ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Գործ թիվ ԵԴ1/0732/01/25

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի,
Գարիկ Մելոյանի,

մասնակցությամբ՝

հանրային մեղադրող՝ Հայկ Ավետյանի,
տուժող՝ Հարություն Ամիրջանյանի,
պաշտպան՝ Միքայել Գրիգորյանի,
մեղադրյալ՝ Հարություն Ավետիսյանի,

2025թ. օգոստոսի 25 ք. Երևան,

դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ՝ արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի
Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանի
(ծնված՝ 14.04.2000թ., Գեղարքունիքի մարզի Հայրավանք գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում չդատված, չի աշխատում, հաշվառված՝ Գեղարքունիքի մարզի Հայրավանք գյուղի Մայիսի 9-ի փողոցի տուն 13 հասցեում, բնակվող՝ Երևան քաղաքի Հունան Ավետիսյան փողոցի 31-րդ շենքի բնակարան 37 հասցեում)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝



ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024թ. հոկտեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60640024 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։
2. Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 60640024 քրեական վարույթ Հարություն Վարուժանի Ամիրջանյանին տուժող ճանաչելու մասին։
3. 2024թ. հոկտեմբերի 15-ի որոշումներով «Օպել» մակնիշի 37 DJ 988 հաշվառման համարանիշի, «Հոնդա» մակնիշի 11 XX 061 և «Զանգան» մակնիշի 66 GG 096 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցները ճանաչվել են որպես իրեղեն ապացույց։
4. 2025թ. փետրվարի 5-ին Երևան քաղաքի դատախազության դատախազ Հայկ Ավետյանի որոշմամբ թիվ 60640024 քրեական վարույթով Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
5. 2025թ. փետրվարի 5-ի որոշմամբ Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
6. 2025թ. մարտի 5-ին Երևան քաղաքի դատախազությունից հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 60640024 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով, քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/0732/01/25 համարը, որը նույն օրը մակագրվել և 2025թ. մարտի 6-ին հանձնվել է դատավոր՝ Դավիթ Արղամանյանին։
7. 2025թ. մարտի 7-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) դատավոր Դավիթ Արղամանյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0732/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
8. 2025թ․ հուլիսի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա «(...) 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, ժամը՝ 11:30-ի սահմաններում, առանց բեռի և առանց ուղևորի «Հոնդա» մակնիշի 11 XX 061 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցով Հանրապետության փողոցի կողմից Ալեք Մանուկյան փողոցի ուղղությամբ, 40-50 կմ/ժ արագությամբ: Հասնելով թունելի դիմացի հատվածին՝ թույլ է տվել «ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և «ճանապարհային երթևեկության մասին» կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ չի հետևել երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ձեռնպահ չի մնացել երթևեկության ընթացքում ուշադրությունը շեղելուց, որի պայմաններում չի պահպանել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի պատշաճ և անվտանգ կառավարումն ապահովելու տեխնիկական հնարավորությունը և տեխնիկական առումով չի բացառել ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության շեղման առաջացումը: Այդպիսով իր երթևեկելի ուղեմասից դուրս գալով հանդիպակաց ուղղության երթևեկելի ուղեմաս՝ բախվել է CHANGAN-E-STAR մակնիշի 60 GG 096 հ/հ ավտոմեքենային, այնուհետև OPEL-ASTRA-1.6 մակնիշի 37 DJ 988_հ/հ ավտոմեքենային՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ավտովթարի առաջացումը, ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու հնարավորությունից, որի հետևանքով CHANGAN-E-STAR մակնիշի 60 GG 096 հ/հ-ի ավտոմեքենայի վարորդ Հարություն Վարուժանի Ամիրջանյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է միջին ծանրության վնաս՝ ձախ ծնկահոդի շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, որովայնի շրջանի քերծվածքի, ձախից 6-րդ կողոսկրի կոտրվածքի, ձախ ճակատային շրջանի պատռված վերքի ձախ ակնագնդի սուբկոնյուկտիվալ արյունազեղման ձևով:
Այսինքն Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով: (...)»
3. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների՝ 2025թ. հուլիսի 16-ի դատական նիստի ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի քննարկման շրջանակում մեղադրյալ Հարություն Ավետիսյանը և պաշտպան Միքայել Գրիգորյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ։
Միջնորդություն ներկայացնելուց հետո հանրային մեղադրողը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Հարություն Ավետիսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ մեղադրանքի էությունը պարզ է, մեղադրանքի հետ համաձայն է, բավարար ժամանակ ունեցել է պաշտպանի հետ խորհրդակցելու և առաջադրված մեղադրանքը քննարկելու համար, պաշտպանը պատասխանել է հետաքրքրող հարցերին, գիտակցում է, որ պարտավոր չէ համաձայնվել առաջադրված մեղադրանքին և ունի ընդհանուր կարգով գործի քննության իրավունք, կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, չի օգտագործում որևէ դեղորայքային միջոց, այլ նյութեր, առողջության հետ կապված խնդիրներ չունի, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ապացույցներ չեն հետազոտվելու և դատավճիռ է կայացնելու մեղադրանքի հետ մեղադրյալի համաձայնության հիման վրա, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
Պաշտպան Միքայել Գրիգորյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ պաշտպանյալի հետ մանրամասն և ամբողջությամբ քննարկել է մեղադրանքի էությունը, որի հետ նա համաձայն է, մեղադրյալը հասկանում և գիտակցում է մեղադրանքի կետերը և հանգամանքները, մեղադրյալը կամավոր և գիտակցված է ընդունում մեղադրանքը և ներկայացրել միջնորդությունը, պարզաբանել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության էությունը, հետևանքները, բողոքարկման սահմանափակ լինելու հանգամանքը և այլ հարցեր։
Հանրային մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց։
Տուժողը միջնորդության դեմ չառարկեց։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները՝ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4. Լրացուցիչ դատալսումներում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2025թ. հուլիսի 16-ին արտատպված Հարություն Ավետիսյանի դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 տեղեկանքը. առկա են թիվ 60358821, 60640024 և 20011224 քրեական վարույթները։ Թիվ 60358821 քրեական վարույթը կարճված է։ Թիվ 60640024քրեական վարույթը հանդիսանում է սույն քրեական վարույթը։ Թիվ 20011224 քրեական վարույթի վերաբերյալ առկա է Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.06.2024թ. թիվ ԿԴ/0430/01/24 դատավճիռը,
- 2025թ. հուլիսի 16-ին արտատպված Հարություն Ավետիսյանի վերաբերյալ ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանը. առկա է Հարություն Ավետիսյանի և Լիլիթ Մանասյանի ամուսնության պետական գրանցման մասին թիվ 127 ակտը, Արիանա Հարությունի Ավետիսյանի (ծնված՝ 24.07.2022թ.) ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 18620 ակտը,
- 2025թ. հուլիսի 16-ին արտատպված Հարություն Ավետիսյանի վերաբերյալ ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը՝ հանցանքն ավարտելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած աշխատավարձի վերաբերյալ, համաձայն որի՝ Հարություն Ավետիսյանի եկամուտների վերաբերյալ տվյալներ առկա են, որոնց հաշվարկով սակայն պարզ է դառնում, որ հանցանքն ավարտելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը չի գերազանցում հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափը,
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Գեղարքունիքի մարզային մարմնի պետ Արման Սարգսյանի կողմից ուղարկված գրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.06.2024թ. թիվ ԿԴ/0430/01/24 դատավճռով նշանակված 375.000 ՀՀ դրամ տուգանքը 28.07.2025թ. ամբողջությամբ վճարվել է,
- տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Հարություն Ավետիսյանը բնակվում է Երևան քաղաքի Հունան Ավետիսյան փողոցի 31-րդ շենքի բնակարան 37 հասցեում,
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից 30.07.2025թ. տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքը, համաձայն որի՝ ՀՀ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 10.06.2024թ. թիվ ԿԴ/0430/01/24 դատավճռով նշանակված 375.000 ՀՀ դրամ տուգանքի պատժի սկիզբը համարվում է 20.03.2025թ., իսկ ավարտը՝ 28.07.2025թ.։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: (...)»
Դատաքննության հատուկ կարգ՝ արագացված վարույթ կիրառելու, մեղադրյալ Հարություն Ավետիսյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են Հարություն Ավետիսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված է Հարություն Ավետիսյանի կողմից նշված արարքը մեղավորությամբ կատարելը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` երկուսից հինգ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:»
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, Դատարանն արձանագրում է որ մեղադրյալ Հարություն Ավետիսյանի որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի՝ Արիանա Հարությունի Ավետիսյանի (ծնված՝ 24.07.2022թ.) առկայության փաստը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը։
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներին, Դատարանն արձանագրում է, որ Հարությունի Ավետիսյանը սույն քրեական վարույթի շրջանակներում ընդունել է մեղքը, զղջացել է կատարածի համար։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Հարությունի Ավետիսյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
Մեղադրյալ Հարությունի Ավետիսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»
Նույն օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։»
Նույն օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը, ի թիվս այլնի, հաշվի է առնում`
1. Հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները:
Սույն կետի գնահատման շրջանակներում Դատարանն արձանագրում է, որ վթարը տեղի ունեցել այն պարագայում, երբ մեղադրյալ Հարություն Ավետիսյանը թույլ է տվել «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և «Ճանապարհային երթևեկության մասին» կոնվենցիայի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ չի հետևել երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանը, ձեռնպահ չի մնացել երթևեկության ընթացքում ուշադրությունը շեղելուց, որի պայմաններում չի պահպանել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի պատշաճ և անվտանգ կառավարումն ապահովելու տեխնիկական հնարավորությունը և տեխնիկական առումով չի բացառել ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության շեղման առաջացումը։ Այդպիսով՝ իր երթևեկելի ուղեմասից դուրս գալով հանդիպակաց ուղղության երթևեկելի ուղեմաս՝ բախվել է CHANGAN-E-STAR մակնիշի 60 GG 096 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, այնուհետև OPEL-ASTRA-1.6 մակնիշի 37 DJ 988 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ավտովթարի առաջացումը, ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու հնարավորությունից։
2. Ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը:
Դատարանը, ելնելով սույն գործի փաստական հանգամանքներից՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Ավետիսյանի կողմից թույլ տված ՃԵԿ-ի խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում հավանական էր դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը, մասնավորապես՝ թունելի դիմացի հատվածում դուրս գալով հանդիպակաց երթևեկելի գոտի մեղադրյալը պետք է գիտակցեր իր գործողությունների վտանգավորության աստիճանը և հնարավոր ծանր հետևանքները:
Մասնավորապես՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհին տիրող իրավիճակը ինքնին կարող է ունենալ սուբյեկտիվ ընկալում, որի հնարավորությունից, սակայն, Հարություն Ավետիսյանը իրեն զրկել է ուշադրության շեղման պատճառով, այդկերպ չբացառելով ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը։ Այլ կերպ՝ տվյալ դեպքում մեղադրյալը նախատեսել և գիտակցել է իր արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի համոզված է եղել, որ տվյալ դեպքում դրանք կկանխվեն, այսինքն՝ տվյալ դեպքում մեղադրյալի կողմից կատարված հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվել է հանցավոր ինքնավստահությամբ։
3. Ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը:
Դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալը դեպքի ժամանակ ուշադրության շեղման արդյունքում թունելի դիմացի հատվածում դուրս է եկել հանդիպակաց երթևեկելի գոտի՝ դրսևորելով հանցավոր ինքնավստահություն, ինչն էլ հանգեցրել է ծանր հետևանքների առաջացման, ինչը, Դատարանի գնահատմամբ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների կոպիտ խախտում է։
4. Հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, հանցագործությամբ պատճառված վնասը, հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Սույն կետի գնահատման շրջանակում Դատարանը հաշվի է առնում, որ տուժող կողմը որևէ բողոք կամ գույքային պահանջ չի ներկայացրել մեղադրյալի նկատմամբ, չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ, բացի այդ՝ մեղադրյալը քրեական վարույթ նախաձեռնելու պահից ընդունել է մեղքը, զղջացել է, միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ։ Այլ կերպ՝ մեղադրյալը դրսևորել է դրական վարքագիծ։
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Հարություն Ավետիսյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, անձը, նախկինում դատվածություն չունենալը, մեղքի ընդունելը, կատարածի համար զղջալը, կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունն ու առաջացած հետևանքները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները՝ գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար պատիժ պետք է նշանակվի «տուգանք» պատժատեսակը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(…)»
Նույն օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
« 1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները.
(…)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը.
(…)»
Վերոգրյալ իրավանորմերը վկայում են այն մասին, որ տուգանք որպես հիմնական պատիժ նշանակվում սահմանվում է հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով, իսկ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով։
Հետազոտելով 2025թ. հուլիսի 16-ին արտատպված Հարությունի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը՝ հանցանքն ավարտելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած աշխատավարձի վերաբերյալ, Դատարանն արձանագրում է, որ Դավիթ Հովսեփյանի եկամուտների վերաբերյալ տվյալներ առկա են, որոնց հաշվարկով պարզ է դառնում, որ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը չի գերազանցում հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափը, ուստի տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
Նվազագույն աշխատավարձի մասին ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանվել է 75.000 ՀՀ դրամ:
Այսպիսով, Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրյալ Հարությունի Ավետիսյանի անձը բնութագրող տվյալները՝ կատարածի համար զղջալը, մեղքը ընդունելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, վերջինիս կողմից կատարված հանցավոր արարքի բնույթը, նշանակությունը և վտանգավորությունը, գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1.500.000 ՀՀ դրամի չափով և վերջինս պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղադրյալին պետք է թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 1.500.000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս 12 ամսվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է:
(…)
4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի, իսկ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար՝ 1-5 տարի ժամկետով:
5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը:
6. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ որպես հիմնական կամ լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս այն տարածվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակահատվածի վրա, իսկ դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելուց հետո: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը մնացած պատժատեսակների հետ նշանակելիս դրա ժամկետը հաշվարկվում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից: (…)»
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությանը, տվյալ դեպքում Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալի կողմից կատարված հանցանքի բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում նաև՝ հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, կատարման եղանակը՝ մասնավորապես հանցավոր ինքնավստահություն դրսևորելը և դրա արդյունքում ծանր հետևանքներ առաջացնելը՝ հնարավոր չի համարում Հարությունի Ավետիսյանի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը, այն է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք ունենալը։ Այսինքն՝ Դատարանը նշանակում է լրացուցիչ պատիժ՝ զրկելով Հարություն Ավետիսյանին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից։ Միևնույն ժամանակ՝ Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալ Հարությունի Ավետիսյանի անձը բնութագրող տվյալները՝ կատարածի համար զղջալը, մեղքը ընդունելը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը՝ խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ լրացուցիչ պատիժը պետք է կիրառել նվազագույն ժամկետով՝ 1 տարի ժամկետով։
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույց ճանաչված «Օպել» մակնիշի 37 DJ 988 հաշվառման համարանիշի, «Հոնդա» մակնիշի 11 XX 061 հաշվառման համարանիշի և «Զանգան» մակնիշի 66 GG 096 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո «Զանգան» մակնիշի 66 GG 096 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը՝ Հարություն Վարուժանի Ամիրջանյանին (ծնված՝ 07.02.1982թ.), «Հոնդա» մակնիշի 11 XX 061 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը՝ Լիլիթ Ժիրայրի Մանասյանին (ծնված՝ 13.02.2001թ.), իսկ «Օպել» մակնիշի 37 DJ 988 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը՝ Ալբերտ Աշոտի Բաղդասարյանին (ծնված՝ 24.01.1999թ.)։
Անդրադառնալով մյուս ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ենթակա են պահման քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Դատարանը գտնում է նաև, որ Հարությունի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հարությունի Ավետիսյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները պետք է վերացնել:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը, նկատի ունենալով արագացված վարույթ կիրառելու հանգամանքը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով՝ փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 59-րդ, 69-րդ, 70-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ և 464.4-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ
1. Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ նշանակել՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
2. Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակել լրացուցիչ պատիժ՝ զրկելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ 1 մեկ տարի ժամկետով։
3. Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանին թույլատրել որպես հիմնական պատիժ նշանակված՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
4. Իրեղեն ապացույցները տնօրինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգով՝ դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված եղանակով։
5. Մյուս ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
6. Հարություն Արտաշեսի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
7. Դատավճիռը` բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:

Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան