Գործ ԵԴ1/0762/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ա.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Երևան քաղաքի Էրեբունի և
Նուբարաշեն վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ
Վ.ԵԴԻԳԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Գ.ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ

2025 թվականի հունիսի 20-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի՝ ծնված՝ 11.05.1982թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, արարքի կատարման պահին դատվածություն չունեցող, հաշվառված՝ ք.Երևան, Ավան թաղ., Քուչակի 23-րդ շենք, 32 բնակարան հասցեում, բնակվող՝ ք.Երևան, Զաքարիա Քանաքեռցու փող., 55-րդ տուն հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2023 թվականի դեկտեմբերի 08-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-5126-23 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 7-8/:
1.2 2025 թվականի փետրվարի 25-ին Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 30-34/:
1.3 2025 թվականի փետրվարի 27-ին որոշում է կայացվել թիվ 60-5126-23 քրեական վարույթով մեղադրյալ Գ.Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 37-38/:
1.4 2025 թվականի փետրվարի 27-ին կազմվել է թիվ 60-5126-23 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 41-47/:
1.5 2025 թվականի մարտի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 60-5126-23 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.6 2025 թվականի մարտի 06-ին թիվ 60-5126-23 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/0726/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի մարտի 07-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.7 2025 թվականի մարտի 07-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.8 2025 թվականի մարտի 31-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գ.Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
1.9 2025 թվականի մարտի 31-ին որոշում է կայացվել հիմնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.10 2025 թվականի մարտի 31-ին կայացվել է մեղադրական վերդիկտ և 2025 թվականի մարտի 31-ին որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ նշանակելու մասին:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Գեղամ Պարուշի Մանուկյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա, «տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և տեղեկացված լինելով այդ մասին, վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես,
Գեղամ Պարուշի Մանուկյանը, թիվ 8200378511 որոշումով 13.12.2022թ.-ից մինչև 13.06.2023թ.-ը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և պատշաճ տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2023 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 00:40-ին Երևան քաղաքի Ռոստովյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 36 XM 630 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180256082 արձանագրությունը»:

3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի փետրվարի 19-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել Վ/Թ 4-ում առկա վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8200378511 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ արձանագրությունը կազմվել է 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին՝ ժամը 18:22-ին Երեւան քաղաքի Ավան Մարշալ Բաբաջանյան փողոցում, ոստիկանության ՊԾ աշխատակից Դավիթ Հակոբյանի կրծքանշան՝ 05385, կողմից Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի՝ ծնված՝ 1982.05.11 թվական, բնակվող՝ քաղաք Երևան Քանաքեռ-Զեյթուն Զաքարիա Քանաքեռցու փողոց 55-րդ տուն, խախտել է ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի 955-Ն որոշման հավելվածի N1-ի 7-րդ կետի 5-րդ ենթակետ՝ Երևան քաղաքի Ավան Մարշալ Բաբաջանյան փողոցում 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին վարորդը չի ենթարկվել լուսացույցի արգելող կարմիր ազդանշանին: Այս իրավախախտման համար նախատեսված տուգանային միավորի և տվյալ տարում վարորդի նկատմամբ կիրառված տուգանային միավորների հանրագումարը կազմում է կամ ավելի միավոր: Վարչական իրավախախտումը կատարած անձի բացատրություններ և դիտողություններ դաշտում գրառումներ չկան: Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների և պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա դաշտում առկա է ձեռագիր ստորագրություն:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը բաժանված է երեք տարբեր սյունակներից, որոնցից մեջտեղի սյունակում առկա է թիվ 8200378511 որոշումը՝ Պարեկային ծառայություն
ՈՐՈՇՈՒՄ վարչական իրավախախտման գործով ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի N 955-Ն որոշման Հավելված N 1-ի 7-րդ կետի 5-րդ ենթակետի համաձայն Վարորդը չի ենթարկվել լուսացույցի արգելող կարմիր ազդանշանին: Այս իրավախախտման համար նախատեսված տուգանային միավորի և տվյալ տարում վարորդի նկատմամբ կիրառված տուգանային միավորների հանրագումարը կազմում է 9 կամ ավելի միավոր, ՎԻՎ ՀՀ օրենսգրքի 129.3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն քաղ. ԳԵՂԱՄ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ ՊԱՐՈՒՇԻ 1982-05-11-ին կասեցնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել Պարեկային ծառայության պետին՝ ՎԻՎ ՀՀ օրենսգրքի 283-րդ հոդվածով սահմանված կարգով հանձնելու (հանձնված համարվելու) օրվանից հետո՝ երեսուն օրվա ընթացքում կամ ՀՀ վարչական դատարան՝ օրենքով սահմանված կարգով և ժամկետներում, որոշումը կայացվել է Լեյտենանտ ավագ պարեկ Դավիթ Հակոբյանի /կրծ՝ 05385/ 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին, Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքն ստացա, որից հետո առկա է ձեռագիր ստորագրություն և ամիս ամսաթիվը:
Նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված տվյալների համաձայն, ստորագրությունները որոնք որ հավաստում եմ վարորդի կողմից իր վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցված լինելու փաստը, կատարվել են վարորդ հանդիսացող ժամանակ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի կողմից: Վկայի կարգավիճակով հարցաքննության մանուկյանին ներկայացվել է զննության ենթարկված արձանագրությունները եւ որոշումը, որոնք ուսումնասիրելուց հետո վերջինս հայտնել է, որ դա իր կողմից դրված ստորագրություններ են, որը դնելուց առաջ իրեն պարզաբանվել է, որ իր վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցված վիճակում է, ինչպես նաև պարզաբանվել է իր իրավունքներն ու պարտականությունները:
Զննության է ենթարկվել Վ/Թ 3-ում առկա վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180256082 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ արձանագրությունը կազմվել է 2023 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 02:40-ին Երեւան քաղաքի Ռոստովյան փողոցում ՀՀ ոստիկանության ՊԾ 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի Արամ Արայիկի Ազարյանի, կրծքանշան՝ 06650, կողմից Մանուկյան Գեղամ Պարուշի՝ ծնված 11.05.1982 թվական, բնակվող քաղաք Երեւան Քուչակ 23 շենք 32 բնակարան, հեռախոս 033-77-01-22, վարորդական իրավունքի սերիան, համարը՝ RB390816, վարած տ/մ մակնիշը «Օպել» հաշվառման համարանիշը՝ 36 XM 630, գրանցված է Լաուրա Հարությունյանի անվամբ, իրավախախտման կատարման տեղը, ժամանակը՝ քաղաք Երեւան Ռոստովյան փողոց 20.05.23՝ ժամը 00:40, իրավախախտման էությունը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը վարել է տրանսպորտային միջոց։
Վարչական իրավախախտումը կատարած անձի բացատրություններ և դիտողություններ դաշտում առկա է ձեռագիր ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների և պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա դաշտում առկա է ձեռագիր ստորագրություն /հատոր 1-ին, գ.թ. 16-17, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.1 Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8200378511 և 8180256082 արձանագրությունների պատճենները /հատոր 1-ին, գ.թ 27, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.2 Մեղադրյալ Գեղամ Մանուկյանն օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվեց հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տալ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 330-րդ հոդվածի համաձայն՝ հրապարակվեց վերջինիս նախաքննական ցուցմունքները, համաձայն որի՝ հայտնել է, որ տեղեկացված լինելով իր վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցված է 6 ամիս ժամկետով, ինչի մասին ինքը եղել է պատշաճ ծանուցված, ինչպես նաեւ արձանագրությունները կազմելու ժամանակ ծանոթացել է դրանց բովանդակությանը, ինչպես նաև իր ստորագրությամբ հաստատել է, որ դրանց ծանոթացել է և ստացել է դրանց օրինակները, այդ ամենը անտեսելով, շարունակել է վարել տրանսպորտային միջոց, իսկ վարորդական վկայականի կասեցման վերաբերյալ վերադասության կարգով կամ դատարան չի բողոքարկել: Իրեն ներկայացված մեղադրանքում ճանաչել է իր մեղավորությունը եւ պնդել է իր նախկինում տված ցուցմունքը /հատոր 1-ին գ.թ. 18-23, 34-35, դատական նիստի արձանագրություն/:
Ցուցմունքները հրապարակվելուց հետո մեղադրյալ Գեղամ Մանուկյանը նշեց, որ այն համապատասխանում են իրականությանը և պնդում է /դատական նիստի արձանագրություն/:

4. Լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին՝
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանը սույն արարքի կատարման պահին չի ունեցել դատվածություն /հատոր 1-ին, գ.թ. 14-15, դատական նիստի արձանագրություն/,
- ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի 2025 թվականի մարտի 13-ի գրությունը և դրան կից էլեկտրոնային փաստաթուղթը, որոնց համաձայն՝ հանցանքը ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Գեղամ Պարուշի Մանուկյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող և չի ունեցել որևէ եկամուտ /դատական նիստի արձանագրություն/:
4.2 Հետազոտվեց նաև ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի 2025 թվականի մայիսի 27-ի գրությունը, որի համաձայն՝ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.06.2024թ. թիվ ԿԴ/0017/01/24 դատավճռով Գեղամ Պարուշի Մանուկյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքի: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով` թույլատրվել է տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ մեկ տարվա ընթացքում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց՝ յուրաքանչյուր ամսի 31.250 /երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամի չափով։ Թիվ ԿԴ/0017/01/24 դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 10.09.2024թ.-ին, իսկ 07.10.2024թ.-ին Երևանի քաղաքային մարմնում ստացվել եւ ընդունվել է ի կատար ածման: 29.10.2024թ.-ին Գ.Մանուկյանը տուգանք պատժով հաշվառվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: 31.10.2024թ.-ին Գ.Մանուկյանի կողմից կատարվել է 31.250 /երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամի վճարում: 04.12.2024թ.-ին թիվ /29.2.1/52326-2024 գրությամբ միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ թիվ ԿԴ/0017/01/24 դատավճռով նշանակված 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքի չվճարված մասի՝ 343.750 /երեք հարյուր քառասուներեք հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամին համարժեք գույքը բռնագանձելու մասին: Գ.Մանուկյանի կողմից 27.05.2025թ.-ի դրությամբ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայություն անդորրագիր չի ներկայացվել /դատական նիստի արձանագրությունը/:
4.3 Մեղադրյալը հայտնեց, որ եթե Դատարանն իր նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակի ինքն ի վիճակի չէ այն անհապաղ վճարել, քանի որ չունի աշխատանք, միաժամանակ՝ խնդրեց երկարաձգել տուգանքի վճարման ժամկետը /դատական նիստի արձանագրություն/:

5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
5.1 Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանն ապացուցված է համարում, որ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և տեղեկացված լինելով այդ մասին, վարել է տրանսպորտային միջոց։ Այսպես, Գեղամ Պարուշի Մանուկյանը, թիվ 8200378511 որոշումով 13.12.2022թ.-ից մինչև 13.06.2023թ.-ը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և պատշաճ տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2023 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 00:40-ին Երեւան քաղաքի Ռոստովյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 36 XM 630 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180256082 արձանագրությունը: Այլ կերպ, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանը մեղավորությամբ կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի համար կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
5.4 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ արձանագրում է մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանը, որպես Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի անձը բնութագրող հանգամանք է արձանագրում արարքը կատարելու պահին դատվածություն չունենալը:
5.5 Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
5.6 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.4 կետերում արձանագրված հանգամանքները, ղեկավարվելով 5.3 և 5.5 կետում մեջբերված նորմերով և իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
5.7 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/…/
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»:
Դատարան, հաշվի առնելով 4.2 կետում արձանագրվածը, փաստում է, որ սույն դատավճռով իրեն մեղսագրվող արարքը մեղադրյալ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանը կատարել է նախքան Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունիսի 10-ի թիվ ԿԴ/0017/01/24 դատավճռը կայացնելը: Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ հանցագործությունների համակցության կանոններով՝ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքին պետք է լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 10-ի թիվ ԿԴ/0017/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքի չվճարված մասը՝ 343.750 /երեք հարյուր քառասուներեք հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամը և Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 718.750 /յոթ հարյուր տասնութ հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամի չափով, որը նա պետք է կրի:
5.8 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.3 կետում արձանագրված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/.../
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: /…/»:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու վերջնաժամկետը պետք է երկարաձգել 6 /վեց/ ամսով:
5.9 Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
5.10 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև Գ.Մանուկյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները:
5.11 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածով նախատեսված վարույթային ծախսը բացակայում է:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Գեղամ Պարուշի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով՝ Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքին լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի հունիսի 10-ի թիվ ԿԴ/0017/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքի չվճարված մասը՝ 343.750 /երեք հարյուր քառասուներեք հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամը և Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 718.750 /յոթ հարյուր տասնութ հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամի չափով։
Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ որպես պատիժ 718.750 /յոթ հարյուր տասնութ հազար յոթ հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ տուգանքի վճարման վերջնաժամկետը պետք է երկարաձգել 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Գեղամ Պարուշի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ