ԵԴ1/0765/01/25






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«03» դեկտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ ԴԱՎԻԹ ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ԱՆԻ ՄԵԺԼՈՒՄՅԱՆԻ
ՀԱՅԿ ԺԱՄԱԿՈՉՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ԱՐԹՈՒՐ ՄԵՀՐԱԲՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ 1981 թվականի հունվարի 11-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, հանցանքը կատարելու պահին չդատված, չի աշխատում, հաշվառման և բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Ավան-Առինջ 2-րդ միկրոշրջան, 2/9-րդ շենք, 37-րդ բնակարան, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։

1. Նկարագրական մաս.
2023 թվականի օգոստոսի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 6200523 քրեական վարույթը։
2025 թվականի փետրվարի 24-ին Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի փետրվարի 26-ին Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մարտի 06-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտքագրվել քրեական գործը, որով 2025 թվականի մարտի 11-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հոկտեմբերի 07-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես․ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2023 թվականի հունվարի 31-ին՝ ժամը 12։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում վարել է «ՕՊԵԼ» մակնիշի 37 RO 815 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180243847 արձանագրությունը։

1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
Մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընդունում է մեղավորությունը ներկայացված մեղադրանքում և դրանում նկարագրված հանգամանքները, տեղյակ է եղել, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, սակայն 2023 թվականի հունվարի 31-ին՝ ժամը 12:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի տրանսպորտային միջոցը՝ որպես տաքսի։ Հավելեց նաև, որ 2016 թվականին ինքն իր ազգանունը փոխել է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180243847 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 31․01․2023թ. ժամը 12։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը՝ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը, վարել է տրանսպորտային միջոց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 3/

Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 17․10․2022թ․, ավարտը՝ 17․10․2023թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/

Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ ԱՖ 965267 որոշումը, որի համաձայն՝ Արթուր Էդգարի Բալաբեկյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18/

Սթափության վիճակի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի Արթուր Մեհրաբյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,971 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18/

Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի վերաբերյալ թիվ 8180243847 արձանագրությունը, թիվ ԱՖ 965267 որոշումը, սթափության վիճակի զննության արձանագրությունը, ՀՀ ՆԳՆ ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 30-33/

Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ ապացույցները.
Դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունից ստացված տեղեկանքը, որոնց համաձայն՝ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԳԴ/0060/01/25 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հարային աշխատանքներ 72 ժամ տևողությամբ, որին լրիվ գումարվել է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 հոկտեմբերի 16-ի թիվ ԿԴ/0437/01/23 քրեական գործի դատավճռով նշանակված տուգանքը և վերջնական պատիժ նշանակվել 72 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ և 375․000 ՀՀ դրամ տուգանք։ 17․06․2025թ․ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ, որը բավարարվել է։ 26․05․2025թ․ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ հանրային աշխատանքների չկրած մասը՝ 63 ժամ հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելու մասին, որը մերժվել է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 35/

Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի եկամուտը բացակայում է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Ամուսնության, ծննդյան մասին պետական վկայականները, ընտանիքի սոցիալական անձնագիրը, համաձայն որոնց Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանն ամուսնացած է, ունի 2010, 2012, 2016, 2019 և 2021 թվականներին ծնված հինգ երեխա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 44-49, 51-52/

Անվան փոխման մասին պետական վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության գրությունը, համաձայն որոնց Արթուր Էդգարի Բալաբեկյանը 2020 թվականի հուլիսի 28-ին կատարել է անվանափոխություն և կրելու է Արթուր Էդգարի Մեհրաբյան անունը։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 50, 66/

1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ հաստատված է, որ մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2023 թվականի հունվարի 31-ին՝ ժամը 12։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում վարել է «ՕՊԵԼ» մակնիշի 37 RO 815 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալն իր ցուցմունքով նշել է, որ տեղյակ է եղել, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և մեղադրանքում նշված օրը վարել է ավտոմեքենա, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշմամբ և սթափության վիճակի զննության արձանագրությամբ, արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը, տվել է խոստովանական ցուցմունք և չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։

2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2023 թվականի հունվարի 31-ին՝ ժամը 12։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում վարել է «ՕՊԵԼ» մակնիշի 37 RO 815 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հանցանքը կատարելու օրվա դրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը։
(․․․)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ հաստատվել է, որ մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում։ Տվյալ դեպքում՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, ՀՀ էլեկտրոնային կառավարման համակարգից արտատպված քաղվածքով հաստատվել է, որ նա գիտակցել է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.5. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ.
դ) Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ Արթուր Մեհրաբյանի քրեական պատասխատատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին հինգ անչափահասի առկայությունը, իսկ նույն հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի հիմքով՝ խոստովական ցուցմունքներ տալը։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մեհրաբյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետ)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ․
«(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները.
«(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ խոստովանել է իր կողմից կատարած իրավախախտումը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները,
- լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում մեղադրյալը հայտարարել է, որ չունի ֆինանսական միջոցներ տուգանք վճարելու համար, իսկ առողջական վիճակը թույլ չի տալիս հանրային աշխատանքներ կատարել։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանը Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԳԴ/0060/01/25 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հարային աշխատանքներ 72 ժամ տևողությամբ, որին լրիվ գումարվել է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 հոկտեմբերի 16-ի թիվ ԿԴ/0437/01/23 քրեական գործի դատավճռով նշանակված տուգանքը և վերջնական պատիժ նշանակվել 72 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ և 375․000 ՀՀ դրամ տուգանք։ 17․06․2025թ․ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ, որը բավարարվել է։ 26․05․2025թ․ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ հանրային աշխատանքների չկրած մասը՝ 63 ժամ հանրային աշխատանքներն ազատազրկմամբ փոխարինելու մասին, որը մերժվել է։ Այսինքն՝ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանն ունի հանրային աշխատանքների ձևով չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով, համաձայն որի՝ «Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԳԴ/0060/01/25 դատավճռով նշանակված 63 ժամ հանրային աշխատանքները և Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ վեջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 63 (վաթսուներեք) ժամ տևողությամբ (հաշվակցելով մինչև սույն դատական ակտը կատարելը կրած մասը)։
Ինչ վերաբերում է ԳԴ/0060/01/25 դատավճռով նշանակված 375․000 ՀՀ դրամ տուգանքի ձևով պատժի գումարման հարցին, ապա հաշվի առնելով, որ այդ պատժի չկատարման մասով առկա է պատժի կատարումն ապահովելուն ուղղված քրեաիրավական գործիքակազմի կիրառման առանձին վարույթ, Դատարանը կարծում է, որ դրա ընթացքը չխաթարելու համար նպատակահարման չէ այն գումարել։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(...)»։
Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մեհրաբյանը չի վիճարկել մեղադրանքը և այն ամբողջությամբ ընդունել է, զղջացել է կատարածի համար, խնամքին ունի 5 անչափահաս, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Արթուր Մեհրաբյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ մեկ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի և նրա ընտանիքի անդամների նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը:
2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով պատժին լրիվ գումարել Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 25-ի թիվ ԳԴ/0060/01/25 դատավճռով նշանակված հանրային աշխատանքների չկրած մասը և Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ վեջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 63 (վաթսուներեք) ժամ տևողությամբ (հաշվակցելով մինչև սույն դատական ակտը կատարելը կրած մասը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանին պարտավորեցնել՝
- առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել սույն դատավճռով մեղադրյալին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից։
Արթուր Էդգարի Մեհրաբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ