ԵԴ1/0716/01/25


Ո Ր Ո Շ Ու Մ
քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական
հետապնդումը դադարեցնելու մասին

2025թ. հուլիսի <<16>> ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝ նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյանի, քարտուղարությամբ Մ.Հովհաննիսյան, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Հեբոյան, պաշտպան Վ.Վերդյան, քննելով թիվ ԵԴ1/0716/01/25 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի (ծնված՝ 1995 թվականի հոկտեմբերի 3-ին Հրազդան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, չամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, հաշվառված և բնակվող՝ Հրազդան քաղաքի 17-րդ միկրոշրջանի 17-րդ շենքի 40-րդ բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

2025 թվականի հունվարի 19-ին Դ.Պետրոսյանը հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժին:
2025 թվականի հունվարի 19-ին Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանը ձերբակալվել է:
2025 թվականի հունվարի 19-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Դ.Ավետիսյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12108025 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 19-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Դ.Ավետիսյանի որոշմամբ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանը ձերբակալվել է՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով:
2025 թվականի հունվարի 20-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հեբոյանի որոշմամբ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի հունվարի 21-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/0062/06/25 որոշմամբ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2025 թվականի փետրվարի 21-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա.Գյուլասարյանի որոշմամբ <<BARICAT R2.5"S>> տեսակի V2YBRYFYT02-2200063 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը և 13 փամփուշտներն իրեղեն ապացույց են ճանաչվել:
2025 թվականի փետրվարի 25-ին Ա.Գյուլասարյանը հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժին:
2025 թվականի փետրվարի 21-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Պետրոսյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 336-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12131525 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 21-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա.Գյուլասարյանի որոշմամբ թիվ 12131525 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 12108025 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է 12108025 համարի ներքո:
2025 թվականի փետրվարի 27-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հեբոյանի որոշմամբ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել և նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի համար, որ նա, ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և կրել գործարանային արտադրության, <<BARICAT R2.5"S>> տեսակի, <<V2YBRYFYT02-2200063>> համարի 9 մմ տրամաչափի ողորկափող հրազեն, գործարանային արտադրության, ռազմամթերք հանդիսացող 9 մմ տրամաչափի 13 փամփուշտներ:
Այսպես. Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանը, չունենալով <<Զենքի մասին>> ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու, այն է՝ ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով չստանալով հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում՝ ապօրինի ձեռք է բերել և 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 01:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտա 49-րդ հասցեում իր մոտ կրել է համապատասխան տրամաչափի ազդանշանային փամփուշտներով կրակելու համար նախատեսված, ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված, համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող գնդակային փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, ներկայացված ձևափոխված փամփուշտներով /կամ նմանատիպ փամփուշտներով/ կրակոցներ կատարելու համար պիտանի և ողորկափող հրազեն հանդիսացող, գործարանային արտադրության <<BARICAT R2.5"S>> տեսակի V2YBRYFYT02-2200063 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված՝ դրանց մեջ տեղադրված գնդակներով և համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող զենքերից (այդ թվում՝ ներկայացված ձևափոխված թմբուկավոր ատրճանակից) կրակվելու համար հարմարեցված, ներկայացված ձևափոխված թմբուկավոր ատրճանակով (կամ համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող այլ զենքով) կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող 13 հատ 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային փամփուշտներ:
Այսինքն, Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում:
2025 թվականի փետրվարի 28-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա.Գյուլասարյանի որոշմամբ թիվ 12108025 քրեական վարույթից անջատվել է անհայտ անձի կողմից ապօրինի կերպով հրազեն, դրա հիմնական բաղկացուցիչ մասեր, ռազմամթերք, պայթուցիկ նյութեր կամ պայթեցման սարքեր պատրաստելու, ձևափոխելու կամ նորոգելու և Մաքսիմ Ջալավյանին հրազեն իրացնելու մասը և անջատված մասին շնորհվել է թիվ 12133225 նախաքննական համարը:
2025 թվականի մարտի 4-ին թիվ 12-1080-25 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
2025 թվականի մարտի 11-ի Դատարանի որոշմամբ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը փոխվել է և որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հուլիսի 2-ի Դատարանի որոշմամբ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված վարչական հսկողությունը վերացվել է:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Մաքսիմ Ջալավյանը ցուցմունք է տվել, որ Հրազդանից գալիս է Երևան՝ տաքսի վարելու նպատակով: 2025 թվականի հունվարի 18-ին Էրեբունի վարչական շրջանի տարածքում տաքսի է վարել և ժամը 24:00-ի սահմաններում բնական կարիքները հոգալու նպատակով իջել է մեքենայից, նկատել զենք և վերցնելով այն՝ դրել է պայուսակի մեջ, որը պատրաստվում էր հանձնել ոստիկանության Հրազդանի բաժնում, քանի որ Էրեբունի բաժնի տեղը չգիտեր: Փամփուշտներին նայելով՝ մտածել է, որ այն մարտական զենք չէ: Եթե զենքը թողներ այդտեղ, հնարավոր է մեկ ուրիշը վերցներ և դրանով որևէ վատ բան աներ:
Մոտ մեկ ժամ անց՝ պարեկային ծառայողների կողմից կանգնեցվելուց հետո նորմալ վարքագիծ է դրսևորել, հնարավոր է՝ դա նրանց այլ կերպ է թվացել: Փաստաթղթեր են պահանջել, հարցրել են՝ օրենքով արգելված իր կա, թե ոչ, որին ի պատասխան՝ ասել է, որ դռան վրա դրված պայուսակի մեջ զենք կա, որը նրանք պահանջել են ներկայացնել: Մինչ իր հայտնելը՝ պարեկային ծառայողները չեն իմացել, որ իր մոտ զենք կա: Զենքը ներկայացնելուց հետո պարեկները սկսել են քննարկել, թե դա ինչ տեսակի զենք է և իրեն ևս հարցեր են տվել, իսկ ինքը նշել է, որ իր կարծիքով՝ այն մարտական զենք չէ:
Ինչ վերաբերում է իր հեռախոսում հայտնաբերված զենքի լուսանկարին, ապա այն պարզապես հետաքրքրել է և սկրինշոտ տարբերակով պահել է հեռախոսում, սակայն նշված էջին չի գրել և որևէ տվյալ չի հարցրել: Պահել է նկարը՝ հետագայում ցանկություն դեպքում օրինական կարգով համապատախան խանութից զենք գնելու համար:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Արման Դարբինյանը ցուցմունք է տվել, որ դատավարության մասնակիցներից ճանաչում է մեղադրյալ Մաքսիմ Ջալավյանին, ում հանդիպել է ծառայություն իրականացնելիս։
2025 թվականի հունվարի 18-ին ծառայություն է իրականացրել կրտսեր պարեկ Գարեգին Մադաթյանի հետ՝ Էրեբունի վարչական շրջանում։ Տվյալ օրը՝ մոտ 01:30-ի սահմաններում, նկատել են <<Օպել>> մակնիշի տրանսպորտային միջոց, որի լուսարձակները սահմանված ռեժիմով չեն աշխատել, կանգնեցրել են ավտոմեքենան և իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն կազմել։ Այդ ժամանակ, մոտ երկու րոպեի ընթացքում, Մաքսիմ Ջալավյանը մի փոքր խառնված էր, ինչից հետո կասկած է առաջացել և այդ պատճառով հարցրել է՝ արդյոք իր մոտ առկա են օրենքով արգելված իրեր, ինչին ի պատասխան՝ վարորդը հայտնել է, որ իր մոտ առկա է ատրճանակ: Ատրճանակի տեսակի կամ ձեռք բերման մասին տեղեկություն չունեն:
Մաքսիմ Ջալավյանը մեքենայի միջից իջնելուց հետո պայուսակն իր մոտից դրել էր ավտոմեքենայի մեջ, իսկ զենքն իրենց տվել է պայուսակի միջից։ Զենքի մասին, առանց Մաքսիմ Ջալավյանի հայտնելու, չէին կարող տեղեկանալ:
Ըստ իրեն՝ եթե Մաքսիմ Ջալավյանը հայտներ, որ իր մոտ ապօրինի իր չկա, իրենք, այնուամենայնիվ, արտաքին զննություն կիրականացնեին, որից հետո կխնդրեին ցույց տալ իր մոտ առկա իրերը, եթե հրաժարվեր՝ կտեղափոխեին ոստիկանության բաժին։ Մաքսիմ Ջալավյանը, ըստ իրենց ենթադրության, հավանաբար ցանկանում էր զենքը հանձնել, նաև զղջում էր իր արարքի համար, այդ պատճառով իրենց հայտնել է զենքի առկայության մասին։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում վկա Գարեգին Մադաթյանը ցուցմունք է տվել, որ 2025 թվականի հունվարի 18-ին Էրեբունի վարչական շրջանում ծառայություն է իրականացրել Արման Դարբինյանի հետ:
Այդ օրը ծառայություն իրականացնելիս տրանսպորտային միջոցի լուսային անսարքությունների պատճառով կանգնեցրել են ավտոմեքենա, որի վարորդը հանդիսացել է Մաքսիմ Ջալավյանը: Ընդ որում՝ եթե մեքենան անսարքություն չունենար, այն չէին կանգնեցնի: Արման Դարբինյանը մոտեցել է ավտոմեքենային, որից րոպեներ անց ինքն է մոտեցել, երբ արդեն Արման Դարբինյանն ասել էր վարորդին, որպեսզի նա ցույց տա, թե ինչ կա պայուսակի մեջ: Այդ ժամանակ Արմանն իրեն ասել է, որ իր հարցին ի պատասխան՝ վարորդը հայտնել է պայուսակի մեջ ատրճանակի առկայության մասին: Պայուսակը բացելուց հետո երևացել է ատրճանակի նման իր, որը հանձնելուց հետո հարցեր են ուղղել վարորդին, թե որտեղից նրան ատրճանակը, ինչ տեսակի է այն, ինչին ի պատասխան՝ հայտնել է, որ տեղյակ չէ, թե ինչ զենք է, քանի որ այն գտել է: Պայուսակն իր հիշելով գտնվում էր դռան գրպանում, միգուցե եթե իրենք նկատեին, փորձեին այն արտաքին զննության ենթարկել: Սովորաբար խնդրում են, որպեսզի անձը դատարկի պայուսակի պարունակությունը, եթե հրաժարվում է՝ ներկայացնում են բաժին և ընթերակաների ներկայությամբ անձնական խուզարկություն են իրականացնում:
Առհասարակ իրենց հարցն ուղղված է լինում ընդհանուր մեքենայում պահվող ապօրինի իրեր ունենալուն, այլ ոչ թե՝ միայն անձի մոտ կամ պայուսակի մեջ: Մաքսիմ Ջալավյանին այդ հարցն ի սկզբանե ուղղվել է, քանի որ նա մի փոքր շփոթված էր: Եթե իրենց կողմից այդ հարցը չհնչեցվեր, չի կարող ասել, թե արձանագրություն կազմելուց հետո, Մաքսիմ Ջալավյանը կհայտներ այդ մասին, թե ոչ, քանի որ չի ճանաչում վերջինին: Ամեն դեպքում՝ վերջինի մոտ վախի զգացումը նկատվում էր՝ պայմանավորված իր մոտ գտնվող ապօրինի իրի առկայությամբ, սակայն առավելապես նկատելի էր, որ նա չի գիտակցում, թե ինչ է կատարվում:
Դատարանը, լսելով կողմերի կարծիքները, հրապարակել է վկա Գարեգին Մադաթյանի նախաքննական ցուցմունքից մի հատված՝ հակասության մասով:
2025 թվականի հունվարի 21-ի վկայի հարցաքննության արձանագրության համաձայն. <<Ի սկզբանե Արման Դարբինյանն իջավ իսկ ես համակարգչով ստուգում էի ավտոմեքենան, ես իջա գնացի և այդ ժամանակ Արմանը արդեն հասցրել էր օրենքով արգելված իրեր առկա է թե ոչ, և այդ ժամանակ նա պայուսակը մեկ դնում էր դռան մեջ մեկ, մոտը վերցնում կրկին հարցրեցինք օրենքով արգելված իր առկա է թե ոչ և նա այդ ժամանակ հայտնեց, որ զենք կա մոտը>>:
Նախաքննական ցուցմունքը հրաապարակելուց հետո վկա Գարեգին Մադաթյանը պարզաբանել է, որ շփոթմունք է առաջացել. ի սկզբանե Մաքսիմ Ջալավյանը պայուսակից փաստաթուղթ է ներկայացրել, որը մինչ այդ վերցրել էր դռան միջից, ապա փորձել է դնել դռան մեջ, սակայն Արման Դարբինյանի հարցին ի պատասխան՝ նա շփոթված վարքագիծ է դրսևորել: Մինչ իր մոտենալը մեղադրյալը Արման Դարբինյանին, նա արդեն հայտնել է, որ իր մոտ զենք կա և իր մոտենալուց հետո, երբ Արմանն իրեն ասել է այդ մասին, ինքը նորից է հարցրել նրան՝ զենք կա և ցույց տա այն, եթե կա:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում փորձագետ Ռուդիկ Պողոսյանը ցուցմունք է տվել, որ սույն քրեական գործով փորձաքննության ենթարկված ատրճանակն ինքնաշեն եղանակով ձևափոխվել է, որը, ըստ էության, քաղաքացիական ողորկափող հրազենի հետ ոչ մի կապ չունի: Այն ինքնաշեն ողորկափող հրազեն է: Թեև այն հրազեն է, սակայն կարող է մարտական չլինել, քանի որ մարտական հրազենի ցանկը սահմանված է կառավարության որոշմամբ:
Ողորկափող և քաղաքացիական ողորկափող հրազենը միմյանցից տարբերվում են նրանով, որ քաղաքացիական ողորկափող հրազենն ի սկզբանե արտադրողի կողմից է այդպիսին արտադրվում և կառուցվածքային փոփոխության չի ենթարկվում, դրանք քաղաքացիական ազատ շրջանառության մեջ են գտնվում և քաղաքացիները կարող են խանութից ձեռք բերել: Զենքի փոփոխման արդյունքում հնարավոր չէ ստանալ քաղաքացիական ողորկափող հրազեն: Զենքի քաղաքացիական նշանակությունը որոշում է արտադրողը: <<Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին>> օրենքում խոսվում է միայն գործարանային արտադրության զենքերի մասին, իսկ ինքնաշեն եղանակով պատրաստված զենքերի մասին խոսք չի կարող գնալ, քանի որ օրենքը չի կարող ենթադրել, թե ձևափոխման արդյունքում ինչ զենք կարող է ստացվել:
2025 թվականի հունվարի 19-ի հանցագործության մասին հաղորդման համաձայն՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Էրեբունու բաժնի պետ Դ.Ա.Պետրոսյանը հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի պետ Հ.Պետրոսյանին այն մասին, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանի գնդի 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի ծառայողների կողմից ապօրինի զենք-զինամթերք պահելու համար 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 01։40-ին Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ 49 շենքի մոտից ձերբակալվել և ոստիկանության Էրեբունու բաժին է բերվել Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանը (ծնված՝ 1995 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, բնակվող՝ Հրազդան քաղաքի 17-րդ միկրոշրջանի 17-րդ շենքի 40-րդ բնակարանում) վերջինի կողմից շահագործվող <<Օպել>> մակնիշի 37 BX 309 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով։
Մաքսիմ Ջալավյանի անձնական խուզարկությամբ՝ պայուսակից հայտնաբերվել է մեկ <<BARICAT R2.5"S>> գրառմամբ ատրճանակ՝ լիցքավորված 6 փամփուշտով և առանձին փաթեթով 7 փամփուշտներ։
2025 թվականի հունվարի 19-ի ձերբակալման վերաբերյալ արձանագրության համաձայն՝ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանը 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 01:40-ին Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայից ձերբակալվել է ապօրինի զենք-զինամթերք պահելու համար: Ձերբակալվածի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել և վերցվել են 1 ատրճանակ և 13 փամփուշտ, բջջային հեռախոս, գումար, կրակայրիչ, օծանելիք և սանր:
2025 թվականի հունվարի 19-ի անձին խուզարկության ենթարկելու մասին արձանագրության համաձայն՝ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի մոտից հայտնաբերվել է սև կաշվե պայուսակ, որի մեջ առկա էր մարտական թմբուկավոր ատրճանակ <<BARICAT R2.5"S>> գրառմամբ՝ լիցքավորված 6 փամփուշտով, նույն պայուսակից հայտնաբերվել է պոլիէթիլենային զիպ փականով տոպրակ, որի մեջ առկա էր 7 փամփուշտ, մեկ սանր, փոքր ապակե տարրայով օծանելիք, կրակայրիչ, իր հագին եղած մոխրագույն ջինսե տաբատի աջ գրպանից հայտնաբերվել են 4 հատ հազար ՀՀ դրամանոցներ, մեկ 200 ՀՀ մետաղադրամ, մեկ 100 ՀՀ մետաղադրամ, նույն տաբատի ձախ գրպանից հայտնաբերվել է <<Iphone 13>> իմեի 357038541555446 գործարանային համարով բջջային հեռախոս, որի մեջ առկա էր 077-10-18-14 հեռախոսահամարը: Հայտնաբերվածը վերցվել է, փաթեթավորվել և կնիքվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Էրեբունու բաժնի ծրարների համար նախատեսված կնիքով:
2025 թվականի փետրվարի 14-ի դատաձգաբանական փորձաքննության թիվ 133-25 եզրակացության համաձայն՝ փորձաքննությանը ներկայացված ատրճանակը հանդիսանում է գործարանային արտադրության <<BARICAT R2.5"S>> տեսակի <<V2YBRYFYT02-2200063>> համարի 9մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ՝ նախատեսված համապատասխան տրամաչափի ազդանշանային փամփուշտներով կրակելու համար, որն ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված է, հարմարեցված է համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող գնդակային փամփուշտներով կրակելու համար, պիտանի է ներկայացված ձևափոխված փամփուշտներով (կամ նմանատիպ փամփուշտներով) կրակոցներ կատարելու համար և հանդիսանում է ողորկափող հրազեն, որի դեպքում ատրճանակի փողային կինետիկ էներգիան կազմում է 17,6 ջոուլ, իսկ կրակոցից արձակված գնդակի տեսակարար կինետիկ էներգիան կազմում է 0,53 Ջ/մմ:
Փորձաքննությանը ներկայացված 13 փամփուշտները հանդիսանում են համապատասխան տրամաչափի ազդանշանային և գազային զենքերից կրակվելու համար նախատեսված գործարանային արտադրության 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային փամփուշտներ, որոնք ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված են, դրանց մեջ տեղադրված են գնդակներ և հարմարեցված են համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող զենքերից (այդ թվում՝ ներկայացված ձևափոխված թմբուկավոր ատրճանակից) կրակվելու համար: Փամփուշտները պիտանի են ներկայացված ձևափոխված թմբուկավոր ատրճանակով (կամ համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող այլ զենքով) կրակվելու համար և հանդիսանում են ռազմամթերք։
Եզրակացությանը կից առկա է հանձնման-ընդունման մասին ակտ, համաձայն որի՝ վճարման ենթակա գումարը կազմում է 108.000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ:
2025 թվականի փետրվարի 19-ի զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննության է ենթարկվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Էրեբունու բաժնից ստացված թիվ 50420-25 գրությունը, համաձայն որի՝ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի անվամբ քաղաքացիական զենք հաշվառված չէ, միաժամանակ հայտնել են, որ V2YBRYFYTO2-2200063 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը որևէ անձի անունով հաշվառված չէ:
2025 թվականի փետրվարի 19-ի արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Էրեբունու բաժնից ստացված թիվ 50420-25 գրությունը արտավարութային փաստաթուղթ է ճանաչվել:
2025 թվականի փետրվարի 21-ի իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ <<BARICAT R2.5"S>> տեսակի V2YBRYFYT02-2200063 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը և 13 փամփուշտներն իրեղեն ապացույց են ճանաչվել:
2025 թվականի փետրվարի 23-ի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննության է ենթարկվել <<Այֆոն 13>> ապրանքանիշի կապույտ բջջային հեռախոսը: Թվային խուզարկության ընթացքում հայտնաբերվել է միայն մեկ զենքի լուսանկար, որի վրա առկա է գրառում <<travmat ev bayevo>>: Քրեական վարույթին հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տվյալներ չեն հայտնաբերվել:
Արձանագրությանը կից առկա է լուսանկարչական հավելված՝ բաղկացած 4 լուսանկարից:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանաջագրի համաձայն՝ Մաքսիմ Ջալավյանը 2014 թվականի ապրիլի 9-ի Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով 2003 թվականի ապրիլի 18-ի ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ Նախկին քրեական օրենսգիրք) 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով դատապարտվել է 1 տարի ժամկետով կարգապահական գումարտակում պահելը պատժի: Պատժի կրման և ազատման վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:
Բացի այդ, 2018 թվականի հունվարի 23-ի Սյունիքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով Մաքսիմ Ջալավյանը մեղավոր է ճանաչվել Նախկին քրեական օրենսգրքի 358-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով, 358-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, 360-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 4 տարի 1 ամիս 26 օր ժամկետով, որը պայամանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան՝ 3 տարի ժամկետով: Փորձաշրջանն ավարտվել է 2021 թվականի հուլիսի 17-ին:
Դատարնի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե մեղադրյալ Մաքսիմ Ջալավյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքը հիմնավոր է, թե ոչ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Տվյալ դեպքում Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով <<Զենքի մասին>> ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի, ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու, այն է՝ ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով չստանալով հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում՝ ապօրինի ձեռք է բերել և 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 01:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտա 49-րդ հասցեում իր մոտ կրել է համապատասխան տրամաչափի ազդանշանային փամփուշտներով կրակելու համար նախատեսված, ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված, համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող գնդակային փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված, ներկայացված ձևափոխված փամփուշտներով /կամ նմանատիպ փամփուշտներով/ կրակոցներ կատարելու համար պիտանի և ողորկափող հրազեն հանդիսացող, գործարանային արտադրության <<BARICAT R2.5"S>> տեսակի V2YBRYFYT02-2200063 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված՝ դրանց մեջ տեղադրված գնդակներով և համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող զենքերից (այդ թվում՝ ներկայացված ձևափոխված թմբուկավոր ատրճանակից) կրակվելու համար հարմարեցված, ներկայացված ձևափոխված թմբուկավոր ատրճանակով (կամ համապատասխան չափային և կառուցվածքային տվյալներ ունեցող այլ զենքով) կրակվելու համար պիտանի և ռազմամթերք հանդիսացող 13 հատ 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային փամփուշտներ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Մաքսիմ Ջալավյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի առկայության կամ բացակայության հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ այն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատվում է սույն քրեական գործի շրջանակներում ձեռք բերված ապացույցներով, այլ կերպ ասած՝ ապացուցված է Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարման մեջ:
Այս համատեքստում Դատարանը ցանկանում է անդրադառնալ դատաքննության ընթացքում վիճարկման ենթակա այն հանգամանքին, ըստ որի՝ Մաքսիմ Ջալավյանի մոտ հայտնաբերված զենքը հանդիսանում է ողորկափող հրազեն, իսկ դրա քաղաքացիական լինելու կամ չլինելու հանգամանքը պարզ չէ, մինչդեռ դրա՝ քաղաքացիական ողորկափող հրազեն լինելու դեպքում արարքը կարող էր որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Վերը նշվածի կապակցությամբ Դատարանի գնահատականը կայանում է նրանում, որ նախ փորձաքննության թիվ 133-25 եզրակացությամբ նշում չի կատարվել հայտնաբերված հրազենի քաղաքացիական լինելու մասին, և երկրորդ՝ փորձաքննությունն իրականացրած փորձագետ Ռ.Պողոսյանը Դատարանում հստակ պարզաբանեց այդ հանգամանքը՝ նշելով, որ ողորկափող և քաղաքացիական ողորկափող հրազենը միմյանցից տարբերվում են նրանով, որ քաղաքացիական ողորկափող հրազենն ի սկզբանե արտադրողի կողմից է այդպիսին արտադրվում և կառուցվածքային փոփոխության չի ենթարկվում, դրանք քաղաքացիական ազատ շրջանառության մեջ են գտնվում և քաղաքացիները կարող են խանութից ձեռք բերել: Զենքի փոփոխման արդյունքում հնարավոր չէ ստանալ քաղաքացիական ողորկափող հրազեն: Զենքի քաղաքացիական նշանակությունը որոշում է արտադրողը:
Նշվածից ուղղակիորեն ստացվում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ ու 335-րդ հոդվածների և <<Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին>> ՀՀ օրենքի համակարգային վերլուծությունից չի կարելի հետևություններ կատարել այն մասին, որ ողորկափող հրազենը կարող է լինել միայն քաղաքացիական և ըստ այդմ՝ անձը պետք է ենթարկվի պատասխանատվության բացառապես 334-րդ հոդվածով: Ընդհակառակը, փորձագետի պարզաբանումներից պարզ է դառնում, որ առհասարակ զենքը համարվում է քաղաքացիական բացառացապես այն դեպքերում, երբ այն այդպիսին արտադրված է գործարանում, այլ ոչ թե ձևափոխման արդյունքում է այդպիսին դարձել: Այլ կերպ ասած՝ այն դեպքում, երբ որևէ տեսակի զենք ձևափոխման արդյունքում է դառնում, օրինակ՝ ողորկափող հրազեն, ապա այն այլևս չի կարող համարվել քաղաքացիական ողորկափող, այլ այն հենց հրազեն է՝ բառի բուն իմասով:
Սույն դեպքում ևս Մաքսիմ Ջալավյանի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը միայն ձևոփոխման արդյունքում է դարձել ողորկափող հրազեն, ուստի այն չի կարող լինել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության առարկա: Արդյունքում, Դատարանը եզրահանգում է, որ Մաքսիմ Ջալավյանի կատարած արարքին տրված քրեաիրավական գնահատականը ճիշտ է և վերջինի մոտ հայտնաբերված ատրճանակը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի իմաստով հանդիսանում է հրազեն:
Միևնույն ժամանակ, անդրադառնալով նաև մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքում տեղ գտած <<Զենքի մասին>> ՀՀ օրենքի հիշատակմանը, Դատարանը նկատում է, որ թեև նշված օրենքն այլևս չի գործում, այլ ընդունվել է դրան փոխարինող <<Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին>> ՀՀ օրենքը, որը մեղադրանքի որոշակիության տեսանկյունից կարող է առերևույթ խնդրահարույց թվալ, սակայն Դատարանի գնահատմամբ նշվածն առավելապես տեխնիկական, այլ ոչ թե բովանդակային սխալի մասին է վկայում: Այդ մասին է վկայում նաև այն իրողությունը, որ պաշտպանության կողմը ևս ամբողջ դատաքննության ընթացքում չի վիճարկել մեղադրանքի որոշակիության խնդիրը:
Հաջորդիվ, քննարկման առարկա դարձնելով այն հարցը, թե արդյոք սույն դեպքում կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված խրախուսական նորմը՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ սույն հոդվածում կամ սույն օրենսգրքի 334-րդ հոդվածում նշված առարկաները մինչև իրավասու մարմինների կողմից դրանց գտնվելու վայրի մասին իմանալը հանձնած անձն ազատվում է սույն հոդվածով կամ սույն օրենսգրքի 334-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից: Եթե անձի փաստացի կատարած արարքն այլ հանցակազմ է պարունակում, ապա նա ենթակա է քրեական պատասխանատվության այդ հանցագործության համար:
Ստացվում է, որ նոր կարգավորմամբ՝ խրախուսական նորմի կիրառման անհրաժեշտ նախապայման է, որ անձը դրանք հանձնի մինչև իրավասու մարմինների կողմից դրանց գտնվելու վայրի մասին իմանալը: Այլ խոսքով՝ երբ իրավասու մարմինները տեղյակ են կոնկրետ անձի մոտ նշված առարկաների գոյության և գտնվելու վայրի մասին և առաջարկում են հանձնել դրանք, հանձնումը կամովին համարվել չի կարող: Նման պայմաններում դա կարող է դիտվել, օրինակ՝ որպես պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք:
Վճռաբեկ դատարանը, հաշվի առնելով քննարկվող խրախուսական նորմում տեղի ունեցած բովանդակային փոփոխությունները՝ դրան անդրադարձ է կատարել 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ի թիվ ԵԴ/1424/01/21 որոշմամբ՝ դիրքորոշում ձևավորելով առ այն, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված խրախուսական նորմի բովանդակությունն էապես տարբերվում է ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խրախուսական նորմի բովանդակությունից։ Այսպես, եթե նախկին իրավակարգավորումների պայմաններում անձն ազատվում էր քրեական պատասխանատվությունից ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածում նշված առարկաները կամովին հանձնելու դեպքում, ապա գործող իրավակարգավորումների դեպքում անձը կազատվի քրեական պատասխանատվությունից, եթե ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածում նշված առարկաները հանձնի մինչև իրավասու մարմինների կողմից դրանց գտնվելու վայրի մասին իմանալը։
Այսպիսով, նոր իրավակարգավորումների պայմաններում քննարկվող խրախուսական նորմի կիրառման տեսանկյունից, օրենսդիրն այսուհետ կարևորում է օբյեկտիվ իրականությունում տեղի ունեցող հանգամանքները (իրավասու մարմինների կողմից նշված առարկաների գտնվելու վայրի մասին իմանալը)՝ այլևս էական նշանակություն չտալով զենքը կամավորաբար հանձնելու վերաբերյալ հանցանք կատարած անձի սուբյեկտիվ ընկալմանը (այդ պահին իրեն բացահայտելու իրական սպառնալիքի բացակայությունը գիտակցելուն)։ Նման պայմաններում, կիրառելով նյութական նորմի տառացի մեկնաբանման կանոնը, այլևս էական նշանակություն չունի նաև զենքի գործադրմամբ որևէ արարք կատարած լինելու փաստը, եթե զենքը հանձնելու պահին իրավասու մարմինները դրա գտնվելու վայրի մասին դեռևս տեղեկություն չունեն։
Դրա հետ մեկտեղ, իրավասու մարմինների կողմից նշված առարկաների գտնվելու վայրի մասին իմանալուց հետո, հանցանք կատարած անձի կողմից դրանք նույնիսկ կամովին հանձնելու պարագայում, վերջինս չի կարող ազատվել քրեական պատասխանատվությունից` քննարկվող խրախուսական նորմի ուժով։
Տվյալ դեպքում Դատարանը գտնում է, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների համադրված վերլուծությունը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ Մաքսիմ Ջալավյանի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված խրախուսական նորմը:
Մասնավորապես՝ վկա և պարեկային ծառայության աշխատակից Արման Դարբինյանը ցուցմունք է տվել, որ (...) նկատել են <<Օպել>> մակնիշի տրանսպորտային միջոց, որի լուսարձակները սահմանված ռեժիմով չեն աշխատել, կանգնեցրել են ավտոմեքենան և իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն կազմել։ Այդ ժամանակ, մոտ երկու րոպեի ընթացքում, Մաքսիմ Ջալավյանը մի փոքր խառնված էր, ինչից հետո կասկած է առաջացել և այդ պատճառով հարցրել է՝ արդյոք իր մոտ առկա են օրենքով արգելված իրեր, ինչին ի պատասխան՝ վարորդը հայտնել է, որ իր մոտ առկա է ատրճանակ: Ատրճանակի տեսակի կամ ձեռք բերման մասին տեղեկություն չունեն:
Մաքսիմ Ջալավյանը մեքենայի միջից իջնելուց հետո պայուսակն իր մոտից դրել էր ավտոմեքենայի մեջ, իսկ զենքն իրենց տվել է պայուսակի միջից։ Զենքի մասին, առանց Մաքսիմ Ջալավյանի հայտնելու, չէին կարող տեղեկանալ:
Ըստ իրեն՝ եթե Մաքսիմ Ջալավյանը հայտներ, որ իր մոտ ապօրինի իր չկա, իրենք այնուամենայնիվ արտաքին զննություն կիրականացնեին, որից հետո կխնդրեին ցույց տալ իր մոտ առկա իրերը, եթե հրաժարվեր՝ կտեղափոխեին ոստիկանության բաժին։ Մաքսիմ Ջալավյանը, ըստ իրենց ենթադրության, հավանաբար ցանկանում էր զենքը հանձնել, նաև զղջում էր իր արարքի համար, այդ պատճառով իրենց հայտնել է զենքի առկայության մասին։
Իսկ մյուս պարեկային ծառայող Գարեգին Մադաթյանը հայտնել է, որ ծառայություն իրականացնելիս տրանսպորտային միջոցի լուսային անսարքությունների պատճառով կանգնեցրել են ավտոմեքենա, որի վարորդը հանդիսացել է Մաքսիմ Ջալավյանը: Արման Դարբինյանը մոտեցել է ավտոմեքենային, որից րոպեներ անց ինքն է մոտեցել, երբ արդեն Արման Դարբինյանն ասել էր վարորդին, որպեսզի նա ցույց տա, թե ինչ կա պայուսակի մեջ: Այդ ժամանակ Արմանն իրեն ասել է, որ իր հարցին ի պատասխան՝ վարորդը հայտնել է պայուսակի մեջ ատրճանակի առկայության մասին: Պայուսակը բացելուց հետո երևացել է ատրճանակի նման իր, որը հանձնելուց հետո հարցեր են ուղղել վարորդին, թե որտեղից նրան ատրճանակը, ինչ տեսակի է այն, ինչին ի պատասխան հայտնել է, որ տեղյակ չէ, թե ինչ զենք է, քանի որ այն գտել է: Պայուսակն իր հիշելով գտնվում էր դռան գրպանում, միգուցե եթե իրենք նկատեին, փորձեին այն արտաքին զննության ենթարկել: Սովորաբար խնդրում են, որպեսզի անձը դատարկի պայուսակի պարունակությունը, եթե հրաժարվում է՝ ներկայացնում են բաժին և ընթերակաների ներկայությամբ անձնական խուզարկություն են իրականացնում:
Առհասարակ իրենց հարցն ուղղված է լինում ընդհանուր մեքենայում պահվող ապօրինի իրեր ունենալուն, այլ ոչ թե՝ միայն անձի մոտ կամ պայուսակի մեջ: Մաքսիմ Ջալավյանին այդ հարցն ի սկզբանե ուղղվել է, քանի որ նա մի փոքր շփոթված էր: Եթե իրենց կողմից այդ հարցը չհնչեցվեր, չի կարող ասել, թե արձանագրություն կազմելուց հետո, Մաքսիմ Ջալավյանը կհայտներ այդ մասին, թե ոչ, քանի որ չի ճանաչում վերջինին: Ամեն դեպքում՝ վերջինի մոտ վախի զգացումը նկատվում էր՝ պայմանավորված իր մոտ գտնվող ապօրինի իրի առկայությամբ, սակայն առավելապես նկատելի էր, որ նա չի գիտակցում, թե ինչ է կատարվում:
Պարեկային ծառայության աշխատակիցների վերը նշված ցուցմունքների ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ ի սկզբանե նրանց կողմից մեղադրյալ Մաքսիմ Ջալավյանի ավտոմեքենան կանգնեցնելու պատճառը հանդիսացել է մեքենայի լուսարձակների անսարքությունը, այլ ոչ թե՝ նրանք տվյալներ են ունեցել մեղադրյալի մոտ օրենքով արգելված որևէ իրի առկայության մասին: Այլ խոսքով՝ մեքենան կանգնեցնելիս պարեկային ծառայության աշխատակիցները չեն ունեցել տեղեկություններ Մաքսիմ Ջալավյանի մոտ որևէ ապօրինի իրի, այդ թվում՝ հրազենի գոյության և առավել ևս՝ դրա գտնվելու վայրի մասին: Եվ միայն նրանց կողմից հնչեցված հարցին ի պատասխան՝ մեղադրյալն է հայտնել, որ իր մոտ ատրճանակ կա և ներկայացրել է այն:
Այսինքն՝ Դատարանի գնահատականը կայանում է նրանում, որ եթե նախկինում առկա կարգավորումների պարագայում քննարկվող խրախուսական նորմի կիրառումը կարող էր որոշակի տարակարծությունների տեղիք տալ, ապա գործող քրեական օրենսգրքի և այդ առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշման համատեքստում՝ սույն գործի շրջանակներում կարելի է հստակորեն պնդել, որ Մաքսիմ Ջալավյանի մոտ ապօրինի կերպով գտնվող հրազենի գտնվելու վայրի մասին տվյալներ, մինչ նրա կողմից այդ մասին հայտնելը, չեն եղել, ուստի նրա նկատմամբ կիրառելի է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասով նախատեսված խրախուսական նորմը:
Ինչ վերաբերում է պարեկային ծառայողների կողմից հայտնածին առ այն, որ Մաքսիմ Ջալավյանը շփոթված վարքագիծ է դրսևորել, որի համար էլ ըստ էության հարցրել են նրա մոտ ապօրինի իրեր կամ առարկաներ առկա են թե ոչ, ապա Դատարանը նկատում է, որ եթե անգամ մեղադրյալի դրսևորած որոշակի շփոթված վարքագիծը կարող է կասկածի տեղիք տալ, սակայն նշվածից չի կարելի եզրակացնել, որ իրավասու անձինք՝ պարեկները, ենթադրել են նրա մոտ հենց հրազենի առկայության մասին: Նույն տրամաբանությամբ կարելի է փաստել, որ պարեկային ծառայողները կարող էին ենթադրել, որ մեքենայի վարորդի մոտ առկա է թմրամիջոց, այլ ոչ թե հենց՝ հրազեն: Ընդ որում, վկա Գարեգին Մադաթյանի ցուցմունքից որոշակիորեն Դատարանի համար պարզ է դառնում, որ օրենքով արգելված իրերի առկայության մասին հարցը, որպես կանոն, տալիս են յուրաքանչյուր վարորդի, երբ նրանք կասկածելի վարքագիծ են դրսևորում, որից հետո արտաքին զննության են ենթարկում:
Այլ խոսքով, ներկայացված իրավիճակը (երբ պարզապես անձանց հնչեցվում է նման իրերի առկայության մասին հարցադրումը՝ առանց կոնկրետ տեղեկություններ ունենալու) ամբողջովին տարբերվում է այն բոլոր դեպքերից, երբ ոստիկանության ծառայողներն առկա օպերատիվ տվյալների հիման վրա հետապնդում են կոնկրետ անձի և նրա մոտ հայտնաբերում օրենքով արգելված իրեր:
Հաջորդիվ հարկ է անդրադառնալ նաև այն պնդմանը, ըստ որի՝ եթե Մաքսիմ Ջալավյանը հայտներ, որ իր մոտ ապօրինի իր չկա, իրենք, այնուամենայնիվ, արտաքին զննություն կիրականացնեին, որից հետո կխնդրեին ցույց տալ իր մոտ առկա իրերը, եթե հրաժարվեր՝ կտեղափոխեին ոստիկանության բաժին: Նշվածի կապակցությամբ Դատարանը գտնում է, որ եթե անգամ Մաքսիմ Ջալավյանը հրաժարվեր ներկայացնել իր մեքենայում գտնվող պայուսակը (որի մեջ գտնվում էր զենքը) և վերջինին բերման ենթարկեին ոստիկանության բաժին, ապա կստացվեր մի իրավիճակ, երբ մեղադրյալի անձնական խուզարկությամբ ոչ մի արգելված իր չէին հայտնաբերի, քանի որ ի սկզբանե պայուսակը գտնվել է ավտոմեքենայում և միայն մեղադրյալի կողմից է ներկայացվել ոստիկանության աշխատակիցներին: Այսինքն՝ եթե նա հրաժարվեր ներկայացնել պայուսակը, ապա այն կմնար ավտոմեքենայում, որպիսի պայմաններում միանշանակ չէ, որ թույլատրելի կլիներ նրա ավտոմեքենայում խուզարկություն կատարել և հայտնաբերել ատրճանակը: Այսինքն՝ այդ դեպքում առհասարակ բարդ է պատկերացնել, որ հնարավոր կլիներ պարզել մեղադրյալի մեքենայում զենքի առկայության փաստը:
Բացի այդ, եթե ղեկավարվենք վերը նշված տրամաբանությամբ կամ կանխավարկածով, որ անձի կողմից զենքը չներկայացնելու դեպքում, հնարավոր է որոշակի այլ գործողությունների արդյունքում հայտնաբերվեր արգելված առարկան, ապա դա շատ ավելի ենթադրական բնույթ է կրում և չի բխում հիշյալ խրախուսական նորմի բովանդակությունից։ Ընդ որում, համանման իրավիճակներում առավել կարևոր է պարզել այն հանգամանքը, թե արդյոք իրավապահ մարմինները նախապես տեղեկացված եղել են խնդրո առարկա հանդիսացող առարկայի մասին և իրենց քայլերը դրանով է պայմանավորված եղել (օրինակ՝ ավտոմեքենան կանգնեցնելը), թե ոչ։ Հակառակ դեպքում, պրակտիկայում գրեթե ցանկացած իրավիճակ կարող է մեկնաբանվել այն տեսանկյունից, որ եթե անձը չբացահայտեր, չներկայացներ կամ չխոստովաներ զենքի գտնվելու մասին, ապա չի բացառվում՝ իրավապահ մարմինները, չնայած այն բանի, որ նախապես այդ մասին տեղեկացված չեն եղել, միևնույնն է՝ հայտնաբերելու էին այն։
Այսինքն՝ Դատարանը գալիս է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում վերը նշված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված խրախուսական նորմը կիրառելի է Մաքսիմ Ջալավյանի նկատմամբ:
Այսպիսով՝ Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 4-րդ մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման (քրեական պատասխանատվությունից ազատման), իսկ քրեական գործի վարույթը՝ կարճման՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի դրույթների ուժով քրեական պատասխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու հիմքով:
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում քննարկել այն հանգամանքը, թե ինչու է Մաքսիմ Ջալավյանի մեղավորության հարցին, ըստ էության, անդրադառնում որոշմամբ, այլ ոչ թե վերդիկտ կայացնելու եղանակով․
ՀՀ քրեական դատավարության օրնսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ վերդիկտը կազմվում է գրավոր և հրապարակվում է դատական նիստում: Վերդիկտը հրապարակելուց հետո դատարանը սահմանում է լրացուցիչ դատալսումներով առաջին դատական նիստի տարին, ամիսը, օրը և ժամը, ինչպես նաև կողմերին հայտնում է, որ մինչև հաջորդ դատական նիստը նրանք իրավունք ունեն դատարան ներկայացնելու միջնորդություններ սույն օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի լուծման համար հետազոտման ենթակա ապացույցների վերաբերյալ։
Նույն օրենսգրքի 345-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հարցը կամ դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքների վերաբերյալ հարցերը, պատժի վերաբերյալ հարցերը (...):
Հարկ է նկատել, որ գործող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դատական քննության փուլային կառուցվածքը և տրամաբանությունն այնպիսին է, որ արդարացման կամ մեղադրական վերդիկտ կայացվելուց հետո, որպես կանոն, հաջորդիվ պետք է անցում կատարվի լրացուցիչ դատալսումների փուլ, որտեղ քննարկման ենթակա են այն հարցերը, որոնք նախատեսված են նույն օրենսգրքի 345-րդ հոդվածով։ Ստացվում է, որ օրենսդիրը ապացույցների հետազոտումից հետո առանձին սենյակում հնարավորություն է տալիս դատարանին անդրադառնալ բացառապես անձի մեղավորության կամ անմեղության հարցին, և միայն դրանից հետո է նախատեսվում հնարավորություն՝ անցում կատարելու լրացուցիչ դատալսումներ և քննարկելու քրեական պատասխանատվությանը և պատժին առնչվող հարցերը (մեղադրական վերդիկտ կայացվելու դեպքում):
Այլ կերպ ասած՝ վերդիկտ կայացնելու միջոցով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հնարավորություն նախատեսված չէ, քանի որ ըստ օրենսդրի տրամաբանության՝ եթե կայացվում է վերդիկտ (անկախ դրա տեսակից), ապա ողջամտորեն ենթադրվում է, որ քրեական գործի վարույթը ենթակա չէ կարճման և պետք է անցում կատարվի լրացուցիչ դատալսումների փուլ։
Այսինքն՝ Դատարանի մոտեցումը կայանում է նրանում, որ եթե ապացույցների հետազոտումից և եզրափակիչ ելույթներից հետո, միևնույնն է Դատարանը պետք է հեռանա առանձին սենյակ անձի մեղավորության հարցը գնահատելու, ապա այդ դեպքում (նմանատիպ իրավիճակներում) դա կարող է իրականացվել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու որոշմամբ՝ անդրադառնալով նախ արարքի հիմնավորվածությանը, որից հետո (եթե կլինի մեղադրական բնույթի)՝ նաև պատասխանատվությունից ազատելու հարցին։ Ընդ որում, եթե մինչ այդ պաշտպանական կողմը քրեական պատասխանատվությունից ազատելու միջնորդություն ներկայացներ և չվիճարկեր արարքի հիմնավորվածությունը, ապա Դատարանին որևէ բան չէր խանգարում՝ հեռանալ առանձին սենյակ՝ բացառապես այդ հարցը քննարկելու նպատակով (այսինքն՝ այդ դեպքում ևս որոշում էր կայացվելու)։
Իրավիճակն այլ կլինի, երբ անձին մեղսագրվեն մի քանի արարքներ, որոնցից մեկով քրեական հետապնդումը ենթակա լինի դադարեցման, օրինակ՝ հանցագործությունից կամովին հրաժարման հիմքով։ Նման դեպքերում վերդիկտ կայացնելիս Դատարանն ըստ էության գանահատական է տալու մեղսագրվող բոլոր դրվագներում անձի մեղավորության հարցին, որպիսի պայմաններում տրամաբանական և հնարավոր չի լինի առանձին սենյակում կայացնել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում և միաժամանակ մեղադրական (կամ արդարացման) վերդիկտ: Մինչդեռ այն դեպքերում, երբ անձին մեղսագրվում է այնպիսի հանցագործություն, որով առանձին սենյակում Դատարանը հանգում է եզրակացության, որ անձը կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և միաժամանակ առկա է քրեական պատասխանատվությունից ազատման որևէ հիմք և առավել ևս այդպիսի միջնորդություն ներկայացրել է նաև հենց պաշտպանության կողմը, ապա հնարավոր է առանձին սենյակում վերդիկտ կայացնելու փոխարեն որոշմամբ անդրադառնալ մեղսագրվող արարքի հիմնավորվածությանը և որից հետո՝ հնարավոր պատասխանատվությունից ազատելու հարցին: Հատկապես այն պայմաններում, երբ եզրափակիչ ելույթներով հանդես գալիս կողմերը, ըստ էության, անդրադարձ կատարել են նաև խրախուսական նորմի կիրառման հարցին և արտահայտել իրենց դիրքորոշումն այդ կապակցությամբ ևս:
Հետևաբար, տվյալ դեպքում Դատարանը Մաքսիմ Ջալավյանի մեղավորության հարցը քննարկելուց հետո հանգել է այն հետևության, որ քրեական օրենսգրքով նախատեսված խրախուսական նորմը կիրառելի է վերջինի նկատմամբ, ուստի նման պայմաններում առանձին սենյակում մեղադրական վերդիկտ կայացնել, իսկ այնուհետև՝ նոր միայն քննարկել քրեական պատասխանատվությունից ազատող նորմի կիրառման հարցը և կայացնել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, ըստ էության, ձևական բնույթ էր կրելու: Ընդ որում, առավել կարևոր է արձանագրել, որ նկարագրված եղանակներից որևէ մեկի կիրառմամբ մեղադրյալի իրավունքների խախտում, միևնույնն է, տեղի չի ունենում, այլ մեծ հաշվով, տարբերությունը զուտ դատավարական ակտերի տեսակի մեջ է (իրավական հետևանքի առումով որևէ տարբերություն առկա չէ)։
Նկատի ունենալով, որ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները՝ Դատարանը գտնում է, որ Մաքսիմ Ջալավյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված <<BARICAT R2.5"S>> տեսակի V2YBRYFYT02-2200063 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը և 13 փամփուշտները պետք է կցել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննվող թիվ 12133225 քրեական վարույթին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-13-րդ, 33-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ ԵԴ1/0716/01/25 քրեական վարույթը կարճել և Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել (քրեական պատասխանատվությունից ազատել)՝ ՀՀ քրեական օրեսգրքի հատուկ մասի դրույթների ուժով քրեական պատասխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու հիմքով:
Մաքսիմ Սերգեյի Ջալավյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Որոշումն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, իրեղեն ապացույց ճանաչված <<BARICAT R2.5"S>> տեսակի V2YBRYFYT02-2200063 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը և 13 փամփուշտները կցել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում քննվող թիվ 12133225 քրեական վարույթին:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ դատական ակտն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ