ԵԴ1/0789/01/25




Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Է.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ


2025թ. դեկտեմբերի 08-ին Երևան քաղաքում

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 02-ի ԵԴ1/0789/01/25 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հրանտ Պողոսյանի և մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքները.

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Էդգար Թելմանի Հակոբյանը ձերբակալվել է:
1.2. 2024 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախաձեռնվել է թիվ 08148324 քրեական վարույթը:
1.3. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի պետ Դ.Կիրակոսյանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ 08148324 քրեական վարույթի նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննչական խմբին:
1.4. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Պողոսյանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 23-ի որոշմամբ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
1.5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: Կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ից:
1.6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
1.7. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 08148324 քրեական վարույթը:
1.8. 2025 թվականի փետրվարի 28-ի որոշմամբ թիվ 08125525 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 08148324 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 08148324 համարի ներքո:
1.9. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով նախաձեռնվել է թիվ 08125625 քրեական վարույթը:
1.10. 2025 թվականի փետրվարի 28-ի որոշմամբ թիվ 08125625 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 08148324 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 08148324 համարի ներքո:
1.11. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Պողոսյանի՝ 2025 թվականի մարտի 05-ի որոշմամբ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
1.12. 2025 թվականի մարտի 05-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ․Սաֆարյանը որոշում է կայացրել թիվ 08148324 քրեական վարույթից Էդգար Թելմանի Հակոբյանին թմրամիջոցներ իրացնելու վերաբերյալ մասն անջատելու մասին, որին շնորհվել է 08126025 համարը։
1.13. 2025 թվականի մարտի 07-ին թիվ 08148324 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ԵԴ1/0789/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Աբելյանին:
1.14. 2025 թվականի մարտի 11-ին դատավոր Գ.Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.15. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 02-ին կայացված դատավճռով վճռել է.
«1. Ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով նրան վերագրված արարքը կատարելու մեջ և նրան արդարացնել` մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելն ապացուցված չլինելու հիմքով:
2. Էդգար Թելմանի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով:
3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժից հաշվակցել Էդգար Թելմանի Հակոբյանի փաստացի անընդմեջ անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը և պատժի կրման սկիզբը հաշվարկել 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ից:
4. Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանքը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
5. Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 12,55 գրամ հաստատուն չոր քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը, ինչպես նաև 0,43 գրամ քաշով կանեփ և ծխախոտ տեսակի բույսերի մանրացված տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ տեսակի թմրամիջոցները վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնին՝ թիվ 08126025 քրեական վարույթով տնօրինելու նպատակով:
6. Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «864136078570048» գործարանային համարով բջջային հեռախոսը վերադարձնել վերջինիս։
7. Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
8. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված»։
1.16. Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ 2025 թվականի հոկտեմբերի 31-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանը, իսկ 2025 թվականի նոյեմբերի 03-ին՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հրանտ Պողոսյանը: Բողոքների հիման վրա ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի նոյեմբերի 07-ին, իսկ նախագահող դատավոր Տ․Գրիգորյանի աշխատակազմին՝ վերաքննիչ բողոքների հետ միասին փոխանցվել 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին:
1.17. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 19-ի որոշմամբ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի և Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հրանտ Պողոսյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ, ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործը նշանակվել է քննության, իսկ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` կալանքը, թողնվել է անփոփոխ:

2. Վերաքննիչ բողոքների քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2.1. Մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ քննությամբ ինքնությունը չպարզված և «Տելեգրամ» հավելվածում «LagooMan» անվամբ առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջից ապօրինի ձեռք է բերել «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի ընդհանուր խոշոր չափերի խմբաքանակ, որոնք իրացման նպատակով տեղադրել է թաքստոց վայրերում, իսկ մի մասը հետագայում իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր մոտ:
Բացի այդ.
Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելով, ինքնությունը դեռևս չպարզված «LagooMan» անվամբ տելեգրամյան օգտատիրոջ կողմից իր «dash» կրիպտոարժութային դրամապանակին ստացել է կրիպտոարժույթներ: Նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված կրիպտոարժույթի մի մասը տելեգրամյան փոխարկման «kokochange» հարթակի միջոցով փոխարկել է ՀՀ դրամի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին իր անվամբ հաշվառված 11818006839700 հաշվեհամարի բանկային քարտին ստանալով 28 600 ՀՀ դրամ գումար, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին՝ 41 900 ՀՀ դրամ գումար, որը տնօրինել է:
Այսպես.
Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում հեռահաղորդակցության համար նախատեսված «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով նախնական համաձայնության գալով թմրանյութերի ապօրինի վաճառքով զբաղվող տելեգրամյան «LagooMan» առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջ հետ, պայմանավորվածություն է ձեռք բերել խմբի կազմում, մասնավորապես՝ վերջինիս կողմից իրացնելու նպատակով նախապես ապօրինի ձեռք բերված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներն այլ անձանց վաճառելու նպատակով Երևան քաղաքի տարբեր հատվածներում տեղադրելու հարցի շուրջ՝ յուրաքանչյուր փաթեթի դիմաց 2338.56 ՀՀ դրամին համարժեք 6 ԱՄՆ դոլար ստանալու պայմանով:
Համաձայնություն ձեռք բերելուց և իրենց միջև գործողությունների կատարումը դերաբաշխելուց հետո իր կողմից օգտագործվող «Տելեգրամ» հավելվածի «AnKoP001» անվամբ օգտահաշվի միջոցով կապի մեջ է գտնվել անհայտ անձին պատկանող և վերջինիս կողմից շահագործվող «Տելեգրամ» հավելվածի «LagooMan» անհատական էջի հետ և իր հանցավոր նպատակն իրականացնելու նպատակով 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջաններում գումարի դիմաց տեղադրել է թմրամիջոցի փաթեթներ:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Էդգար Հակոբյանը, անհայտ անձից, ստանալով թմրանյութի վաճառքի ենթակա խմբաքանակը տեղադրելու վերաբերյալ հանձնարարություն, անհայտ անձի կողմից տեղադրված թաքստոց-վայրից՝ Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 97-րդ շենքի 3-րդ շքամուտքի վերելակի մոտակա հատվածից, գումարի դիմաց իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ընդհանուր խոշոր չափերի՝ 12.55 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի և 0.43 գրամ հաստատուն չոր քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի բուսական խառնուրդ պարունակող թմրամիջոց հանդիսացող պարունակությամբ ընդհանուր՝ թվով 20 հատ կպչուն ժապավենով փաթեթներ, այնուհետև դրանցից թվով 11-ը՝ ընդհանուր 7,11 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց հանդիսացող բուսական զանգվածներ պարունակող փաթեթները, նույն օրը թաքցրել է Երևան քաղաքի տարբեր հատվածներում գտնվող որպես թաքստոց-վայրեր հանդիսացող Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 2/3 հասցեից Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ 7 հասցե ընկած միջակայքում առկա տարածքներում, լուսանկարել է և դրանց տեղակայման աշխարհագրական կոորդինատները այդ լուսանկարների հետ միասին Էդգար Հակոբյանը իր կողմից շահագործվող «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով ուղարկել է անհայտ անձի կողմից շահագործվող տելեգրամյան «LagooMan» ալիքին՝ դրանով իսկ իր գործողություններով փոխլրացնելով անհայտ անձի կողմից խմբի կազմում շահադիտական դրդումներով խոշոր չափերի թմրանյութ շահադիտական դրդումներով ապօրինի իրացնելու գործողություններին:
Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր նպատակը, Էդգար Հակոբյանը նույն օրը նպատակադրվել է թաքցնել իրացման նպատակով իր մոտ ապօրինի պահվող թմրամիջոցի թվով 8 փաթեթները, սակայն այդ ընթացքում, Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ 7 հասցեի մոտակայքից Էդգար Հակոբյանը նույն օրը՝ ժամը 20:05-ին, ՀՀ ՆԳՆ ԿՀԴՊՎ բաժնի ծառայողների կողմից ձերբակալվել և տեղափոխվել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել են ընդհանուր՝ թվով 8 հատ կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված և ընդհանուր 5,44 գրամ՝ 0,44, 0,47, 0,46, 0,5, 0,89, 0,89, 0,91 և 0,88 գրամ հաստատուն չոր քաշերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներ պարունակող փաթեթներ, թվով 1 հատ կանեփ տեսակի բույսի թմրալկալոիդ՝ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր պարունակող ապակյա խողովակ և ևս թվով 1 հատ 0,43 գրամ ընդհանուր հաստատուն չոր քաշով կանեփ և ծխախոտ բույսերի մանրացված խառը զանգված՝ տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթ:
Բացի այդ.
Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ն ընկած ժամանակահատվածում խմբի կազմում շահադիտական դրդումներով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելով, ինքնությունը դեռևս չպարզված «LagooMan» անվամբ տելեգրամյան օգտատիրոջ կողմից ապօրինի թմրամիջոցների իրացման գործողությունների կատարմանն ուղղված հանձնարարությունները կատարելու և թմրամիջոցի ապօրինի իրացման դիմաց իր «dash» կրիպտոարժութային դրամապանակի հաշվեկշռին ստացել է կրիպտոարժույթ՝ գիտակցելով դրանք հանցավոր գործունեության արդյունքում ստանալու հանգամանքը՝ նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված կրիպտոարժույթների հանցավոր ծագումը և ծագման աղբյուրը թաքցնելու նպատակով Էդգար Հակոբյանը տելեգրամյան փոխարկման «kokochange» հարթակի միջոցով նշված կրիպտոարժույթի որոշակի քանակ փոխարկել է 70 500 ՀՀ դրամի, որից 41 900 ՀՀ դրամը ձեռք է բերել և տնօրինել 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին՝ իր անվամբ հաշվառված 11818006839700 հաշվեհամարի բանկային քարտին ստանալով, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ 28 600 ՀՀ դրամ գումարը՝ նույն հաշվեհամարին ստանալու եղանակով»։
2.2. ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 02-ին կայացված դատավճռի համաձայն.
«(…) 3.Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի ցուցմունքը, համաձայն որի՝ վերջինս նշել է, որ դեպքի հետ կապված ընդունում է ներկայացված մեղադրանքը և զղջում կատարածի համար, սակայն փողերի լվացման վերաբերյալ մեղադրանքը չի ընդունում, քանի որ չի ունեցել դրանց ծագման աղբյուրը թաքցնելու նպատակ, այլ ցանկացել է դրանք փոխարկել զուտ օգտագործելու նպատակով։
Մեղադրյալը հայտնել է, որ, օգտվելով լռելու իրավունքից, չի ցանկանում պատասխանել դատավարության մասնակիցների և նախագահողի հարցերին:
Վկա Վահե Վրեժի Մանուկյանի ցուցմունքը, համաձայն որի՝ աշխատում է Գեղարքունիքի մարզի Ծափաթաղ գյուղի միջնակարգ դպրոցում, որպես մաթեմատիկայի ուսուցիչ, նախկինում իրականացրել է կրիպտոարժույթի առքուվաճառք, իսկ այժմ միայն «Բինանս» հարթակում է իրականացնում կրիպտոարժույթի առքուվաճառք։
Վկան նշել է, որ 2012 թվականից զբաղվել է թրեյդիգով (արտարժույթի փոխարժեքի տատանմամբ պայմանավորված դրանց վաճառքից կամ ձեռքբերումից ստացված եկամուտ), իսկ արտարժույթի փոխարկմամբ զբաղվել է մոտ 2 տարի։
Նշել է նաև, որ մեղադրյալ Սամվել Շահամիրի Դաշչյանը հանդիսանում է իր ոչ հարազատ քեռին՝ մայրիկի հորքուրի տղան, ով որևէ առնչություն չունի կրիպտոարժույթներ փոխարկման հետ և ինքն օգտագործել է միայն նրա անունով բացված հաշիվները։ Հավելել է, որ փոխարկումը կատարում է բազմաթիվ եղանակներով, այդ թվում՝ նաև հայկական դրամային հաշիվների միջոցներով՝ բանկային քարտ, բանկային հաշիվներ, «Easy Wallet», «Idram», դրամապանակներ, նաև «Telegram» հավելվածի միջոցով: Ինչպես նաև փոխարկումներ է կատարել «Կոկոչենջ» տելեգրամյան ալիքի միջոցով։
Վկան նշել է, որ փոխարկումները տեղի էին ունենում հետևյալ եղանակներով՝
1.Եթե հաճախորդը ցանկանում է գնել կրիպտոարժույթ, այդ դեպքում պետք է դրամ փոխանցի իրեն, որից հետո ինքը հաճախորդին է ուղարկում կրիպտոարժույթը։ Վկան նշել է, որ այդ դեպքում հաճախորդը պետք է նախապես գրի իր «Telegram»-ի էջին, ասելով, որ ուզում է գնել X գումարի կրիպտոարժույթ, և այդ ընթացքում ինքը հաճախորդին է տալիս ՀՀ հնարավոր դրամային միջոցների հաշիվները, որոնցով վերջինս կարող է կատարել գումարի փոխանցումը։ Դրանք հանդիսանում են «Telcell Wallet»-ը, «Easy Wallet»-ը, «Idram»-ը, բանկային քարտը, այդ թվում՝ նաև նշված անձի (Սամվել Շահամիրի Դաշչյանի) անունով բացված «IDBank»-ի քարտը, նրա անունով բացված «Telcell Wallet»-ը, երբեմն նաև «Easy Wallet»-ը։ Հաշվեհամարը փոխանցելուց և գումարը հաճախորդից գանձելուց հետո իրեն ուղարկվում է վճարման կտրոն և կրիպտոարժույթի հաշիվ, որից հետո ինքը հաճախորդին ուղարկում է կրիպտոարժույթը։
2․ Երբ տեղի է ունենում կրիպտոփոխանակում, այսինքն՝ ինչ-որ մի տեսակի կրիպտոարժույթի փոխարինվում է մեկ այլ տեսակի կրիպտոարժույթով։ Այդ դեպքում հաճախորդին տալիս է համապատասխան կրիպտոարժույթի իր դրամապանակի կոդը և նրան փոխանցվում է համապատասխան կրիպտոարժույթը, դրանից հետո ինքն էլ հաճախորդի կրիպտոդրամապանակին փոխանցում է համապատասխան կրիպտոարժույթ՝ պահելով փոխարկման համար սահմանված միջնորդավճարը։
3. Երբ կրիպտոարժույթը փոխակերպվում է դրամով։ Վկան նշել է, որ կրիպտոաժույթի փոխարժեքը կախված է դրա տեսակից։ Հաճախորդը նախ գրում է, թե ի՞նչ կրիպտոարժույթ ունի, որից հետո նրան տալիս է իր կոդը, որին փոխանցվում է կրիպտոարժույթը, իսկ դրա դիմաց գումարն ինքը փոխանցում է հաճախորդին հարմար ձևով։ Վկան հավելել է, որ նշված գործընթացը կատարել է «Վահե Մանուկյան» ԱՁ-ի միջոցով։
Նշել է, որ Կարեն Սարջանյանին ճանաչում է դեռևս ուսանողական տարիներից, երբ մնացել էին նույն հանրակացարանում, ու մինչ այժմ ընկերներ են։ Հայտնել է, որ Կարեն Սարջանյանը ևս իր գործունեության հետ կապ ունի այնքանով, որքանով իր քեռին, այսինքն՝ միայն օգտագործել է նրա անունով բացված հաշիվները։
Վկան հավելել է, որ հստակ չի կարող հիշել, թե 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին ինչ փոխարկումներ է կատարել, քանի որ փոխարկումները կատարվում էին ամեն օր։ Գումարի չափը նույնպես չի կարող հիշել։ Ցուցմունք տալու ժամանակ ևս չի հիշել, ուղղակի այդ ժամանակ իրենից կոնկրետ փոխանցման վերաբերյալ են հարցրել, իսկ ինքը բացել է տվյալ դրամապանակը և տեսել, որ այդ օրը կատարել է փոխարկում:
Հավելել է, որ կոնկրետ գործի վերաբերյալ չի կարողանում հիշել 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին իրեն դիմել են արդյոք կրիպտորաժույթի փոխարկման համար, բայց վստահ է, եթե նախաքննության մարմնին ներկայացրել է կտրոն, այսինքն՝ գործարքը կատարվել է, քանի որ ցանկացած գումարի ստացում նշված հաշիվներին ենթադրել է կրիպտոարժույթի վաճառք, իսկ ցանկացած գումարի ելք իրենից ենթադրել է կրիպտոարժույթի գնում, այսինքն՝ այդ հաշիվները բացառապես օգտագործվել են կրիպտոարժույթի առքուվաճառքի համար։
Պաշտպանության կողմի հարցերին ի պատասխան՝ վկան հայտնել է, որ.
- Այլ անձանց անուններով բացված հաշիվներով է իրականացրել փոխարկումը, քանի որ իր «Այդի բանկ»-ի քարտը արգելափակված է եղել, ինչն իր կարծիքով բանկի ներքին քաղաքականությունն է, քանի որ բանկը նկատելով, որ հաշվի վրա կատարվում է մեծ դրամաշրջանառություն ու տեղեկանալով, որ դրա պատճառը կրիպտոարժույթն է, բլոկավորում է քարտերը, քանի որ բանկերի կողմից չի խրախուսում նման գործունեությունը, ինչը կապված է նաև ԿԲ-ի ներքին կանոնադրության հետ՝ ավելորդ ռիսկերից խուսափելու համար:
- Կրիպտոարժույթը ֆինանսական միջոց է, որը ստեղծվել է մեծահարուստ մարդկանց կողմից, այն նպատակով, որպեսզի իրենց ֆինանսական միջոցները վերահսկելի չլինեն ո՛չ պետության, ո՛չ էլ բանկերի կողմից, քանի որ եթե անձը միջինից մի փոքր շատ գումար է ունենում, ապա չի կարող այնպես անել, որ ոչ ոք դրա մասին չիմանա։ Դրա հետևանքով ստեղծվել է անհատական գումար, որը հնարավոր չլինի կեղծել և դա ստեղծվում է բարդ մաթեմատիկական բանաձևերով վինչեստերների (կոշտ սկավառակների վրա), օպերատիվ հիշողության նման տեսասկավառակների (վիդեոկարտայի) վրա սահմանափակ քանակությամբ: Բացի այդ, պետության թողարկած գումարների համեմատությամբ այն ավելի տատանողական է, այսինքն՝ հնարավոր է արագ գումար աշխատել, բայց նաև ռիսկային է, քանի որ հնարավոր է նաև գումար կորցնել, այսինքն՝ պետական գումարի համար պատասխանատու է պետությունը, կրիպտոարժույթի համար պատասխանատվություն է կրում ամբողջ աշխարհի հարուստ մարդիկ, ովքեր պատրաստ են ներդրումներ կատարել, այսինքն՝ որևէ պետություն չի հովանավորվում այն։
- Հայաստանում կրպտոարժույթը տարածված է, ինչի մասին կարող է վկայել «Բինանս», «Բայբիթ» և այլ հարթակները, ավելին՝ Երևանում գործում են մոտ 30-40 փոխանակման կետեր, ինչպես նաև օնլայն փոխանակման կետեր։
- իր գործունեությունը՝ կապված կրիպտոարժույթի փոխարկման հետ, օրինական է և օրենքով արգելված չէ։
- որոշակի տարբերություն է առկա ԱՄՆ դոլարի կամ ՌԴ ռուբլու և կրիպտոարժույթների փոխանակման մեջ, քանի որ ի տարբերություն տարադրամների, որոնք ունեն կայուն արտարժույթ, կրիպտոարժույթներն այդպիսին չունեն։ Ընդհանուր առմամբ՝ մյուս բոլոր հատկանիշներով կրիպտոարժույթի փոխարկումը նման է տարադրամի փոխարկմանը, որի արդյունքում ձևավորած շահույթը հանդիսանում է միջնորդավճարը։
Վկան Դատարանի հարցերին ի պատասխան՝ հայտնել է, որ.
- Եթե գործարքը կասկածելի է, և դրա հետ կապված առկա է ինչ-որ խնդիր, ապա ինքը կարող է փոխարկման գործարքը չկատարել։
- Այս պահին կրիպտոարժույթի շրջանառությանն առնչվող օրենսդրական կարգավորումներ առկա չեն, սակայն ԱԺ-ի կողմից առաջին ընթերցմամբ ընդունվել է ոլորտը կանոնակարգող օրենսդրական նախագիծ, որը պետք է հաստատվի երկրորդ ընթերցմամբ։
- Իր կողմից որպես անհատ ձեռներեց եղել է հարկային մարմինների պահանջով, քանի որ հարկային ծառայությունում երևում է հաշիվների շարժը, վերջիններս բանկերից ստանում են ինֆորմացիա և տեղեկացրել են իրեն, որ թեև ոլորտը դեռ օրենսդրորեն կարգավորված չէ, սակայն, քանի որ ինքը շահույթ է հետապնդում և ստանում, պետք է գրանցվի և հարկ վճարի։
- Վկան նշել է, որ հարկեր վճարել է անգամ այն դեպքում, երբ փոխարկումներն իրականացրել է այլ անձանց անունով բացված հաշիվներով։
- կրիպտոարժույթը ֆինանսական միջոց է, սակայն վիրտուալ բնույթի, այսինքն՝ չի վերահսկվում ո՛չ պետության, ո՛չ բանկերի կողմից։ Որպես օրինակ նշել է, որ եթե ինքը ցանկանում է գնալ Դուբայ և իր հետ տանել 20.000 ԱՄՆ դոլար, բայց այդ գումարը չի կարող տանել ինքնաթիռով, քանի որ 10.000 ԱՄՆ դոլարից ավելի չի թույլատրվում, իսկ բանկով փոխանցելու դեպքում վերջինս հավելյալ միջնորդավճար է պահելու, ուստի ինքը կարող է 20.000 ԱՄՆ դոլարի կրիպտովալյուտան գնել, գնալ Դուբայ և կիրպտոարժույթը վերածել ԱՄՆ դոլարի։ Այսինքն՝ կրիպտոարժույթը ֆինանսական միջոց է, սակայն չի վերահսկվում, ի տարբերություն ԱՄՆ դոլարի, որը վերահսկվում է ԿԲ-ի և ԱՄՆ-ի կողմից։ Բացի այդ, կրիպտոարժույթն ունի ապակենտրոն բնույթ, այսինքն՝ ամբողջ աշխարհում կարող է կիրառվել, այն անվերահսկելի է։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում՝ էական հակասության հիմքով, հրապարակվեց 2025 թվականի փետրվարի 4-ի՝ վկա Վահե Վրեժի Մանուկյանի հարցաքննության արձանագրության վերաբերելի հատվածը. «(․..) [Մ]ոտ երկու տարի է ինչ զբաղվում է կրիպտոարժույթների առուվաճառքով։ Հայտնել է, որ առհասարակ կրիպտոարժույթ կանխիկացնողը գրում է իրեն և նշում, թե ինչ տեսակի կրիպտոարժույթ է ցանկանում կանխիկացնել և ինչ քանակի։ Այնուհետև ինքը տրամադրում է կրիպտոարժույթի դրամապանակի հասցեն։ Կանխիկացնողը կրիպտոարժույթը փոխանցելուց հետո գրում է իրեն, որ փոխանցել է, ինչից հետո ինքը ստուգում և հաստատում է ստացումը և պահանջում է հայկական դրամային ցանկացած հաշիվ։ Կանխիկացնողը տրամադրում է բանկային քարտ կամ էլեկտրոնային դրամապանակ, որից հետո ինքը փոխանցում է համապատասխան գումարը տվյալ հաշվին, ապա տրամադրում է կտրոն։ Ինչ վերաբերում է նշված դեպքին, ապա հայտնել է, որ Էդգար Թելմանի Հակոբյան տվյալներով անձի չի ճանաչել, դեպքից ընդհանրապես տեղեկություն չունի և առաջին անգամ է լսել այդ մասին, հետևաբար ոչինչ չի կարողացել հայտնել դեպքի մասով։ Նշել է, որ «Տելեգրամ» հավելվածում ունի «kokochange» անվամբ բացված անձնական էջ, որի միջոցով էլ զբաղվում է կրիպտոարժույթի առք ու վաճառքով։ Բանավոր հարցին ի պատասխան հայտնել է, Սամվել Շամիրի Դաշյանը հանդիսանում է իր քեռին, ում «ԱյԴի բանկ»-ի բանկային քարտը ինքն էլ բացել և բացված օրվանից ինքն է օգտագործում։ Այդ քարտի միջոցով երբեմն կատարել է գործարքներ։ 07.11.2024թ.՝ ժամը 20։38 րոպեին, 41.900 ՀՀ դրամ գումարի գործարք է կատարել, այսինքն՝ այդ գումարը փոխանցել է Էդգար Հակոբյան տվյալներով անձին և դրա դիմաց վերջինիցս ստացել է կրիպտոարժույթ, իսկ թե ինչ տեսակի կամ որքան, չի հիշել, քանի որ անցել է տևական ժամանակ։ Բացի այդ, նշել է, որ իր նշած «Տելեգրամյան» ալիքի «kokochange» անվամբ բացված անձնական էջում փոխանցման հետ տվյալ օրվա նամակագրությունները ստուգել է, սակայն չի գտել և նշել է, որ «Տելեգրամով» այն երկկողմանի ջնջած է։ Բացի այդ, նշել է նաև, որ առհասարակ կրիպտոարժույթի առուվաճառքի հետ կապված նամակագրությունները ինքը չի ջնջում, ապահովության և նմանատիպ դեպքերի համար պահպանում է, սակայն տվյալ դեպքում այն չի պահպանվել իր մոտ։ Նշված փոխանցման վերաբերյալ պահպանվել է միայն կտրոնը, որը ներկայացրել է ցուցմունքին կից։ Հայտնել է, որ ինքը բացի այդ, իր բջջային հեռախոսում որոնման արդյունքում հայտնաբերել է, որ նույն անձին, այսինքն՝ Էդգար Հակոբյանի բանկային քարտին 14.11.2024թ.՝ ժամը 19։00-ին, փոխանցել է 28.600 ՀՀ դրամ և նշել, որ այդ փոխանցման վերաբերյալ կտրոնն էլ կարող է ներկայացնել։ Նշված փոխանցումն էլ կատարել է իր ընկերոջ՝ Կարեն Սարջանյանի բանկային քարտով։ Այլ անձանց բանկային քարտերով փոխանցումները պայմանավորված են եղել նրանով, որ ինչպես իր, այնպես էլ իր մյուս հարազատների բանկային քարտերը՝ հատկապես խոսքը վերաբերում է «ԱյԴի Բանկի» բանկային քարտերին, բլոկավորված են եղել բանկի կողմից։ Իսկ բլոկավորումն էլ պայմանավորված է հենց կրիպտոարժույթի առուվաճառքի հետ, քանի որ բանկը հաճախակի պահանջել է տեղեկատվություն այդ բանկային քարտի շարժի մասին, բացի այդ, ինքը նույնպես վաճառում է կրիպտոարժույթ և բանկային քարտերին ստանում գումարներ, որոնց վերաբերյալ մանրամասն չունենալու պատճառով բանկը բլոկավորում է քարտը, այդ իսկ պատճառով նշված փոխանցումները կատարել է քեռու և ընկերոջ բանկային քարտերով։ Ավելացրել է, որ ինքը փողերի լվացմամբ չի զբաղվել, նշված գումարների դիմաց ստացված կրիպտոարժույթների ձեռք բերման և դրանք հանցավոր ճանապարհով ստացման վերաբերյալ որևէ տեղեկատվություն չունի, քանի որ համարյա ամեն օր տարբեր չափի, տասնյակ գումարների փոխանցում է կատարում տարբեր անձանց բանկային քարտերին, որոնք իրեն վաճառում են կրիպտոարժույթ և ինքը բոլորից չի կարող հարցնել և անգամ իրեն հետաքրքիր էլ չէ, թե այդ կրիպտոարժույթները որտեղից են ստացվել։ Ցուցմունքին ավելացնելու ոչինչ չի ունեցել։ Կից ներկայացրել է իր անվամբ բացված «Վահե Վրեժի Մանուկյան» ԱՁ փաստաթղթի պատճեն և վերը նշված երկու գումարների փոխանցման կտրոնները։ (...)»։
Ցուցմունքի հրապարակումից հետո վկան նշել է, որ ինքն որոնելու հստակ հնարավորություն չունի, որպեսզի տեսնի, թե ում է փոխանցել գումարը (իրեն գրել են ուղարկելով կրիպտոարժույթը, ինքն էլ փոխարենը հաճախորդի հաշվեհամարին փոխանցել է դրամը)։ Նախաքննության ժամանակ իրեն հստակ հարցրել են կոնկրետ փոխանցման մասին, ինքն էլ նայել է իր էլեկտրոնային դրամապանակը և դրա պատմության մեջ գտնել փոխանցումը։ Վկան պնդել է, որ ինքը կատարել է այդ գործարքը, քանի իր քարտերը օգտագործվել է բացառապես կրիպտոարժույթ գնելու նպատակով։ Այսինքն՝ եթե կտրոնները գտնվել են իր մոտ, նշանակում է ինչ-որ մեկը չգիտի, թե ո՞վ է (իր կողմից վերահսկելի չէ) 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին իրեն կրիպտոարժույթ է փոխանցել, որից հետո ինքը գումարը փոխանցել է նշված հաշվեհամարին։ Հավելել է, որ այդ օրվա փոխարկված Կրիպտոարժույթի տեսակը չի կարող նշել առանց տվյալ օրվա իր բոլոր դրամապանակները ստուգելու, չնայած, որ դրա մի մասը հնարավոր է պահպանած չլինի։
Վկա Ռազմիկ Սաֆարյանի ցուցմունքը, ով հանդիսանալով սույն վարույթով նախաքննությունն իրականացրած քննիչը, հայտնել է, որ երբ դեպքի վայրի զննության ընթացքը տեսանկարահանվել է տեսախցիկով և ապացուցողական գործողության ընթացքում հայտնաբերված փոքր փաթեթները լցվել են մեծ փաթեթի մեջ և փակվել, սակայն մեծ փաթեթը կնիքելու պահը տեսախցիկով չի ամրագրվել, քանի որ առկա է եղել տեսանկարահանող սարքի ծանրաբեռնվածությամբ պայմանավորված տեխնիկական խնդիր։
Հավելել է, որ տեսանկարահանող սարքն անջատելուց անմիջապես հետո կնքել է փաթեթը և ուղարկել փորձագիտական հիմնարկ։ Կնքելու պահի բացակայությունը պայմանավորված է եղել բացառապես տեսանկարահանող սարքի տեխնիկական խնդրով, ինչի արդյունքում վերջին պահին կնքման գործընթացը չի ամրագրվել, և սարքը անջատվել է։
Նշել է, որ փաթեթը կնքել է իր անձնական կնիքով փոքրիկ թղթի վրա արտատպված դրոշմերով, որն այնուհետև կարիչով ամրացրել է փաթեթի վրա և ուղարկել փորձագիտական հիմնարկ։ Հստակեցրել է, որ մինչև փաթեթը կնիքելը, այն փակվել է, և քանի որ այն (փաթեթը) մեկանգամյա օգտագործման է, ուստի եթե ինչ-որ մեկը ցանկանար բացել փաթեթը կամ հանել փոքրիկ փաթեթները, կատարել քանակական փոփոխություններ, ապա այդ հանգամանքն, անպայման, կարձանագրվեր փորձագետի համապատասխան եզրակացության մեջ՝ որպես փաթեթների ամբողջականության խախտման փաստ։ Մինչդեռ, սույն դեպքում նման բան չի արձանագրվել, ինչը նշանակում է, որ փաթեթները չեն ձևափոխվել, և ինչպես վերցվել ու լցվել են մեծ փաթեթի մեջ, նույն կերպ էլ ուղարկվել են փորձագիտական հիմնարկ։
Ուսումնասիրելով դատարանում հետազոտված փաթեթը՝ հայտնել է, որ գործարանային վիճակում գտնվող փաթեթը փակվում է վերևի հատվածից, որտեղ առկա է կարմիր ինքնակպչուն ժապավեն և եթե փակելուց հետո կրկին փորձ է կատարվում այն բացելու, ապա այն պատռվում է կամ մակերեսի վրա կարմիր ժապավենի արտատպված հատված է մնում, ինչն ակնհայտորեն ցույց է տալիս, որ փաթեթը բացվել է։ Այսինքն՝ մեկ անգամ փակելուց հետո հնարավոր չէ առանց փաթեթի ամբողջականության խախտման բացել այն։
Հանրային մեղադրողի հարցին, թե արդյոք հնարավոր է փաթեթը բացելուց հետո նույն ձևով փակել, վկան տվել է բացասական պատասխան՝ կրկին հավելելով, որ հնարավոր չէ, քանի որ բացելու դեպքում փաթեթի ամբողջականությունը կխախտվի և ակնհայտ տեսանելի կլինի դրա խախտման փաստը։ Ի թիվս այլնի՝ հայտնել է, որ փաթեթը կնքվել է տեսանկարահանող սարքն անջատելուց անմիջապես հետո։
Պաշտպանության կողմի հարցերին ի պատասխան՝ հայտնել է, որ.
- Քանի որ ապացուցողական գործողությունը երկար է տևել, ընթացքում նույնիսկ ընդհատվել է, ինքը տեսանկարահանող սարքի վրա տեսնելով մարտկոցի նշանը և հասկանալով, որ այն կարող է անջատվել, ուստի անջատել է սարքը մարտկոցը հնարավորինս խնայողաբար օգտագործելու համար, քանի որ այդ օրը եղել նաև հերթապահ։
- Դեպքի վայրի զննությունը սկսվում է արձանագրություն կազմելուց, որի ժամանակ ամրագրվում է այն սկսելու ժամը և ավարտվում է մասնակիցների ստորագրությամբ, և վերջում կրկին ֆիքսվում է ժամը, որից հետո այն ստորագրվում է քննիչի կողմից։
- Մարտկոցի անբավարարվածությունը «մարտկոցի լիցքի ցածր լինելը» նկատել է միայն այն ժամանակ, երբ Էդգար Հակոբյանը մատնանշել է վերջին փաթեթը։
- Դեպքի վայրի զննության ժամանակ հստակ տեսախցիկով ամրագրվել է, թե որտեղ գտնվում փաթեթները, մեկ առ մեկ, հերթականությամբ, արձանագրվել են արձանագրության մեջ և ֆիքսվել տեսանկարահանող սարքով, փաթեթավորվել և կնիքվել տեղում:
- Դեպքի վայրի զննության օրը եղել է հերթապահ և իր մոտ տեսախցիկը լիցքավորելու հնարավորություն չի եղել։ Այդ իսկ պատճառով, երբ նկատել է, որ մարտկոցը կարող է անջատվել, անջատել է և այդ մասը չի ֆիքսվել։ Հավելել է, որ փորձել է խնայողաբար օգտագործել տեսախցիկը, քանի որ տեսանկարահանող սարքն արդեն նախազգուշացրել էր, որ 5, 10 կամ 3 րոպեից հետո կարող է անջատվել։
- Սարքի լիցքաթափման մասին տեղեկացել է քննչական գործողության ավարտին, վերջին պահին, երբ տեսանկարահանող սարքն անջատելուց անմիջապես հետո փաթեթը ծալել է, որքանով հիշում է՝ այդ պահը երևում է տեսագրության մեջ, մասնավորապես՝ փաթեթը ծալելուց հետո հայտնել է, որ «քննչական գործողությունն այսքանով ավարտվեց», որից հետո իր մոտ եղած կնիքներով նույն ձև կնքել և ամրացրել է այն։
- Մարտկոցի լիցքաթափման մասին չի նշել ապացուցողական գործողության ընթացքում, քանի որ այդ ժամանակ տեսանկարահանող սարքը նման ազդանշան ցույց չի տվել։
- Տեսաձայնագրության մեջ նշել է, որ փաթեթն արձանագրվում և կնքվում է, բայց փաստացի այն տեսաձայնագրությամբ չի կնքվել։
- Ուսումնասիրելով դատարանում հետազոտված փաթեթը հայտնել է, որ այն տրամադրել է Քննչական կոմիտեն և այդպիսի փաթեթներ ունի ոչ միայն իր աշխատասենյակում, այլև ավտոմեքենայում, որոնք կիրառում է ապացուցողական գործողությունների կատարման ժամանակ։
- Նշել է, որ չի հիշում նշված փաթեթի վրա առկա են արդյոք նույնականացնող տվյալներ, թե ոչ, ամեն դեպքում դրանք մանրամասն արձանագրվել արձանագրությունում, այդ թվում՝ գույներով և այլ հատկանիշներով։
Հանրային մեղադրողի կողմից տրված հարցին, թե արդյո՞ք փաթեթը նույնն է, թե՞ փոխարինվել է մեկ այլ՝ նմանատիպ փաթեթով, հայտնել է, որ նույն փաթեթն է և այն չի փոխարինվել։
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Էդգար Թելմանի Հակոբյանին անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին կազմված արձանագրությունը, որի համաձայն՝ վերջինիս անձնական խուզարկությամբ, հագին եղած սպորտային բաճկոնի դիմացի գրպանից հայտնաբերվել է թվով 8 հատ գունավոր կպչուն ժապավենով փաթեթներ, յուրահատուկ սուր հոտով։ Նույն բաճկոնի գրպանից հայտնաբերվել է նաև «Ռեդմի» մոդելի «864136078570048, 864136078570055» գործարանային համարի բջջային հեռախոս, որի մեջ տեղադրված է եղել 094-31-34-62 և 091-70-63-50 հեռախոսահամարները։ Ըստ Էդգար Հակոբյանի բանավոր հայտարարության՝ հայտնաբերված թվով 8 փաթեթների մեջ առկա է եղել «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը ձեռք է բերել «Տելեգրամ» հավելվածի «LagooMan»-ի միջոցով՝ իրացման նպատակով:
2024 թվականի նոյեմբերի 23-ին ձերբակալված Էդգար Թելմանի Հակոբյանի մասնակցությամբ Երևան քաղաքի Մաշտոցի 2/3 հասցեից մինչ Երևան քաղաքի Գր.Լուսավորիչ փողոցի 7 հասցեն ընկած հատվածում դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, որի համաձայն՝ դեպքի վայր է հանդիսանում Երևան քաղաքի Մաշտոցի 2/3 հասցեն։ Զննության մասնակից Էդգար Հակոբյանը հայտարարել է, որ նշված հասցեից սկսել է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների փաթեթներ տեղադրել, նույն հասցեի հետիոտնային ճանապարհահատվածի աջակողմյան հատվածում առկա երկաթյա ճաղավանդակների հատվածում և փաթեթների տեղադրումը շարունակել մինչև Գր.Լուսավորիչ 7 հասցեն։ Էդգար Հակոբյանը նշել է, որ այդ պահին իր մոտ եղել է թվով 20 փաթեթներ։ Այնուհետև հերթականությամբ մատնացույց արել այն վայրերը, որտեղ տեղադրել է դրանք։ Առաջին փաթեթը մատնացույց է արել նշված երկաթյա ճաղավանդակի հետնամասում, երկրորդը՝ մոտ 10մ հեռավորության վրա սկսվող մետաղական թիթեղի հետնամասում, երրորդը՝ դրանից մոտ 15մ հեռավորության վրա առկա նույն մետաղական թիթեղի ետնամասից, չորրորդը՝ դրանից մոտ 30մ հեռավորության վրա առկա, գետնից մոտ 0,5մ բարձրության վրա գտնվող երկաթյա շինության անցքի միջից, հինգերորդ փաթեթը, դրանից մոտ 5մ հեռավորության վրա գտնվող շենքի նկուղային հարկի օդորակիչի վերին հատվածում գտնվող երկաթի վրա, վեցերորդ փաթեթը՝ նույն շենքի նկուղային հարկի պատուհանից դեպի վերև մետաղյա ծածկոցի ներսից, յոթերորդ փաթեթը՝ կրկին նույն շենքի նկուղային հարկի ջրահեռացման խողովակի միջից, ութերորդ փաթեթը գետնանցումի հատակին առկա երկաթի տակից, իններորդ փաթեթը՝ շենքի ջրահեռացման խողովակի ետնամասից, տասներորդ փաթեթը՝ նույն ջրահեռացման խողովակի ներքևում՝ ներսի հատվածից, և 11-րդ, վերջին փաթեթը հայտարարել է, որ «Կրկեսի» մոտակայքում է Գր.Լուսավորիչ 7 հասցեում գտնվող «Արարատ» հյուրանոցից դեպի ներքև՝ մոտ 7մ հեռավորության վրա առկա էլեկտրասյան ներքևի բաց հատվածի ներսից։ Էդգար Հակոբյանը հայտարարել է, որ նշված 11-րդ փաթեթը տեղադրելուց հետո քայլել է դեպի ներքև ու այդ պահին մոտեցել են ոստիկանության ծառայողները և ձերբակալել իրեն։ Հայտնաբերված թվով 11 հատ փաթեթները դեպքի վայրից վերցվել, փաթեթավորվել և կնիքվել են:
2024 թվականի նոյեմբերի 23-ին ձերբակալված Էդգար Հակոբյանի մասնակցությամբ դեպքի վայր հանդիսացող Երևան քաղաքի Վ.Համբարձումյան 97-րդ շենքի 3-րդ շքամուտքի զննության արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Էդգար Հակոբյանը զննության ընթացքում հայտարարել է, որ 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ ժամը 16։00-ից մինչև 17։00-ն ընկած ժամանակահատվածում, մուտք է գործել նշված շենքի շքամուտք, այնուհետև մոտեցել վերելակին և բարձրացել 9-րդ հարկ, որից հետո վերելակի ներսի հատվածից, վերելակի ներսից, մուտքի դռների վերին հատվածում առկա մետաղական կոնստրուկցիայի վրայից վերցրել է 1 փաթեթ, որում առկա է եղել 20 հատ փոքր չափերի կպչուն ժապավենով առանձին փաթեթներ։
Մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի մասնակցությամբ իր ցուցմունքով հայտնած «LagooMan» տելեգրամյան ալիքի լուսանկարի զննության արձանագրությունը, որի համաձայն՝ «LagooMan» տելեգրամյան ալիքի անձնական էջում առկա է ակնոցներով երիտասարդի լուսանկար, ներքևի հատվածում առկա է «@Lagoomania» գրառումը։ Զննության մասնակից Էդգար Հակոբյանը հայտարարել է, որ թմրամիջոցների իրացումը և դրա վերաբերյալ պայմանավորվածությունները ձեռք է բերել նշված ալիքին հաղորդագրություններ գրելու միջոցով, բացի այդ, հայտարարել է, որ «@Lagoomania» գրառումը դա «LagooMan» տելեգրամյան ալիքի հղումն է։
Մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի «864136078570048» գործարանային համարով բջջային հեռախոսում տեսաձայնագրառման եղանակով թվային խուզարկություն իրականացնելու մասին կազմված արձանագրությունը, որի համաձայն՝ «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով սկզբում մուտք է կատարվել նշված հավելված, այնուհետև բացվել հավելվածի «All Cahts» բաժինը, որով պարզվել է, որ առկա են նամակագրություններ «LagooMan» տելեգրամյան ալիքի հետ։ Էդգար Հակոբյանի տելեգրամյան ալիքի անձնական տվյալներ ուսումնասիրության ընթացքում պարզվել է, որ վերջինիս տելեգրամը բացված է +37494-31-34-62 հեռախոսահամարով, իսկ նրա օգտանունն է «@AnKoP001»: Նամակագրությունների բաժնում բացվել է «LagooMan»-ի հետ ունեցած հաղորդագրությունները և պարզվել, որ նամակագրությունը սկսված է նոյեմբերի 03-ից և այն տևել է մինչև նոյեմբերի 22-ը։ Նամակագրության նախնական ուսումնասիրությամբ պարզվել է, որ Էդգար Հակոբյանը «LagooMan» տելեգրամյան ալիքի հետ տևական ժամանակ ներգրավված է եղել ապօրինի թմրաշրջանառության մեջ և գումարի դիմաց Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջաններում, փողոցներում, բակերում տեղադրված հասարակական նշանակության և օգտագործման համար նախատեսված առարկաների թաքստոց վայրերում տեղադրել է թմրամիջոցներ, որոնց դիմաց իր էլեկտրոնային «Դաշվոլեթ» դրամապանակին ստացել գումարներ, մասնավորապես՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին, Էդգար Հակոբյանի և «LagooMan» տելեգրամյան էջի նամակագրությունների ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ նշված օրվա հաղորդագրությունները նույնպես պարունակում են թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության, մասնավորապես՝ նշված տելեգրամյան ալիքի միջոցով թմրամիջոցների հերթական խմբաքանակի ձեռքբերման և իրացման վերաբերյալ տեղեկություններ, որպիսի փաստերն անմիջականորեն առնչվել են Էդգար Հակոբյանի կողմից կոնկրետ այդ օրը, Երևան քաղաքի Մաշտոցի 2/3 հասցեից մինչև Գր.Լուսավորիչ 7 հասցեն ընկած հատվածում թմրամիջոցների փաթեթները թաքստոց վայրերում տեղադրելու, այնուհետև Գր.Լուսավորիչ 7 հասցեում ձերբակալվելու հանգամանքի հետ։ Նշված նամակագրության ընթացքում «LagooMan» տելեգրամյան ալիքի կողմից Էդգար Հակոբյանին տրամադրված թմրամիջոցների հերթական խմբաքանակի գտնվելու վայրի վերաբերյալ լուսանկարում առկա տվյալներից պարզվել է, որ այն տեղադրված է եղել Վ.Համբարձումյան 97 շենքի 3-րդ շքամուտքի 9-րդ հարկի վերելակի մուտքի դռների վերևի մետաղական կոնստրուկցիայի վրա: Վերը նշված լուսանկարի ներքևի հատվածում առկա է եղել («Harg 9 Mutk 3 Master 6/3/12, V.Ambarcumyan 97»), իսկ վերևի հատվածում՝ տեղակայման («WGS84 +35M 40.19871, 44.50349») կոորդինատների վերաբերյալ տվյալները։ Բացի այդ, բջջային հեռախոսում, թվային խուզարկություն իրականացնելու ընթացքում, բացվել է «Галерея» լուսանկարների բաժինը, որտեղ հայտնաբերվել է, որ նոյեմբերի 22-ին կատարվել են դրսում տեղակայված տարբեր առարկաների թաքստոց վայրերի լուսանկարներ և դրանց տեղակայումների վերաբերյալ «Յանդեքս» հավելվածով կատարված ինքնանկարներ, որոնց բովանդակությունն են կազմել թմրամիջոցների թաքստոց վայրերի լուսանկարահանման և կոնկրետ ամեն մի վայրի տեղակայման վերաբերյալ տեղեկատվություն և կոորդինատներ։
Մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի բանկային գաղտնիք կազմող տվյալները առգրավելու մասին կազմված արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Երևան քաղաքի Վարդանանց 13 հասցեում գտնվող «ԱյԴի Բանկ» ՓԲ ընկերության գլխամասային գրասենյակում, մասնակցությամբ բանկի աշխատակից Օֆելյա Գագիկի Ղազարյանի առգրավվել է Էդգար Հակոբյանի բանկային քարտի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ն ընկած ժամանակահատվածի գործարքների ամբողջ պատմությունը 13 թերթ։
Մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի բջջային 094-31-34-62 հեռախոսահամարի վերծանումները պարունակող «Վիվա Արմենիա» ՓԲ ընկերությունից ստացված լազերային սկավառակի զննության արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Էդգար Հակոբյանի 094-31-34-62 հեռախոսահամարին 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին՝ ժամը 18։31։34-ին, գրանցվել է առանց խոսակցության տևողության մուտքային հեռախոսազանգ, որը սպասարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանում՝ Սայաթ-Նովա 1Ա հասցեի ալեհավաք կայանի կողմից։
«ԱյԴի Բանկ» ՓԲ ընկերությունից առգրավված մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին պատկանող, բանկային գաղտնիք կազմող, նույն բանկի բանկային քարտի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ձևավորված թիվ (N5-2024-39023946) հաշվի քաղվածքում առկա տվյալների՝ փաստաթղթի զննության արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության արդյունքում պարզվել է, որ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի վերաբերյալ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին 09։38 ձևավորվել է թիվ (N5-2024-39023946) հաշվի քաղվածքը, հաշվետու ժամանակաշրջան՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ից 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ը (53 օր)։ Հաշվի համարն է՝ (11818006839700, հաշվի արժույթ՝ AMD, քարտի համար MasterCard 5501********6260: Գործարքների ամփոփ տեղեկատվությունում այնպիսի տվյալներ, ինչպիսիք են՝ սկզբնական մնացորդ 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ի դրությամբ 126.50, Մուտքեր (ընդհանուր) 527.080.80, Ելքեր (ընդհանուր -527.207.30, որից 1,092.00 միջնորդավճար, վերջնական մնացորդ 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ի դրությամբ 0.00։ Գործարքների/Գործառնությունների մանրամասն տեղեկատվություն աղյուսակի զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին Դաշյան Սամվել Շամիրի 11800790437801 հաշվեհամարից 41.900 ՀՀ դրամ փոխանցում է կատարվել Էդգար Հակոբյանի 5501********6260 բանկային քարտին, 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Կարեն Կարենի Սարջանյանի 11800785194201 հաշվեհամարից 28.600 ՀՀ դրամ կրկին փոխանցվել է Էդգար Հակոբյանի 5501********6260 բանկային քարտին։
Մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի բջջային հեռախոսը թվային խուզարկության ենթարկելու ընթացքում հայտնաբերված նկարներում առկա աշխարհագրական կոորդինատների վերաբերյալ «Yandex» քարտեզի միջոցով կատարված զննության արձանագրությունը, որի համաձայն դրանք իրենց կոորդինատների տվյալներով ամբողջությամբ համապատասխանել են նոյեմբերի 22-ին կատարված, Երևան քաղաքի Մաշտոցի 2-ից մինչև Գրիգոր Լուսավորիչ 7 հասցեում գտնվող տարբեր առարկաների թաքստոց վայրերի լուսանկարների և դրանց տեղակայումների վերաբերյալ «Յանդեքս» հավելվածով կատարված ինքնանկարների տվյալներին և բովանդակությանը։
«ԱյԴի Բանկ» ՓԲ ընկերությունից առգրավված, մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին պատկանող բանկային գաղտնիք կազմող նույն բանկի բանկային քարտի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ձևավորված թիվ (N5-2024-39023946) հաշվի քաղվածքում առկա տվյալների լրացուցիչ և վկա Վահե Վրեժի Մանուկյանի ցուցմունքին կից ներկայացված փաստաթղթերի զննության արձանագրությունը, որի համաձայն` մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի վերաբերյալ բանկային գաղտնիք կազմող փաստաթղթերում արտացոլված Գործարքների/Գործառնությունների մանրամասն տեղեկատվություն աղյուսակում առկա է 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին Դաշյան Սամվել Շամիրի 11800790437801 հաշվեհամարից 41.900 ՀՀ դրամ փոխանցում կատարելու գործարք, որը փոխանցվել է Էդգար Հակոբյանի 5501********6260 բանկային քարտին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Կարեն Կարենի Սարջանյանի 11800785194201 հաշվեհամարից 28.600 ՀՀ դրամ կրկին փոխանցվել է Էդգար Հակոբյանի 5501********6260 բանկային քարտին։ Վկա Վահե Վրեժի Մանուկյանի ցուցմունքին կից ներկայացրած «ԱյԴի բանկ»-ի թվով երկու անդորրագրերից առաջինի զննությամբ պարզվել է, որ 28.600 ՀՀ դրամ ելքագրվել է 11800785194201 հաշվեհամարից և փոխանցվել ստացողի 11818006839700 հաշվեհամարին, ստացող դաշտում լատինատառ մեծատառերով գրված է եղել «EDGAR HAKOBYAN», փոխանցման նպատակ հատվածում «Փոխանցում 5501xxxxxxxx6260 քարտին», գործարքի համարը 241114334014800, իսկ գործարքի կատարման ամսաթիվը 14/11/2024 19։00։ Երկրորդ անդորրագրի զննությամբ պարզվել է, որ 41.900 ՀՀ դրամ գումարը ելքագրվել է 11800790437801 հաշվեհամարից և փոխանցվել ստացողի 11818006839700 հաշվեհամարին, ստացող դաշտում լատինատառ մեծատառերով կրկին գրված է «EDGAR HAKOBYAN», փոխանցման նպատակ հատվածում «Փոխանցում 5501xxxxxxxx6260 քարտին», գործարքի համարն է 241107394290800, իսկ գործարքի կատարման ամսաթիվը 07/11/2024 20։38։
Կատարված զննությամբ հիմնավորվում է հանցավոր ճանապարհով ստացված գումարների կոնվերտացման և Էդգար Հակոբյանի կողմից տնօրինման հանգամանքը:
Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 2126 Ք-24 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ փորձաքննությանը ներկայացվել է թվով 2 հատ՝ անգույն-թափանցիկ և մոխրագույն-անթափանց պոլիմերային փաթեթ, որոնց վրա մետաղական ամրակներով ֆիքսված են համապատասխանաբար 1 և 2 հատ սպիտակ գույնի թղթի հատվածներ՝ կնքված կապույտ գույնի կլոր կնիքի դրոշմներով և կապույտ ներկանյութով կատարված ստորագրություններով:
Փորձաքննության է ներկայացված «2» փաթեթ՝ կնիքված վիճակում, մասնավորապես՝ «ՀՀ ՆԳՆ ՈՍՏԻԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՔՈԳՎ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ԾՐԱՐՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» դրոշմով փաթեթում առկա թվով 8 հատ փաթեթում առկա ընդհանուր 5,44 գրամ, հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածները հանդիսանում են մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց։ «ՀՀ ՆԳՆ ՈՍՏԻԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՔՈԳՎ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՎԱՐՉՈՒԹՅԱՆ ԾՐԱՐՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» դրոշմով փաթեթում առկա 0,43 գրամ քաշով կանեփ և ծխախոտ տեսակի բույսերի մանրացված խառը զանգվածը հանդիսանում է տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ տեսակի թմրամիջոց։ «ՀՀ ՔՆՆՉԱԿԱՆ ԿՈՄԻՏԵ» դրոշմներով փաթեթում առկա թվով 11 հատ փաթեթում առկա ընդհանուր 7,11 գրամ հաստատուն չոր քաշով բուսական զանգվածները հանդիսանում են մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցներ։
Իրեղեն ապացույց հանդիսացող՝ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «864136078570048» գործարանային համարով բջջային հեռախոսը, որի համաձայն՝ թվային խուզարկության ենթարկելու արդյունքում ձեռք են բերվել քրեական՝ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքը հիմնավորող մի շարք տվյալներ։ Մասնավորապես՝ նշված տվյալների հայտնաբերմամբ պարզվել է, որ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը 2024 թվականի նոյեմբերի 03-ից սկսած մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ն ընկած ժամանակահատվածը ակտիվ կերպով նամակագրություններ է վարել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվող «Լագու Ման» տելեգրամյան խանութ-հարթակի օգտատիրոջ հետ և կատարելով այդ օգտատիրոջ հանձնարարությունները, պարբերաբար, Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջանների թաքստոց վայրերից վերցրել է թմրամիջոցներ պարունակող փաթեթների խմբաքանակներ, որոնք էլ իր հերթին տեղադրելով՝ ապօրինի խմբի կազմում իրացրել է Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջանների տարբեր թաքստոց վայրերում, այնուհետև դրանք իրենց աշխարհագրական տեղակայումներով հանդերձ լուսանկարահանել և ուղարկել է նույն օգտատիրոջը, ինչի դիմաց պարբերաբար ստացել է վարձատրություն։
Իրեղեն ապացույց հանդիսացող Էդգար Թելմանի Հակոբյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված թվով 8 և դեպքի վայրի զննությամբ վերջինիս կողմից մատնանշված թաքստոց վայրերից վերցված կպչուն ժապավենով փաթեթավորված և թմրամիջոց պարունակող փաթեթները, որի համաձայն՝ առկա ընդհանուր խոշոր չափերի՝ 12,55 գրամ հաստատուն չոր քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցները, ինչպես նաև 0,43 գրամ քաշով կանեփ և ծխախոտ տեսակի բույսերի մանրացված տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ տեսակի թմրամիջոցները ճանաչվել են իրեղեն ապացույց։
Արտավարութային փաստաթուղթ հանդիսացող ապացույց ճանաչված «Վիվա Արմենիա» ՓԲ ընկերությունից ստացված վերծանումները պարունակող լազերային սկավառակը, որի համաձայն՝ Էդգար Հակոբյանի 094-31-34-62 հեռախոսահամարին 22.11.2024թ.՝ ժամը 18։31։34-ին սպասարկվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանում՝ Սայաթ-Նովա 1Ա հասցեում տեղակայված ալեհավաք կայանի կողմից։
Արտավարութային փաստաթուղթ հանդիսացող ապացույց ճանաչված մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին պատկանող բանկային գաղտնիք կազմող նույն բանկի բանկային քարտի 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ձևավորված թիվ (N5-2024-39023946) հաշվի քաղվածքը պարունակող փաստաթղթերը, որի համաձայն՝ Գործարքների/Գործառնությունների մանրամասն տեղեկատվություն աղյուսակում առկա է 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին Դաշյան Սամվել Շամիրի 11800790437801 հաշվեհամարից 41.900 ՀՀ դրամ փոխանցում կատարելու գործարք, Էդգար Հակոբյանի 5501********6260 բանկային քարտին։ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Կարեն Կարենի Սարջանյանի 11800785194201 հաշվեհամարից 28.600 ՀՀ դրամ կրկին փոխանցվել է Էդգար Հակոբյանի 5501********6260 բանկային քարտին։
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված վկա Վահե Վրեժի Մանուկյանի ցուցմունքին կից ներկայացված «Այդի Բանկի»-ի անդորրագրերը, որի համաձայն՝ «ԱյԴի բանկ»-ի թվով երկու անդորրագրերից առաջինի զննությամբ պարզվել է, որ 28.600 ՀՀ դրամ ելքագրվել է 11800785194201 հաշվեհամարից և փոխանցվել ստացողի 11818006839700 հաշվեհամարին, ստացող դաշտում լատինատառ մեծատառերով գրված է եղել «EDGAR HAKOBYAN», փոխանցման նպատակ հատվածում «Փոխանցում 5501xxxxxxxx6260 քարտին», գործարքի համարը 241114334014800, իսկ գործարքի կատարման ամսաթիվը 14/11/2024 19։00։ Երկրորդ անդորրագրի զննությամբ պարզվել է, որ 41.900 ՀՀ դրամ գումարը ելքագրվել է 11800790437801 հաշվեհամարից և փոխանցվել ստացողի 11818006839700 հաշվեհամարին, ստացող դաշտում լատինատառ մեծատառերով կրկին գրված է «EDGAR HAKOBYAN», փոխանցման նպատակ հատվածում «Փոխանցում 5501xxxxxxxx6260 քարտին», գործարքի համարն է 241107394290800, իսկ գործարքի կատարման ամսաթիվը 07/11/2024 20։38։
Լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև․
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին` ժամը 20:05-ին, ապօրինի թմրամիջոց պահելու, օգտագործելու, իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔՎ ԿՀԴՊԲԻ աշխատակիցների կողմից Էդգար Թելմանի Հակոբյանին ձերբակալելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ վերջինս նույն օրը՝ ժամը 20։05-ին ձերբակալվել է։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 23-ի Ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը նախկինում դատապարտված չի եղել։
2024 թվականի նոյեմբերի 23-ի՝ դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը (Երևան քաղաքի Մաշտոցի 2/3 հասցեից մինչ Երևան քաղաքի Գր.Լուսավորիչ փողոցի 7 հասցեն ընկած հատված), որի համաձայն՝ զննության մասնակից Էդգար Հակոբյանը հայտարարել է, որ նշված հասցեից սկսել է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցների փաթեթներ տեղադրել, նույն հասցեի հետիոտնային ճանապարհահատվածի աջակողմյան հատվածում առկա երկաթյա ճաղավանդակների հատվածում և փաթեթների տեղադրումը շարունակել մինչև Գր.Լուսավորիչ 7 հասցեն։
Դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշումը, որի համաձայն՝ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով:
Դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 21-ի որոշումը, որի համաձայն՝ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով:
Էդգար Թելմանի Հակոբյանին տրված բնութագիրը, որի համաձայն՝ վերջինս բնութագրվում է դրական։
ՀՀ ՊՆ հանրապետական զինվորական կոմիսարիատի Շիրակի մարզի զինվորական կոմիսարիատի կողմից տրված գրությունը, որի համաձայն՝ վերջինս ծառայել է ՀՀ ԶՈւ-ում 2020 թվականի օգոստոսի 21-ից մինչև 2021 թվականի դեկտեմբերի 3-ը՝ ՀՀ ՊՆ թիվ 75937 և թիվ 25836 զորամասերի կազմում և իրականացրել է մարտական հերթապահություն։
ՀՀ ԱՆ դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի թիվ 143/հձ փորձագետի հանձնաժողովային եզրակացությունը, որի «Հետևությունների» բաժնի համաձայն՝ 1. Ըստ ներկայիս հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության շրջանակներում կատարված հետազոտությունների տվյալների Է.Հակոբյանը տառապել և տառապում է «Ռիթմավարի միգրացիա: Սինուսային հաճախասրտության 25 էպիզոդներ Սինուսային հազվասրտության 17 էպիզոդներ։ Միայնակ էքստրասիստոլաներ (202 հատ): Աորտալ հետհոսք 0-1 աստիճան, միտրալ հետհոսք 1-ին աստիճան» ախտաբանությամբ, որոնց առաջացման վաղեմությունները ներկայումս որոշել հնարավոր չէ բժշկական չափանիշների բացակայության պատճառով։
2. 2020 թվականի ամառային զորակոչի ընթացքում Է.Հակոբյանը տառապել է վերը նշված ախտաբանությամբ, սակայն կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի կողմից չեն ախտորոշվել և ախտորոշումները չեն համապատասխանում ներկայիս կատարված հետազոտության արդյունքներին:
3. Նախկինում կատարված հետազոտությունները՝ բացառությամբ ԿԿԶՀ-ում կատարված հետազոտությունների, բավարար չեն եղել ախտորոշելու Է.Հակոբյանի մոտ առկա հիվանդությունները և ճշգրիտ գնահատական տալ առողջական իրական վիճակին:
4. ԷՍԳ և Հոլտեր հետազոտությունների արդյունքում Է.Հակոբյանի մոտ հայտնաբերված «Սինուսային բրադիառիթմիա» ախտորոշումը հիմք կարող էր հանդիսանալ նրան ուղարկելու ԷԽՈԷԳ հետազոտության, որով ավելի հիմնավոր կլիներ և կհայտնաբերվեր իրական ախտաբանությունը։
5. Կատարված ԷՍԳ և Հոլտեր հետազոտություններով Է.Հակոբյանի մոտ առկա «Սրտի բնածին արատ: Երկփեղկ աորտալ փական, աորտալ հետհոսք առաջին աստիճանի» ախտորոշումը չէր հայտնաբերվի, այն հնարավոր էր հայտնաբերել էխոսրտագրությամբ։
ՀՀ ԱՆ «Քրեակատարողական բժշկության կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի «Արմավիր» ստորաբաժանման կողմից Էդգար Հակոբյանի ամբուլատոր բժշկական քարտում առկա բժշկական փաստաթղթերը, որի համաձայն՝ վերջինիս մոտ ախտորոշվել է Միտրալ փականի հետհոսք 0-1 -1 աստիճան։ Եռփեղկ փականի հետհոսք 0-1 աստիճան։ Աորտալ հետհոսք 1 աստիճան։ Աորտալ փականը ֆունկցիոնալ երկփեղկ է։
4․ Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատած փաստական հանգամանքները․
Հետազոտելով սույն դատավճռի 3-րդ կետում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին: (...)
Սույն վարույթի շրջանակներում Դատարանը, մինչ վարույթով ձեռք բերված ապացույցներին վերջնական գնահատական տալը, նպատակահարմար է համարում անդրադարձ կատարել պաշտպանության կողմից վիճարկման առարկա հանդիսացող հարցի քննարկմանը, մասնավորապես՝ պաշտպանության կողմը հիմնական դատալսումների ժամանակ միջնորդել էր անթույլատրելի ճանաչել դեպքի վայրի զննության մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 23-ի արձանագրությունը՝ այն հիմնավորմամբ, որ թեև դեպքի վայրի զննությունը բովանդակային առումով տեսաձայնագրվել էր, սակայն հայտնաբերված մանր փաթեթները մեկ ամբողջական փաթեթում ներառելուց հետո դրա վերջնական կնիքման պահը չի արձանագրվել տեսաձայնագրությամբ։
Նման պայմաններում՝ Դատարանը պետք է պատասխանի այն հարցին, թե արդյո՞ք, ինքնին, փաթեթի կնիքման հանգամանքը տեսաձայնագրությամբ չամրագրելը հանդիսանում է ապացուցողական գործողության ընթացակարգային այնպիսի խախտում, որն իր բնույթով էական է։ (...)
Վերը նշվածի ներքո՝ Դատարանը, անդրադառնալով պաշտպանության կողմի միջնորդությանը, հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը՝
- Զննության դատավարական կարգն ամրագրած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28-րդ գլխի կարգավորումների համակարգային վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ
Ա) քննչական գործողությունը տվյալ դեպքում դեպքի վայրի զննությունը կարող է իրականացվել բացառապես տեսաձայնագրման եղանակով, որը պետք է իրականացվի քննչական գործողությունը սկսելու պահից մինչև դրա ավարտը, առանց ընդհատման, բացառությամբ անկանխատեսելի տեխնիկական անսարքության կամ օբյեկտիվ անհնարինության այլ դեպքերի,
Բ) քննչական գործողության ընթացքն ու արդյունքներն ամփոփվում են արձանագրությամբ, որը ստորագրում է վարույթն իրականացնող քննիչի և տվյալ գործողության մասնակից այլ անձանց կողմից,
Գ) քննչական գործողության արձանագրությանը կարող են կցվել, ի թիվ այլնի, նաև լուսանկարներ, գործողության ընթացքում վերցված առարկաները, փաստաթղթերը կամ այլ նյութերը,
Դ) Զննության ընթացքում քննիչն ինքնուրույն կամ փորձագետի օգնությամբ վերցնում է հետքեր, առարկաներ, փաստաթղթեր, ինչպես նաև այլ օբյեկտներ, որոնք կարող են ունենալ ապացուցողական նշանակություն: Քննիչն ամեն դեպքում վերցնում է ՀՀ օրենսդրությամբ շրջանառությունից հանված կամ ապօրինի շրջանառության մեջ գտնվող օբյեկտները՝ անկախ տվյալ վարույթին դրանց առնչությունից:
Ե) Նախորդ երկու ենթակետերում նշված առարկաները (նյութերը) հանդիսանում են քննչական գործողության արձանագրության բաղկացուցիչ մասը և չեն կարող օգտագործվել առանց արձանագրության, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ դրանցում պարունակվող տվյալների ամբողջականությունը խախտված է (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 216-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):
- Նախորդ կետում նշված հանգամանքների հաշվառմամբ՝ հարկ է նկատել, որ դեպքի վերցված առարկաները, այդ թվում՝ ՀՀ-ում շրջանառությունն արգելվածները, փաթեթավորելու և կնիքելու պահանջ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված չէ, ավելի՝ նույն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սահմանում է զննությամբ հայտնաբերված առարկաների օգտագործման արգելք միայն դրանց ամբողջականության խախտման դեպքում։ Հատկանշական է, որ հայտնաբերված առարկաները փաթեթավորելու և ըստ անհրաժեշտության կնիքելու պահանջ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանում է առգրավման համար, մասնավորապես՝ 239-րդ հոդվածի 11-րդ մասը սահմանում է, որ «Առգրավված բոլոր օբյեկտները ներկայացվում են քննչական գործողության մասնակիցներին, մանրամասն նկարագրվում են արձանագրության մեջ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում` փաթեթավորվում և կնքվում քննիչի կնիքով»։
- 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ մանրամասն նկարագրվել են թվով 11 փաթեթները, դրանց տեղակայումները, ընդ որում՝ դատարանում հետազոտվել է նաև դեպքի վայրի զննության արձանագրության տեսաձայնագրությունը, որով ևս հավաստվում են նշված հանգամանքները (փաթեթների արտաքին տեսքը, գունավորումը (կարմիր, կապույտ, մոխրագույն և շագանակագույն), փակված լինելը), այդ թվում՝ փաթեթների հստակ տեղակայումները, որից հետո դրանք տեղավորվում են մեկ ընդհանուր մեկանգամյա օգտագործման փաթեթի մեջ՝ հայտարարելով, որ քննչական գործողությունն ավարտվել է։ Այսինքն՝ տեսախցիկի տեսաձայնագրման տիրույթից դուրս է մնացել փաթեթները կնիքնելու հանգամանքը, որի վերաբերյալ առկա է նշում արձանագրությամբ այն մասին, որ «մասնակցի կողմից մատնանշված վայրերից հայտնաբերված փաթեթները, որոնք թվով 11 հատ են փաթեթավորվել են մեկ փաթեթում, այնուհետև կնիքվել ՀՀ ՔԿ թիվ 388 կնիքով»։
- Նախորդ կետում նշված արձանագրությամբ փաստվել է, որ կատարվել է մեկ լուսանկարահանում, որում արտացոլված են թվով 11 փաթեթները։
- դատանյութագիտական և դատակենսաբանական փորձաքննության թիվ 2126 Ք-24 եզրակացության «Զննություն» բաժնում նշվել է, որ ՀՀ ՔԿ դրոշմով փաթեթից դուրս են բերվել թվով 11 փաթեթներ (կարմիր, կապույտ, մոխրագույն և շագանակագույն), որոնցում էլ առկա են փոքր մագնիսներ և մեկական «zip» փականով անգույն թափանցիկ փաթեթներ, որոնք նմանվում են կանեփ տեսակի բույսին։ Այսինքն՝ նշված եզրակացությամբ ևս հավաստվել է փաթեթների անխախտելիությունը։
- Մեծ փաթեթի կնիքման գործընթացը չտեսանկարահանելու վերաբերյալ նախաքննություն իրականացրած քննիչ Ռ.Սաֆարյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ. «(…) դեպքի վայրի զննության ընթացքը տեսանկարահանվել է տեսախցիկով և ապացուցողական գործողության ընթացքում հայտնաբերված փոքր փաթեթները լցվել են մեծ փաթեթի մեջ և փակվել, սակայն մեծ փաթեթը կնիքելու պահը տեսախցիկով չի ամրագրվել, քանի որ առկա է եղել տեսանկարահանող սարքի ծանրաբեռնվածությամբ պայմանավորված տեխնիկական խնդիր։
Հավելել է, որ տեսանկարահանող սարքն անջատելուց անմիջապես հետո կնքել է փաթեթը և ուղարկել փորձագիտական հիմնարկ։ (…)
Նշել է, որ փաթեթը կնքել է իր անձնական կնիքով փոքրիկ թղթի վրա արտատպված դրոշմերով, որն այնուհետև կարիչով ամրացրել է փաթեթի վրա և ուղարկել փորձագիտական հիմնարկ։ Հստակեցրել է, որ մինչև փաթեթը կնիքելը, այն փակվել է, և քանի որ այն (փաթեթը) մեկանգամյա օգտագործման է, ուստի եթե ինչ-որ մեկը ցանկանար բացել փաթեթը կամ հանել փոքրիկ փաթեթները, կատարել քանակական փոփոխություններ, ապա այդ հանգամանքն անպայման կարձանագրվեր փորձագետի համապատասխան եզրակացության մեջ՝ որպես փաթեթների ամբողջականության խախտման փաստ։ Մինչդեռ, սույն դեպքում նման բան չի արձանագրվել, ինչը նշանակում է, որ փաթեթները չեն ձևափոխվել, և ինչպես վերցվել ու լցվել են մեծ փաթեթի մեջ, նույն կերպ էլ ուղարկվել են փորձագիտական հիմնարկ։
Ուսումնասիրելով դատարանում հետազոտված փաթեթը՝ հայտնել է, որ գործարանային վիճակում գտնվող փաթեթը փակվում է վերևի հատվածից, որտեղ առկա է կարմիր ինքնակպչուն ժապավեն և եթե փակելուց հետո կրկին փորձ է կատարվում այն բացելու, ապա այն պատռվում է կամ մակերեսի վրա կարմիր ժապավենի արտատպված հատված է մնում, ինչն ակնհայտորեն ցույց է տալիս, որ փաթեթը բացվել է։ Այսինքն՝ մեկ անգամ փակելուց հետո հնարավոր չէ առանց փաթեթի ամբողջականության խախտման բացել այն։
(…)
Ի թիվս այլնի՝ հայտնել է, որ փաթեթը կնքվել է տեսանկարահանող սարքն անջատելուց անմիջապես հետո։
Պաշտպանության կողմի հարցերին ի պատասխան՝ հայտնել է, որ․
- Քանի որ ապացուցողական գործողությունը երկար է տևել, ընթացքում նույնիսկ ընդհատվել է, ինքը տեսանկարահանող սարքի վրա տեսնելով մարտկոցի նշանը և հասկանալով, որ այն կարող է անջատվել, ուստի անջատել է սարքը՝ մարտկոցը հնարավորինս խնայողաբար օգտագործելու համար, քանի որ այդ օրը եղել նաև հերթապահ։
(…)
- Մարտկոցի անբավարարվածությունը՝ «մարտկոցի լիցքի ցածր լինելը», նկատել է միայն այն ժամանակ, երբ Էդգար Հակոբյանը մատնանշել է վերջին փաթեթը։
- Դեպքի վայրի զննության ժամանակ հստակ տեսախցիկով ամրագրվել է, թե որտեղ գտնվում փաթեթները, մեկ առ մեկ, հերթականությամբ, արձանագրվել են արձանագրության մեջ և ֆիքսվել տեսանկարահանող սարքով, փաթեթավորվել և կնիքվել տեղում:
- Դեպքի վայրի զննության օրը եղել է հերթապահ և իր մոտ տեսախցիկը լիցքավորելու հնարավորություն չի եղել։ Այդ իսկ պատճառով, երբ նկատել է, որ մարտկոցը կարող է անջատվել, անջատել է և այդ մասը չի ֆիքսվել։ Հավելել է, որ փորձել է խնայողաբար օգտագործել տեսախցիկը, քանի որ տեսանկարահանող սարքն արդեն նախազգուշացրել էր, որ 5, 10 կամ 3 րոպեից հետո կարող է անջատվել։
- Սարքի լիցքաթափման մասին տեղեկացել է քննչական գործողության ավարտին, վերջին պահին, երբ տեսանկարահանող սարքն անջատելուց անմիջապես հետո փաթեթը ծալել է, որքանով հիշում է՝ այդ պահը երևում է տեսագրության մեջ, մասնավորապես՝ փաթեթը ծալելուց հետո հայտնել է, որ «քննչական գործողությունն այսքանով ավարտվեց», որից հետո իր մոտ եղած կնիքներով նույն ձև կնքել և ամրացրել է այն։
- Մարտկոցի լիցքաթափման մասին չի նշել ապացուցողական գործողության ընթացքում, քանի որ այդ ժամանակ տեսանկարահանող սարքը նման ազդանշան ցույց չի տվել։
- Տեսաձայնագրության մեջ նշել է, որ փաթեթն արձանագրվում և կնքվում է, բայց փաստացի այն տեսաձայնագրությամբ չի կնքվել։
- Ուսումնասիրելով դատարանում հետազոտված փաթեթը՝ հայտնել է, որ այն տրամադրել է Քննչական կոմիտեն և այդպիսի փաթեթներ ունի ոչ միայն իր աշխատասենյակում, այլև ավտոմեքենայում, որոնք կիրառում է ապացուցողական գործողությունների կատարման ժամանակ։ (…)»։
Նշված հանգամանքների հաշվառմամբ՝ Դատարանը փաստում է, որ, թեև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանվում է քննչական գործողությունը սկզբից մինչև ավարտը տեսաձայնագրելու պահանջ, այնուամենայնիվ, Դատարանը գտնում է, որ նման դեպքում փաթեթի կնիքման գործընթացը չտեսաձայնագրելը, չի կարող բովանդակազրկել քննարկվող ապացույցի ապացուցողական նշանակությունը և արժանահավատությունը, քանի որ փաթեթը կնիքելու տեսանկյունից ինքնին ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը չի կարող իրավաչափ համարվել հետևյալ պատճառաբանությամբ․
- հայտնաբերված փոքր փաթեթները մինչ մեծ փաթեթներում տեղավորելը մանրամասն նկարագրվել են, ինչպես նաև տեսաձայնագրմամբ ամրագրվել դրանց հայտնաբերման և վերցման պահը, որից հետո դրանք տեղավորվել են մեծ փաթեթում,
- հետազոտելով տվյալ փաթեթը՝ նախաքննություն իրականացնող քննիչը դատարանին հայտնել է, որ փաթեթը եղել է մեկանգամյա օգտագործման, այսինքն՝ այն փակելուց հետո ողջամտորեն բացառվել կրկին անվնաս բացելու հնարավորությունը,
- փորձագետի եզրակացությամբ ևս արձանագրվել փաթեթի անխախտելիությունը, ավելին՝ նույն եզրակացությամբ նկարագրված փաթեթների արտաքին տեսքի բնութագրիչները համընկնում են դեպքի վայրի նշյալ զննության ժամանակ վերցված փաթեթների բնութագրիչների հետ։ (...)
Նման պայմաններում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պաշտպանության կողմի՝ ապացույցը անթույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալ միջնորդությունն անհիմն է, իսկ ինքնին փաթեթի կնիքման պահը տեսաձայնագրությամբ չամրագրելը և տեսախցիկի լիցքաթափման հանգամանքը չարձանագրելը չի կարող համարվել քննչական գործողության ընթացակարգի այնպիսի խախտում, որն իր բնույթով կարող է հանգեցնել տվյալ ապացույցի անթույլատրելիությանը, քանի որ առկա չեն բավարար փաստական տվյալներ, որոնք ողջամիտ կասկած կհարուցեն հայտնաբերված փաթեթների փոխարինված լինելու վերաբերյալ։ Ավելին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ որպես վկա հարցաքննվելիս սույն վարույթով նախաքննությունն իրականացրած քննիչ Ռ.Սաֆարյանն ուսումնասիրելով դատարանում հետազոտված փաթեթը (որի մեջ լցված են եղել թվով 11 տարբեր գույքների փոքր փաթեթները) հայտնել է, որ այն տրամադրել է ՀՀ քննչական կոմիտեն և այդպիսի փաթեթներ ունի ոչ միայն իր աշխատասենյակում, այլև ավտոմեքենայում, որոնք կիրառում է ապացուցողական գործողությունների կատարման ժամանակ, հետևապես, եթե սույն դեպքում խնդրո առարկա ապացույցի թույլատրելիության կանխավարկածը հաղթահարվի կնիքման գործընթացը տեսաձայնագրությամբ չամրագրելով, ապա նույն տրամաբանությամբ կարող է կասկածի տակ դրվել փաթեթի փոփոխման հնարավորությամբ, քանի որ նախաքննության մարմնի տնօրինման ներքո գտնվում են սույն վարույթի փաթեթի նման փաթեթներ և կարող է առաջ քաշվել դրանց փոխարինման կասկածը, որպիսի հանգամանքն ողջամիտ չի կարող համարվել, մինչդեռ սույն դեպքում հայտնաբերված փաթեթները մեկ ընդհանուր փաթեթում տեղավորելուց հետո նույն օրն նախաքննության մարմնի փորձաքննություն նշանակելու որոշման հիման վրա ուղարկվել են ՀՀ ՔԿ «Փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ, որի հանգամանքը հավաստվում է ուղեկցական գրությամբ նշված կենտրոնի աշխատակցի ստանալու հանգամանքը հավաստող ստորագրությամբ։ Այսինքն՝ անգամ փաթեթները վերցնելուց հետո այն ուղարկվել է փորձաքննության կարճ ժամանակային խզմամբ, որպիսի հանգամանքը ևս վճռորոշ նշանակություն ունի քննարկվող հարցի համատեքստում։
Վերոգրյալի ներքո՝ սույն դատավճռի 3-րդ կետով նշված ապացույցներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանը գտնում է նաև, որ դրանք բովանդակային տեսանկյունից հակասություններ չեն պարունակում: Հաշվի առնելով դրանցից յուրաքանչյուրի աղբյուրի հատկանիշները, ձևավորման հանգամանքները, ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք նաև հավաստի են:
Այսպիսով՝ Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց համակողմանի, լրիվ և անաչառ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ ապացուցված է, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում հեռահաղորդակցության համար նախատեսված «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով նախնական համաձայնության գալով թմրանյութերի ապօրինի վաճառքով զբաղվող տելեգրամյան «LagooMan» առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջ հետ, պայմանավորվածություն է ձեռք բերել խմբի կազմում, մասնավորապես՝ վերջինիս կողմից իրացնելու նպատակով նախապես ապօրինի ձեռք բերված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներն այլ անձանց վաճառելու նպատակով Երևան քաղաքի տարբեր հատվածներում տեղադրելու հարցի շուրջ՝ յուրաքանչյուր փաթեթի դիմաց 2338.56 ՀՀ դրամին համարժեք 6 ԱՄՆ դոլար ստանալու պայմանով:
Համաձայնություն ձեռք բերելուց և իրենց միջև գործողությունների կատարումը դերաբաշխելուց հետո իր կողմից օգտագործվող «Տելեգրամ» հավելվածի «AnKoP001» անվամբ օգտահաշվի միջոցով կապի մեջ է գտնվել անհայտ անձին պատկանող և վերջինիս կողմից շահագործվող «Տելեգրամ» հավելվածի «LagooMan» անհատական էջի հետ և իր հանցավոր նպատակն իրականացնելու նպատակով 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջաններում գումարի դիմաց տեղադրել է թմրամիջոցի փաթեթներ:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Էդգար Հակոբյանը, անհայտ անձից ստանալով թմրանյութի վաճառքի ենթակա խմբաքանակը տեղադրելու վերաբերյալ հանձնարարություն, անհայտ անձի կողմից տեղադրված թաքստոց-վայրից՝ Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 97-րդ շենքի 3-րդ շքամուտքի վերելակի մոտակա հատվածից, գումարի դիմաց իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ընդհանուր խոշոր չափերի՝ 12.55 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի և 0.43 գրամ հաստատուն չոր քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի բուսական խառնուրդ պարունակող թմրամիջոց հանդիսացող պարունակությամբ ընդհանուր թվով 20 հատ կպչուն ժապավենով փաթեթներ, այնուհետև դրանցից թվով 11-ը՝ ընդհանուր 7,11 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց հանդիսացող բուսական զանգվածներ պարունակող փաթեթները նույն օրը թաքցրել է Երևան քաղաքի տարբեր հատվածներում գտնվող որպես թաքստոց-վայրեր հանդիսացող Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 2/3 հասցեից Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ 7 հասցե ընկած միջակայքում առկա տարածքներում, լուսանկարել է և դրանց տեղակայման աշխարհագրական կոորդինատները այդ լուսանկարների հետ միասին Էդգար Հակոբյանը իր կողմից շահագործվող «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով ուղարկել է անհայտ անձի կողմից շահագործվող տելեգրամյան «LagooMan» ալիքին՝ դրանով իսկ իր գործողություններով փոխլրացնելով անհայտ անձի կողմից խմբի կազմում շահադիտական դրդումներով խոշոր չափերի թմրանյութ շահադիտական դրդումներով ապօրինի իրացնելու գործողություններին:
Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր նպատակը, Էդգար Հակոբյանը նույն օրը նպատակադրվել է թաքցնել իրացման նպատակով իր մոտ ապօրինի պահվող թմրամիջոցի թվով 8 փաթեթները, սակայն այդ ընթացքում, Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ 7 հասցեի մոտակայքից Էդգար Հակոբյանը նույն օրը՝ ժամը 20:05-ին, ՀՀ ՆԳՆ ԿՀԴՊՎ բաժնի ծառայողների կողմից ձերբակալվել և տեղափոխվել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել են ընդհանուր՝ թվով 8 հատ կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված և ընդհանուր 5,44 գրամ՝ 0,44, 0,47, 0,46, 0,5, 0,89, 0,89, 0,91 և 0,88 գրամ հաստատուն չոր քաշերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցներ պարունակող փաթեթներ, թվով 1 հատ կանեփ տեսակի բույսի թմրալկալոիդ՝ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր պարունակող ապակյա խողովակ և ևս թվով 1 հատ 0,43 գրամ ընդհանուր հաստատուն չոր քաշով կանեփ և ծխախոտ բույսերի մանրացված խառը զանգված՝ տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթ:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց համակողմանի, լրիվ և անաչառ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ գտնում է, որ ապացուցված չէ, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ն ընկած ժամանակահատվածում խմբի կազմում շահադիտական դրդումներով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելով, ինքնությունը դեռևս չպարզված «LagooMan» անվամբ տելեգրամյան օգտատիրոջ կողմից ապօրինի թմրամիջոցների իրացման գործողությունների կատարմանն ուղղված հանձնարարությունները կատարելու և թմրամիջոցի ապօրինի իրացման դիմաց իր «dash» կրիպտոարժութային դրամապանակի հաշվեկշռին ստացել է կրիպտոարժույթ՝ գիտակցելով դրանք հանցավոր գործունեության արդյունքում ստանալու հանգամանքը՝ նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված կրիպտոարժույթների հանցավոր ծագումը և ծագման աղբյուրը թաքցնելու նպատակով Էդգար Հակոբյանը տելեգրամյան փոխարկման «kokochange» հարթակի միջոցով նշված կրիպտոարժույթի որոշակի քանակ փոխարկել է 70 500 ՀՀ դրամի, որից 41 900 ՀՀ դրամը ձեռք է բերել և տնօրինել 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին՝ իր անվամբ հաշվառված 11818006839700 հաշվեհամարի բանկային քարտին ստանալով, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ 28 600 ՀՀ դրամ գումարը՝ նույն հաշվեհամարին ստանալու եղանակով։
Դատարանի նշված հետևությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ սույն դատավճռի 3-րդ կետով նշված ապացույցներով չի հիմնավորվել, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը նպատակ է ունեցել ձեռքբերված գումարը կոնվերտացնելու միջոցով կատարել փողերի լվացում, մինչդեռ քննարկվող հանցակազմի էական է հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված գումարի՝ ծագման թաքցնելու (լվանալու) նպատակի և դիտավորության առկայությունը, որի մասին Դատարանն անդրադարձ կկատարի հաջորդ կետում։
Ընդ որում՝ Դատարանը կարևորում է նաև այն հանգամանքը, որ վկա Վահե Մանուկյանը ցուցմունքով հայտնել է, որ կրիպտոարժույթի փոխարկումը, ընդհանուր առմամբ, նման է տարադրամի փոխարկման գործընթացին (օրինակ՝ երբ անձը ԱՄՆ դոլարը ներկայացնելով փոխարկման կետ, ստանում է ՀՀ դրամ կամ հակառակը)։ Մինչդեռ, սույն վարույթի շրջանակներում ձեռք չեն բերվել փաստական տվյալներ առ այն, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, կրիպտոարժույթը փոխարկելով ՀՀ դրամի, նպատակ է ունեցել որևէ կերպ թաքցնելու նշված գումարների հանցավոր ծագումը կամ ծագման աղբյուրը։ Ավելին՝ մեղադրյալը հայտնել է, որ փոխարկումն իրականացրել է զուտ եկամուտ (դրամ) ունենալու նպատակով և հատկանշական է, որ փոխարկման արդյունքում ստացված գումարները փոխանցվել են հենց մեղադրյալի անվամբ բացված բանկային հաշվեհամարի բանկային քարտին։
5.Պատճառաբանական մաս. (...)
Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով Դատարանի կողմից սույն դատավճռի 4-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է, որ՝ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ քննությամբ ինքնությունը չպարզված և «Տելեգրամ» հավելվածում «LagooMan» անվամբ առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջից ապօրինի ձեռք է բերել «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի ընդհանուր խոշոր չափերի խմբաքանակ, որոնք շահադիտական դրդումներով իրացման նպատակով տեղադրել է թաքստոց վայրերում, իսկ մի մասը հետագայում իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր մոտ:
Հետևաբար՝ ապացուցված է մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված վերը նշված հանցանքում, որն էլ համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված արարքին, ապա այս համատեքստում՝ Դատարանը հարկ է համարում նախ անդրադառնալ քննարկվող հանցակազմի հատկանիշների համակարգային վերլուծությանը։ (...)
Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն քրեական գործով ձեռքբերված ապացույցներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանցով չի հիմնավորվում, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը նպատակ է ունեցել ձեռքբերված գումարը փոխակերպելու միջոցով կատարել փողերի լվացում, մինչդեռ քննարկվող հանցակազմի համակարգային վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ դրա կարևոր հատկանիշն է հանդիսանում գումարի՝ հանցավոր ճանապարհով ձեռքբերված լինելու հանգամանքը թաքցնելու (լվանալու) նպատակի և այդ ուղղությամբ անձի ունեցած դիտավորության հաստատումը։
Ընդ որում` անձի արարքում փողերի լվացման հանցակազմի հատկանիշների առկայության տեսանկյունից առանցքային նշանակություն ունեն վարույթով ձեռք բերված փաստական տվյալների վերլուծությունն ու գնահատումը, մասնավորապես՝ սույն վարույթով վկա Վահե Մանուկյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ կրիպտոարժույթի փոխարկումը, ընդհանուր առմամբ, նման է տարադրամի փոխարկման գործընթացին (օրինակ՝ երբ անձը ԱՄՆ դոլարը ներկայացնելով փոխարկման կետ փոխարկում է դրամի, կամ հակառակը)։
Մինչդեռ, սույն վարույթի շրջանակներում ձեռք չեն բերվել փաստական տվյալներ առ այն, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, կրիպտոարժույթը փոխարկելով ՀՀ դրամի, նպատակ է ունեցել որևէ այլ կերպ թաքցնելու նշված գումարների հանցավոր ծագումը։
Դատարանը սույն հանգամանքի հիմնավորման տեսանկյունից էական է համարում նաև մեղադրյալի ցուցմունքն այն մասին փոխարկված գումարը եղել է թմրամիջոցների իրացման դիմաց վարձատրություն ստանալը, որն էլ, ըստ վարույթով ձեռքբերված տվյալների ստացվել է։ Ավելին՝ Դատարանը նաև ուշագրավ է համարում այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի կողմից փողերի լվացման դիտավորության բացակայության մասին վկայում է նաև այն հանգամանքը, որ կիրպտոարժույթի փոխարկման արդյունքում ստացված գումարները ստացել են նրա բանկային քարտին փոխանցելու միջոցով։ Այսինքն՝ մեղադրյալի կողմից «որպես վարձատրություն» ստացված կրիպտոարժույթները փոխակերպվել են դրամով և փոխանցվել վերջինիս բանկային հաշվին բացված քարտին, որպիսի հանգամանքը հավաստվել է մեղադրյալի բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկությունների զննություններով։
Այլ կերպ, սույն դեպքում վերագրվող գործողությունների բնույթն ինքնին ի համեմատ այնպիսի դեպքերի, երբ փոխարկման ուղղված գործողությունները միտված լինելով գումարի շարժի շեղմանը, խեղաթյուրմանը դրսևորվում են որոշակի ծածուկ մեխանիզմով, օրինակ՝ երբ կրիպտոարժույթը փոխանցվում այլ անձի վերջինիս այն ուղարկում է փոխարկման և այդպիսով շղթայաբար իրականացնում այն դրամի վերածելու գործընթացը, կամ երբ գործընթացին ներգրավում են մի քանի անձինք և հաջորդաբար իրականացնում փողերի լվացում կամ, երբ հանցավոր ճանապարհով ստացված գումարը փոխակերպվելու արդյունքում գումարը փոխանցվում այլ անձի և այլն, վկայում է նման նպատակի և դիտավորության բացակայության մասին:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա չեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեն, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանն օրինական գործունեության շղարշի ներքո նպատակ է հետապնդել լեգիտիմացնել ստացված անօրինական եկամուտները, քողարկել և թաքցնել դրանց ծագման հանցավոր աղբյուրը կամ վերացնել դրանց հանցավոր հետքերը, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում չի կարող ապացուցված համարվել մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի դիտավորությունը և սուբյեկտիվ կողմի տեսանկյունից առանցքային հանդիսացող գույքի հանցավոր ծագումն ու ծագման աղբյուրը թաքցնելու նպատակը, հետևաբար՝ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված չեն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան։
II) Մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի քրեական պատասխանատվության հարցը.
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի մեղավորությունն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանն ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. (...)
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը, ինչպես նաև գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, քանի որ վերջինս դեպքի վայրի զննությամբ մատնացույց է արել այն վայրերը, որտեղ տեղադրել է թմրամիջոցների փաթեթները։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. (...)
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում՝ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ պատիժների տեսակները որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-րդ մասի 1-3-րդ կետերով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը բնակչության առողջության դեմ ուղղված դիտավորյալ ծանր հանցագործություն է, թմրամիջոցը եղել է «Մարիխուանա» տեսակի՝ խոշոր չափով։ Մեղադրյալի դերակատարությունը դրսևորվել է խոշոր չափերով թմրամիջոցներն իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, ապօրինի տելեգրամյան «LagooMan» ալիքի օգտատիրոջից ձեռք բերելով, պահելով իրացնելով,
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժը պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները (տե՛ս դատավճռի 3-րդ կետը), այդ թվում՝ տարիքը:
Դատարանը, հիմքում ունենալով վերը մեջբերված հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված միայն ազատազրկումը՝ գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար՝ Օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-3-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով։
Դատարանը, հիմքում ունենալով Օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կարգավորումները, գտնում է, որ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվարկել 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ից՝ նշանակված պատժից հաշվակցելով վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը։
Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ (...)
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս, հիմք է ընդունում թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, որը պայմանավորված է այն իրողությամբ, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը սպառնում է պետության անվտանգությանն ու կայունությանը, աղետալի վնասներ է հասցնում երկրի տնտեսությանը, ազգի գենոֆոնդին, թմրամիջոցների տարածումը անմիջական սպառնալիք է ներկայացնում ազգային անվտանգության համար: Այս համատեքստում մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (տե՛ս վերևում) պատշաճ գնահատման պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա անձը բնութագրող հանգամանքները (տե՛ս սույն դատավճռի վերևում), ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը (տե՛ս վերևում) և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը բավարար չեն հանգելու այնպիսի համոզման, որ պատժի նպատակների՝ պատժի ենթարկված անձին վերասոցիալականացնելու, սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց նրա կողմից պատիժը կրելու։
Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ կալանքին, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Անդրադառնալով ապացույցի տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված՝
- 12,55 գրամ հաստատուն չոր քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը, ինչպես նաև 0,43 գրամ քաշով կանեփ և ծխախոտ տեսակի բույսերի մանրացված տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ տեսակի թմրամիջոցները պետք է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնին՝ թիվ 08126025 քրեական վարույթով տնօրինելու նպատակով,
- Էդգար Թելմանի Հակոբյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «864136078570048» գործարանային համարով բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել վերջինիս,
- արտավարութային փաստաթղթերը պետք է պահել քրեական գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում։
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանը, հիմքում ունենալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, գտնում է, որ դրանք ենթակա չեն բռնագանձման Էդգար Թելմանի Հակոբյանից, քանի որ առկա չեն վերջինիս վճարունակ լինելու վերաբերյալ փաստական տվյալներ։ (…)»:

3. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
3.1. Մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, վկայակոչելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները և իրավական դիրքորոշումները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ՝ նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, դատավճռում քննության առարկա դարձնելով մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը, պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առակայությունը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, որոնց պատշաճ իրավական գնահատական տալու պայմաններում կարող էր քննարկվող հարցի համար էական նշանակություն ունենալ և հնարավորություն կընձեռներ քրեական գործին տալ ճիշտ լուծում։
Վերոնշյալի արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանն անհիմն և ոչ իրավաչափ պատճառաբանություններով հանգել է հետևության, որ անհնարին է նշանակված պատիժն առանց իրական կրելու հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված պատժի նպատակներին, ավելին՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհնարինության վերաբերյալ անհրաժեշտ և բավարար հիմնավորումներն իրենց արտացոլումը չեն գտել դատավճռում։
Ըստ բողոքաբերի՝ նման վարքագծով դատարանն իրավական տեսանկյունից արժեզրկել է իր կայացրած դատական ակտը՝ չպահպանելով դատական ակտին ներկայացվող պարտադիր պահանջները՝ հիմնավորված և պատճառաբանված լինելը։
Բողոքաբերը նշել է, որ դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, ինչը հանգեցրել է դատական սխալի՝ հանգեցնելով տվյալ գործի սխալ լուծմանը, որի հետևանքով առաջացել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքը, այն է՝ չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը պետք է կիրառվեր:
Դատարանի դատավճռի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ դատարանը, դատավճիռ կայացնելիս, չի դրսևորել օբյեկտիվ մոտեցում, այլ դրսևորելով կողմնակալ և կանխակալ վերաբերմունք՝ թեև ըստ էության անդրադարձել է գործում առկա փաստական տվյալներին, բայց, այնուամենայնիվ, դրանք պատշաճ համակարգային գնահատման և վերլուծության չի ենթարկել, որոնց պատշաճ իրավական գնահատականի արժանացնելու պայմաններում իր պաշտպանյալի իրավական վիճակն անհամեմատ կերպով կբարելավվեր և հնարավոր կլիներ ճիշտ կանխորոշել քրեական գործի ելքը և գործին տալ արդարացի լուծում, այդպիսով վերացնելով դրա վիճելիությունը` որոշելով կողմերի իրավական անվիճելի կարգավիճակը, պաշտպանության կողմի համար հնարավորություն ստեղծելով իրացնելու իր իրավունքներն ու պաշտպանել օրինական շահերը։
Դատարանն անարդարացի դատական ակտով պատշաճ քրեաիրավական գնահատականի չի արժանացրել գործի համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքներ, համակողմանի գնահատման չի ենթարկվել մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունն և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև կատարված հանցանքի վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, ինչի արդյունքում իր պաշտպանյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համարել է անթույլատրելի՝ չպահպանելով քրեական օրենսգրքով սահմանված պատժի նպատակները, այն է՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել հանցանք կատարած անձին, ինչպես նաև կանխել նոր հանցագործությունները։
Բողոքաբերը գտնում է, որ դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի խախտում, որն իր բնույթով էական է և ազդել է գործի ելքի վրա, ուստի դատավճիռն այդ հիմքով ենթակա է բեկանման։
Բողոքաբերը նշել է, որ Է.Հակոբյանի կողմից կատարված արարքը ծանր հանցագործություն է, բայց այնուամենայնիվ անհրաժեշտ է ուշադրության արժանացնել սույն գործով հաստատված հանգամանքները, որոնք էապես նվացենում են վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, և կարող են էական նշանակություն ունենալ, քանի որ քրեական իրավունքը համընդհանուր է, իսկ հանցանք կատարած անձը յուրաքանչյուր գործով անհատական: Այսպես, Է.Հակոբյանը թմրամիջոցների շրջանառությամբ տևական ժամանակ չի զբաղվել, բացի այդ, թեև անձնական խուզարկությամբ, դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերված փաթեթների ընդհանուր քաշը համապատասխանում է թմրամիջոցների խոշոր չափին, բայց այնուամենայնիվ այն մոտ է խոշոր չափի նվազագույն սահմանին:
Ըստ բողոքաբերի՝ վերը նշված հանգամանքները կարևոր են արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու համար, որոնք էապես նվազեցնում են այն, մինչդեռ դատարանը միայն սահմանափակվել է հանցանքի ծանրության աստիճանին, մեղքի ձևին գնահատական տալով, անտեսելով օբյեկտիվորեն առկա մի շարք կարևոր հանգամանքները:
Անդրադառնալով Է.Հակոբյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությանը, այն, որ ընդունել է մեղքը, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար, աջակցել է քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, դատված չէ, բնութագրվում է դրական, ԶՈւ-ում ծառայելու ընթացքում իրականացրել է մարտական հերթապահություն, վատառողջ է՝ առողջական խնդիրներով պայմանավորված վաղաժամ զորացրվել է ժամկետային զինվորական ծառայությունից, երիտասարդ է, բողոքաբերը գտնում է, որ վերոգրյալ հանգամանքների համակցությունն էապես նվազեցնում է ինչպես մեղադրյալ Է.Հակոբյանի կատարած արարքի, այնպես էլ նրա՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանը: Մասնավորապես՝ Է.Հակոբյանը սրտի հետ կապված ունի լուրջ առողջական խնդիրներ, իսկ բանտային պայմաններում պատիժ կրելը բացասաբար կանդրադառնա նրա առողջական վիճակի վրա, ինչը չի բացառում, որ հետագայում գոյություն ունեցող առողջական խնդիրները ավելի զարգանան:
Բողոքաբերը նշել է, որ իր պաշտպանյալի՝ Էդգար Հակոբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր չէ առանց իրական պատիժ կրելու, արդյունքն է միայն դատարանի սուբյեկտիվ վերաբերմունքի, ավելին՝ նման հետևության հանգել է գործում առկա, քննարկվող հարցի օբյեկտիվ լուծման համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքներին միայն ձևականորեն անդրադառնալու և օբյեկտիվ իրականությանը հակասող գնահատականներ տալու պայմաններում, որի հետևանքով արժանավույնս չի գնահատվել մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Ըստ բողոքաբերի՝ գործում առկա՝ Էդգար Հակոբյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն իրենց համակցության մեջ վերցրած էապես նվազեցնում են վերջինիս կողմից կատարված հանացագործության՝ հանրորեն վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Վերոշարադրյալ փաստերի հիման վրա գնահատելով մեղադրյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, բողոքաբերը գտնում է, որ դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել սույն գործի փաստական հանգամանքները, դատական ակտում չի պատճառաբանել, թե ինչ պատաճառաբանությամբ մեղադրյալ Է.Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները բավարար չափով չեն նվազեցնում կատարված հանցագործության և մեղադրյալի անձի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, ինպես նաև ինչպիսի հանգամանքներից ելնելով է հանգել այն հետևությանը, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց փաստացի պատիժ կրելու։
Ամփոփելով՝ բողոքաբերը նշել է, որ դատարանը սույն գործում առկա փաստական տվյալներին պատշաճ իրավական գնահատականի չի արժանացրել, դրա արդյունքում ստորադասվել է արդարադատության շահը՝ չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որը պետք է կիրառվեր:
3.2. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքով մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանը խնդրել է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 2-ի ԵԴ1/0789/01/25 դատավճիռը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը և մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված 4 (չորս) տարի ժամկետով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան:
3.3. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հրանտ Պողոսյանը, ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը և փաստական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումը, վկայակոչելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, որպես վերաքննիչ բողոքի հիմքեր և հիմնավորումներ՝ նշել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ փաստական հանգամանքների (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի մասով) մասին դատավճռում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում հետազոտված ապացույցներին, ուստի դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ և ենթակա է բեկանման ու փոփոխման (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի մասով):
Սույն քրեական գործով առկա փաստական տվյալները վերլուծելով քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված օրենսդրական կարգավորումների համատեքստում, անհրաժեշտ է փաստել, որ դատարանը քրեական գործով ստացված ապացույցները պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել, ինչի արդյունքում դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին:
Վերլուծելով դատարանի ձևակերպումները փողերի լվացման մասով՝ դրանք կարելի առանձնացնել հետևյալ կետերի․
1. Դատարանը չի գտնում, որ մեղադրյալը դիտավորությամբ կամ նպատակային կերպով փոխարկել է կրիպտոարժույթը՝ քողարկելու դրա հանցավոր ծագումը։
2. Դատարանը նշում է, որ փոխարկումը չի իրականացվել խճճված կամ ծածուկ մեխանիզմներով, ինչպես դա սովորաբար տեղի է ունենում փողերի լվացման դեպքում։
3. Մեղադրյալը՝ որպես վարձատրություն ստանալով կրիպտոարժույթ, չի ձեռնարկել քայլեր դրա ծագումը թաքցնելու կամ օրինականացնելու համար։
4. Մեղադրյալը օգտագործել է բանկային փոխանցումներ, ինչը վկայում է այն մասին, որ նա չի կիրառել փողերի լվացման սովորական մեթոդներ։
Անհրաժեշտ է անդրադառնալ 1-ին կետին, որտեղ դատարանը հանգել է սխալ եզրահանգման հետևյալ հիմնավորումներով․
1. Կրիպտոարժույթի փոխարկումը (որն իրականացվել է կրիպտոարժույթից դրամի փոխարկման մեխանիզմի միջոցով) կարող էր մաս կազմել հանցավոր ծագման գումարի թաքցնելուն։ Գործարքը, որը փոխակերպվել է դրամի, չի նշանակում, որ մեղադրյալը չի ունեցել օրինականացնելու մտադրություն։ Ավելին, կրիպտոարժույթի փոխանակման մեջ երբեմն օգտագործվում են հատուկ փոխանակման հարթակներ և հաշիվներ, որոնք կարող են լինել փողերի լվացման գործընթացի մաս։ Մասնավորապես՝ այդ մասին է նաև վկայում այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը իր կողմից այսպես կոչված կատարած հանձնարարության դիմաց իր վարձատրությունը կարող էր ստանալ ՀՀ դրամի տեսքով, սակայն այն ստացել է կրիպտոարժույթի տեսքով։ Դա վկայում է այն մասին, որ մեղադրյալը մտադրություն է ունեցել հանցավոր ծագում ունեցող գումարին տիրանալու՝ այն կոնվերտացնելով տելեգրամյան հարթակում գործող ինչ-որ անհայտ հարթակի միջոցով։
2. Կրիպտոարժույթների փոխարկումը ՀՀ դրամի՝ առանց ապացուցված որոշակի նպատակների կամ ֆինանսական գործունեության, ցույց է տալիս, որ անձը կարող է խուսափել ձևակերպումներից՝ փողերի լվացման նպատակով։ Հետևաբար, հենց թվային արժույթի փոխարկման գործընթացն ինքնին պետք է գնահատվի որպես մեղավորության հիմք, հատկապես, որ մեղադրյալին հայտնի են եղել դրանց հանցավոր ծագումը։
3. Բանկային համակարգը հաճախ օգտագործվում է փողերի լվացման համար՝ ապահովելով ֆինանսական գործարքների գաղտնիությունը։ Մեղադրյալը կարող էր պարզապես չմտածել իր գործողությունների հետևանքների մասին, բայց հաշվի առնելով, որ գումարը փոխարկվել է հանցավոր եկամուտի օգտագործմամբ, ուստի այդ միջոցները պետք է գնահատվեն որպես փողերի լվացման մաս։
4. Երբեմն փողերի լվացումը կարող է տեղի ունենալ առանց հատուկ, ծածուկ մեխանիզմների կիրառման՝ պարզապես օգտագործելով փոխարկման պլատֆորմներ։ Ընդ որում, նման գործարքները չեն բացառում լվացման նպատակների մասին մտածելու կամ դրանց իրականացման համար գործիքներ օգտագործելու հնարավորությունը։
Հետևաբար, նախաքննության և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարվում, որ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը՝ նրան մեղսագրվող ամբողջ կոմպոնենտներով և փաստական հանգամանքներով:
Բողոքաբերը գտնում է, որ գործի նյութերով հերքվում են Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված՝ Էդգար Հակոբյանին ներկայացված ՀՀ քերական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքն անհիմն լինելու մասին բոլոր փաստարկները և հաստատվում է նրա նկատմամբ առաջադրված մեղադրանքի օրինական, հիմնավորված ու պատճառաբանված լինելը, ուստի հավաքված ապացույցներն իրենց համակցությամբ բավարար են փաստելու, որ նա կատարել է իրեն վերագրվող հանցավոր արարքը, հետևաբար անհրաժեշտ է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը:
3.4. Ներկայացված վերաքննիչ բողոքով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հրանտ Պողոսյանը խնդրել է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 02-ին կայացված դատավճիռը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով Է.Հակոբյանին անմեղ ճանաչելու մասով) և մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին մեղսագրվող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար մեղավոր ճանաչել և կիրառել համապատասխան պատիժ:

4. Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
4.1. Վերաքննիչ բողոքների քննության ժամանակ մեղադրյալ Է.Հակոբյանի պաշտպան Ա.Հակոբյանը պնդել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և առարկել հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքն անհիմն է և ենթակա է մերժման, քանի որ ներկայացված մեղադրանքը քրեական գործում առկա ապացույցներով որևիցե կերպ չի հիմնավորվել:
4.2. Մեղադրյալ Է.Հակոբյանը միացել է պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքին:
4.3. 2025թ. դեկտեմբերի 08-ին ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ.Պողոսյանի գրությունն այն մասին, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում արտացոլված են առանց բացառության իր բոլոր պատկերացումները և դիրքորոշումները՝ կապված բողոքարկվող դատական ակտի հետ, որին լրացուցիչ հավելելու այլ բան չունի, ուստի պնդում է վերաքննիչ բողոքը և խնդրում է բավարարել այն: Միաժամանակ, հայտնել է, որ առարկում է պաշտպան Ա.Հակոբյանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ նշելով, որ այն հիմնավոր չէ, համաձայն չէ բողոքում մեջբերված հանգամանքների հետ և այն ենթակա է մերժման:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
5.1. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված են արդյո՞ք Էդգար Թելմանի Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
5.2. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք, երբ որոշվում են նրա քաղաքացիական իրավունքներն ու պարտականությունները կամ նրան ներկայացված ցանկացած քրեական մեղադրանքի առնչությամբ, ունի օրենքի հիման վրա ստեղծված անկախ ու անաչառ դատարանի կողմից ողջամիտ ժամկետում արդարացի և հրապարակային դատաքննության իրավունք (...):
2. Յուրաքանչյուր ոք, ով մեղադրվում է քրեական հանցագործության մեջ, համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ օրենքին համապատասխան: (...)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպետք է մեղավոր ճանաչվի որևէ գործողության կամ անգործության համար, որը կատարման պահին գործող ներպետական կամ միջազգային իրավունքի համաձայն, հանցագործություն չի համարվել: (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 63-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անկախ և անաչառ դատարանի կողմից իր գործի արդարացի, հրապարակային և ողջամիտ ժամկետում քննության իրավունք: (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացույցները հավաքվում են քրեական վարույթի ընթացքում՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով` օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
5.4. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ: «Ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք (ապացույցների բավարարության չափանիշների` վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանն ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումներն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար: Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն: Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով (մանրամասն տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-32-րդ կետերը):
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.3-32-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը քննարկվող որոշմամբ արձանագրել է, որ «[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998թ. հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի պայմաններում:
5.5. Ընդհանրացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
5.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքի փոխարկումը (կոնվերտացումը) կամ փոխանցումը (եթե հայտնի է, որ այդ գույքն ստացվել է հանցավոր գործունեության արդյունքում), որը նպատակ է ունեցել թաքցնել կամ խեղաթյուրել այդ գույքի հանցավոր ծագումը կամ օժանդակել որևէ անձի, որպեսզի նա խուսափի իր կատարած հանցանքի համար պատասխանատվությունից, կամ գույքի իրական բնույթը, ծագման աղբյուրը, գտնվելու վայրը, տնօրինման եղանակը, տեղաշարժը, տեղաբաշխումը, իրավունքները կամ պատկանելությունը թաքցնելը կամ խեղաթյուրելը (եթե հայտնի է, որ այդ գույքն ստացվել է հանցավոր գործունեության արդյունքում) կամ գույք ձեռք բերելը կամ տիրապետելը կամ պահելը կամ օգտագործելը կամ տնօրինելը (եթե այդ գույքի ստացման պահին հայտնի էր, որ այն ստացվել է հանցավոր գործունեության արդյունքում)`
պատժվում է ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով: (...)»:
Փողերի լվացման հանցակազմի մեկնաբանությանը Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արսեն Սարգսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ արձանագրելով՝ «(…) [ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածով նախատեսված] հանցագործությունը դասվում է տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, ուստի նշված քրեաիրավական արգելքի հիմնական նպատակն է հանցավոր ճանապարհով ստացված դրամական միջոցների կամ այլ գույքի չվերահսկվող շրջանառությունից պաշտպանել պետության տնտեսական համակարգը, ինչպես նաև պայքարել ոչ օրինաչափ եղանակով դրամական միջոցների (գույքի) ձեռքբերմանն ու դրանց օրինական (լեգալ) տեսք հաղորդելուն ուղղված հանցագործությունների դեմ:
Տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների, այդ թվում` հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացման տեսակային օբյեկտն է բնականոն տնտեսական գործունեության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունների համակցությունը: Քննարկվող հանցագործության անմիջական օբյեկտն է օրինական գույքային և դրամավարկային շրջանառության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները:
Քննարկվող հանցագործության լրացուցիչ օբյեկտները բազմատեսակ են: Այդպիսիք կարող են լինել հասարակական անվտանգության շահերը (եթե հանցավոր եկամուտների օրինականացումը կապված է կազմակերպված հանցավոր խմբավորումների գործունեության հետ), բնակչության առողջությունը (եթե հանցագործության առարկա են զենքը, թմրանյութերը և այլն), պետական ծառայության շահերի ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները (եթե առկա է պաշտոնեական դիրքի օգտագործում) և այլն:
Հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացում հանցագործության առարկա կարող են լինել դրամական միջոցները, արժեթղթերը, ցանկացած գույք կամ գույքային իրավունք, որը ձեռք է բերվել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ այլ երկրներում:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածն ուղղակիորեն սահմանում է գույքի ստացման եղանակը` հանցավոր ճանապարհով, այսինքն` քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման արդյունքում: Ընդ որում, հոդվածի 5-րդ մասը սպառիչ թվարկում է այն հանցագործությունները, որոնց կատարման արդյունքում ձեռք բերված գույքը կամ գույքային իրավունքը կարող է հանդիսանալ փողերի լվացման հանցակազմի առարկա:
Հետևաբար, արարքը կարող է որակվել որպես հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացում միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 5-րդ մասում թվարկված հանցագործություններից որևէ մեկի առկայության դեպքում: Ընդ որում, վերջինս պետք է ժամանակային առումով նախորդի հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացմանը, և դրա արդյունքում ձեռք բերված գույքը պետք է հանդիսանա նշված հանցակազմի առարկա: Նախորդող հանցագործության բացակայությունը բացառում է հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացման հանցակազմի գոյությունը, ուստի նմանատիպ գործերով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս դատարանը նախ պետք է հաստատված համարի նախորդող հանցագործության դեպքը, ինչպես նաև փողերի լվացման առարկա հանդիսացող գույքի` նախորդող հանցագործության արդյունքում ձեռք բերված լինելու հանգամանքը:
Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ տվյալ դեպքում պարտադիր չէ նախորդող հանցագործության վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի առկայությունը, ինչպես նաև պարտադիր չէ, որ հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացման մեջ մեղադրվող անձը որևէ առնչություն ունենա նախորդող հանցագործության հետ: Հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացման համար անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հարցը լուծելիս պետք է ապացուցվի, որ գույքը ստացվել է հանցավոր ճանապարհով և որ անձը գիտակցել ու նախատեսել է դրա՝ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված լինելը:
(…)
Քննարկվող հանցակազմն ունի բարդ և այլընտրանքային օբյեկտիվ կողմ: Արարքը որպես հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացում որակելու հիմքում ընկած է այն նախապայմանը, որ գույքի և գույքային իրավունքների հետ կապված գործողությունները կատարվում են` գիտակցելով դրանց` հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված լինելու հանգամանքը և հետապնդելով հատուկ նպատակ` թաքցնել կամ քողարկել գույքի (գույքային իրավունքի) հանցավոր ծագումը կամ օժանդակել հանցակցին խուսափելու իրավական հետևանքներից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից հետևում է, որ քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հետևյալ գործողություններով.
ա) հանցավոր ճանապարհով ստացված գույքի փոխարկում (կոնվերտացում) կամ փոխանցում (եթե հայտնի է, որ այդ գույքն ստացվել է հանցավոր գործունեության արդյունքում), որը նպատակ է ունեցել թաքցնել կամ խեղաթյուրել այդ գույքի հանցավոր ծագումը կամ օժանդակել որևէ անձի, որպեսզի նա խուսափի իր կատարած հանցանքի համար պատասխանատվությունից,
բ) գույքի իրական բնույթը, ծագման աղբյուրը, գտնվելու վայրը, տնօրինման եղանակը, տեղաշարժը, իրավունքները կամ պատկանելությունը թաքցնել կամ խեղաթյուրել (եթե հայտնի է, որ այդ գույքն ստացվել է հանցավոր գործունեության արդյունքում),
գ) գույք ձեռք բերել կամ տիրապետել կամ օգտագործել կամ տնօրինել (եթե այդ գույքի ստացման պահին հայտնի էր, որ այն ստացվել է հանցավոր գործունեության արդյունքում):
Փողերի լվացման հանցակազմը ձևական է, այն ավարտված է համարվում վերը նշված գործողություններից որևէ մեկի կատարման պահից:
(…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածում լիարժեք հստակեցված չէ այս հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի գլխավոր, էական հատկանիշը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածով նկարագրված գործողությունների արդյունքում համապատասխան միջոցների ծագման իրական աղբյուրի քողարկման կամ խեղաթյուրման նպատակը:
Հետևաբար, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի գործնական կիրառումը պետք է կառուցվի այն եզրահանգման վրա, որ քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշն իրենում պարունակում է հատուկ նպատակ` հանցավոր ճանապարհով ստացված միջոցների իրական աղբյուրները քողարկել, թաքցնել և այդ միջոցներն օրինական շրջանառության մեջ ներգրավել: Այդպիսի նպատակի բացակայությունը բացառում է այս հանցագործության հանցակազմի առկայությունը:
Հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ: Հանցավորը գիտակցում է հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտն իր կողմից օրինականացնելու փաստը և ցանկանում է դա:
Փողերի լվացման սուբյեկտ կարող է լինել 16 տարին լրացած, մեղսունակ ֆիզիկական անձը, ով հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված դրամական միջոցների կամ այլ գույքի հետ ֆինանսական կամ այլ գործարքներ է կատարում կամ տվյալ նյութական արժեքները օգտագործում է ձեռնարկատիրական կամ այլ տնտեսական գործունեության համար (ընդհանուր սուբյեկտ): Որպես նշված հանցակազմի հատուկ սուբյեկտ կարող է հանդես գալ միայն պաշտոնատար անձը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետ): (տե՛ս Արսեն Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0090/01/09 որոշումը)
Վերահաստատելով վկայակոչված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը ամբաստանյալներ Հովհաննես Էդիկի Գևորգյանի և Հրաչյա Օնիկի Չանախչյանի վերաբերյալ կայացված որոշման շրջանակներում փաստել է, որ նշված հանցագործության կատարմամբ հանցավորն օրինական գործունեության շղարշի ներքո նպատակ է հետապնդում լեգիտիմացնել ստացված անօրինական գույքն ու եկամուտները, քողարկելու և թաքցնելու դրանց ծագման հանցավոր աղբյուրը, վերացնելու դրանց հանցավոր հետքերը։ Այլ կերպ, այս հանցագործությունն արտահայտվում է անօրինական ճանապարհով ստացված «կեղտոտ» փողերի օրինականացմամբ, որով էական վնաս է պատճառվում պետության տնտեսությանը։ Այսինքն` տվյալ հանցագործության կատարմամբ` փողերի լվացմանն ուղղված գործողություններ կատարելու, անօրինական գույքն ու եկամուտները օրինական քաղաքացիական շրջանառության մեջ ներդնելու միջոցով հանցավորի դիտավորությունն ուղղված է լինում դրանց օրինական տեսք հաղորդելուն և քրեական պատասխանատվությունից ազատվելուն։ Հետևաբար, անձի արարքը որպես հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացում որակելիս` պետք է համակողմանի ուշադրության արժանացնել այն գործողությունների շղթան, անօրինական գույքի և եկամուտների քաղաքացիական շրջանառությունը` իր շրջափուլերով հանդերձ, որոնք ընդհանուր առմամբ կարող են վկայել հանցավորի` փողերի լվացմանն ուղղված դիտավորության առկայության մասին։
Այսպես, Վճռաբեկ դատարանը կարևոր է համարում ընդգծել, որ հանցավոր ճանապարհով ստացված եկամուտների օրինականացման հանցակազմի հատկանիշների առկայությունը և փողերի լվացմանն ուղղված անձի դիտավորությունը որոշելիս` անհրաժեշտ է գործի փաստական հանգամանքների պատշաճ իրավական գնահատմամբ պարզել ստացված անօրինական գույքի և եկամուտների ծագման աղբյուրը, նշված գույքն ու եկամուտներն օրինական շրջանառության մեջ ներդնելուն ուղղված գործողությունների ամբողջությունը, այդ նյութական միջոցների շարժընթացն ու շրջապտույտն օրինական քաղաքացիական շրջանառության մեջ, ձեռնարկված գործողությունների շղթան, որի վերջնաարդյունքում այդ գույքն ու եկամուտները ստացել են օրինական տեսք։ Ընդ որում, վերջին դեպքում հատկապես պետք է ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, թե կոմկրետ ո՞ր օրինական քաղաքացիաիրավական գործարքի կատարման արդյունքում են օրինական տեսք ստացել ձեռքբերված նյութական միջոցները։ Պայմանավորված տվյալ հանցագործության լատենտային բնույթով` հանցավոր գույքի ու եկամուտների օրինականացումը կարող է ունենալ բազմապիսի դրսևորում։ Սակայն, բոլոր դեպքերում այն պետք է սերտորեն փոխկապակցված լինի ենթադրյալ հանցանքը կատարած անձի` «փողերի լվացման» դիտավորության հետ` հիմնավորելով վերջինիս առկայությունը։ (տե՛ս Հովհաննես Էդիկի Գևորգյանի և Հրաչյա Օնիկի Չանախչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2019 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԿԴ/0161/01/15 որոշումը)
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003թ. ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի պայմաններում:
5.7. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ՝
- Էդգար Թելմանի Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն արարքի համար, որ նա խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելով, ինքնությունը դեռևս չպարզված «LagooMan» անվամբ տելեգրամյան օգտատիրոջ կողմից իր «dash» կրիպտոարժութային դրամապանակին ստացել է կրիպտոարժույթներ: Նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված կրիպտոարժույթի մի մասը տելեգրամյան փոխարկման «kokochange» հարթակի միջոցով նա փոխարկել է ՀՀ դրամի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին իր անվամբ հաշվառված 11818006839700 հաշվեհամարի բանկային քարտին ստանալով 28.600 ՀՀ դրամ գումար, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին՝ 41.900 ՀՀ դրամ գումար, որը տնօրինել է:
- Գնահատելով գործում առկա թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցների համակցությունը գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ ձեռք չեն բերվել փաստական տվյալներ առ այն, որ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանը, կրիպտոարժույթը փոխարկելով ՀՀ դրամի, նպատակ է ունեցել որևէ այլ կերպ թաքցնելու նշված գումարների հանցավոր ծագումը։ Առաջին ատյանի դատարանը փաստել է, որ մեղադրյալի կողմից «որպես վարձատրություն» ստացված կրիպտոարժույթները փոխակերպվել են դրամով և փոխանցվել վերջինիս բանկային հաշվին բացված քարտին, որպիսի հանգամանքը հավաստվել է մեղադրյալի բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկությունների զննություններով, այսինքն՝ սույն դեպքում վերագրվող գործողությունների բնույթն ինքնին ի համեմատ այնպիսի դեպքերի, երբ փոխարկման ուղղված գործողությունները միտված լինելով գումարի շարժի շեղմանը, խեղաթյուրմանը, դրսևորվում են որոշակի ծածուկ մեխանիզմով, վկայում է նման նպատակի և դիտավորության բացակայության մասին:
- Արդյունքում՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ առկա չեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնք կհիմնավորեն, որ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանն օրինական գործունեության շղարշի ներքո նպատակ է հետապնդել լեգիտիմացնել ստացված անօրինական եկամուտները, քողարկել և թաքցնել դրանց ծագման հանցավոր աղբյուրը կամ վերացնել դրանց հանցավոր հետքերը: Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ սույն դեպքում չի կարող ապացուցված համարվել մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի դիտավորությունը և սուբյեկտիվ կողմի տեսանկյունից առանցքային հանդիսացող գույքի հանցավոր ծագումն ու ծագման աղբյուրը թաքցնելու նպատակը, հետևաբար՝ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված չեն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան։
5.8. Նախորդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով սույն որոշմամբ մեջբերված իրավադրույթների և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները՝ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի, վկա Վահե Մանուկյանի ցուցմունքները և մեղադրյալի մեղադրանքի հիմքում դրված մյուս ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, չփարատված բոլոր կասկածները մեկնաբանելով հօգուտ մեղադրյալի՝ հանգել է ճիշտ հետևության առ այն, որ սույն վարույթի շրջանակներում ձեռք չեն բերվել փաստական տվյալներ առ այն, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, կրիպտոարժույթը փոխարկելով ՀՀ դրամի, նպատակ է ունեցել որևէ այլ կերպ թաքցնելու նշված գումարների հանցավոր ծագումը։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով ձեռք չի բերվել պատշաճ ապացույցների բավարար համակցություն, որի արդյունքում հնարավոր կլինի փաստել, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության համար կրիպտոարժույթով ստացված վարձատրության մի մասը փոխարկելով ՀՀ դրամի և իր անվամբ հաշվառված 11818006839700 հաշվեհամարի բանկային քարտին ստանալով համապատասխանաբար՝ 28.600 և 41.900 ՀՀ դրամ գումարները, նպատակ է հետապնդել լեգիտիմացնել ստացված անօրինական եկամուտները, քողարկել և թաքցնել դրանց ծագման հանցավոր աղբյուրը, վերացնել դրանց հանցավոր հետքերը։ Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի կողմից թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության համար կրիպտոարժույթով ստացված վարձատրության մի մասը ՀՀ դրամի փոխարկելու և գումարն իր բանկային քարտին ստանալու գործողությունների շղթան միտված չի եղել ստացված նյութական միջոցներին՝ 28.600 և 41.900 ՀՀ դրամ գումարներին օրինական տեսք հաղորդելուն, ուստի այդ գործողություններին ինքնուրույն իրավական գնահատական տալու հիմքեր առկա չեն:
5.9. Այսպիսով, մեջբերված և վերլուծված փաստերը գնահատելով շարադրված իրավական վերլուծության լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Էդգար Հակոբյանին մեղսագրված արարքը չի պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, ուստի Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն այն մասին, որ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված չեն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան, բխում է դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի և արժանահավատ ապացույցներից, վերաբերելի իրավակարգավորումներից և իրավական դիրքորոշումներից:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Էդգար Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով արդարացնելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավորված են, ուստի Առաջին ատյանի դատարանը Էդգար Հակոբյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում արդարացնելու մասով կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ և թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ:
5.10. Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված երկրորդ իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով նշանակված պատիժը վերջինիս կողմից փաստացի կրելով՝ պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
5.11. Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս, դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը: Դատական որոշման որակը մեծապես կախված է դրա պատճառաբանական մասից, հետևաբար դատական որոշումները սկզբունքորեն պետք է պատճառաբանված լինեն: Պատժի տեսակի և չափի ընտրության, ինչպես նաև պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները հիմնավորող պատճառների մատնանշումը ոչ միայն ավելի հասկանալի և ընդունելի է դարձնում դատավճիռը վարույթի մասնակիցների համար, այլև բացառում է կամայականությունը: Նախևառաջ, դա նշանակում է, որ դատարանը պարտավորված է լինում արձագանքել կողմերի ներկայացրած փաստարկներին և մատնանշել տվյալ որոշումը հիմնավորող և իրավաչափ դարձնող փաստարկները: Եվ երկրորդ` պատշաճ պատճառաբանությունը հասարակությանը թույլ է տալիս հասկանալ, թե ինչպես է գործում դատական համակարգը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս:
5.12. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:(…)»:
Վերոգրյալ քրեաիրավական նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն քննարկվող ինստիտուտի գործադրման համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու. նման հետևությունները պետք է հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցանք կատարածի անձը, պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
5.13. Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթն ամբողջական գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները)։
5.14. Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ.
- Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով ներկայացված մեղադրանքում, հաշվի առնելով հանցանքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցավորի անձը բնութագրող հանգամանքները, գնահատելով վերջինիս քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ ներկայացված մեղադրանքն ընդունելն ու կատարածի համար զղջալը, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտել է, որ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանը ենթակա է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 4 (չորս) տարի ժամկետով, որը նա պետք է կրի:
5.15. Նախորդ կետում շարադրված փաստական տվյալները գնահատելով սույն որոշմամբ վկայակոչված և արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, պատշաճ կերպով վերլուծելով և գնահատման ենթարկելով գործում առկա՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի նկատմամբ նշանակել է համաչափ պատիժ, և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում հանգել է ճիշտ հետևության՝ իրավաչափորեն արձանագրելով, որ նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին:
5.16. Ինչ վերաբերում է պաշտպանության կողմի՝ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու կապակցությամբ վերաքննիչ բողոքում բերված հիմնավորումներին, ապա դրանք չեն կարող ողջամտորեն նվազեցնել մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմք հանդիսանալ, ավելին՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ դրանք հիմք են հանդիսացել բացառապես հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն չափով պատիժ սահմանելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը նման հետևության հանգելիս՝ պատշաճ իրավական վերլուծության է ենթարկում մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող հետևյալ գործոնները.
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված բարձր վտանգավորություն ներկայացնող հանցագործություններից մեկը՝ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառություն՝ իրացնելու նպատակով,
բ) մեղադրյալի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված երեք ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, մասնավորապես արարքը մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ, շահադիտական դրդումներով և խոշոր չափերով կատարելը,
գ) հանցագործության առարկաները և դրանց չափը, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է խոշոր չափերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառություն՝ իրացնելու նպատակով,
դ) հանցագործության եղանակը, այն, որ մեղադրյալը, քննությամբ ինքնությունը չպարզված և «Տելեգրամ» հավելվածում «LagooMan» անվամբ առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջից ապօրինի ձեռք է բերել «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի ընդհանուր խոշոր չափերի խմբաքանակ, որոնք իրացման նպատակով տեղադրել է թաքստոց վայրերում, իսկ մի մասը հետագայում իրացնելու նպատակով ապօրինի պահել իր մոտ:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեջբերված փաստական տվյալները վկայում են մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի կատարած արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը համաչափ չի կարող լինել կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակների իրացումը:
5.17. Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Դավիթ Գևորգյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը մեղադրյալի կողմից փաստացի կրելով՝ պատժի նպատակների իրացվելիության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները հիմնավոր են։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հրանտ Պողոսյանի և մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատավճիռը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն, ուստի վերջիններիս վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 02-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ և 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հրանտ Պողոսյանի և մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 02-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ

Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ

Գործ ԵԴ1/0789/01/25

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

«28» ապրիլի 2025թ. ք. Երևան

մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2025 թվականի մարտի 17-ի թիվ ԵԴ1/0789/01/25 որոշումը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց՝

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության քրեական ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության պետի տեղակալ Հ․Դանիելյանը հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի պետ Դ․Կիրակոսյանին, որի համաձայն՝ « (…) 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔՎ ԿՀԴՊ բաժնում օպերատիվ տվյալներ էին ստացվել այն մասին, որ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը իր մոտ ապօրինի թմրանյութ է պահում, օգտագործում և իրացնում: Նույն օրը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔՎ ԿՀԴՊ բաժնի ծառայողները իրացնելով ստացված օպերատիվ տվյալները ժամը 20:05-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ 7 հասցեի մոտից ապօրինի թմրանյութ պահելու, օգտագործելու իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալել և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԵՔՎ են տեղափոխել Էդգար Թելմանի Հակոբյանին, ում մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է թվով 1 հատ կաթուցիչ՝ մոխրացված հետքերով, թվով 1 հատ փաթեթ կանաչավուն բուսական զանգվածով, որի ընդհանուր մաքուր քաշը կազմում է մոտ 0.69 գրամ, ինչպես նաև թվով 8 հատ գունավոր՝ կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված փաթեթներ, որոնց ընդհանուր քաշը կազմում է մոտ 23.45 գրամ։ Էդգար Թելմանի Հակոբյանը բանավոր հայտնել է, որ իր մոտից հայտնաբերվածը հանդիսանում է <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որը ձեռք է բերել իրացման նպատակով <<Լագու Ման>> կայքէջից <<Տելեգրամ>> կայքի միջոցով։ Էդգար Հակոբյանը հայտնեց նաև, որ նշված թմրամիջոցները իրացրել է Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի տարբեր հասցեներում: (…) >>:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին ժամը 20։25-ին, Էդգար Թելամի Հակոբյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալել է և նույն օրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող մարմնին։
Դեպքի առթիվ 2024 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 08148324 քրեական վարույթը:
2025 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ. Սաֆարյանն որոշում է կայացրել թիվ 08148324 քրեական վարույթով Էդգար Թելամի Հակոբյանին՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով, ձերբակալելու վերաբերյալ։
2024 թվականի նոյեմբերի 23-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ. Պողոսյանի որոշմամբ թիվ 08148324 քրեական վարույթով Էդգար Թելամի Հակոբյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով։
2024 թվականի նոյեմբերի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ. Սաֆարյանը միջնորդություն է ներկայացրել Դատարան Էդգար Թելամի Հակոբյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու մասին։
Դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 24-ի որոշմամբ Էդգար Թելամի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 22-ը։
2025 թվականի հունվարի 14-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ. Սաֆարյանը միջնորդություն է ներկայացրել Դատարան Էդգար Թելամի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին։
Դատարանի 2025 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ Էդգար Թելամի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 22-ը։
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ․ Սաֆարյանը 2025 թվականի փետրվարի 28-ին, հաղորդում է ներկայացվել այն մասին, որ « (...) Էդգար Թելմանի Հակոբյանը <<LagooMan>> տելեգրամյան ալիքի հետ ինտենսիվ կերպով համագործակցել է և շահադիտական նպատակներով, տվյալ տելեգրամյան ալիքից ստանալով տեղեկություններ թմրամիջոցների խմբաքանակների գտնվելու վայրերի մասին, նախնական համաձայնություն է ձեռք բերել, խմբի կազմում թմրամիջոցներ իրացնելու վերաբերյալ, այնուհետև Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջանների թաքստոց վայրերից վերցրել է դրանք, իսկ հետո, առանձին-առանձին իրացրել Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջանների թաքստոց վայրերում, ապա այդ վայրերը լուսանկարահանել է և համապատասխան տեղակայումներով հանդերձ ուղարկել նույն տելեգրամյան ալիքին, որի դիմաց կրիպտոարժույթով ստացել է վարձատրություն և հանցավոր ճանապարհով ստացված այդ արժույթը փոխարկել/կոնվերտացրել է, իսկ այնուհետև իր բանկային քարտի միջոցով կանխիկացրել դրանք: Ինչից հետո, Էդգար Հակոբյանը թմրամիջոցի ապօրինի իրացման դիմաց իր <<dash>> կրիպտոարժույթային դրամապանակի հաշվեկշռին ստացել է կրիպտոարժույթ՝ գիտակցելով դրանք հանցավոր գործունեության արդյունքում ստանալու հանգամանքը՝ նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված կրիպտոարժույթների հանցավոր ծագումը և ծագման աղբյուրը թաքցնելու նպատակով Էդգար Հակոբյանը տելեգրամյան փոխարկման <<kokochange>> հարթակի միջոցով նշված կրիպտոարժույթի որոշակի քանակ փոխարկել է 70.500 ՀՀ դրամի, որից 41.900 ՀՀ դրամը ձեռք է բերել և տնօրինել 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին իր անվամբ հաշվառված 11818006839700 հաշվեհամարի բանկային քարտին ստանալով, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ 28.600 ՀՀ դրամ գումարը՝ նույն հաշվեհամարին ստանալու եղանակով։ (...) >>։
Հաղորդման հիման վրա՝ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 08125525 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ․Սաֆարյանը որոշում է կայացրել թիվ 08125525 քրեական վարույթը թիվ 08148324 քրեական վարույթին միացնելու մասին՝ նախաքննությունը շարունակելով թիվ 08148324 վարույթի համարի ներքո։
2025 թվականի փետրվարի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ․Սաֆարյանը՝ Էդգար Թելամի Հակոբյանին թմրամիջոցներն իրացնելու փաստի առթիվ նախաձեռնել է թիվ 08125625 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-3-րդ կետերով, որը նույն օրվա որոշմամբ միացվել է թիվ 08148324 վարույթին՝ նախաքննությունը շարունակվելով այդ համարի ներքո։
2025 թվականի մարտի 5-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ․Պողոսյանի որոշմամբ թիվ 08148324 քրեական վարույթով Էդգար Թելամի Հակոբյանի նկատմամբ հանրային նոր քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2025 թվականի մարտի 5-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ․Սաֆարյանը որոշում է կայացրել թիվ 08148324 քրեական վարույթից Էդգար Թելամի Հակոբյանին թմրամիջոցներն իրացնելու վերաբերյալ թիվ 08126025 քրեական վարույթն անջատելու մասին։
2025 թվականի մարտի 7-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից Դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/0789/01/25 (նախաքննական համարը՝ 08148324) քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Էդգար Թելմանի Հակոբյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Դատարանը 2025 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործն ստանձնել է վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի մարտի 17-ին կայացրել է որոշում.
<<Թիվ ԵԴ1/0789/01/25 (նախաքննական համարը՝ 08148324) քրեական գործով Էդգար Թելմանի Հակոբյանի (ծնված՝ 2001 թվականի մարտի 30-ին, Շիրակի մարզի Գյումրի քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, նախկինում չդատապարտված, չամուսնացած, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Շարուրի 24/2 շենքի 192-րդ բնակարանում) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամսով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 22-ը:>>։
Առաջին ատյանի դատարանի 17.03.2025թ. որոշման դեմ 2025 թվականի ապրիլի 08-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանը և վկայակոչելով համապատասխան պատճառաբանությունները, խնդրել է.
<<Հատուկ վերանայման բողոքը ընդունել վարույթ։
Ամբողջությամբ բեկանել մեղադրյալ՝ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին թիվ ԵԴ1/0789/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 17-ի որոշումը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, նրա նկատմամբ համակցված՝ որպես խափանման միջոց ընտրել տնային կալանք և 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավ:>>:
2025 թվականի ապրիլի 08-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է բողոքը, 2025 թվականի ապրիլի 11-ին թիվ ԵԴ1/0789/01/25 հատուկ վերանայման վարույթի նյութերը, որոնք դատավոր Հ.Պետրոսյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի ապրիլի 14-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 17-ի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/0789/01/24 վարույթով հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, իսկ դատական ակտը կայացնելու օր է սահմանվել 2025 թվականի ապրիլի 28-ը։
Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ստացվել:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. << ... (…) [Ն]ա, խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ քննությամբ ինքնությունը չպարզված և <<Տելեգրամ>> հավելվածում <<LagooMan>> անվամբ առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջից ապօրինի ձեռք է բերել «Մարիխուանաե տեսակի թմրամիջոցի ընդհանուր խոշոր չափերի խմբաքանակ, որոնք իրացման նպատակով տեղադրել է թաքստոց վայրերում, իսկ մի մասը հետագայում իրացնելու նպատակով սպօրինի պահել իր մոտ:
Բացի այդ.
Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելով, ինքնությունը դեռևս չպարզված <<LagooMan>> անվամբ տելեգրամյան օգտատիրոջ կողմից իր <<dash>> կրիպտոարժույթային դրամապանակին ստացել է կրիպտոարժույթներ: Նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված կրիպտոարժույթի մի մասը տելեգրամյան փոխարկման <<kokochange>> հարթակի միջոցով փոխարկել է ՀՀ դրամի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին իր անվամբ հաշվառված 11818006839700 հաշվեհամարի բանկային քարտին ստանալով 28 600 ՀՀ դրամ գումար, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին՝ 41 900 ՀՀ դրամ գումար, որը տնօրինել է:
Այսպես.
Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում հեռահաղորդակցության համար նախատեսված <<Տելեգրամ>> հավելվածի միջոցով նախնական համաձայնության գալով թմրանյութերի ապօրինի վաճառքով զբաղվող տելեգրամյան <<LagooMan>> առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջ հետ, պայմանավորվածություն է ձեռք բերել խմբի կազմում, մասնավորապես՝ վերջինիս կողմից իրացնելու նպատակով նախապես ապօրինի ձեռք բերված <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցներն այլ անձանց վաճառելու նպատակով Երևան քաղաքի տարբեր հատվածներում տեղադրելու հարցի շուրջ՝ յուրաքանչյուր փաթեթի դիմաց 2338.56 ՀՀ դրամին համարժեք 6 ԱՄՆ դոլար ստանալու պայմանով:
Համաձայնություն ձեռք բերելուց և իրենց միջև գործողությունների կատարումը դերաբաշխելուց հետո իր կողմից օգտագործվող <<Տելեգրամ>> հավելվածի <<AnKoP001>> անվամբ օգտահաշվի միջոցով կապի մեջ է գտնվել անհայտ անձին պատկանող և վերջինիս կողմից շահագործվող <<Տելեգրամ>> հավելվածի <<LagooMan>> անհատական էջի հետ և իր հանցավոր նպատակն իրականացնելու նպատակով 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ն ընկած ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի տարբեր վարչական շրջաններում գումարի դիմաց տեղադրել է թմրամիջոցի փաթեթներ:
2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Էդգար Հակոբյանը, անհայտ անձից, ստանալով թմրանյութի վաճառքի ենթակա խմբաքանակը տեղադրելու վերաբերյալ հանձնարարություն, անհայտ անձի կողմից տեղադրված թաքստոց-վայրից՝ Երևան քաղաքի Վիկտոր Համբարձումյան 97-րդ շենքի 3-րդ շքամուտքի վերելակի մոտակա հատվածից, գումարի դիմաց իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել ընդհանուր խոշոր չափերի՝ 12.55 գրամ քաշով <<Մարիխուանա>> տեսակի և 0.43 գրամ հաստատուն չոր քաշով տետրահիդրոկաննաբինոլ տեսակի բուսական խառնուրդ պարունակող թմրամիջոց հանդիսացող պարունակությամբ ընդհանուր թվով 20 հատ կպչուն ժապավենով փաթեթներ, այնուհետև դրանցից թվով 11-ը՝ ընդհանուր 7,11 գրամ հաստատուն չոր քաշով <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց հանդիսացող բուսական զանգվածներ պարունակող փաթեթները նույն օրը թաքցրել է Երևան քաղաքի տարբեր հատվածներում գտնվող որպես թաքստոց-վայրեր հանդիսացող Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայի 2/3 հասցեից Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ 7 հասցե ընկած միջակայքում առկա տարածքներում, լուսանկարել է և դրանց տեղակայման աշխարհագրական կոորդինատները այդ լուսանկարների հետ միասին Էդգար Հակոբյանը իր կողմից շահագործվող <<Տելեգրամ>> հավելվածի միջոցով ուղարկել է անհայտ անձի կողմից շահագործվող տելեգրամյան <<LagooMan>> ալիքին՝ դրանով իսկ իր գործողություններով փոխլրացնելով անհայտ անձի կողմից խմբի կազմում շահադիտական դրդումներով խոշոր չափերի թմրանյութ շահադիտական դրդումներով ապօրինի իրացնելու գործողություններին:
Այնուհետև, շարունակելով իր հանցավոր նպատակը, Էդգար Հակոբյանը նույն օրը նպատակադրվել է թաքցնել իրացման նպատակով իր մոտ ապօրինի պահվող թմրամիջոցի թվով 8 փաթեթները, սակայն այդ ընթացքում, Երևան քաղաքի Գրիգոր Լուսավորիչ 7 հասցեի մոտակայքից Էդգար Հակոբյանը նույն օրը՝ ժամը 20:05-ին ՀՀ ՆԳՆ ԿՀԴՊՎ բաժնի ծառայողների կողմից ձերբակալվել և տեղափոխվել է ոստիկանության Կենտրոնական բաժին, որտեղ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել են ընդհանուր թվով 8 հատ կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված և ընդհանուր 5,44 գրամ՝ 0,44, 0,47, 0,46, 0,5, 0,89, 0,89, 0,91 և 0,88 գրամ հաստատուն չոր քաշերով <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցներ պարունակող փաթեթներ, թվով 1 հատ կանեփ տեսակի բույսի թմրալկալոիդ՝ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր պարունակող ապակյա խողովակ և ևս թվով 1 հատ 0,43 գրամ ընդհանուր հաստատուն չոր քաշով կանեփ և ծխախոտ բույսերի մանրացված խառը զանգված՝ տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ տեսակի թմրամիջոց պարունակող փաթեթ:
Բացի այդ.
Էդգար Թելմանի Հակոբյանը, 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ն ընկած ժամանակահատվածում խմբի կազմում շահադիտական դրդումներով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելով, ինքնությունը դեռևս չպարզված <<LagooMan>> անվամբ տելեգրամյան օգտատիրոջ կողմից ապօրինի թմրամիջոցների իրացման գործողությունների կատարմանն ուղղված հանձնարարությունները կատարելու և թմրամիջոցի ապօրինի իրացման դիմաց իր <<dash>> կրիպտոարժույթային դրամապանակի հաշվեկշռին ստացել է կրիպտոարժույթ՝ գիտակցելով դրանք հանցավոր գործունեության արդյունքում ստանալու հանգամանքը՝ նշված հանցավոր ճանապարհով ստացված կրիպտոարժույթների հանցավոր ծագումը և ծագման աղբյուրը թաքցնելու նպատակով Էդգար Հակոբյանը տելեգրամյան փոխարկման <<kokochange>> հարթակի միջոցով նշված կրիպտոարժույթի որոշակի քանակ փոխարկել է 70.500 ՀՀ դրամի, որից 41.900 ՀՀ դրամը ձեռք է բերել և տնօրինել 2024 թվականի նոյեմբերի 7-ին՝ իր անվամբ հաշվառված 11818006839700 հաշվեհամարի բանկային քարտին ստանալով, իսկ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ 28 600 ՀՀ դրամ գումարը՝ նույն հաշվեհամարին ստանալով եղանակով:
Այսպիսով՝ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով: (…) >>:

Դատարանը՝ 2025 թվականի մարտի 17-ի թիվ ԵԴ1/0789/01/25 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը.
<< (…) Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով կողմերի կարծիքներն ու հիմնավորումները, գտնում է, որ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
Անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության սահմանափակման իրավաչափության պայմանները սահմանող՝ վերևում մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության սահմանափակումը թույլատրվում է միայն բացառիկ դեպքերում՝ օրենքով սահմանված կարգով: Ընդ որում, անձին ազատությունից զրկելու՝ օրենքով սահմանված իրավաչափության պայմանների ցանկը սպառիչ է, հետևաբար՝ անձին ազատությունից զրկելը, որը տեղի չի ունենում օրենքով նախատեսված կարգով կամ սահմանված պայմանների շրջանակում, կամայական է և անօրինական: Հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության սահմանափակման յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է ապահովել այդ սահմանափակման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը:
Դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշումը հիմնված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի վրա, համաձայն որի՝ անձի ազատության իրավունքի երաշխավորման նպատակ է համարվում ազատությունից կամայականորեն զրկելուց անձի իրավական պաշտպանությունը (տե՛ս Թիմուրտաշն ընդդեմ Թուրքիայի (TİMURTAŞ v. TURKEY) գործով՝ 13.06.2000թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 23531/94, 103-րդ կետ, Բազորկինան ընդդեմ Ռուսաստանի (BAZORKINA v. RUSSIA) գործով՝ 27.07.2006թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 69481/01, 146-րդ կետ, Կլիֆտն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության (CLIFT v. THE UNITED KINGDOM) գործով՝ 13.07.2010թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 7205/07, 62-րդ կետ):
Կալանքը քրեական գործի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն պետք է ընտրվի միայն այն ժամանակ, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է Օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար, մասնավորապես՝ երբ այլընտրանքային խափանման միջոցները քրեական գործի վարույթի ընթացքում չեն կարող ապահովել անձի պատշաճ վարքագիծն ու կանխել մեղադրյալի ապօրինի դիմակայությունը և իրականացնել քրեական դատավարության խնդիրները:
Օրենսգրքով սահմանվել են խափանման միջոցների, այդ թվում նաև՝ կալանքի կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում Օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ խափանման միջոցի կիրառման նպատակները։ Ընդ որում, մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման շարժառիթը կարող է ձևավորվել բացառապես մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող հանգամանքների բացակայության և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքների առկայության պայմաններում:
Օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակությունից հետևում է, որ խափանման միջոցների, այդ թվում նաև՝ կալանքի կիրառման նպատակների հիմքում ընկած փաստական հանգամանքներն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցների կիրառման հիմնավորվածությունը: Այլ կերպ՝ դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձի նկատմամբ խափանման միջոց չկիրառելու դեպքում վերջինս կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայման հանդիսացող՝ մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածին, ապա դրա առնչությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր նախադեպային իրավունքում ձևավորել է, ի թիվս այլնի, հետևյալ դիրքորոշումները.
- Հանցանք կատարած լինելու կասկածի՝ ողջամտորեն հիմնավորված լինելու պահանջը կամայական ձերբակալման և կալանավորման դեմ երաշխիքի կարևոր մասն է կազմում (տե՛ս Գուսինսկին ընդդեմ Ռուսաստանի (Gusinskiy v. Russia) գործով՝ 19.05.2004թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 70276/01, 53-րդ կետ):
- <<Հիմնավոր կասկած>> եզրույթը ենթադրում է փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք հնարավորություն կտան անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K. F. v. Germany) գործով՝ 27.11.1997թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 144/1996/765/962, 57-րդ կետ):
- Հանցանք կատարելու <<հիմնավոր կասկածը>> ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք օբյեկտիվ դիտորդի համար բավարար կլինեն հաստատելու տվյալ անձի կողմից հանցանք կատարած լինելու հնարավորությունը (տե՛ս Fox, Campbell and Hartley v. the United Kingdom, 30/08/1990թ. վճիռ, գանգատ՝ թիվ 12244/86, 12245/86, 12383/86, 32-րդ կետ, Ilgar Mammadov v. Azerbaijan, 22/05/2014թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 15172/13, 88-րդ կետ):
- Կալանքի հիմնավորվածության կարևոր տարրերից են կասկածի արժանահավատությունն ու բարեխղճությունը (տե՛ս Մյուրեյն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության (Murray v. The United Kingdom) գործով՝ 28.10.1994թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 14310/88, 61-րդ կետ): Միևնույն ժամանակ Եվրոպական դատարանը փաստել է, որ բարեխղճության վրա հիմնված կասկածը չի կարող բավարար համարվել (տե՛ս Գուսինսկին ընդդեմ Ռուսաստանի (Gusinskiy v. Russia) գործով՝ 19.05.2004թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 70276/01, 53-րդ կետ): «Հիմնավոր կասկածըե ավելի բարձր չափանիշ է ենթադրում, քան սոսկ «բարեխղճությունըե (տե՛ս Ilgar Mammadov v. Azerbaijan, 22/05/2014թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 15172/13, 88-րդ կետ):
- Այն, թե ինչպիսի կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր, կախված է գործի բոլոր հանգամանքներից: Կասկածը չի կարող հիմնված լինել սոսկ այն հավաստիացման վրա, որ առկա է ստույգ, բայց և գաղտնի տեղեկություն (տե՛ս Ֆոկսը, Քեմբելն ու Հարթլին ընդդեմ Միացյալ Թագավորության (Fox, Campbell and Hartley v. The United Kingdom) գործով՝ 30.08.1990թ. վճիռը, գանգատներ՝ թիվ 12244/86, 12245/86, 12383/86, 32-րդ կետ):
- Հիմնավոր կասկածը չի կարող առկա լինել, եթե արարքը, որի կատարման մեջ կասկածվում է անձը, դրա կատարման պահին չի համարվել հանցագործություն (տե՛ս Վլոչն ընդդեմ Լեհաստանի (Wloch v. Poland) գործով՝ 19.10.2000թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 27785/95, 109-րդ կետ, Խաչատրյանը և այլք ընդդեմ Հայաստանի գործով՝ 27.11.2012թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 23978/06, 136-րդ կետ):
Վճռաբեկ դատարանը Վ.Գևորգյանի գործով կայացրած որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «20. (…) [Ա]նձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ:
Վճռաբեկ դատարանի այս դիրքորոշումը հիմնված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի վրա, որի համաձայն՝ կալանքի հիմնավորվածության կարևոր տարրերից են կասկածների արժանահավատությունն ու բարեխղճությունը (տե՛ս Մյուրեյն ընդդեմ Միացյալ Թագավորության (MURRAY v. THE UNITED KINGDOM) 1994թ. հոկտեմբերի 28-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14310/88, կետ 61):
21. Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածե ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում՝ անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր՝ եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ՝ կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը՝ քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին:
(…)
22. (…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն՝ ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ՝ քրեական գործի քննության փուլումե (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57):
23. (…) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավորված ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ անձը հանցանք է կատարել, ինչպես նաև առկա են մեղսագրվող արարքի իրական լինելը հավաստող բավարար ապացույցներ: Այդ կասկածները պետք է հիմնված լինեն օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված որոշակի փաստական տվյալների վրա, որոնք պետք է պատշաճ իրավական ընթացակարգի սահմաններում հետազոտվեն դատական քննության ընթացքում: Դատարանի հետևությունները հիմնավոր կասկածի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ պետք է լինեն հիմնավորված և պատճառաբանվածե (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 24.02.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 20-23-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը, զարգացնելով «հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկածիե վերաբերյալ իր արտահայտած իրավական դիրքորոշումները, Էդգար Եղիազարյանի գործով ընդգծել է, որ. «14. (…) [Կ]ալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու յուրաքանչյուր դեպքում պետք է գնահատվի անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման աներկբա անհրաժեշտությունը՝ ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է՝ հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից՝ ապահովելով հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը: Մինչդատական վարույթում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար հիմնավոր կասկածի առկայությունն ունի հիմնարար նշանակություն, քանզի դրա բացակայության պայմաններում անձի ազատության ցանկացած սահմանափակում կհամարվի ի սկզբանե ապօրինի: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ իրավասու մարմինը պետք է ներկայացնի փաստեր կամ տեղեկություններ, որոնք կհամոզեն դատարանին, որ անձը հիմնավոր կերպով է կասկածվում /մեղադրվում/ ենթադրյալ հանցագործության կատարման մեջ: Այսինքն՝ քրեական հետապնդման մարմինները պետք է ներկայացնեն կասկածը հիմնավորող որոշակի փաստական հանգամանքներ, իսկ դրա վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված և, միևնույն ժամանակ, չպետք է պարունակեն իրավական գնահատականներ անձի մեղավորության կամ անմեղության հարցի առնչությամբ:
15. Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել հետևյալ հանգամանքները՝
- հիմնավոր կասկածի բացակայության դեպքում անձի ազատության իրավունքը սահմանափակելն ինքնին ապօրինի է,
- հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, "կասկածը" պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (որոնք կվկայեն կատարված արարքին անձի առնչությունը և դեպքի, իրադարձության համընկնումը այն հանցանքին, որի առերևույթ կատարման մեջ անձը կասկածվում /մեղադրվում/ է), իսկ դրա առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն հիմնավորված և պատճառաբանված (…)ե (Տե՛ս Էդգար Եղիազարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 22.06.2017թ., թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որոշման 15-րդ և 16-րդ կետերը):
Կարևոր է ընդգծել նաև, որ <<հիմնավոր կասկածը>> պետք է վերաբերի հանցանքին (ինքնավար իմաստով): Ընդ որում՝ պետք է հստակ լինի, որ կասկածյալին վերագրվող արարքները հանցավոր են (կարող են որակվել որպես հանցագործություն):
Այս առումով հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Դատարան՝ ըստ էության քննության համար, որն էլ ենթադրում է հիմնական դատալսումների ընթացքում կողմերի մասնակցությամբ, զենքերի հավասարության պայմաններում՝ ապացուցման գործընթացի՝ ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելու, ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով (Վերդիկտ կայացնելիս դատարանի լուծմանը ենթակա հարցերը) նախատեսված հարցերի հերքում կամ հաստատում։ Նշվածից երևում է, որ գործի, ըստ էության, քննության ժամանակ դրված է առավել խիստ ապացուցողական չափանիշ, մինչդեռ հիմնավոր կասկածի ապացուցման համար բավական են կատարված արարքի հետ անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող փաստեր կամ տեղեկություններ ունենալը և հաստատելը քննարկվող դեպքի և այն հանցագործության իդենտիկությունը, որի կատարման մեջ անձը մեղադրվում է:
Նման պայմաններում՝ Դատարանը թեև արձանագրում է, որ հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը հավաստելու չափանիշը նվազ ցածր է, ըստ էության, քննության ժամանակ Օրենսգրքի 102-րդ հոդվածով նախատեսված պարզման ենթակա հանգամանքները հավաստելու չափանիշից, այնուամենայնիվ, գտնում է, որ անձի մեղավորությունը և մեղադրանքի հիմքում ընկած հանգամանքների պարզված չլինելու պարագայում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ առավել խորը վերլուծություններ կատարելը, աներկբա, դիտարկվելու է Դատարանի կողմից մեղադրանքի վերաբերյալ դիրքորոշման ներկայացում, այնինչ նշված հարցը նախնական դատալսումների փուլում չի կարող քննարկման առարկա հանդիսանալ: Այդ հարցը ենթակա է քննարկման և լուծման հիմնական դատալսումների փուլում ապացուցման գործընթացի ավարտից հետո, քանի որ իրենցից ներկայացնում են գործի, ըստ էության, քննության հիմնական բաղադրատարրը։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով նշվածը, ձեռնպահ է մնում հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ խորքային վերլուծություններ իրականացնելուց, հակառակ դեպքում կստացվի մի այնպիսի իրավիճակ, երբ դեռևս մեղադրանքի և պաշտպանության կողմի ապացույցների հետազոտումը դատական քննության ժամանակ, զենքերի հավասարության պայմաններում, չիրականացնելով, Դատարանն անուղղակիորեն կարծիք է արտահայտելու մեղադրանքի հիմնավորվածության վերաբերյալ՝ արդեն իսկ արտահայտելով իր կանխակալ վերաբերմունքը գործի նկատմամբ։
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ խափանման միջոցի կիրառման նպատակների և դրանց հիմքերի առկայությանը՝ Դատարանը, մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքների կատարման եղանակի և դրա դրսևորման ձևի համատեքստում, փաստում է, որ գործի նյութերը բավարար հնարավորություն և հիմքեր են տալիս ենթադրելու և գալու եզրահանգման, որ գործի քննության տվյալ փուլում առկա են վերջինիս կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և նոր հանցանք կատարելու ռիսկը։
Մինչ նշված հիմքերին անդրադառնալը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը՝
-արդարադատության իրականացմանը միջամտելու վտանգը՝ ապացույցները վերացնելը, վկաների վրա ճնշում գործադրելը և այլն, չպետք է գնահատվեն վերացական կերպով, այլ պետք է բխի գործի կոնկրետ հանգամանքներից և ապացույցներից (տե՛ս Բեցիևն ընդդեմ Մոլդովայի գործով վճիռը, թիվ 9190/03, 04.10.2005թ., պարբ. 59): Ազատությունից զրկելու վերոնշյալ հիմքը քննության տարբեր փուլերն ավարտելուն զուգահեռ աստիճանաբար կորցնում է իր կշիռը: Միայն բացառիկ դեպքերում այն կարող է արդարացնել ազատությունից զրկելու շարունակումը մինչև դատական քննությունը (տե՛ս W-ն ընդդեմ Շվեյցարիայի գործով վճիռը, 26.01.1993թ.): Եվրոպական դատարանը հասկանում է, որ իշխանությունները կարող են անհրաժեշտ համարել կասկածյալին գոնե քննության սկզբում բանտում պահելը՝ նպատակ ունենալով կանխել նրա կողմից գործի շրջանակում շփոթություն առաջացնելը, հատկապես բարդ գործի պարագայում, որով անհրաժեշտ են բազմաբնույթ ուսումնասիրություններ: Երկարատև ժամանակահատվածում, սակայն, քննության պահանջներն այլևս բավարար չեն, անգամ՝ բարդ գործի պարագայում, այդպիսի կալանավորումը հիմնավորելու համար. իրադարձությունների սովորական ընթացքի դեպքում ենթադրյալ վտանգները ժամանակ անցնելուն և տարբեր գործողություններ կատարելուն, ցուցմունքներ վերցնելուն և ստուգումներ իրականացնելուն զուգահեռ նվազում են (տե՛ս Clooth-ն ընդդեմ Բելգիայի գործով վճիռը, պարբ. 43):
-Հանցագործությունը կանխելու անհրաժեշտությունը կարող է իրավաչափ հիմք լինել այնպիսի կանխարգելիչ միջոց կիրառելու համար, որի նպատակն է վերացնել այն հանգամանքները կամ հնարավորությունները, որոնք կոնկրետ անձին կամ որևէ մեկին թույլ կտային գործել այդ հանցանքը: Նոր հանցագործություն կատարելու վտանգը պետք է գնահատվի գործից բխող փաստերի, ինչպես նաև անձնական հանգամանքների հիման վրա, որոնք նոր հանցագործություն կատարելու հավանականության գնահատման համար կարող են հանդիսանալ <<լուրջ ցուցիչներ>> (տե՛ս Մինասյանն ընդդեմ Հայաստանի գործով վճիռը, թիվ 44837/08, 08.04.2014թ., պարբ. 65): Պետք է ապացուցել, որ կատարվելիք նոր հանցագործություններին առնչվող ցանկացած մտահոգություն իրատեսական է, և որ միջոցը պատշաճ է: Այն փաստը, որ անձը նախկին դատվածություններ ունի քննվող հանցագործության հետ միևնույն կամ դրա նման հանցագործությունների համար, հետևաբար կարող է վերաբերելի լինել այլ փաստերի հետ համակցության մեջ (տե՛ս Clooth-ն ընդդեմ Բելգիայի և Assenov-ն ընդդեմ Բուլղարիայի գործերով վճիռները, 28.10.1998թ.):
Դատարանը համարում է, որ մեղադրանքի ծանրությունը կարող է դատական իշխանություններին հիմք տալ կասկածյալին մինչդատական կալանքի ենթարկելու և կալանքի տակ պահելու համար՝ նոր հանցագործությունների կատարման փորձերը կանխելու նպատակով: Այնուհանդերձ, ի թիվս այլ պայմանների, անհրաժեշտ է, որպեսզի վտանգը լինի իրատեսական, իսկ միջոցը՝ պատշաճ՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես անցյալի պատմությունը և կասկածյալի անձը: Սույն գործով գանգատաբերի նախկին դատվածությունների համար հիմք դարձած հանցագործություններն իրենց բնույթով կամ ծանրության աստիճանով համեմատելի չէին վիճարկվող վարույթում նրան ներկայացված մեղադրանքին: Այնուամենայնիվ, հանցագործություններ կատարած լինելու մասին ակնարկները պետք է հիմնավորված լինեն, և դժվար թե համոզիչ լինի, օրինակ, այն փաստարկը, թե ֆինանսական դժվարությունները կարող են անձին գայթակղել՝ գործելու նոր հանցագործություններ (տե՛ս StՓgmϋller-ն ընդդեմ Ավստրիայի գործով վճիռը, 10.11.1969թ.): Բացի դրանից՝ պատշաճ չէր լինի փորձել ազատությունից զրկելու երկարաձգումը հիմնավորել՝ հղում անելով հանցանքի կատարելու մտավախությանը, եթե հանցանքն իր բնույթով հավանաբար միանգամյա իրադարձություն է, ինչպես Դատարանը վճռեց I.A.-ն ընդդեմ Ֆրանսիայի գործով (կասկածյալը ենթադրաբար սպանել էր իր կնոջը):
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ․
- Քրեական վարույթը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում և դեռ չեն հետազոտվել ապացույցները, այդ թվում չի հարցաքննվել դատակոչի ենթարկված վկան,
-մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին մեղսագրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-3-րդ կետերով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ենթադրյալ արարքների կատարման փաստը, որոնցից առաջինը դասվում է ծանր, իսկ երկրորդը միջին ծանրության հանցանքների շարքին և դրանցով նախատեսված արարքների համար պատիժ է նախատեսվում բացառապես ազատազրկման ձևով,
-մեղադրյալին մեղսագրվել է ենթադրաբար՝
- խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ քննությամբ ինքնությունը չպարզված և <<Տելեգրամ>> հավելվածում <<LagooMan>> անվամբ առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջից ապօրինի <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցի ընդհանուր խոշոր չափերի խմբաքանակ ձեռքբերման և դրանք պահելու և ապօրինի շրջանառելու փաստերը,
- խմբի կազմում շահադիտական դրդումներով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելով, ինքնությունը դեռևս չպարզված «LagooManե անվամբ տելեգրամյան օգտատիրոջ կողմից ապօրինի թմրամիջոցների իրացման գործողությունների կատարմանն ուղղված հանձնարարությունները կատարելու և թմրամիջոցի ապօրինի իրացման դիմաց իր <<dash>> կրիպտոարժույթային դրամապանակի հաշվեկշռին կրիպտոարժույթ ստանալու և դա փոխարկելու փաստը,
- դեռևս չի բացահայտվել <<LagooMan>> անվամբ տելեգրամյան օգտատիրոջ ինքնությունը,
- 2025 թվականի մարտի 5-ին թիվ 08148324 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 08126025 քրեական վարույթը՝ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին թմրամիջոցներ իրացնող տելեգրամ հավելվածում առկա <<LagooMan>> անվամբ առցանց թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվող խանութ-հարթակի օգտատիրոջ մասով, որպիսի հանգամանքը, վերը նշվածի համատեքստում, ևս էական նշանակություն ունի մեղադրյալի կողմից վարույթի քննությանը խոչընդոտելու հավանական ռիսկը գնահատելու տեսանկյունից,
- մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանին մեղսագրված ենթադրյալ արարքը, ինչպես արդեն նշվել է, դրսևորվել է դրվագային եղանակով, խոսքը մեղադրյալի կողմից ենթադրաբար ստացված թմրամիջոցի խմբաքանակի տարբեր թաքստոցներում տեղադրելու մասին է, որպիսի հանգամանքի առկայությունն էական նշանակություն ունի մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը գնահատելու տեսանկյունից։
Ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականությունն, ըստ էության, թեև դատավարության փուլային դինամիկ զարգացմանը համահունչ որոշակիորեն նվազել է, սակայն նվազման աստիճանն այնպիսին չէ, որ հնարավորություն տա հանգելու այն հետևության, որ նշված հիմքն իրականացվելիության արդիականության տեսանկյունից այնպիսինն է, որ հնարավոր լինի զսպել այն ավելի պիտանի նվազ խիստ խափանման միջոցով։ Այլ կերպ՝ Դատարանի գնահատմամբ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հավանականությունը կանխող միակ միջոցը սույն դեպքում հանդիսանում է կալանքը, քանի որ ինչպես արդեն նշվեց քննարկվող ռիսկն դեռևս շարունակում է մնալ բավարար արդիական։ Այս համատեքստում՝ Դատարանը գնահատման ենթարկելով նախորդ պարբերության մեջ նշված փաստական տվյալները գտնում է, որ նույն տրամաբանությամբ դեռևս չի նվազել նաև մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը։
Դատարանի նախորդ կետում նշված հետևությունները պայմանավորված են նաև մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ արարքների բնույթով, վտանգավորության աստիճանով, այդ ենթադրյալ արարքները կատարելու ընթացքում նրա ունեցած դերակատարմամբ և դեպքի այլ հանգամանքների հաշվառմամբ։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու ներառյալ քննությանը խոչընդոտելու և նոր հանցանք կատարելու ռիսկերը շարունակում են բավարար արդիական մնալ։
Դատարանն անդրադարձ է կատարում նաև մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի անձը բնութագրող մյուս հանգամանքներին և արձանագրում, որ դրանք ևս չեն կարող վկայել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու կամ նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը վերացնելու մասին։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Դատարանն արձանագրում է, որ Օրենսգրքով սահմանված խափանման միջոցներից վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է ընտրի անձի իրավունքները նվազ սահմանափակողը, եթե տվյալ խափանման միջոցով հնարավոր է ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: Ընդ որում, խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ խափանման միջոցների ողջ համակարգն ուղղված է վարույթն իրականացնող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը:
Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված մյուս կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն ամրագրվել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար:
Ավելին՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների համաձայն.
- Ներպետական իշխանությունները, անձին ազատ արձակելու կամ կալանավորելու մասին որոշում կայացնելիս, պետք է փնտրեն նաև այլընտրանքային միջոցներ, որոնք թույլ կտան ապահովել տվյալ անձի ներկայությունը դատաքննությանը (տե՛ս Idalov v. Russia գործով՝ 22.05.2012թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 5826/03, 140-րդ կետ):
- Կալանքը պետք է կիրառվի որպես անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման վերջին կամ ծայրահեղ միջոց, երբ այլ միջոցներով հնարավոր չէ լիարժեք երաշխավորել վարույթի պատշաճ ընթացքը (տե՛ս, Sahin Alpay v. Turkey գործով՝ 20.03.2018թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 16538/17, 181-րդ կետ):
- Կալանքի՝ որպես խիստ միջոցի կիրառումը կարող է արդարացվել, երբ այլ՝ ներգործության ուժով նվազ միջոցների կիրառելիությունը քննարկվել է և որոշվել, որ դրանք բավարար չեն մասնավոր կամ հանրային շահերի պաշտպանությունն ապահովելու համար, ինչը կարող է պահանջել, որ անձը կալանավորվի (տե՛ս, Djundiks v. Latvia գործով՝ 15.04.2014թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 14920/05, 89-րդ կետ):
- <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ կետն ամրագրում է ոչ միայն «ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունքը կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակվելու իրավունքըե, այլ նաև նախատեսում է, որ <<ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով>> (տե՛ս Khudoyorov v. Russia գործով՝ 08.11.2005թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 6847/02, 183-րդ կետ):
- Գրավը կարող է պահանջվել այնքան ժամանակ, որքան առկա կլինեն կալանքը հիմնավորող պատճառները (տե՛ս Musuc v. Moldova գործով՝ 06.11.2007թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 42440/06, 42-րդ կետ և Aleksandr Makarov v. Russia գործով՝ 14.03.2009թ. վճիռը, գանգատ՝ թիվ 15217/07, 139-րդ կետ):
Վճռաբեկ դատարանը Վ.Պողոսյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «13. (…) [Մ]եղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (ի թիվս այլոց տես Mamedova v. Russia, 2006 թվականի հունիսի 1-ի վճիռը, գանգատ թիվ 7064/05, կետ 74, Panchenko v. Russia 2005 թվականի փետրվարի 8-ի վճիռը, գանգատ թիվ 45100/98, կետ 102, Ilijkov v. Bulgaria, 2001 թվականի հուլիսի 26-ի վճիռը, գանգատ թիվ 33977/96, կետ 81): (…)>> (տե՛ս Վահագն Հակոբի Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 15.02.2013թ., թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշման 13-րդ կետը):
Անձին մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը պատշաճ գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ս.Մարգարյանի գործով որոշման մեջ և իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «14. (…) [Գ]րավի թույլատրելիության հարցի լուծման ժամանակ (…) մեղադրյալին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը գնահատելիս դատարանը պետք է գործով ներկայացված տվյալների հիման վրա պարզի մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, իսկ հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Այլ խոսքով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները:
Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ վերոնշյալ հանգամանքներն էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի անձի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար: Ուստի, առանց դրանք գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության և գնահատման ենթարկելու հնարավոր չէ հիմնավորված ենթադրություն անել մեղադրյալի հետագա վարքագծի վերաբերյալ, հետևաբար հնարավոր չէ նաև օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում կայացնել անձի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելու վերաբերյալե (տե՛ս Սամվել Գագիկի Մարգարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 28.03.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր նախադեպային որոշումներում սահմանել է, որ որոշակի պայմանների առկայության դեպքում անձին շարունակական կերպով կալանքի տակ պահելը կարող է արդարացված համարվել միայն հետևյալ չորս պայմաններից մեկի կամ մի քանիսի հաստատման դեպքում, մասնավորապես՝
ա) եթե առկա է վտանգ, որ անձը կարող է թաքնվել,
բ) եթե առկա է գործով ճշմարտությունը բացահայտելու ընթացքին միջամտելու վտանգ,
գ) եթե առկա է նոր հանցագործությունների կատարումը կանխելու անհրաժեշտություն և
դ) եթե առկա է հասարակական կարգի պահպանման անհրաժեշտություն:
Այսինքն՝ անձին շարունակական կալանքի տակ պահելը կարող է իրավաչափ համարվել, միայն երբ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարարե հիմնավորումներ (տե՛ս Khodorkovskiy v. Russia գործով՝ 31.05.2011թ. վճիռ, գանգատ՝ թիվ 5829/04, 182-րդ կետ, Piruzyan v. Armenia գործով՝ 26/06/2012թ., գանգատ՝ թիվ 33376/07, 91-րդ կետ):
Դատարանը, Եվրոպական և Վճռաբեկ դատարանների որոշումների լույսի ներքո գործով ներկայացված տվյալները ենթարկելով պատշաճ գնահատման և գործի նյութերից բխող մյուս տվյալների հետ համադրված վերլուծության և գնահատման արդյունքում, ինչպես նաև արդարադատության շահի, անձի անձնական ազատության իրավունքի արդարացի հավասարակշռման և ներքին համոզմունքի համատեքստում գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարող ապահովել և երաշխավորել մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պատշաճ վարքագիծը և հանրային շահերի համարժեք պաշտպանությունը, մասնավորապես՝ բացակայում են անհրաժեշտ տեղեկություններ, որոնք հիմք կհանդիսանան եզրակացնելու, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են չեզոքացնել վերջինիս կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը: Դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ կանխել վերջինիս՝ Օրենսգրքով նախատեսված ոչ պատշաճ վարքագծի ցանկացած դրսևորում, հետևաբար՝ այդ արդյունքին հասնելու համար՝ նրա նկատմամբ դատավարական ավելի խիստ սահմանափակումների գործադրումն անհրաժեշտություն է:
Տվյալ դեպքում, Էդգար Թելմանի Հակոբյանին մեղսագրվող արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, մեղադրյալին վերագրվող հանցագործությունների կատարման եղանակի, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանի ու արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքների համատեքստում պատշաճ ուշադրության արժանացնելով դրանում մեղադրյալի շարունակական վարքագիծը և հաշվի առնելով, որ վերջինիս անձը բնութագրող՝ գործում առկա և դատական նիստում ներկայացված տվյալները, և՛ որպես նրա օրինական վարքագիծն ապահովող հանգամանքները, և՛ որպես նրա ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող գործոնները, բավարար չեն գործի պատշաճ քննության ապահովման հանրային շահի և մեղադրյալի անձնական ազատության միջև արդարացի հավասարակշռությունը հաստատելու համար Դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Դատարանը, համակողմանի գնահատման ենթարկելով այն, որ առկա է վերջինիս կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու և նոր հանցանք կատարելու արդիական հավանականություն, գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարող լինել արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցներ, որոնք կարող են նրան կաշկանդել և զսպել՝ դրսևորելու ոչ պատշաճ վարքագիծ և չեզոքացնել նաև նրա օրինական վարքագծին խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներն ու ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը:
Այսպիսով՝ դատարանի գնահատմամբ և ներքին համոզմամբ մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը թույլատրելի ճանաչելը չի կարող գործուն երաշխիք հանդիսանալ: Գործի նյութերում առկա փաստական հանգամանքները Դատարանին իրական հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություն անել մեղադրյալի անձի, վերջինիս հետագա վարքագծի և նրա ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու՝ բավարար հիմքերի առկայության մասին:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելիս հաշվի է առնում վերջինիս օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, այդ թվում նաև՝ վերջինիս անձը բնութագրող՝ գործում առկա և դատական նիստում ներկայացված տվյալները, ինչպես նաև մեղսագրվող արարքների բնույթը և վտանգավորության աստիճանը, և հատկապես այն, որ դատավարության ներկայիս փուլում մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության աստիճանը դեռևս բարձր է, իսկ նշված հանգամանքների համատեքստում, Դատարանի համոզմամբ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը պիտանի և անհրաժեշտ է Օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված նպատակներին հասնելու համար, քանի որ միայն նշված խափանման միջոցը կարող է արդյունավետ կերպով չեզոքացնել վերջինիս օրինական վարքագծին խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներն ու ենթադրյալ ոչ պատշաճ վարքագծի բացասական հետևանքները: Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ ամենախիստ խափանման միջոց հանդիսացող կալանավորման՝ որպես դատավարական բացառիկ միջոցի (ultima ratio) կիրառումը սույն դեպքում անհրաժեշտություն է և մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցներով:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը գործի քննության տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա են այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն, այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող <<համարժեք և բավարար>> հիմնավորումներ, ուստի՝ Դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով:>>:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, դրանք հաստատող փաստերը և պահանջը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով.
Բողոք ներկայացրած անձը՝ պաշտպան Արտուշ Հակոբյանը նշել է. << Դատարանի կայացրած դատական ակտով թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի խախտումներ, ինչը հանգեցրել է դատական սխալի։
Դատարանը քննելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը չի դրսևորել օբյեկտիվ մոտեցում, այլ դրսևորելով կողմանակալ և կանխակալ վերաբերմունք, ըստ էության չի անդրադարձել խափանման միջոցի իրավաչափության պայմաններին (հիմքերին), անտեսել է ինչպես պաշտպանության կողմի առարկությունները, այնպես էլ քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրյալ Է.Հակոբյանի դրսևորած վարքագիծը: Մասնավորապես՝ տվել է ինքնախոստովանական ցումքունք, որը պնդել է նաև պաշտպանի մասնակցությամբ, ձերբակալման առաջին իսկ պահից իր աջակցություն է ցուցաբերել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ենթադրյալ հանցավոր դեպքը բացահայտելուն և քննության օբյեկտիվությունը, բազմակողմանիությունը, լրիվությունն ապահովելուն: Բացի այդ, չի քննարկել նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող, վատառողջ լինելու, մշտական բնակության վայր ունենալու հանգամանքները, որոնք քննարկվող դեպքում կարևոր նշանակություն ունեն անձին ազատությունից զրկելու հարցը քննարկելիս։
Սույն գործի փաստական հանգամանքների և որոշման ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ դատարանը խախտել է անձի անմեղության կանխավարկածը, գործն ըստ էության լուծող վերջնական դատական ակտ չունենալու պայմաներում՝ որոշման մեջ նշված հիմնավորումներով մեղադրյալ Է.Հակոբյանին կալանքի տակ պահելու ժամկետն երկարձգելը պարունակում է պատժիչ տարրեր, ոչ թե ապահովում է նրա իրավաչափ վարքագիծը։
Դատարանը սույն որոշումը կայացնելով՝ խախտել է Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների մասին Եվրոպական կոնվեցիայի 5-րդ և 6-րդ հոդվածներով երաշխավորված մեղադրյալ Է.Հակոբյանի իրավունքները, այն է՝ ազատության և անձնական անձեռնմխելիության և արդար դատաքննության իրավունքը։
Գտնում եմ, որ Դատարանի որոշումը անհիմն է և ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
Վերստին հաստատելով Ա.Ճուղուրյանի և Ա.Ավետիսյանի գործերով որոշումներում արտահայտված և վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ կալանավորումը քրեական գործի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է, հետևաբար մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելիս դատարանը պետք է ներկայացնի ծանրակշիռ, գործի նյութերից բխող փաստարկներ մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված գործողությունները կատարելու բարձր հավանականության վերաբերյալ: Այլ խոսքով՝ դատարանը պետք է կիրառի դատական ակտի պատճառաբանվածության ավելի բարձր չափանիշ և հիմնավորի, որ տվյալ դեպքում առկա են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնք բացառում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովման հնարավորությունը:
Վերոշարադրյալը բխում է անձին ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Հակառակ պարագայում կխախտվի հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, ինչն իր հերթին կարող է հանգեցնել անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի անհարկի սահմանափակման (տե՛ս, mutatis mutandis, Վ.Պողոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշման 14-րդ կետը, Ա.Զյաբլիցևի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԿԴ/0020/06/13 որոշման 14-րդ կետը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոգրյալ որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումները բխում է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումներից, բայց այնուամենայնիվ պաշտպանական կողմը գտնում է, որ վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Վերոգրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո փաստում եմ, որ Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմանների վերաբերյալ, փաստարկված չի պատճառաբանել, որոնք հիմք կտային ողջամիտ ենթադրություններ կատարելու ապագայում կանխատեսվող հնարավոր գործողությունների վերաբերյալ: Այլ խոսքով, գործով ձեռք բերված տվյալները և Դատարանի կողմից վկայակոչված իրավաչափության պայմանը համակցության մեջ քննարկելով իսպառ բացառում է նշված հիմքերի առկայությունը կամ բարձր ռիսկայնությունը:
Փաստում եմ, որ 2021 թվականի հունիսի 30-ին ընդունված 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը քննությանը խոչընդոտելու կանխատեսական հիմք չի նախատեսում, ի տարբերություն քննությունից թաքնվելու կամ նոր հանցանք կատարելու հիմքերի, որոնք կարող են լինել կանխա¬տեսական բնույթի, քանի որ խափանման միջոց կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով, օրենսդիրն ըստ էության հրաժարվել է կանխատեսական բնույթի այնպիսի հիմքից, ինչպիսին հանդիսանում է, օրինակ, մինչդատական վարույթում կամ դատարանում գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը՝ քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով։ Դրա փոխարեն ամրագրվել է այլ հիմք, որը նախատեսված է նաև Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի (բ) կետով, այն է՝ «1. ... Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...)
բ. անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով>>:
Վերը նշվածի վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը ձևավորել է իրավական դիրքորոշումներ, արձանագրելով, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի (բ) կետի նշված բաղադրիչը թույլ է տալիս կալանավորել անձին լոկ օրենքով սահմանված պարտավորության «կատարումն ապահովելու>> համար։ Հետևապես, պետք է գոյություն ունենա անձի կողմից չկատարված և կատարման ենթակա պարտավորություն, և ձերբակալումն ու կալանավորումը պետք է հետապնդեն դրա կատարումն ապահովելու նպատակ՝ չունենալով պատժիչ բնույթ։
Փաստում եմ, որ սույն դեպքում քննարկման առարկա պետք է լինի ինչ-որ բան անելուց ձեռնպահ մնալու մեղադրյալի պարտականությունը, սակայն այս առումով եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների համաձայն՝ նման դեպքում, որը տարբերվում է կոնկրետ գործողություն կատարելու պարտականությունից, անձի կողմից տվյալ պարտավորության չկատարման վերաբերյալ եզրակացության հանգելուց առաջ, նախ, անհրաժեշտ է, որպեսզի անձը տեղեկացված լինի այն կոնկրետ գործողության մասին, որից պետք է ձեռնպահ մնար, և անձը պետք է իր վարքագծով ցույց տված լինի, որ չի ցանկանում ձեռնպահ մնալ այդ գործողության կատարումից (Ostendorf v. Germany, ՙՙ 93-94)։
Եվրոպական դատարանը մեկ այլ որոշմամբ արձանագրել է, որ կալանավորումը թույլատրվում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի <<բ>> ենթակետի երկրորդ մասով` օրենքով սահմանված պարտավորության <<կատարումն ապահովելու համար>>: Այն վերաբերում է այն դեպքերին, երբ օրենքը թույլ է տալիս անձի կալանավորումը՝ նրան պարտադրելու կատարել իր վրա դրված հատուկ և կոնկրետ պարտավորություն, և որը նա մինչ այդ չի կատարել (տե՛ս, inter alia, Engel and Others v. Netherlands, 08 հունիսի 1976թ-ի որոշումը, Guzzardi v. Italy, 6 նոյեմբեր 1980թ-ի որոշումը, Ciulla v. Italy, 22 փետրվարի 1989թ-ի որոշումը և այլն):
Եվրոպական դատարանը արձանագրել է նաև, որ Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի (բ) ենթակետի լայն մեկնաբանությունը կհանգեցնի հետևանքների, որոնք անհամատեղելի են օրենքի գերա¬կայութ¬յան հասկացության հետ, որի վրա հիմնված է ողջ Կոնվենցիան (տե՛ս, inter alia, Engel and Others v. Netherlands, 08 հունիսի 1976թ-ի որոշումը, Stefanov v. Bulgaria, 22 մայիս 2008թ-ի որոշումը)։
Մարդու իրավ ունքների եվրոպական դատարանի և Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի բ ենթակետի լույսի ներքո, գնահատելով սույն քրեական վարույթով առկա հանգամանքները, փաստում եմ, որ եթե փախուստը կանխելը և նոր հանցանք կանխելը կարող է դիտվել որպես ապագային վերաբերելի կանխատեսական գործողություններ, իսկ օրենքով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարումն ենթա¬դրում է այլ իրավիճակ, մասնավորապես՝ օրենսդրական ձևակերպումից չի բխում, որ նման իրավիճակում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, հակառակ դեպքում օրենսդիրը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով չէր նախատեսի <<մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար>> եզրույթը, այլ կնախատեսեր <<մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների չկատարումը կանխելու համար>> եզրույթը, որպիսիք առկա են 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով՝ ( (1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ (2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար):
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կտարման ապահովմանը, փաստում եմ, որ Դատարանը պատշաճ իրավական գնահատման չի ենթարկել հիշյալ քրեական գործի փաստական հանգամանքերը, նշված իրավաչափության պայմանի առկայությունը պայմանավորել է քրեական գործի նյութերից չբխող ընդհանրական և վերացական բնույթի պատճառաբանություններով: Մասնավորապես՝ Դատարանը իրավացիորոն արձանագրել է, որ քրեական գործի քննության որակային և ժամանակային առաջընթացին համընթաց որոշակիորեն նվազել է վերը նշված հիմքի հավանականության բարձր ռիսկայնությունը, սակայն միևնույն ժամանակ փաստել է, որ դեռևս այն աստիճանի չի նվազել, որ ապահովվի ավելի նվազ խիստ խափանման միջոցով: Այսինքն՝ տվյալ դեպքում Դատարանը հիմք ընդունելով միայն արարքների վտանգավորության բնույթը և աստիճանը՝ անհրաժեշտ և բավարար չափով չի պատճառաբանել քրեական գործի քննության սկզբնական փուլից սկսած վարույթն իրականացնող մարմնի հետ համագործակցող մեղադրյալի շարունակական կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը: Այլ խոսքով, Դատարանը հստակ չի փաստարկել, թե մեղադրյալի հնարավոր, ենթադրյալ ապագային վերաբերելի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները քրեական գործով ձեռք բերված որ ապացույցներով են հիմնավորվում:
Փաստում եմ, որ սույն քրեական գործի նյութերում որևէ փաստական հանգամանք առկա չէ, որ երբևէ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանը չի կատարել կամ պատրաստվում է չկատարել որպես մեղադրյալ օրենքով իր վրա դրված պարտականությունները: Այլ խոսքով, դատարանի մտավախությունը` մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու վերաբերյալ, միայն չփաստարկված ենթադրություն է, մինչդեռ միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերում նշված կալանքի հիմքի առկայությունը վկայող որևէ ապացույց կամ փաստական տվյալ առկա չէ: Ավելին, մեղադրյալ Է.Հակոբյանը նախաքննության սկզբից սկսած, դեռևս ձերբակալվածի կարգավիճակում, աջակցել է նախաքննական մարմնին ենթադրյալ հանցավոր դեպքը բացահայտելուն՝ որպես ձերբակալված կատարել է ինքնախոստովանական հայտարարություն, ապա տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունք, որը հետագայում մեղադրյալի կարգավիճակում պաշտպանի մասնակցությամբ պնդել է, բացի այդ, վարույթն իրականացնող մարմնին մատնացույց է արել այն վայրերը, որտեղ տեղադրել է թմրամիջոցների փաթեթները, ապա մատնացույց է արել նաև վայրը, որտեղից ինքնությունը չպարզված անձի կողմից տեղադրված թմրամիջոցների փաթեթները վերցրել է, հայտնել է իր անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված բջջային հեռախոսի գաղտնաբառը, ինչ ողջամիտ հիմք է տալիս ենթադրելու, որ Դատարանի մտավախությունն ապագային վերաբերելի կանխատեսական հավանական ռիսկերի վերաբերյալ առկա չէ կամ նվազ է և մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ:
Բացի այդ, Դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել քրեական գործի քննության և որակային, և փուլային փոփոխությունները, այն որ նախաքննությունը ավարտվել և գործն ուղարկվել է դատարան ըստ էության քննելու, այսինքն՝ ակտիվ ապացուցողական և վարույթային գործողություններ կատարելու անհրաժեշտությունը վերացել է, մեղադրանքը հիմնավորող բոլոր ապացույցները ձևաորվել են, որոնց ճնշող մեծամասնությունը գրավոր և իրեղեն ապացույց են, դատակոչված է ընդամեն մեկ վկա, որի հետ մեղադրյալ կայուն կապեր չի ունեցել, որի հանգամանքը հիմնավորվում է գործի նյութերով, հետևաբար՝ նման պայմաններում իրատեսական և ողջամիտ չեն Դատարանի հիմնավորումները, որ արարքի հանրային վտանգավորության բնույթով և աստիճանով պայմանավորված մեղադրյալ կարող է դրսևորել ապացուցման գործընթացի վրա անօրիանական ազդեցություն, քանի որ ենթադրյալ հանցավոր արարքները հիմնավորող ապացույցների ճնշող մեծամասնությունը գրավոր և իրեղեն ապացույցներ են, որոնք պահվում են քրեական գործում և տեսականորեն անհնարին է դրանց վրա ցանկացած ձևի ապօրինի միջամտությունը, իսկ դատակոչված վկայի տված ցուցմունքի բովանդակությունը բացի վկայի հայտնած տվյալներից, հիմնավորվում է նաև հարցաքննության ընթացքում վկայի կողմից քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին տրված փաստաթղթերով, որպիսի հանգամանքներով պայմանավորված գտնում եմ, որ նույնիսկ պայմանականորեն ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորումների առկայության պայմաններում վերը հիշատակված փաստական հանգամանքները դատական քննության ընթացքում Դատարանը որևէ կերպ կաշկանդված չէ գործով ձեռք բերված այլ ապացույցների համակցության մեջ արժանահավատության տեսանկյունից իրավական գնահատաման ենթարկելու:
Անդրադառնալով Դատարանի այն պնդմանը, որ նախաքննության փուլում անհայտ անձի մասով քրեական գործից մաս է անջատվել և անջատված մասով քննությունը շարունակվում է, մեղադրյալն ազատության մեջ գտնվելու դեպքում կարող է ապօրինի ազդեցութուն ունենա, ապա փաստում եմ, որ այդ պատճառաբանությունն անհիմն է, քանի որ անջատված մասի վերաբերյալ քրեական վարույթն այլևս որևէ կապ չունի մեղադրյալի վերաբերյալ վարույթի հետ, ուստի գտնում եմ, որ անթույլատրելի է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահամանափակումը, ի թիվս այլնի պայմանավորել այլ անձի վերաբերյալ քրեական վարույթով: Բացի այդ, հաշվի առնելով դատական պրակտիկան, որ հիշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ քրեական վարույթներից ինքնությունը չպարզված անձանց վերաբերյալ անջատված մասերի վերաբերյալ քրեական վարույթներով հանցանք կատարած անձինք որպես կանոն այդպես էլ չեն հայտնաբերվում, հետևաբար վերը նշված տրամաբանությամբ առաջնորդվելով, հարգելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, անձը նույնիսկ պատժի կրումից հետո պետք է ենթարկվի իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման: Այլ կերպ ասած իր կողմից կատարված արարքի համար նշանակված պատժի կրումից հետո անջատված մասի վերաբերյալ քրեական վարույթով խոչընդոտելու հավանականությամբ պայմանավորված պետք է կրկին որպես խափանման միջոց ընտրվի կալանքը:
Ուշագրավ է նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Է.Հակոբյանի այլ անձանց հետ հաղորդակցության իրավունքը նախաքննության սկզբանական փուլից սկսած սահմանափակված չէ, որի պայմաններում մեղադրյալը լիարժեք հնարավորություն ունի քրեակատարողական հիմնարկում գտնվելով հանդերձ ապօրինի ազդեցություն ունենա քրեական գործի քննության վրա, սակայն Դատարանը մեղադրյալի անօրինական վարքագծի վերաբերյալ քրեական գործով ձեռքբերված որևէ ապացույց չի վկայակոչել, ինչը ևս փաստում է, որ առկա բավարար հիմքեր ողջամտորեն ենթադրելու ապագային վերաբերելի կանխատեսական հավանական ռիսկերի բացակայության կամ նվազ լինելու վերաբերյալ:
Ավելին՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական դատարանը նշվածի հետ կապված իրավական դիրքորոշում է հայտնել, որ եթե անգամ խոչընդոտելու վերաբերյալ ենթադրությունը հիմնված լինի իրական մտավախության վրա, ապա արդարացված է լինում միայն նախաքննության սկզբնական փուլում, իսկ անգամ առանձնահատուկ բարդություն ներկայացնող գործերի դեպքում «խոչընդոտելուե մտավախությունը ժամանակի ընթացքում նվազում է և այլևս չի կարող հիմք հանդիսանալ շարունակական կալանքը արդարացնելու համար, առավել ևս այն դեպքում, երբ կատարվել են ստուգումներ և հարցաքննվել են վկաներ: (Տես՝ W.v. Switherland, judgmenq of 26 January 1993, p. 33-35, ինչպես նաև՝ Clooth v. Belgium, no. 12718/87, judgmenq of 12 December 1991, p. 43):
Անդրադառնալով նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը փաստում եմ, որ նշված հիմքն իրատեսական չէ, իսկ Դատարանի պատճառաբանությունները նշված հիմքի առկայության վերաբերյալ հիմնավոր և օրինական չէ:
Այսպես. մեղադրյալ Է.Հակոբյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքների համաձայն՝ վերջինիս վերաբերյալ բացի սույն քրեական վարույթից որևէ տեղեկություն առկա չէ, հետևաբար, փաստում եմ, որ Է.Հակոբյանը նախկինում երբևէ չի դատապարտվել, ինչպես նաև այլ քրեական վարույթներով քրեական հետապնդման չի ենթարկվում, որպիսի պայմաններում գտնում եմ, որ նրան մեղասագրվող հիշյալ ենթադրյալ հանցավոր արարքը չի կարող հիմք հանդիսնալ նոր հանցանքի կատարման ռիսկի գնահատման: Ինչ վերաբերվում է Դատարանի այն պատճառաբանությանը, որ ըստ գործով ձեռք բերված տվյալների՝ Էդգար Հակոբյանը առնվազն մեկ ամիս ենթադրաբար զբաղվել է թմրամիջոցների ապօրինի իրացմամբ, ապա հարկ է փաստել, որ անձի կողմից հանցավոր արարք կատարելու վերաբերյալ ենթադրաբար կամ հաստատապես դատողություն կատարելու համար անհրաժեշտ է, որպեսզի առկա լինի հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում կամ իրավասու մարմնի օրինական ուժի մեջ մտած գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ: Տվյալ պարագայում նախկինում կատարված գործողությունների վերաբերյալ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, Է.Հակոբյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում չի հարուցվել, ինչպես նաև առկա չէ հատուկ մասնագիտական բնագավառի գիտելիքի տիրապետող անձի կողմից տրված փորձագիտական եզրակացություն՝ նախկինում շրջանառած առարկանների վերաբերյալ, արդյո՞ք թմրամիջոց են, թե ոչ:
(…)
Հաշվի առնելով, որ տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցն իր սահմանափակումներով և խստությամբ հավասարազոր է խափանման միջոց կալանքին, իսկ գրավը՝ դրամական միջոցի տեսքով, հավելյալ բարձր երաշխիք է ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու, նման պայմաններում գտնում եմ, որ դատարանի մտահոգությունները կապված գործի քննությանը խոչընդոտելու և նոր հանցանք կատարելու վերաբերյալ հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված սահամանափակումների և 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ:
Քննարկելով մեղադրյալ Է.Հակոբյանի ապագայում կանխորոշվող վարքագիծը, փաստում եմ, որ ունի մշտական բնակության վայր, բնակության վայրում բնութագրվում դրական, վատառողջ է, ծառայել է ՀՀ ԶՈւ որպես ժամկետային զինծառայող, զորամասի կազմում իրականացրել է մարտական հերթապահություն:
Ամփոփելով վերոգրյալը և հիմք ընդունելով բողոքում շարադրված վերլուծությունները՝ խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության հիմքերի վերաբերյալ, փաստում եմ, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Է. Հակոբյանի նկատմամբ կալանքից բացի այլըտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և գրավի համակցված կիրառմամբ:>>:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` <<Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքումե:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա>>:
Այսպիսով՝ պաշտպանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` <<Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. <<1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)ե:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` <<1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)>>։
Վճռաբեկ դատարանը Է.Եղիազարյանի գործով 27.06.2017թ. թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 որոշմամբ փաստել է, որ «(…) Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ իրավասու մարմինը պետք է ներկայացնի փաստեր կամ տեղեկություններ, որոնք կհամոզեն դատարանին, որ անձը հիմնավոր կերպով է կասկածվում /մեղադրվում/ ենթադրյալ հանցագործության կատարման մեջ։ Այսինքն՝ քրեական հետապնդման մարմինները պետք է ներկայացնեն կասկածը հիմնավորող որոշակի փաստական հանգամանքներ, իսկ դրա վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված և, միևնույն ժամանակ, չպետք է պարունակեն իրավական գնահատականներ անձի մեղավորության կամ անմեղության հարցի առնչությամբ>>։
Նույն որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը, ի թիվս այլի, ընդգծել է հետևյալ հանգամանքները.
-հիմնավոր կասկածի բացակայության դեպքում անձի ազատության իրավունքը սահմանափակելն ինքնին ապօրինի է,
-հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածըե պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (որոնք կվկայեն կատարված արարքին անձի առնչությունը և դեպքի, իրադարձության համընկնումը այն հանցանքին, որի առերևույթ կատարման մեջ անձը կասկածվում /մեղադրվում/ է), իսկ դրա առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն հիմնավորված և պատճառաբանված,
-մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողություն իրականացնելիս, մասնավորապես՝ կալանավորման վերաբերյալ միջնորդությունը քննելիս դատարանն իրավասու չէ քննարկման առարկա դարձնելու այնպիսի հարցեր, որոնք դուրս են այդ պահին իր առջև դրված խնդիրների շրջանակից, ուստիև հիմնավոր կասկածի առկայությունը ստուգելիս դատարանն իրավասու չէ կանխորոշելու մեղքի հարցը, իրավական գնահատական տալու անձի մեղավորությանը կամ անմեղությանը, անմիջականորեն փաստելու անձի արարքում հանցակազմի առկայությունը կամ բացակայությունը։ Միևնույն ժամանակ, դատարանը, վերոգրյալ հարցերի շուրջ իրավական գնահատականներ չտալով, իրավասու է որոշում կայացնել կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ ժամկետը երկարացնելու կամ վերահաստատելու վերաբերյալ քրեական հետապնդման մարմնի ներկայացրած միջնորդությունը մերժելու մասին այն դեպքում, երբ հավաստում է քրեական գործով վարույթը բացառող հանգամանքի առերևույթ առկայությունը և դրա հնարավոր կիրառելիությունը։ Ընդ որում, քրեական գործով վարույթը բացառող այդ հանգամանքի առերևույթ առկայության մասին վկայությունը պետք է լինի ոչ թե ներկայացված նյութերի, այդ թվում՝ ապացույցների` գործը ըստ էության քննելու և լուծելու ժամանակ պահանջվող աստիճանի չափ բազմակողմանի և խորը վերլուծության արդյունք, այլ այդպիսի վկայությունը պետք է հիմնված լինի ներկայացված նյութերից բխող համեմատաբար ակնհայտ փաստերի վրա,
- հիմնավոր կասկածի հարցը գնահատման ենթարկելիս վճռորոշ նշանակություն կարող են ունենալ այն իրավիճակները, երբ արարքին տրված իրավական որակումը ակնհայտորեն չհամապատասխանի արարքի փաստական նկարագրությանը (կամ անձին վերագրված փաստերը հաստատող՝ միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերին), իսկ արարքի փաստական կողմը առերևույթ վկայի արարքին տրված իրավական որակման համեմատությամբ իր բնույթով առավել նվազ ծանրության ենթադրյալ հանցագործության կատարման մասին:
Կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու պայմանների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համալիր վերլուծությունից հետևում է, որ Վճռաբեկ դատարանը կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու ընթացակարգի շրջանակներում պարտադիր է համարում մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի քննարկումը՝ դրանում հիմնավոր կասկածի առկայության, դրա դատավարական ձևակերպման, քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքների, այդ թվում՝ արարքի ապաքրեականացման հանգամանքը պարզելու տեսանկյունից, սակայն անթույլատրելի է դիտում մեղադրանքի էության և հիմնավորվածության հարցի քննարկումը: Այլ կերպ՝ մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում դատարանները չեն կարող գնահատել մեղադրանքի ապացուցվածությունը, սակայն պարտավոր են կալանքը ընտրելու հարցը լուծելիս ստուգել մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի օրինականությունը:
Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը>>:
Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)>>:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանին շարունակաբար կալանքի տակ պահելու նպատակի առկայության կամ բացակայության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կալանավորման կիրառման համար հիմք ընդունված՝ մեղադրյալի կողմից քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու և հանցանք կատարելը կանխելու նպատակները, սույն գործի փաստական հանգամանքների, մասնավորապես՝ Էդ. Հակոբյանին մեղսագրված արարքի ծանրության, կատարման եղանակի հետ համակցության մեջ գնահատելու արդյունքում օբյեկտիվ դիտորդի մոտ չի կարող այլ համոզմունք ձևավորվել, քան այն, որ կալանքի շարունակական անհրաժեշտության մասին Դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, բխում են վարույթի նյութերից և հիմնված են դրանց վրա, նկատի ունենալով նաև, որ քրեական վարույթը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում և դեռ չեն հետազոտվել ապացույցները, այդ թվում չի հարցաքննվել դատակոչի ենթարկված վկան, մեղադրյալին մեղսագրվել է ենթադրաբար խմբի կազմում իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ քննությամբ ինքնությունը չպարզված և <<Տելեգրամ>> հավելվածում <<LagooMan>> անվամբ առցանց խանութ-հարթակի օգտատիրոջից ապօրինի <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցի ընդհանուր խոշոր չափերի խմբաքանակ ձեռքբերման և դրանք պահելու և ապօրինի շրջանառելու փաստերը։
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի պնդմանը՝ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի դրսևորած վարքագծի վերաբերյալ, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այդ տվյալները սույն որոշման մեջ արված վերլուծության համատեքստում, բավարար չեն այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ վերջինիս կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու մտահոգությունները չեզոքացնելու համար: Այլ կերպ՝ հիմնավոր են նաև Դատարանի այն հետևությունները, որ քրեական վարույթի քննության տվյալ փուլում կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար:
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պահանջի կատարումն ապահովելու նպատակի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 5-րդ կետով սահմանված պայմանների առկայության ու ըստ այդմ՝ Էդգար Հակոբյանի նկատմամբ կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու իրավաչափության մասին Դատարանի հետևություններին` փաստելով, որ դրանք հիմնավոր են և բխում են ՀՀ քրեական դատավարության պահանջներից։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Էդգար Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երեք ամսով երկարաձգելու մասին որոշում կայացնելիս Դատարանը հաշվի է առել Էդգար Հակոբյանի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և պատճառաբանված հաստատել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ և 118-րդ հոդվածներով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Հետևաբար վիճարկվող որոշումը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Էդգար Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց`

Մեղադրյալ Էդգար Թելմանի Հակոբյանի պաշտպան Արտուշ Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 17-ի թիվ ԵԴ1/0789/01/24 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ