ԵԴ1/0788/01/25

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ

«27» ապրիլի 2026թ. ք. Երևան

մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի պաշտպան Ա.Ծերունյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2026 թվականի մարտի 19-ի թիվ ԵԴ1/0788/01/25 որոշումը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.
2025 թվականի հունվարի 22-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն.Ավետիսյանը որոշում է կայացրել Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 257-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 23-ի որոշմամբ Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 23-ը։
2025 թվականի փետրվարի 25-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն.Ավետիսյանը որոշում է կայացրել Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 181-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 257-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական նոր հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մարտի 3-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16111324 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 181-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 257-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0788/01/25 համարը։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0788/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 հունիսի 18-ի որոշմամբ Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ը։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 23-ը։
2026 թվականի մարտի 19-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Թիվ ԵԴ1/0788/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2026 թվականի հունիսի 23-ը:
Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչվել է անբավարար:
2026 թվականի ապրիլի 06-ին Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք է ստացվել պաշտպան Ա.Ծերունյանից:
Թիվ ԵԴ1/0788/01/25 վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2026 թվականի ապրիլի 13-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել են 2026 թվականի ապրիլի 14-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի ապրիլի 17-ի որոշմամբ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։
2026 թվականի ապրիլի 21-ին ՀՀ Վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան է ստացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն.Ավետիսանից, ով նշել է, պաշտպանի բողոքը ենթակա է մերժման` անհիմն լինելու հիմքով, իսկ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը մեղադրյալ Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը 3 ամիս ժամկետով երկարացնելով կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ:


Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նարեկ Պետրոսի Կիրակոսյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 181-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 257-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. «( նա համակարգչային հափշտակություն կատարելու մեկ միասնական դիտավորությամբ, շարունակական արարքներով հանցավոր ճանապարհով ֆինանսական միջոցներ ձեռք բերելու նպատակով, Facebook սոցիալական կայքում ստեղծել է Universal Credit’ անվամբ 100260599193508 նույնականացման համարով անհատական էջը, այն ձևավորել և ներկայացրել է որպես վարկային կազմակերպություն:
Նշված էջի միջոցով' Messenger հավելվածով 2021 թվականի դեկտեմբերի 16-ին և դեկտեմբերի 29-ին նամակագրություն է վարել նույն կայքում գրանցված Արմեն Արթուրի Ղարիբյանի և Ֆելիքս Ջիվանի Ալեքսանյանի հետ և իրականությունը խեղաթյուրելով՝ Telcell Wallet էլեկտրոնային դրամապանակի կամ բանկային քարտի հաշվին առկա գումարի հնգպատիկի չափով վարկ տրամադրելու կեղծ պատրվակով, խաբեության եղանակով Արթուր Ղարիբյանից ստացել է Telcell Wallet էլեկտրոնային դրամապանակի գրանցման հեռախոսահամարը և հեռախոսահամարին ուղակված ծածկագրերը, Ֆելիքս Ալեքսանյանից ստացել է բանկային քարտի երկկողմանի լուսանկարները, հեռախոսահամարը և դրան ուղարկված ծածկագրերը, որոնց օգտագործմամբ մուտք է գործել Արթուր Ղարիբյանի Telcell Wallet էլեկտրոնային դրամապանակ, իսկ Ֆելիքս Ալեքսանյանի բանկային քարտը կցել է Արթուր Ղարիբյանի Telcell Wallet էլեկտրոնային դրամապանակին և դրա միջոցով համակարգչային տվյալն առանց օրենքով կամ պայմանագրով կամ իրավաչափ այլ հիմքով նախատեսված թույլտվության մուտքագրելու եղանակով հափշտակել է, Արթուր Ղարիբյանի էլեկտրոնային դրամապանակի և Ֆելիքս Ալեքսանյանի բանկային քարտի հաշվին առկա' ընդհանուր 122.500 ՀՀ դրամ գումարը:
Այնուհետև, նպատակ ունենալով, վերը նշված եղանակով՝ Արմեն Արթուր Ղարիբյանից և Ֆելիքս Ջիվանի Ալեքսանյանից կատարված համակարգչային և հափշտակությունների արդյունքում ստացված՝ ակնհայտ ֆինանսական միջոցների ձեռբերման աղբյուրը խեղաթյուրել և թաքցնել, որի միջոցով հետագայում խուսափել իր կատարած հանցանքի՝ հափշտակություններ համար պատասխանատվությունից, գումարները փոխանցել է իր կողմից կառավարվող QiwiWallet Russia 79183549884 էլեկտրոնային դրամապանակին՝ այդ կերպ օրինականացնելով հանցավոր ճանապարհով ստացված 122.500 ՀՀ դրամ գույքը՝ ապահովելով իր կողմից դրա տիրապետման իրական հնարավորությունը:
(…)»:
2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը արձանագրել է, որ Նարեկ Կիրակոսյանի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգը չեզոքացնելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Նարեկ Կիրակոսյանի պատշաճ վարքագիծը:
(…)»:
Դատարանը 2026 թվականի մարտի 19-ի թիվ Թիվ ԵԴ1/0788/01/25 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը:
Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։
Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում:
Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
- մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը:
Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում:
- մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը:
- մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝
1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով.
2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ.
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին.
5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:
Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով:
Անդրադառնալով դատական վարույթում դրսևորված ջանասիրության հարցին՝ 2025թ. հուլիսի 30-ի ՀՀ Սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-1792 որոշմամբ սահմանվել է նաև, որ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով պատշաճ ջանասիրության (due diligence) ապահովման պարտականությունը տարածվում է նաև դատական վարույթում գործը քննող դատարանի վրա:
Համադրելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ.
Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ.
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ բացակայում է փախուստի դիմելու հիմքը, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։
Պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ.
Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշումից հետո՝ առ այսօր Դատարանը դրսևորել է պատշաճ ջանասիրություն՝ կայացվել են բավարար քանակության դատական նիստեր, ինչի արդյունքում քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների՝ ապացույցների հետազոտման փուլում, հետազոտվել են գրավոր ապացույցներ։
Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ.
Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են վարույթին խոչընդոտելու և հանցանք կատարելու վտանգները, որպիսի ռիսկերը վարույթի ներկա փուլում չեն կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում։
Հաշվի առնելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից:
Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը:
(…)»:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով.
Բողոքաբերը՝ պաշտպան Ա.Ծերունյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 19-ի թիվ որոշումն իրավաչափ և հիմնավոր չէ, դատական ակտ կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչը հիմք է դատական ակտի բեկանման:
Անդրադառնալով վիճարկվող դատական ակտով Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններին, բողոքաբերը նշել է հետևյալը.
-Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ բացակայում է փախուստի դիմելու հիմքը, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։
2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի դատական ակտում արձանագրվել է՝
-Դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ բացակայում է փախուստի դիմելու հիմքը, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։
2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ի դատական ակտում արձանագրվել է՝
-Դատարանը 2025 թվականի հունիսի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ բացակայում է փախուստի դիմելու հիմքը, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։
2025 թվականի հունիսի 18-ի դատական ակտում արձանագրվել է՝
-Դատարանը 2025 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ բացակայում է փախուստի դիմելու հիմքը, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ առկա են հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հիմքերը։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել։
2025 թվականի մարտի 19-ի դատական ակտում արձանագրվել է՝
-Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործից զատ, մեղադրյալը Նարեկ Կիրակոսյանի վերաբերյալ առկա են թիվ ԵԴ1/1550/01/24, ԵԴ/1085/01/21 քրեական վարույթները, որոնք դեռևս գտնվում են դատաքննության փուլում, բացի այդ՝ Շիրակի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2021 թվականի հուլիսի 16-ի թիվ ՇԴ/0214/01/20 դատավճռով Նարեկ Կիրակոսյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկի՝ 500.000 ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոններով թույլատրվել է նշանակված 500.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի վճարումը կատարել մաս առ մաս՝ մեկ տարվա ընթացքում, առաջին երկու ամսվա ընթացքում յուրաքանչյուր ամիս վճարելով 50.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ մնացած տաս ամիսների ընթացքում յուրաքանչյուր ամիս վճարելով 40.000 ՀՀ դրամի չափով։ Վերոնշյալը վկայում է այն մասին, որ բարձր է հավանականությունը, որ վերջինս կարող է դրսևորել հակաիրավական վարքագիծ, ուստի կա անհրաժեշտություն մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու՝ հանցանքի կատարումը կանխելու նպատակով։
Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դատավարական փուլում, երբ դեռ Դատարանի կողմից հարցաքննված չեն գործով այլ անձիք, մասնավորապես՝ գործով առկա վկաները, շուրջ ութ տասնյակ տուժողներ, ուստի առերևույթ առկա է վտանգը առ այն, որ Նարեկ Կիրակոսյանը կարող է ապօրինի ազդեցություն գործադրել սույն գործով ներգրավված վերոնշյալ անձանց վրա: Հաշվի առնելով ողջ վերոգրյալը Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը՝ հանցանք կատարելու և օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարելու՝ վարույթին խոչընդոտելու վտանգը։
Վերոնշյալ դատական ակտերի շղթայի մեջբերումն ինքնանպատակ չէ և նպատակ է հետապնդում Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունը հրավիրել կիրառված խափանման միջոցի կալանքի ժամկետի մեխանիկական երկարացման գործընթացի վրա, որտեղ յուրաքանչյուր դատական ակտ պատճառաբանության մասով հղում է կատարում նախորդ դատական ակտին՝ արձանագրելով «Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր հանգամանք ի հայտ չի եկել» ձևակերպումը, որտեղ չի գնահատվում վարույթի հետագա փուլերում ռիսկերի նվազման հանգամանքը (Սույն տրամաբանությամբ մեղադրյալի կարգավիճակ ստանալուց մինչ օրս ռիսկերի նվազում տեղի չի ունեցել)։
Նարեկ Կիրակոսյանի նկատմամբ կալանքի շարունակական կիրառման հիմքերի և հիմնավորումների «աղբյուրի» 2025 թվականի մարտի 19-ի դատական ակտի պատճառաբանություններում արձանագրվել է վկաների և շուրջ 8 տասնյակ տուժողների վրա հնարավոր ապօրինի ազդեցության հնարավորությունը և վարույթին խոչընդոտոելու վտանգի առկայություն։
Թիվ ԵԴ1/0788/01/25 քրեական գործի նյութերում 8 տասնյակ տուժողների առկայության վերաբերյալ որևէ փաստական տվյալ առկա չէ։ Մեղադրական եզրակացության համաձայն տուժողների քանակը շուրջ 3 տասնյակ է, բայց ոչ 8 տասնյակ։ Խափանման միջոցի կիրառման հիմքում Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտի պատճառաբանություններում դրվել է այնպիսի փաստական տվյալ, որը չի բխել գործի նյութերից։ Այսինքն՝ բողոքարկվող դատական ակտը չի համապատասխանում դատական ակտի հիմնավորվածության չափանիշներին։ Նման եզրահանգումը պայմանավորված է հետևյալով Ֆրունզիկ Գալստյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «Դատական ակտն օրինական է, եթե կայացվել է գործող օրենսդրության պահանջների պահպանմամբ, և հիմնավորված` եթե դրանում արված հետևությունները հիմնված են դատական քննության ժամանակ հետազոտված ապացույցների վրա:
Սույն գործի նյութերում 80 տուժողների վերաբերյալ որևէ տվյալ առկա չէ հետևաբար վկաների և 80 տասնյակ տուժողների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու մասին հետևությունը չի կարող դրվել կալանքի ժամկետի երկարացման հիմքում։ Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունն են հրավիրում այն փաստական հանգամանքի վրա, որ Առաջին ատյանի դատարանը գնահատական է տվել վկաների և 80 տուժողների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու հարցին, և քանի որ տուժողների քանակը 31 է, ուստի գնահատական չի տրվել վկաների ու 31 տուժողների վրա ազդեցություն ունենալու հարցին։ Հատկանշական է, որ տուժողների քանակի նման արձանագրումն (շուրջ ութ տասնյակ տուժողներ) էլ կարող էր նշանակություն ունենալ շարունակական կալանքի համար։
Մեղադրական եզրակացությամբ շարադրված ապացույցներն այնպիսին են, որոնք ունեն օբյեկտիվության ավելի բարձր աստիճան, քան վկաների և տուժողների ցուցմունքները։ Սույն գործով ապացուցման առարկան տուժողի քարտային հաշվից հափշտակված գումարի շարժը և գումարը մեղադրյալի տնօրինությանը հասնելն է։ Նշված բնույթի ենթադրյալ հանցագործությունների ապացուցման գործընթացն առավելապես հիմնված է բանկային գաղտնիք կազմող տեղեկությունների վրա, որոնք սույն գործով ձեռք են բերվել։ Մասնավորապես առկա է մեղադրյալի և տուժողների միջև ենթադրաբար տեղի ունեցած նամակագրությունների լուսապատճենները՝ խոսակցության բովանդակությամբ, տուժողի քարտային հաշվի քաղվածքը, անհատական հաշիվներին հասանելիություն ստացած IP հասցեները, դրանց բաժանորդային տվյալները, ենթադրաբար հափշտակված գումարի կանխիկացման համար օգտագործված բանկային քարտերը և դրանց հաշիվները։ Նման պայմաններում, երբ ապացուցման գործընթացում օգտագործվում են օբյեկտիվության ավելի բարձր աստիճան ունեցող ապացույցներ, վկաների և տուժողների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու ռիսկն էականորեն ցածր է և այն աստիճան չէ որպեսզի կիրառվի ամենախիստ խափանման միջոցը՝ կալանքը։ Հատկանշական է, որ տուժողներն ու մեղադրյալն իրական կյանքում ծանոթ չեն և շփումը եղել է բացառապես վիրտուալ։ Այսինքն՝ վկաների և տուժողների վրա ապօրինի ազդեցության ռիսկը Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է գնահատել։
Այսպիսով, մեղադրյալ Նարեկ Կիրակոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու պատճառաբանություններում դատարանն արձանագրելով վարույթին խոչընդոտելու ռիսկը, թույլ է տվել դատական սխալ ՀՀ ՔԴՕ 116-րդ հոդվածի խախտում, ինչն էլ իր հերթին հանգեցրել է ՀՀ ՔԴՕ սկզբունքային դրույթների՝ 9-րդ, 15-րդ, 18-րդ հոդվածների խախտման։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությանը և օրինական վարքագիծ դրսևորելու անհրաժեշտությանը, ապա պաշտպանական կողմը ներկայացրել է այդ ռիսկը չեզոքազնելու բավարար երաշխիք։ Մասնավորապես՝ այդ ռիսկը չեզոքացնելու և հակակշռելու համար առաջարկվել է կիրառել գրավ 13.000.000 (տասներեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և դրան համակցված տնային կալանք, ինչպես նաև բացակայելու արգելք։
Ակնհայտ է, որ նշված՝ համակցված խափանման միջոցները ի զորու են հավասարակշռել հանրային և մասնավոր շահերը։ Նշվածի կոնտեքստում պետք է նկատի ունենալ նաև այն հանգամանքը, որ գրավի առաջարկվող չափը շուրջ երկու անգամ մեծ է ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափից։
(…)
-Վկաների նկատմամբ ճնշումների վտանգն ընդունելի է վարույթի սկզբնական փուլում: Այնուհետև, տևական ժամանակ հետո գործի քննության պահանջներն այլևս բավարար չեն անձի կալանքը հիմնավորելու համար:
-Սովորաբար, ենթադրյալ վտանգները ժամանակի հետ նվազում են` կատարված քննչական գործողություններին, արձանագրված վկայություններին և իրականացված ստուգումներին զուգահեռ:
Նարեկ Կիրակոսյանը կալանքի տակ է գտնվում 2025 թվականի հունվարի 23-ից և այն երկարացվել է մինչև 2026 թվականի հունիսի 23-ը։ Այս պահին 14 ամսից ավելի ժամկետով մեղադրյալը գտնվել է կալանքի տակ։ Նշված փաստը համադրելով քննությանը զուգահեռ ռիսկերի նվազման նախադեպային որոշման տրամաբանության հետ, փաստել է, որ ռիսկերի մեծության առումով քննության սկզբնական փուլի և ներկա փուլի միջև առկա է ահռելի տարբերություն։ Եթե հիմնավոր համարենք նաև ջանասիրության վերաբերյալ դատարանի արձանագրումները դրանք ևս վկայում են այն մասին, որ գործի քննության ընթացքում տեղի է ունեցել էական առաջընթաց (Օրինակ՝ Դատարանի համար տեսանելի է դարձել, որ ենթադրյալ հանցագործության դեպքին առնչվող cash me ֆեյսբուքյան էջին հասանելիություն ստացած թվով 88 IP հասցեներից միայն 1 IP հասցեն է, որը կապ ունի Նարեկ Կիրակոսյանի հետ)։ Միայն դատարանի վարույթում գտնվելու ընթացքում Նարեկ Կիրակոսյանը մեկ տարուց ավելի գտնվել է կալանքի տակ և ժամկետի երկարացման պատճառաբանությունները փոփոխության չեն ենթարկվել։ Մեջբերված դիրքորոշումների համաձայն տևական ժամանակ անց այդ պատճառաբանությունները չեն կարող բավարար լինել կալանքի շարունակական կիրառման համար։ Նշվածը պատճառաբանությունները շարունակաբար դրվել են կալանավորման հիմքում այն պայմաններում, երբ վկաների և տուժողների ցուցմունքներից զատ առկա են օբյեկտիվության ավելի բարձր աստիճան ունեցող ապացույցներ՝ առգրավված բանկային գաղտնիք համարվող տվյալներ, IP հասցեների և դրա բաժանորդային տվյալեր, որոնք ավելի մեծ կշիռ ունեն ապացուցման գործընթացում։ Նման պայմաններում խոչընդոտելու ռիսկի վերաբերյալ դատարանի հետևությունները հիմնավոր համարվել չեն կարող։
Գտնում է, որ համակցված խափանման միջոցները՝ տասներեք միլիոն դրամի չափով գրավի, տնային կալանի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառումը բավարար են հանրային և մասնավոր շահերի արդյունավետ հավասարակշռումն ապահովելու համար։
Առաջին ատյանի դատարանը կալանքի ժամկետը երկարաձգելու՝ 2026 թվականի մարտի 19-ի որոշմամբ թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում։ Դատարանը կալանքի հիմքերի շարունակական առկայության սխալ է կիրառել ՀՀ ՔԴՕ 116-րդ, 118-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 125-րդ հոդվածները, ինչն իր հերթին հանգեցրել է ՀՀ ՔԴՕ 15-րդ, 18-րդ, ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ և ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածների խախտումների։
Բացի այդ, խախտվել է նաև ՀՀ ՔԴՕ 9-րդ հոդվածն այն իմաստով, որ գործով 80 տուժող չլինելու պայմաններում 80 տուժողների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու վերաբերյալ փաստարկը, և 31 տուժողների վրա ազդեցության հարցը քննարկված չլինելը, նրանց վրա ազդեցության վերաբերյալ վերացական դատողությունները, ինչպես դատական ակտի հասցեատիրոջ այնպես էլ օբյեկտիվ դիտորդի համար համոզիչ չի կարող լինել։
Վերոգրյալ հիմնավորումներով պաշտպանը խնդրել է. «Նարեկ Կիրակոսյանի կողմից վկաների և տուժողների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու եղանակով քննությանը խոչընդոտելու հիմքի առկայության մասով բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 19-ի որոշումը, արձանագրել նշված հիմքի բացակայության կամ նվազ ռիսկային լինելու փաստը՝ հիմք ընդունելով բողոքում ներկայացված փաստարկները (սույն գործում 80 տուժողի առկայության վերաբերյալ փաստական տվյալ առկա չէ, իսկ 30 տուժողների վրա ազդեցություն ունենալու հարցին գնահատական չի տրվել, մեղադրյալն ու տուժողները ծանոթ չեն)։
Բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 19-ի որոշումը, թույլատրելի համարել Նարեկ Կիրակոսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառումը և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ համակցված կիրառել տասներեք միլիոն դրամի չափով գրավը, բացակայելու արգելքը և տնային կալանքը (տնային կալանքի կրման հասցեի վերաբերյալ նյութերը ներկայացվել են Առաջին ատյանի դատարան)։»:


Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3.Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Այսպիսով՝ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքի և այն հաստատող փաստական տվյալների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում:
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։
Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»:
Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արա Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (...)»:
Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերների կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը փոփոխելու գնահատման ենթակա հանգամանքները։
Վերը նշված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ 2026 թվականի մարտի 19-ի Դատարանը քննարկման առարկա է դարձրել մեղադրյալ Ն.Կիրակոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը և վերահաստատելով նախորդ՝ 16.12.2025 թվականի որոշմամբ արտահայտած դատողությունները, փաստել է, որ առկա է մեղադրյալ Ն.Կիրակոսյանին շարունակական կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը:
Տվյալ դեպքում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքների բնույթն ու վտանգավորությունը, Դատարանը հերթական անգամ քննարկելով մեղադրյալ Ն.Կիրակոսյանի խափանման միջոցի հարցը, եկել է իրավաչափ հետևության, որ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, փաստելով, որ վերջինիս պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել ավելի մեղմ խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում:
Պաշտպանի պնդումները հակառակի մասին ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերն ուսումնասիրելով ևս գտնում է, որ կալանքից բացի՝ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառմամբ դատաքննության այս փուլում, հնարավոր չէ կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանի հետևություններն այդ մասին հիմնավոր են, բխում են վարույթի փաստական տվյալներից:
Անդրադառնալով պաշտպանի պնդմանը՝ մեղադրյալ Ն.Կիրակոսյանի տևական ժամանակ /14 ամսից ավելի/ կալանքի տակ գտնվելու և այդ ընթացքում իրականացված քննության վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ժամանակի հոսքի առումով դատողություններ կատարելու համար, յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում պետք է գնահատման ենթարկել ենթադրյալ հանցանքների բնույթը, դրանց կատարման կոնկրետ հանգամանքները՝ համակցության մեջ, այսինքն` կալանք խափանման միջոցի կիրառման տևողությունն ինքնին դրա համաչափության գնահատման բավարար գործոն չէ, հետևաբար մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակի հոսքը, վերջինիս նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունն առկա լինելու պայմաններում, բավարար չէ արձանագրելու՝ այդպիսի անհրաժեշտությունը վերանալու հանգամանքը։
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի պնդմանը, որ տուժողներն ու մեղադրյալն իրական կյանքում ծանոթ չեն և շփումը եղել է բացառապես վիրտուալ, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ այդ փաստարկը ինքնին հիմք չի կարող հանդիսանալ մեղադրյալ Ն.Կիրակոսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու համար։
Անդրադառնալով պաշտպանի այն պնդմանը, թե թիվ ԵԴ1/0788/01/25 քրեական գործի նյութերում 8 տասնյակ տուժողների առկայության վերաբերյալ որևէ փաստական տվյալ առկա չէ, մեղադրական եզրակացության համաձայն տուժողների քանակը շուրջ 3 տասնյակ է, բայց ոչ 8 տասնյակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ինքնին այդ փաստարկը ևս հիմք չի կարող հանդիսանալ արձանագրելու, որ վիճարկվող որոշումը բավարար չափով պատճառաբանված և հիմնավորված չէ:
Պաշտպանը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից զատ որևէ այլընտրանքային խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։
Պաշտպանի փաստարկն այն մասին, թե առաջին ատյանի դատարանի ենթադրությունները մեղադրյալի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունը չկատարելու և հանցանք կատարելու ռիսկերի վերաբերյալ անհիմն են, յուրաքանչյուր դատական ակտ պատճառաբանության մասով հղում է կատարում նախորդ դատական ակտին և տեղի է ունենում խափանման միջոցի կալանքի ժամկետի մեխանիկական երկարացման գործընթաց, չի բխում վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից:
Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք նվազեցնում կամ չեզոքացնում են Դատարանի կողմից նախկինում արձանագրված՝ մեղադրյալ Ն.Կիրակոսյանին կալանքի տակ պահելու հիմքերը:
Ամփոփելով սույն որոշման մեջ տեղ գտած դատողություններն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Ն.Կիրակոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամանակով երկարաձգելով և այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ոչ բավարար ճանաչելով, Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Ն.Կիրակոսյանի պաշտպան Ա.Ծերունյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի մարտի 19-ի թիվ ԵԴ1/0788/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ