի կարողանում տրանսպորտային միջոց վարել, ով հարկ եղած դեպքում կարող էր գյուղմթերքով բեռնված տրանսպորտային միջոցը վարել դեպի շուկա և օգներ Սարգիս Եգանյանին գումար վաստկելու հարցում (բողոքին կցվում այդ հանգամանքը հաստատող ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությունից ստացված փաստաթուղթը):
Դատարանը հաշվի չի առել, որ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանը ճանապարհային երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտումներ թույլ չի տվել, այլ կերպ ասած՝ ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար առավել հավանական վտանգ առաջացնելու ռիսկը ցածր է: 3 տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով, Դատարանը մեղադրյալին և նրա խնամքին գտնվող ընտանիքի անդամներին զրկել է միակ ապրուստի միջոցից, այսինքն՝ ընտանիքը կրելու է ծանր նյութական վնասներ, ինչը խիստ բացասական է անդրադառնալու ընտանիքի կենսապայմանների վրա:
Այսպիսով՝ ամփոփելով վերոգրյալը, պաշտպանության կողմը գտնում է, որ Դատական ակտի օրինականության վերաբերյալ պահանջը պահպանված չէ. Դատարանը բավարար չափով գնահատման չի արժանացրել մեղադրյալ Ս. Եգանյանի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, մեղադրյալի կողմից մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, հետհանցավոր դրական վարքագիծ: 2 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով՝ 3 տարի ժամկետով փորձաշրջան նշանակելով, ըստ էության, խիստ մոտեցում է դրսևորել, նշանակել է խիստ պատիժ, ինչը չի բխում ՀՀ քրեական օրենգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից: Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը պահպանելու վերաբերյալ իրավական պահանջը պահպանված չէ, չկա պատճառաբանություն առ այն, թե ինչու ավելի կարճ ժամկետով փորձաշրջան նշանակելու պայմաններում՝ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր չէ:
Ինչ վերաբերում է նշանակված լրացուցիչ պատիժ՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 3 տարի ժամկետով զրկելուն, ապա նախ և առաջ հարկ եմ համարում նշել, որ՝ տվյալ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված տրնսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկումը նշանակվել է, որպես լրացուցիչ պատիժ, որի նշանակումը Դատարանի՝ հայեցողական լիազորությունն է, որը կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, Դատարանը հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը:
Պաշտպանության կողմից լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Դատարան ներկայացված նյութերի հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանն առհասարակ ճանապարհային երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտումներ թույլ չի տվել, ինչը կարող է վկայել նրա կողմից ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար առավել հավանական վտանգ առաջացնելու ռիսկի մասին:
Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք թոռները (քանի որ երեխաների հայրն ունի հոգեկան առողջության խնդիր):
Այսպիսով՝ Դատարանը, պատշաճ վերլուծության չարժանացնելով և դրանց իրավական նշանակությանը համապատասխան այն չմեկնաբանելով, առաջին հերթին հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ թեև մեղադրյալի նկատմամբ հիմնական պատիժ նշանակվել է ազատազրկումը, սակայն Դատարանը արդարացիորեն գտել է, որ քրեական վարույթում առկա հանգամանքները բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ պատժի նպատակների առարկայացումը հնարավոր է պատիժը պամանականորեն չկիրառելով, այսինքն՝ մեղադրյալը չի կրելու ազատազրկման հետ կապված պատիժը, ուստի գտնում եմ, որ տվյալ դեպքում, մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ կարող էր նաև չնշանակվել, քանի որ, թեև հանցանքի կատարումը տեղի է ունեցել մեղադրյալի կողմից որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ՝ տրանսպորտային միջոց վարելիս և մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթից, սակայն հնարավոր պետք է համարել մեղադրյալի կողմից հետագա ժամանակահատվածում այդ գործունեությամբ զբաղվելը՝ տրանսպորտային միջոց վարելը, որի մանրամասն պատճառաբանությունը կներկայացվի ստորև.
Առաջին՝ Դատարանը բավարար ուշադրություն չդարձնելով վերը նշված փաստերի վրա՝ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի նկատմամբ 3 տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու ձևով լրացուցիչ պատիժ նշանակելով, թույլ է տվել կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ քրեական օրենգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից խախտում: Ճանապարհային երթևեկության և անվտանգության կանոնները խախտելու հետագա հավանական դեպքերը բացառելու, նման բնույթի հանցագործությունները կանխելու համար այդ պատժատեսակի կիրառումը, խիստ ծանր է, քանի որ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանը, ինչպես սույն դեպքում և առհասարակ, ճանապարհային երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտումներ թույլ չի տվել, ինչը կարող է վկայել նրա կողմից ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար առավել հավանական վտանգ առաջացնելու ռիսկը, և
Երկրորդ՝ Դատարանը պատշաճ իրավական նշանակություն չի տվել այն հանգամանքին, որ մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կրումը անխուսափելիորեն ազդելու է մեղադրյալի ընտանիքի անդամների վրա, քանի որ մեղադրյալը հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրող, ում խնամքին են գտնվում անչափահաս թոռները, և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելու ձևով լրացուցիչ պատժի կրումը անխուսափելիորեն ազդելու է նրա խնամքին գտնվող անձանց վրա, և ծանր կացության մեջ է դնելու վերջիններիս, քանի որ, ըստ հետազոտված բնութագրի, մեղադրյալը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ և տրանսպորտային միջոցով գյուղատնտեսական մթերքների իրացումը կատարում է շուկայում, ուստի տրանսպորտային միջոցը և դրա վարումը անհրաժեշտ է իր ընտանիքի անդամների և իր խնամքին գտնվող անչափահաս թոռնիկների ապրուստի միջոցը հոգալու համար:
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը բավարար չափով ուշադրություն չի դարձրել այն հանգամանքին, որ մեղադրյալի ընտանիքի մյուս անդամները չունեն տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք:
Բացի այդ, Դատարանը թեև ձևականորեն նշել է, որ հաշվի է առել, որպես մեղացնող հանգամանք մեղադրյալի տարիքը, և հաշմանդամության կարգ ունենալու հանգամանքը, սակայն լրացուցիչ պատժի նշանակման համատեքստում պատշաճ իրավական նշանակություն չի տվել այդ հանգամանքին, որ մեղադրյալի տարիքով և առողջական վիճակով պայմանավորված մեղադրյալի աշխատունակությունը սահմանափակված է և, այդ հանգամանքով պայմանավորաված, ելնելով ՀՀ Սահմանադրության 1-ին հոդվածով ամրագրված Պետության «սոցիալական» հատկանիշից, պետությունը թեև ստանձնել է մեղադրյալի որոշակի խնամքի պարտավորությունը /տրամադրում է թոշակ/, սակայն այն չի կարող բավարար համարվել մեղադրյալի ընտանիքի անդամների, այդ թվում անչափահաս թոռնիկներրի արժանապատիվ ապրելակերպը և խնամքը ապահովելու համար, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի նշանակմամբ, նրա խնամքին գտնվող ընտանիքի անդամները զրկվելու են միակ ապրուստի միջոցից, կրելու են ծանր նյութական վնասներ, ինչը խիստ բացասական է անդրադառնալու ընտանիքի կենսապայմանների վրա:
Այսպիսով՝ վերոգրյալի ամփոփումից բխում է, որ Դատարանը կայացրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ հոդվածով նախատեսված օրինականության և հիմնավորվածության պահանջներին հակասող դատական ակտ: Դատարանը դատական ակտը կայացնելիս ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, որի պայմաններում առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածով նախատեսված Դատական ակտի բեկանման և փոփոխման հիմք, ուստի վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները բավարար են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված Վերաքննիչ դատարանի լիազորությունը կիրառելու համար:
(…)»։
5․1․ Ելնելով վերոգրյալից Պաշտպանը խնդրել է Սարգիս Եգանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում 2 (երկու) տարի ժամկետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, հետագա վարքագծի վերահսկողությունն ապահովելու նպատակով սահմանել փորձաշրջան՝ 2(երկու) տարի ժամկետով, ինչպես նաև փորձաշրջանի ընթացքում Սարգիս Եգանյանի նկատմամբ սահմանել առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով թիվ ԵԴ1/0828/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլսիս 14-ի դատավճիռը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«1․Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։
2. Վերադաս դատարանն իրավասու է ի շահ մեղադրյալի դուրս գալու վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքի սահմաններից, եթե՝
1) ստորադաս դատարանի դատական ակտը հրապարակելուց հետո հայտնաբերվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք.
2) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական.
3) հայտնաբերվում են սույն օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանգամանքներ.
4) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ, պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել.
5) բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքն ակնհայտորեն վերաբերում է նաև դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրյալին:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1)ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը(վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
(…)
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից. (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
7․ Անդրադառնալով Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքին՝ մասնավորապես, մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վիճարկման վերաբերյալ բողոքաբերի հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը և զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը կիրառվում են և՛ որպես հիմնական, և՛ որպես լրացուցիչ պատիժներ:(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի, իսկ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար՝ 1-5 տարի ժամկետով:
5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(…)
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
(…)
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: (…)»
8․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Սարգիս Եգանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղավոր է ճանաչվել այն բանի համար, որ ունենալով վրաերթը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն և իր երթևեկության համար շուրջ 3,7 վայրկյան տևողությամբ վտանգն առաջանալու պահից սկսած, ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենան մինչ վրաերթի տեղին հասնելը կանգնեցնելու համար, որի հետևանքով ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել Գրիգոր Հասրաթյան փողոցն իր ընթացքի ուղղությամբ աջից դեպի ձախ կողմը երթևեկելի մասը հատող հետիոտն Լևոն Մյասնիկի Կարապետյանին և անզգուշությամբ վերջինիս մահ է պատճառել(մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետում)։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը որպես մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առել, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, ունի հաշմանդամության կարգ, որպես մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առել, որ վերջինիս խնամքին են գտնվում իր անչափահաս երեք թոռները (քանի որ երեխաների հայրն ունի հոգեկան առողջության խնդիր), մեղադրյալի 65 տարին լրացած է, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար և փաստելով Մեղադրյալի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է հետևության, որ նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով՝ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում 2(երկու) տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 3(երեք) տարի ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրելով մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի անձը բնութագրող տվյալները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտել է, որ պատժի նպատակներն իրացվելու տեսանկյունից մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3(երեք) տարի ժամկետով։
9․ Նախորդ կետում մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշման 7-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սարգիս Եգանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժի հետ միաժամանակ լրացուցիչ պատիժ նշանակելով, ինչպես նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և սահմանված փորձաշրջանի ընթացքում նրա նկատմամբ նաև որոշակի պարտականություններ սահմանելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է իրավաչափ հետևության։
Անդրադառնալով Մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտության բացակայության մասին բողոքաբերի պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը՝ Մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ սահմանելով՝ այն է՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, եկել է ճիշտ հետևության։ Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանի հավաստմամբ, հիմք պետք է ընդունել, որ Սարգիս Եգանյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում, որի օբյեկտը հանդիսանում է երթևեկության անվտանգությունն ու տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգն ապահովող հասարակական հարաբերությունները։ Ինչ վերաբերում է լրացուցիչ պատժատեսակի կիրառման անհրաժեշտությանը, ապա որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու նպատակներից է` կանխել տվյալ բնույթի հանցագործության հետագա կատարման հավանականությունը, քանի որ այս պատժատեսակը նշանակվում է հատուկ կարգավիճակ ունեցող կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվող անձանց նկատմամբ։ Այլ կերպ` տվյալ պատժատեսակի կիրառումը բխում է այն հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից, որոնք այս կամ այն առումով կապված են հանցավորի պաշտոնական դիրքի կամ մասնագիտական կամ այլ գործունեության հետ։ Ուստի սույն պարագայում՝ հաշվի առնելով ենթադրյալ հանցագործության բնույթը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանգրում է, որ լրացուցիչ պատժատեսակի նշանակման մասով Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ինչպես Մեղադրյալի նկատմամբ փորձաշրջանի ժամկետը սահմանելիս, այնպես էլ և լրացուցիչ պատժի ժամկետը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել իր իսկ կողմից արձանագրած՝ կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը` հանցագործության որակական կողմին բնորոշ հանգամանքներն ու Մեղադրյալի անձը բնութագրող բացառապես դրական տվյալները։
Քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների համատեքստում Մեղադրյալի նկատմամբ ինչպես փորձաշրջանի ժամկետը սահմանելիս, այնպես էլ լրացուցիչ պատժի ժամկետը որոշելիս Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին հաշվի է առնում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված հանգամանքները, մասնավորապես, Մեղադրյալի՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, հաշմանդամության կարգ ունենալը, խնամքին անչափահաս երեք թոռների առկայությունը(քանի որ երեխաների հայրն ունի հոգեկան առողջության խնդիր), նրա տարիքը(65 տարին լրացած է), կատարածի համար գործուն զղջալը, մսանավորապես, մահացած տուժողի գերեզմանի բարեկարգման աշխատանքներն իրականացնելը, Մեղադրյալի նկատմամբ բողոքի կամ պահանջի բացակայությունը, ընտանիքի միակ կերակրողը հանդիսանալը, ընտանիքի կարիքները տրանսպորտային միջոցներ վարելու միջոցով հոգալը, ինչպես նաև ՃԵԿ-ի կանոնների ոչ կոպիտ խախտում թույլ տալու արդյունքում հանցանքը կատարված լինելը։
Վերոգրյալ հանգամանքների հավառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակների իրացման տեսանկյունից ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքում 2(երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու և 1(մեկ) տարի ժամկետով լրացուցիչ պատիժ (տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելը) նշանակելու պայմաններում կիրագործվեն պատժի նպատակները։
10․ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, որ Մեղադրյալի նկատմամբ փորձաշրջանի ժամկետը սահմանելիս և լրացուցիչ պատժի ժամկետը որոշելիս թույլ է տվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 69-րդ և 70-րդ հոդվածների պահանջների խախտումներ, ինչը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի իմաստով անարդարացի պատիժ նշանակելն է, և հանգեցրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը: Այսինքն՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ և 377-րդ հոդվածներով նախատեսված՝ նյութական օրենքի կիրառման և պատժի արդարացիության խախտումներ, որոնք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ, 371-372-րդ հոդվածների հիման վրա պատժի մասով բողոքարկվող դատական ակտը փոփոխելու հիմք է:
Նշված հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/0828/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճիռը նշանակված պատժի կրման մասով պետք է փոփոխել։


Եզրափակիչ մաս․
11․Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ԵԴ1/0828/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ի դատավճիռը՝ պատժի մասով, փոփոխել։
Սարգիս Նորիկի Եգանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ազատազրկման ձևով պատժի հետ նշանակել լրացուցիչ պատիժ՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելը՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Սարգիս Նորիկի Եգանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2(երկու) տարի ժամկետով։
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։




ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ


Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ