ԵԴ1/0677/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի մարտի 18-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Բագրատ Ղազինյանի
Մեղադրյալ` Կարեն Նազարյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարեն Մանվելի Նազարյանի (ծնված՝ 28.12.1989 թվականին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, դատվածություն ունեցող, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, հաշվառված՝ քաղաք Երևան, Մառի փողոց, 12-րդ շենք, 72-րդ բնակարան հասցեում, բնակվող՝ քաղաք Երևան, Մառի 1-ին նրբանցք, 1-ին շենք, 1-ին բնակարան)՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 29-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60723124 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60763024 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Կիրակոսյանի որոշմամբ՝ թիվ 60723124 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60763024 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60723124 քրեական վարույթի համարի ներքո։
2025 թվականի փետրվարի 11–ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի պետի պարտականությունների ժամանակավոր կատարող Ա․Ադամյանի գրությամբ, թիվ 60723124 քրեական վարույթով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին միջնորդությունը ուղարկվել է Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազին։
2024 թվականի փետրվարի 11-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյանի որոշմամբ՝ թիվ 60723124 քրեական վարույթով Կարեն Մանվելի Նազարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2024 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ.Կիրակոսյանի որոշմամբ՝ թիվ 60723124 քրեական վարույթով Կարեն Մանվելի Նազարյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 60723124 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Կարեն Մանվելի Նազարյանի՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2025 թվականի փետրվարի 28-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 28.02.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին: Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0677/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի մարտի 03-ին։
2025 թվականի մարտի 04-ին որոշում է կայացվել Կարեն Մանվելի Նազարյանի վերաբերյալ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/0677/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Կարեն Մանվելի Նազարյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության ծառայողի կողմից 2024 փականի մայիսի 06-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2418318691 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով, և այդ մասին իրազեկվելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 08-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415294 արձանագրությամբ, 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին ժամը 23:35-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Գ․Չաուշի փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 QL 339 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418807 արձանագրությամբ։
Բացի այդ՝ Կարեն Մանվելի Նազարյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության ծառայողի կողմից 2024 թվականի մայիսի 06-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2416318691 որոշմամբ՝ ենթարկված լինելով վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը մի ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով, և այդ մասին՝ իրազեկվելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 08-ին կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415294 արձանագրությամբ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ժամը 16:05-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթի փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 QL 339 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415357 արձանագրությամբ:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Կարեն Մանվելի Նազարյանը, հիմնական դատալսումների ժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց, միաժամանակ հայտնեց, որ պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը, ուստի Դատարանի որոշմամբ հրապարակվեց նախաքննության ընթացքում Կարեն Մանվելի Նազարյանի տրված ցուցմունքը, ըստ որի վերջինս իրեն ներկայացված մեղադրանքի շուրջ հայտնել է, որ ընդունում է իր մեղավորությունը կատարվածում և ցուցմունք է տալիս այն մասին, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու մասին տեղեկացել է 2024 թվականի սեպտեմբերին, Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ փողոցում ավտոմեքենա վարելիս, երբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցը կանգնեցրել, ստուգել է իր փաստաթղթերը և հայտնել, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Դրանից հետո, տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, խիստ անհրաժեշտությունից ելնելով 2024 թվականի նոյեմբեր ամսին, օրը հստակ չի հիշում Երևան քաղաքի Գևորգ Չաուշի փողոցում, իսկ դեկտեմբեր ամսին կրկին Դավիթ Անհաղթի փողոցում ավտոմեքենա վարելիս կանգնեցրել են ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության՝ պարեկները և կազմել են իր նկատմամբ վարչական իրավախախտումներ կատարելու վերաբերյալ արձանագրություններ։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ․թ․ 77-78)
Հետազոտվել են.
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին՝ ժամը 23:45-ին, Երևան քաղաքի Գ.Չաուշի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Սերյոժա Պետրոսյանի /կրծքանշան թիվ 03834/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418807 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Կարեն Մանվելի Նազարյանը (ծնված` 28.12.1989թ.) ժամը՝ 23։35-ին Երևան քաղաքի Գ.Չաուշի փողոցում՝ վարել է «Օպել» մակնիշի 37 QL 339 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում։
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն։
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն։
2024 թվականի դեկտեմբերի 15-ին՝ ժամը 16.20-ին, Երևան քաղաքի Դ. Անհաղթի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Սարգիս Դանիելյանի /կրծքանշան թիվ 09967/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415357 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Կարեն Մանվելի Նազարյանը (ծնված 28.12.1989թ.) ժամը 16:05-ին Երևան քաղաքի Դ.Անհաղթի փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 QL 339 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն։
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն։
2024 թվականի սեպտեմբերի 08-ին՝ ժամը 03.00-ին, Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Հովսեփ Հովսեփյանի /կրծքանշան թիվ 06556/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415294 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Կարեն Մանվելի Նազարյանը (ծնված 28.12.1989թ.) ժամը՝ 02:53-ին Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթի փողոցում՝ վարել է «Օպել» մակնիշի 37 QL 339 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն և «չեմ իմացել, որ կասեցված է եղել իմ վարորդականը այդ պատճառով վարել եմ մեքենան» գրառումը:
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությամբ պարզվեց, որ Կարեն Մանվելի Նազարյանի անվամբ թիվ RF907648 վարորդական վկայականի կարգավիճակը կասեցված է, սկիզբ՝ 18.07.2024թ., ավարտ 18.01.2025թ․։
ՀՀ ոստիկանության ՃՈ ՏՄՀԻՎԳՔ բաժնի կողմից 2024 թվականի մայիսի 06-ին կայացված թիվ 2418318691 որոշման համաձայն Կարեն Մանվելի Նազարյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցել է 6 (վեց) ամիս ժամկետով 2024 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 17։24-ին Երևան քաղաքի Սարալանջ/Ավետիսյան/Փափազյան խաչմերուկի հատվածում «Օպել» մակնիշի 34 NL 219 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելու ընթացքում վարչական իրավախախտում թույլ տալու համար։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4-6, 21-22, 29-31, 39-40)
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ զննության ենթարկված 8180418807, 8180415357, 8180415294 արձանագրությունները, «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվությունը, ՃՈ ՏՄՀԻՎԳՔ բաժնի կողմից կայացված թիվ 2418318691 որոշման պատճենները:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 41-42)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
-Կարեն Մանվելի Նազարյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության ծառայողի կողմից 2024 փականի մայիսի 06-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2418318691 որոշմամբ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով՝ սկիզբ 18.07.2024թ., ավարտ 18.01.2025թ․։
-Կարեն Մանվելի Նազարյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի սեպտեմբերի 08-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415294 արձանագրությամբ իրազեկվել է, որ թիվ 2418318691 որոշմամբ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով,
-Կարեն Մանվելի Նազարյանը պատշաճ տեղեկացված լինելով իր վարորդական իրավունքը 6 (վեց) ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ին ժամը 23:35-ի սահմաններում և 2024 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ժամը 16:05-ի սահմաններում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 QL 339 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ համապատասխանաբար կայացվել են թիվ 8180418807 և թիվ 8180415357 վարչական իրավախախտման մասին արձանագրությունները։
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Կարեն Մանվելի Նազարյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Կարեն Մանվելի Նազարյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Կարեն Մանվելի Նազարյանի մեղքը հիմնավորվում է ինչպես կայացված վարչական իրավախախտման մասին արձանագրություններով, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը ընդունել է իր մեղքը, Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ հանգամանքների ապացուցված լինելու վերաբերյալ մանրամասն վերլուծություններ անելու անհրաժեշտություն չկա:
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Կարեն Մանվելի Նազարյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: (…)»:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա»։
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Կարեն Մանվելի Նազարյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը և զղջալը, խնամքին երկու անչափահաս երեխայի առկայությունը։
Միաժամանակ, Դատարանը մեղադրյալ Կարեն Մանվելի Նազարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների համատեքստում արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(…)»
-ըստ դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքի և Դատալեքս դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության՝ Կարեն Մանվելի Նազարյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հունվարի 19-ի թիվ ԵԴ/0786/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 353․1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և դատապարտվել տուգանքի՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: Թիվ ԵԴ/0786/01/21 դատավճիռը 22.02.2022 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ, իսկ ըստ դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքի՝ պատժի կրման վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն հանցանքները կատարելու պահին, Կարեն Մանվելի Նազարյանի նկատմամբ առկա է եղել օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ, որով պատիժը՝ տուգանքի գումարը դատապարտյալը չի վճարել, ուստի առկա է մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Կարեն Մանվելի Նազարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Կարեն Մանվելի Նազարյանը 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ հանրային աշխատանքների ձևով՝ դրվագներից յուրաքանչյուրով՝ 70 ժամ տևողությամբ։ Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ Կարեն Մանվելի Նազարյանը նկատմամբ սույն դրվագներով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով, մասնավորապես՝ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Կարեն Մանվելի Նազարյանի նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 130 (հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ:
Միաժամանակ անդրադառնալով դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելու հարցին Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
-մեղադրյալ Կարեն Մանվելի Նազարյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հունվարի 19-ի թիվ ԵԴ/0786/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 353․1-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և դատապարտվել տուգանքի՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, թիվ ԵԴ/0786/01/21 դատավճիռը 22.02.2022 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ,
-համաձայն «Դատական համակարգ» տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 22-ի թիվ ԵԴ1/0576/15/24 որոշմամբ Կարեն Մանվելի Նազարյանց բռնագանձվել է թիվ ԵԴ/0786/01/21 դատավճռով նշանակված 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի չափին համարժեք գույք,
-համաձայն կազմված հեռախոսագրի՝ 2025 թվականի մարտի 18-ին, ժամը՝ 15։54-ին հեռախոսազանգ է ստացվել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի ծառայող Արուս Հակոբյանից, որի ընթացքում պրոբացիայի ծառայողը հայտնել է, որ Կարեն Մանվելի Նազարյանի վերաբերյալ միջնորդություն են ներկայացրել դատարան՝ տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ, միջնորդությունը բավարարվել է։
Հաշվի առնելով վերոշարադրյալը Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտություն առկա չէ, քանի որ թեև առկա է եղել դատապարտյալի կողմից դրամական տուժանքի վճարման պարտավորություն՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, սակայն Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 22-ի որոշմամբ այն փոխարինվել է տուգանքի չափին համարժեք գույքի բռնագանձմամբ։
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Կարեն Մանվելի Նազարյանին մեղավոր ճանաչել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
Կարեն Մանվելի Նազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 70 (յոթանասուն) ժամ տևողությամբ:
Կարեն Մանվելի Նազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 70 (յոթանասուն) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները մասնակի գումարելու միջոցով Կարեն Մանվելի Նազարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 130 (հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ:
Կարեն Մանվելի Նազարյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ