Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/0685/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
9.3
Պատասխանող
Գագիկ Ավետիսյան Սեմյոնի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Դավիթ Արղամանյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Դավիթ Արղամանյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-07-24 | 14:30 | 8 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-06-15 | Կայացել է | ||||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-06-09 | Չի կայացել | ||||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-06-01 | 16:30 | 8 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-31 | 15:00 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-27 | 15:00 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-19 | 16:30 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-24 | 14:00 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-19 | 14:00 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-28 | 16:00 | 8 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-21 | 14:00 | 8 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-19 | 17:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-15 | 17:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-14 | 15:00 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-18 | 17:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-28 | 14:30 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-25 | 17:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-03-18 | 17:00 | 6 | Նիստը չի կայացել |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0685/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 28-02-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 10182423 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գագիկ Ավետիսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» խանութից գաղտնի հափշտակել է 13.900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ, բացի այդ բնակարան ապօրինի մուտք գործելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հուլիսի 08-ին' ժամը 04:42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից կատարել է մանր չափերի գույքի հափշտակություն, այնուհետև նույն օրը Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցում գտնվող բանկոմատից փորձել է կանխիկացում կատարել Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից հափշտակված բանկային քարտերից, հավաքել է գաղտնաբառ' այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը, ինչպես նաև 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից դիմել է փախուստի |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հայրանուն | Սեմյոնի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 254 Մաս 3 Կետ 2 /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Կորյուն |
| Ազգանուն | Բեգջանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.3 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 28-02-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Դավիթ |
| Ազգանուն | Արղամանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 05-03-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 05-03-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ (վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը քննության առնելու մասին) 2025թ. մարտի 5 ք.Երևան, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Դավիթ Արղամանյանս՝ քննելով թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑԻ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10182423 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2․ Նշված քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 համարը, որը մակագրվել և 2025 թվականի մարտի 3-ին հանձնվել է ինձ։ 2. Դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 3. Եթե պահպանված չէ սույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետը, ապա դատարանն առանց նախնական դատալսումներ անցկացնելու մասին որոշում կայացնելու քրեական գործը վերադարձնում է հսկող դատախազին խափանման միջոցի հարցը քննարկելու և գործը կրկին դատարան հանձնելու նպատակով: 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործը ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, ինչպես նաև նախնական դատալսումների վայրի և ժամանակի մասին: 5. Նախնական դատալսումներով առաջին դատական նիստը նշանակվում է սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշման կայացումից հետո՝ երկշաբաթյա ժամկետում: 6. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը կայացնելուց հետո՝ երկօրյա ժամկետում, դատավորը դրա պատճենն ուղարկում է հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: Հուշաթերթը ներառում է նաև սույն օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում:» Նույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Եթե մեղադրյալը կալանավորված է, ապա մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատարան է հանձնվում ոչ ուշ, քան մեղադրյալի կալանքի ժամկետը լրանալուց 15 օր առաջ:» Նույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետները հաշվվում են ժամերով, օրերով, ամիսներով և տարիներով: 2. Ժամկետները հաշվելիս նկատի չի առնվում այն ժամը կամ օրը, որից սկսվում է ժամկետների ընթացքը: 3. Ժամկետն օրերով հաշվելիս ժամկետի ընթացքն սկսվում է առաջին օրվա գիշերվա զրո ժամից և վերջանում վերջին օրվա գիշերվա ժամը 24․00-ին: Ժամկետն ամիսներով կամ տարիներով հաշվելիս ժամկետը վերջանում է վերջին ամսվա համապատասխան օրը, իսկ եթե տվյալ ամիսը չունի համապատասխան ամսաթիվ, ապա ժամկետն ավարտվում է այդ ամսվա վերջին օրը: Եթե ժամկետը լրանալու օրը ոչ աշխատանքային է, ապա ժամկետի վերջին օր է համարվում դրան հաջորդող առաջին աշխատանքային օրը, սակայն այս կանոնը չի կիրառվում անձի ազատության սահմանափակման հետ կապված ժամկետները հաշվելիս: (...)» Քրեական գործի ուսումնասիրությունից պարզվեց, որ մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառվել է կալանք խափանման միջոցը։ Կալանքի ժամկետը լրանում է 2025 թվականի մարտի 27-ին, ուստի առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված գործը մեղադրողին վերադարձնելու հիմքը։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 28-րդ, 31-րդ, 33-րդ, 264-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ ՈՐՈՇԵՑԻ 1. Ստանձնել մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի վերաբերյալ քրեական գործի վարույթը և նշանակել դռնբաց նախնական դատալսումներ 2024 թվականի մարտի 18-ին՝ ժամը 17։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ-1» նստավայրում (հասցե՝ Երևան քաղաք, Նազարբեկյան 40)։ 2. Որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից և բողոքարկման ենթակա չէ: Դատավոր՝ Դավիթ Արղամանյան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա. |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
| Հայրանուն | Սեմյոնի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմենուհի |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հայրանուն | Հովհաննեսի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարինա |
| Ազգանուն | Ալլահվերդյան |
| Հայրանուն | Զինահվերի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վլադիմիր |
| Ազգանուն | Այվազյան |
| Հայրանուն | Հենրիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 18-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ Երևան քաղաքի ուղեկցող գումարտակը չի կարողացել ապահովել մեղադրյալի ներկայությունը դատական նիստին, ինչի վերաբերյալ ստացվել է գրություն: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 25-03-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Գործ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Աիդա Հակոբյանի, պաշտպան՝ Սերգեյ Մանուկյանի, մեղադրյալ՝ Գագիկ Ավետիսյանի, 2025թ. մարտի 25 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի (ծնված՝ 28.07.1980թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատված՝ դատվածությունը մարված, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող՝ Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքի, Սանահին Սարահարթ 3-րդ թաղամասի, 13-րդ շենքի բնակարան 24 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2023 թվականի հուլիսի 18-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նիկողոսյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. 2023 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով։ 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառված կալանքը վերահաստատվել է՝ կալանի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի հունվարի 27-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև մեղադրյալ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 4. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10182423 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 համարը։ 5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 5-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 6. Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» խանութից գաղտնի հափշտակել է 13.900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ, բացի այդ բնակարան ապօրինի մուտք գործելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հուլիսի 08-ին՝ ժամը 04:42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից կատարել է մանր չափերի գույքի հափշտակություն, այնուհետև նույն օրը Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցում գտնվող բանկոմատից փորձել է կանխիկացում կատարել Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից հափշտակված բանկային քարտերից, հավաքել է գաղտնաբառ՝ այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը, ինչպես նաև 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից դիմել է փախուստի, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. (...)» 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգները չեզոքացնելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Գագիկ Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: Պաշտպանական կողմն առարկեց կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության դեմ և նշեց, որ բացակայում են կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ռիսկերը կարող են չեզոքացվել նվազ խիստ խափանման միջոցի կամ միջոցների պայմաններում։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև վարույթի ներկա փուլում մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադարձ չի կատարվում, այնուամենայնիվ Գագիկ Ավետիսյանին մեղսագրվող հանցանքի՝ ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության քննչական բաժնից փախուստի դիմելը մեղսագրելու շրջանակներում՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հիմնավոր ենթադրություն։ Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հիմքին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի վարույթում առկա է թիվ ԵԴ1/0623/01/23 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ առերևույթ նույնասեռ հանցավոր արարք կատարելու համար։ Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու վտանգ։ Ինչ վերաբերում է օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման հիմքին՝ ապա Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով առկա են ներգրաված անձինք՝ տուժողներ, վկաներ, ում վրա մեղադրյալը կարող է անօրինական ազդեցություն գործադրել։ Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգ։ Հաշվի առնելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգը։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է վարույթին խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու վտանգ, որպիսի ռիսկերը վարույթի ներկա փուլում չեն կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում։ Հաշվի առնելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Ինչ վերաբերում է կալանք խափանման միջոցի պայմաններին՝ հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը չսահմանափակելը կարող է խոչընդոտել նախաձեռնված վարույթի պատշաճ իրականացմանը, քանի որ այլ անձանց հետ շփումների արդյունքում հնարավոր է անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով թաքցվեն քրեական վարույթով դեռևս բացահայտման ենթակա կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալներ, ազդեն գործով անցնող վկաների վրա, այլ կերպ կխոչընդոտեն նախաքննության կատարմանը, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ է սահմանափակել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ենթադրյալ դեպքին առնչություն չեն ունեցել մեղադրյալի մերձավոր ազգականները, ուստի Դատարանը հիմնավոր չի համարում այն ենթադրությունը, որ մեղադրյալը կարող է իր ընտանիքի, մերձավոր ազգականների միջոցով որևէ ազդեցություն ունենալ ենթադրյալ դեպքին ականատես անձանց վրա, ուստի մեղադրյալի և մերձավոր ազգականների շփումը սահմանափակելը անհարկի և ոչ անհրաժեշտ զրկանքներ կարող է պատճառել վերջինիս։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը և պայմանները: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2025 թվականի հունիսի 27-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Սահմանափակել մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ նույն ժամկետով։ 4․ Երրորդ կետից սահմանել բացառություն՝ թույլատրելով Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանին տեսակցել և հաղորդակցվել իր մերձավոր ազգականներին։ 5. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 6. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 28-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել, քանի որ հանրային մեղադրողը Դատավորի աշխատակազմին հեռախոսազանգի միջոցով հայտնել է, որ մասնակցում է վերապատրաստման դասընթացների, ուստի՝ չի կարող ներկայանալ դատական նիստին: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Դավիթ Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Աիդա Հակոբյանի, պաշտպան՝ Սերգեյ Մանուկյանի, մեղադրյալ՝ Գագիկ Ավետիսյանի, 2025թ. հունիսի 18 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի (ծնված՝ 28.07.1980թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատված՝ դատվածությունը մարված, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող՝ Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքի, Սանահին Սարահարթ 3-րդ թաղամասի, 13-րդ շենքի բնակարան 24 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2023 թվականի հուլիսի 18-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նիկողոսյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. 2023 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով։ 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառված կալանքը վերահաստատվել է՝ կալանի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի հունվարի 27-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև մեղադրյալ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 4. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10182423 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 համարը։ 5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 5-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 6. Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» խանութից գաղտնի հափշտակել է 13.900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ, բացի այդ բնակարան ապօրինի մուտք գործելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հուլիսի 08-ին՝ ժամը 04:42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից կատարել է մանր չափերի գույքի հափշտակություն, այնուհետև նույն օրը Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցում գտնվող բանկոմատից փորձել է կանխիկացում կատարել Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից հափշտակված բանկային քարտերից, հավաքել է գաղտնաբառ՝ այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը, ինչպես նաև 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից դիմել է փախուստի, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. (...)» 7. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 մարտի 25-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 27-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգները չեզոքացնելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Գագիկ Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: Պաշտպանական կողմն առարկեց կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության դեմ և նշեց, որ բացակայում են կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ռիսկերը կարող են չեզոքացվել նվազ խիստ խափանման միջոցի կամ միջոցների պայմաններում։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը և միջնորդությանը կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի մարտի 25-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգ։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր էական հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է վարույթին խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու վտանգ, որպիսի ռիսկերը վարույթի ներկա փուլում չեն կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում։ Հաշվի առնելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Ինչ վերաբերում է կալանք խափանման միջոցի պայմաններին՝ հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը չսահմանափակելը կարող է խոչընդոտել նախաձեռնված վարույթի պատշաճ իրականացմանը, քանի որ այլ անձանց հետ շփումների արդյունքում հնարավոր է անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով թաքցվեն քրեական վարույթով դեռևս բացահայտման ենթակա կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալներ, ազդեն գործով անցնող վկաների վրա, այլ կերպ կխոչընդոտեն նախաքննության կատարմանը, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ է սահմանափակել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ենթադրյալ դեպքին առնչություն չեն ունեցել մեղադրյալի մերձավոր ազգականները, ուստի Դատարանը հիմնավոր չի համարում այն ենթադրությունը, որ մեղադրյալը կարող է իր ընտանիքի, մերձավոր ազգականների միջոցով որևէ ազդեցություն ունենալ ենթադրյալ դեպքին ականատես անձանց վրա, ուստի մեղադրյալի և մերձավոր ազգականների շփումը սահմանափակելը անհարկի և ոչ անհրաժեշտ զրկանքներ կարող է պատճառել վերջինիս։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը և պայմանները: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 27-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Սահմանափակել մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ նույն ժամկետով։ 4․ Երրորդ կետից սահմանել բացառություն՝ թույլատրելով Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանին տեսակցել և հաղորդակցվել իր մերձավոր ազգականներին։ 5. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 6. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել պաշտպանի դիմումի հիման վրա: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Անուշ Հովսեփյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրյալ՝ Գագիկ Ավետիսյանի, 2025թ. սեպտեմբերի 19 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի (ծնված՝ 28.07.1980թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատված՝ դատվածությունը մարված, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող՝ Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքի, Սանահին Սարահարթ 3-րդ թաղամասի, 13-րդ շենքի բնակարան 24 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2023 թվականի հուլիսի 18-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նիկողոսյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. 2023 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով։ 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառված կալանքը վերահաստատվել է՝ կալանի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի հունվարի 27-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև մեղադրյալ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 4. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10182423 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 համարը։ 5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 5-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 6. Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» խանութից գաղտնի հափշտակել է 13.900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ, բացի այդ բնակարան ապօրինի մուտք գործելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հուլիսի 08-ին՝ ժամը 04:42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից կատարել է մանր չափերի գույքի հափշտակություն, այնուհետև նույն օրը Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցում գտնվող բանկոմատից փորձել է կանխիկացում կատարել Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից հափշտակված բանկային քարտերից, հավաքել է գաղտնաբառ՝ այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը, ինչպես նաև 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից դիմել է փախուստի, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. (...)» 7. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 մարտի 25-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 27-ը։ 8. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 հունիսի 18-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 27-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 18-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգները չեզոքացնելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Գագիկ Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: Պաշտպանական կողմն առարկեց կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության դեմ և նշեց, որ բացակայում են կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ռիսկերը կարող են չեզոքացվել նվազ խիստ խափանման միջոցի կամ միջոցների պայմաններում։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Համադրելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի հունիսի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգ։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր էական հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից դրսոևրվել է պատշաճ ջանասիրություն՝ կայացվել են բավարար քանակության դատական նիստեր։ Դատարանն արձանագրում է, որ թեպետ Դատարանը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, սակայն գործի քննության հաջորդ փուլերին անցում չի կատարվել պաշտպանության կողմի խնդրանքով, նկատի ունենալով, որ ժամանակ է անհրաժեշտ տուժող կողմերի հետ բանակցելու և հաշտության եզրեր գտնելու նպատակով։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են վարույթին խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու վտանգները, որպիսի ռիսկերը վարույթի ներկա փուլում չեն կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում։ Հաշվի առնելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Ինչ վերաբերում է կալանք խափանման միջոցի պայմաններին՝ հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը չսահմանափակելը կարող է խոչընդոտել նախաձեռնված վարույթի պատշաճ իրականացմանը, քանի որ այլ անձանց հետ շփումների արդյունքում հնարավոր է անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով թաքցվեն քրեական վարույթով դեռևս բացահայտման ենթակա կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալներ, ազդեն գործով անցնող վկաների վրա, այլ կերպ կխոչընդոտեն նախաքննության կատարմանը, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ է սահմանափակել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ենթադրյալ դեպքին առնչություն չեն ունեցել մեղադրյալի մերձավոր ազգականները, ուստի Դատարանը հիմնավոր չի համարում այն ենթադրությունը, որ մեղադրյալը կարող է իր ընտանիքի, մերձավոր ազգականների միջոցով որևէ ազդեցություն ունենալ ենթադրյալ դեպքին ականատես անձանց վրա, ուստի մեղադրյալի և մերձավոր ազգականների շփումը սահմանափակելը անհարկի և ոչ անհրաժեշտ զրկանքներ կարող է պատճառել վերջինիս։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը և պայմանները: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 27-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Սահմանափակել մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ նույն ժամկետով։ 4․ Երրորդ կետից սահմանել բացառություն՝ թույլատրելով Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանին տեսակցել և հաղորդակցվել իր մերձավոր ազգականներին։ 5. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 6. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 21-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Մեղադրյալի չներկայացվելու պատճառով։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ (քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Անուշ Հովսեփյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Աիդա Հակոբյանի, պաշտպան՝ Սերգեյ Մանուկյանի, մեղադրյալ՝ Գագիկ Ավետիսյանի, 2025թ. դեկտեմբերի 19 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի (ծնված՝ 28․07․1980թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատված, հաշվառված և բնակվող՝ Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքի, Սանահին Սարահարթ 3-րդ թաղամասի, 13-րդ շենքի բնակարան 24 հասցեում) նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Լոռու մարզային քննչական վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 71137522 քրեական վարույթը։ 2․ 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին քննիչի որոշմամբ թիվ 71137522 քրեական վարույթով «Ֆաբրիկա» կոչվող հագուստի խանութ սրահի Վանաձորի մասնաճյուղը ճանաչվել է որպես տուժող։ 3․ 2023 թվականի հունվարի 20-ին որոշում է կայացվել 71137522 քրեական վարույթով Վլամիդիր Հենրիկի Ավագյանին «Ֆաբրիկա» կոչվող հագուստի խանութ սրահի օրինական ներկայացուցիչ ճանաչելու մասին։ 4․ 2023 թվականի հուլիսի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի և 456-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10182423 քրեական վարույթը։ 5․ 2023 թվականի հուլիսին 8-ի քննիչի որոշմամբ թիվ 0182423 քրեական վարույթով Արմենուհի Դավթյանը ճանաչվել է որպես տուժող։ 6․ 2023 թվականի հուլիսին 8-ի քննիչի որոշմամբ թիվ 0182423 քրեական վարույթով Մարինա Ալլահվերդյանը ճանաչվել է որպես տուժող։ 7․ 2023 թվականի հուլիսի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 10185323 քրեական վարույթը։ 8․ 2023 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ 10182423 և թիվ 10185323 քրեական վարույթները միացնելու մասին։ 9․ 2023 թվականի հուլիսի 18-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նիկողոսյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 10․ 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 10186823 քրեական վարույթը։ 11․ 2023 թվականի հուլիսի 19-ին որոշում է կայացվել թիվ 10186823 և թիվ 10182423 քրեական վարույթները միացնելու և նախաքննության կատարումը թիվ 10182423 քրեական վարույթի ներքո շարունակելու մասին։ 12․ 2023 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով։ 13․ 2023 թվականի նոյեմբերի 16-ին Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նիկողոսյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ մեղադրանքը փոփոխել և վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ, 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 506-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 14․ 2024 թվականի օգոստոսի 27-ին որոշում է կայացվել թիվ 71137522 քրեական վարույթը միացնել թիվ 10182423 քրեական վարույթին և նախաքննության կատարումը թիվ 10182423 քրեական վարույթի ներքո շարունակելու մասին։ 15․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը վերահաստատվել է՝ կալանքի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի հունվարի 27-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև մեղադրյալ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 16․ 2025 թվականի փետրվարի 19-ին Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հակոբյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ, 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 506-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 17․ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10182423 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 համարը։ 18․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 5-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպանական կողմը միջնորդել է Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժողի և մեղադրյալի միջև առկա հաշտության հիմքով։ 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Դատական նիստի ընթացքում հրապարակվեց տուժող Վլադիմիր Ալվազյանի դիմումը, համաձայն որի՝ վերջինս հայտնել է, որ հաշտվել է մեղադրյալ Գագիկ Ավետիսյանի հետ և նրա նկատմամբ չունի որևէ գույքային հայց։ Հանրային մեղադրողը չառարկեց միջնորդության դեմ։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի միջնորդությանը։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Լսելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումը, հետազոտելով գործի նյութերը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման հետևյալ պատճառաբանությամբ. Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այն հանցանքի կատարման համար, որ նա 2022 թվականի նոյեմբերի 6-ին մանր չափերի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, մուտք է գործել Վանաձորի քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» հագուստի խանութ և գաղտնի և գաղտնի հափշտակել է 13,900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ՝ գտնվող «Ֆաբրիկա» հագուստի խանութին պատճառելով 13,900 ՀՀ դրամի վնաս։ Այսինքն՝ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի1-ին մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:» ՀՀ քրեական դատավարության 12-րդ հոդվածի 1-ին մասին 12- կետի համաձայն՝ «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե` (...) 12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Եթե անձն առաջին անգամ է հանցանք կատարել, ապա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե նրա կատարած արարքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք է, և նրա ու տուժողի միջև առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատարված հանցանքում առկա են ընտանիքում բռնության հատկանիշներ:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ:» Քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանը չի առարկել պաշտպանի ներկայացրած միջնորդության դեմ՝ չի առարկել հաշտության հիմքով իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեմ։ Սույն քրեական գործով Դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել նաև հետևյալ փաստական հանգամանքները. ա) 2025 թվականի փետրվարի 19-ին Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հակոբյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսղգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ, 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 506-րդ հոդդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, բ) Դատարան է ներկայացվել տուժողի դիրքորոշումը, համաձայն որի՝ վերջինս հայտնել է, որ հաշտվել է մեղադրյալ Գագիկ Ավետիսյանի հետ և նրա նկատմամբ չունի որևէ գույքային հայց, գ) քրեական վարույթի նյութերում առկա տվյալների համաձայն՝ Գագիկ Ավետիսյանը հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ: Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև մեղադրյալ Գագիկ Ավետիսյանի համաձայնությունը` քրեական վարույթի հետագա ընթացքն այդ մեղադրանքով չշարունակելու և ոչ արդարացնող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ, ինչպես նաև հաշտության հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու արգելքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Ավետիսյանին մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման` տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության հիմքով: Անդրադառնալով քրեական վարույթը կարճելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործի շրջանակներում Գագիկ Ավետիսյանին բացի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքից մեղսագրվում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքների կատարում։ Այսպիսով, հիշյալ հոդվածներով քրեական հետապնդումը շարունակվում է, և տվյալ փուլում քրեական վարույթը կարճելու իրավական հիմքեր առկա չեն։ Ելնելով վերոգրյալից, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 315-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1․ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով քրեական պատասխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու հիմքով։ 2. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 3. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում։ Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 19-12-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Անուշ Հովսեփյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Աիդա Հակոբյանի, պաշտպան՝ Սերգեյ Մանուկյանի, մեղադրյալ՝ Գագիկ Ավետիսյանի, 2025թ. դեկտեմբերի 19 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի (ծնված՝ 28.07.1980թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատված՝ դատվածությունը մարված, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, հաշվառված և բնակվող՝ Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքի, Սանահին Սարահարթ 3-րդ թաղամասի, 13-րդ շենքի բնակարան 24 հասցեում) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2023 թվականի հուլիսի 18-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նիկողոսյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. 2023 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով։ 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառված կալանքը վերահաստատվել է՝ կալանի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի հունվարի 27-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև մեղադրյալ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 4. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10182423 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 համարը։ 5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 5-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 6. Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» խանութից գաղտնի հափշտակել է 13.900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ, բացի այդ բնակարան ապօրինի մուտք գործելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հուլիսի 08-ին՝ ժամը 04:42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից կատարել է մանր չափերի գույքի հափշտակություն, այնուհետև նույն օրը Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցում գտնվող բանկոմատից փորձել է կանխիկացում կատարել Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից հափշտակված բանկային քարտերից, հավաքել է գաղտնաբառ՝ այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը, ինչպես նաև 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից դիմել է փախուստի, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. (...)» 7. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 մարտի 25-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 27-ը։ 8. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 հունիսի 18-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 27-ը։ 9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 27-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգները չեզոքացնելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Գագիկ Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: Պաշտպանական կողմն առարկեց կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության դեմ և նշեց, որ բացակայում են կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ռիսկերը կարող են չեզոքացվել նվազ խիստ խափանման միջոցի կամ միջոցների պայմաններում։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Անդրադառնալով դատական վարույթում դրսևորված ջանասիրության հարցին՝ 2025թ. հուլիսի 30-ի ՀՀ Սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-1792 որոշմամբ սահմանվել է նաև, որ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով պատշաճ ջանասիրության (due diligence) ապահովման պարտականությունը տարածվում է նաև դատական վարույթում գործը քննող դատարանի վրա: Համադրելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ և հանցանք կատարելու վտանգ։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր էական հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Անդրադառնալով վարույթին խոչընդոտելու վտանգին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվում է կալանքի տակ, վարույթի ողջ ընթացքում առերևույթ փորձում է հաշտության եզրեր գտնել տուժողների հետ, ինչի արդյունքում վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցվել է հաշտության հիմքով, ինչն էլ առերևույթ վկայում է մեղադրյալի կողմից մեղքը ընդունելու մասին, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթին խոչընդոտելու վտանգը նվազել է։ Այսպիսով Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ, հանցանք կատարելու վտանգ, և վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգ։ Պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից դրսոևրվել է պատշաճ ջանասիրություն՝ կայացվել են բավարար քանակության դատական նիստեր՝ քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգ, փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու վտանգ, և թեև մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգը նվազել է, այնուամենայնիվ հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հիմքերը գտնվում են այնպիսի մակարդակում, որ կարող են չեզոքացվել բացառապես կալանք խափանման միջոցի պայմաններում։ Հաշվի առնելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Ինչ վերաբերում է կալանք խափանման միջոցի պայմաններին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթին խոչընդոտելու վտանգը նվազել է, մեղադրյալի կողմից տուժողների հետ հաշտության հիմքեր գտնելու ձգտումը առերևույթ վկայում է մեղադրյալի կողմից մեղքը ընդունելու հանգամանքը, նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ այլևս բացակայում է մեղադրյալի այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման անհրաժեշտությունը։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու վտանգը և վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2026 թվականի մարտի 27-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 4. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 24-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել կողմերի հետ համաձայնության գալու արդյունքում։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 19-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Պաշտպանի դիմումի հիման վրա։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Անուշ Հովսեփյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Աիդա Հակոբյանի, պաշտպան՝ Սերգեյ Մանուկյանի, մեղադրյալ՝ Գագիկ Ավետիսյանի, 2026թ. մարտի 27 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի (ծնված՝ ․․․) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2023 թվականի հուլիսի 18-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նիկողոսյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. 2023 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով։ 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառված կալանքը վերահաստատվել է՝ կալանի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի հունվարի 27-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև մեղադրյալ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 4. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10182423 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 համարը։ 5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 5-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 6. Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» խանութից գաղտնի հափշտակել է 13.900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ, բացի այդ բնակարան ապօրինի մուտք գործելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հուլիսի 08-ին՝ ժամը 04:42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից կատարել է մանր չափերի գույքի հափշտակություն, այնուհետև նույն օրը Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցում գտնվող բանկոմատից փորձել է կանխիկացում կատարել Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից հափշտակված բանկային քարտերից, հավաքել է գաղտնաբառ՝ այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը, ինչպես նաև 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից դիմել է փախուստի, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. (...)» 7. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 մարտի 25-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 27-ը։ 8. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 հունիսի 18-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 27-ը։ 9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 27-ը։ 10. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 27-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգները չեզոքացնելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Գագիկ Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: Պաշտպանական կողմն առարկեց կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության դեմ և նշեց, որ բացակայում են կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ռիսկերը կարող են չեզոքացվել նվազ խիստ խափանման միջոցի կամ միջոցների պայմաններում։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտության, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելիությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելու վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Անդրադառնալով դատական վարույթում դրսևորված ջանասիրության հարցին՝ 2025թ. հուլիսի 30-ի ՀՀ Սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-1792 որոշմամբ սահմանվել է նաև, որ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով պատշաճ ջանասիրության (due diligence) ապահովման պարտականությունը տարածվում է նաև դատական վարույթում գործը քննող դատարանի վրա: Համադրելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ և հանցանք կատարելու վտանգ, վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգ։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր էական հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Այսպիսով Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ, հանցանք կատարելու վտանգ, և վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգ։ Պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից դրսոևրվել է պատշաճ ջանասիրություն՝ կայացվել են բավարար քանակության դատական նիստեր՝ քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգ, փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու վտանգ, և թեև մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու վտանգը գտնվում է նվազած մակարդակում, այնուամենայնիվ հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հիմքերը գտնվում են այնպիսի մակարդակում, որ կարող են չեզոքացվել բացառապես կալանք խափանման միջոցի պայմաններում։ Հաշվի առնելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու վտանգը և վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամանակով` մինչև 2026 թվականի հունիսի 27-ը: 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 4. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 31-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 31-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Պաշտպանի դիմումի հիման վրա։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 01-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 01-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Քանի որ սույն գործով մեղադրողը գտնվում է արձակուրդում և գործը հանձնվել է այլ մեղադրողի, որն ունի նախապես նշանակված դատական նիստ։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 09-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Քանի որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ ուղեկցող գումարտակը չի կարողացել ապահովել մեղադրյալի ներկայությունը դատական նիստին։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Գործ թիվ ԵԴ1/0685/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ (մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի, քարտուղարությամբ՝ Անուշ Հովսեփյանի, մասնակցությամբ՝ պաշտպան՝ Սերգեյ Մանուկյանի, մեղադրյալ՝ Գագիկ Ավետիսյանի, 2026թ. հունիսի 15 ք.Երևան, դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով (նախաքննական համարը՝ 10182423) մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի (ծնված՝ ․․․) նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը՝ ՊԱՐԶԵՑ 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2023 թվականի հուլիսի 18-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Նիկողոսյանը որոշում է կայացրել Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2. 2023 թվականի հուլիսի 20-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը երկու ամիս ժամանակով։ 3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 28-ի որոշմամբ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառված կալանքը վերահաստատվել է՝ կալանի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի հունվարի 27-ից։ Նույն ժամկետով սահմանափակվել է նաև մեղադրյալ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։ 4. 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10182423 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0685/01/25 համարը։ 5. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 5-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործը վարույթ ընդունելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 6. Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա՝ «(...) 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» խանութից գաղտնի հափշտակել է 13.900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ, բացի այդ բնակարան ապօրինի մուտք գործելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հուլիսի 08-ին՝ ժամը 04:42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից կատարել է մանր չափերի գույքի հափշտակություն, այնուհետև նույն օրը Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցում գտնվող բանկոմատից փորձել է կանխիկացում կատարել Երևան քաղաքի Շիրազի փողոցի 34/5 հասցեում գտնվող շենքի 3-րդ բնակարանից հափշտակված բանկային քարտերից, հավաքել է գաղտնաբառ՝ այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը, ինչպես նաև 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից դիմել է փախուստի, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում. (...)» 7. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 մարտի 25-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսի 27-ը։ 8. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 հունիսի 18-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 27-ը։ 9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 27-ը։ 10. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 27-ը։ 11. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 մարտի 27-ի որոշմամբ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2026 թվականի հունիսի 27-ը։ 2. Հարցի քննության համար էական փաստական հանգամանքները. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 մարտի 27-ի որոշմամբ արձանագրվել է, որ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգները չեզոքացնելու համար: Ինչ վերաբերում է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորությանը, ապա Դատարանն արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել Գագիկ Ավետիսյանի պատշաճ վարքագիծը: 3. Հարցի քննության ընթացքում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը դատական նիստի ընթացքում ներկայացված միջնորդությամբ հայտնեց, որ առկա են Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման հիմքերը և պայմանները: Պաշտպանական կողմն առարկեց կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության դեմ և նշեց, որ բացակայում են կալանքի տակ պահելու հիմքերը, ռիսկերը կարող են չեզոքացվել նվազ խիստ խափանման միջոցի կամ միջոցների պայմաններում։ Միաժամանակ բացառեց տնային կալանքի կիրառման հնարավորությունը՝ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալի մերձավոր ազգականները գտնվում են ՀՀ սահմաններից դուրս, մասնավորապես՝ ՌԴ-ում, ուստի տնային կալանքի պայմաններում Գագիկ Ավետիսյանը չի կարող հոգալ իր հոքսերը։ 4. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)» «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. (…) բ) անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով: 4. Յուրաքանչյուր ոք, ով ձերբակալման կամ կալանավորման պատճառով զրկված է ազատությունից, իրավունք ունի վիճարկելու իր կալանավորման օրինականությունը, որի կապակցությամբ դատարանն անհապաղ որոշում է կայացնում և կարգադրում է նրան ազատ արձակել, եթե կալանավորումն անօրինական է (…)» Հռչակելով անձի անձնական ազատության իրավունքը՝ Սահմանադրությունը երաշխավորում է անձի ֆիզիկական ազատությունը՝ նպատակ ունենալով, որ ոչ ոք կամայականորեն չզրկվի ազատությունից: Նշված իրավունքի հռչակմամբ ամրագրվում է պետության պոզիտիվ պարտավորությունը՝ ոչ միայն ձեռնպահ մնալ սահմանված իրավունքը որոշակի գործողությունների կատարմամբ խախտելուց, այլ նաև պատշաճ միջոցներ ձեռնարկել իր իրավասությունում գտնվող յուրաքանչյուր անձի այդ իրավունքների նկատմամբ ապօրինի միջամտությունները պաշտպանելու ուղղությամբ: ՀՀ Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը համապատասխանում է Կոնվենցիայի՝ անձի ազատության իրավունքին: Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի հիմնական նպատակն է կանխել ազատությունից կամայականորեն կամ անհիմն կերպով զրկելը: Ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն ամենամեծ կարևորությունն ունի Կոնվենցիայի իմաստով նախատեսված «ժողովրդավարական հասարակությունում»: Ի ապահովումն Սահմանադրությամբ հռչակված անձի անձնական ազատության իրավունքը պաշտպանելու պոզիտիվ պարտականության՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանել է անձի անձնական ազատության իրավունքի սահմանափակման կանոններ և մեխանիզմներ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)» Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:» Քրեական դատավարության օրենսգիրքը որպես հարկադրանքի միջոցի տեսակ նախատեսել է խափանման միջոցը՝ սահմանելով դրա կիրառման հիմքերը և կարգը: Խափանման միջոց կիրառելու կարևորագույն հիմքը մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի առկայությունն է: Հանցանք՝ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարք կատարված լինելու հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի և տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Նշված փաստերը և տեղեկությունները պետք է բավարարեն որոշակի նվազագույն շեմ, որը կասկածը պետք է հաղթահարի, որպեսզի անաչառ դիտորդն այդ կասկածի հիման վրա հավանական համարի մեղադրանքի հիմնավորվածությունը: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության բաղադրատարր է հանդիսանում խափանման միջոց կիրառելու նպատակի, հիմքի առկայությունը, որոնք թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում: Անդրադառնալով խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. - մեղադրյալի փախուստի վտանգը չի կարող պայմանավորվել բացառապես հնարավոր պատժի ծանրության սպառնալիքով: Թեպետ հնարավոր պատժի խստությունը վերաբերելի գործոն է, սակայն փախուստի վտանգը պետք է գնահատվի՝ հաշվի առնելով այն վերաբերելի հանգամանքները, որոնք կհաստատեն այդ վտանգի առկայությունը և աստիճանը, որը թույլ կտա որոշել անձի նկատմամբ որևէ խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հարցը: Փախուստի վտանգը պետք է գնահատել՝ հաշվի առնելով մի շարք գործոններ, որոնք վերաբերելի են անձի կերպարին, բարոյականությանը, մշտական բնակության վայրին, մասնագիտությանը, ունեցվածքին, ընտանեկան կամ այլ անձնական կապերին, կապվածությանը երկրին և այլն: Փախուստի վտանգի հիմքի կիրառելությունը չի պարտադրում վարույթի ընթացքում արդեն իսկ փախուստի դիմելու փորձ, կամ փախուստի դիմած լինելու փաստի պարտադիր առկայություն, այլ այն գնահատվում է որպես մեղադրյալի՝ վարույթի հետագա ընթացքում հնարավոր վարքագիծը կանխորոշող ենթադրություն: Ընդ որում, նշված գործոնները սպառիչ չեն և ենթակա են գնահատման յուրաքանչյուր դեպքում: - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը գնահատվում է այն սանդղակով, որ հանցանք կատարելու վտանգը պետք է իրատեսական լինի՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, անձի կերպարը, անցյալը: Նախկինում դատված լինելը կարող է հիմք լինել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք գործելու ողջամիտ մտավախության համար: Նման մտավախություն կարող է լինել նաև կախված մեղսագրվող արարքի բնույթից: Հանցանք կատարելու ռիսկը գնահատելիս կարող է հաշվի առնվել ինչպես մեղսագրվող արարքի հանցագործության չավարտված փուլում՝ նախապատրաստության, հանցափորձի փուլերում գտնվելը, մեղադրյալի հետհանցավոր վարքագիծը, կամ հանցագործության տևող կամ շարունակվող լինելը: - մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոց կիրառելու հիմք սահմանելով՝ օրենսդիրը, ըստ էության, ներպետական օրենսդրության մակարդակում կյանքի է կոչել Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետը: Մեղադրյալի պարտականությունները թվարկված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա դրված պարտավորությունների կատարման ապահովմանը, ապա յուրաքանչյուր պարտականության ապահովումը գնահատվում է տարբեր չափանիշներով: Եթե որոշակի պարտականությունների կատարման ապահովումը կարող է պայմանավորված լինել արդեն իսկ չկատարված պարտականության փաստով, ապա որոշների դեպքում չկատարված պարտականության փաստի առկայություն պարտադիր չէ, այլ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել այդ պարտավորությունների ապագայում չկատարելուն վտանգը չեզոքացնելու նպատակով: Անդրադառնալով դատական վարույթում դրսևորված ջանասիրության հարցին՝ 2025թ. հուլիսի 30-ի ՀՀ Սահմանադրական դատարանի թիվ ՍԴՈ-1792 որոշմամբ սահմանվել է նաև, որ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով պատշաճ ջանասիրության (due diligence) ապահովման պարտականությունը տարածվում է նաև դատական վարույթում գործը քննող դատարանի վրա: Համադրելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. Անդրադառնալով հիմնավոր կասկածի առկայության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Խափանման միջոցի հիմքերի վերաբերյալ. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2026 թվականի մարտի 27-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ և հանցանք կատարելու վտանգ, վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգ։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր էական հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Այսպիսով Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ, հանցանք կատարելու վտանգ, և վարույթին խոչընդոտելու նվազած վտանգ։ Պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից դրսոևրվել է պատշաճ ջանասիրություն՝ կայացվել են բավարար քանակության դատական նիստեր՝ քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությունը գնահատման ենթարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալը սույն քրեական վարույթի շրջանակներում մեղադրյալը Գագիկ Ավետիսյանը շուրջ 1 տարի 5 ամիս գտնվում է կալանքի տակ, կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածում մեղադրյալը դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ, որպիսի հանգամանքներում ղեկավարվելով նվազագույն սկզբունքով՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառման պայմաններում, նշված խափանման միջոցների կիրառումը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Ինչ վերաբերում է վարչական հսկողություն այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմաններին, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման ռիսկը նվազագույն մակարդակին հասցնելու նպատակով անհրաժեշտ է սահմանել որոշակի սահմանափակումներ՝ անհրաժեշտ է Մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքը։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու վտանգը, մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ վարույթին խոչընդոտելու նվազ վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցները՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքն ի զորու են ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալին կալանքից անհապաղ ազատ արձակելու անհրաժեշտությունը, պայմանները: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը ՈՐՈՇԵՑ 1. Թիվ ԵԴ1/0685/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված «կալանք» խափանման միջոցը վերացնել և նրան անհապաղ ազատ արձակել։ 2. Մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառել «վարչական հսկողություն» այլընտրանքային խափանման միջոցը։ 3. Մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի վրա դնել պարտականություն՝ շաբաթը երեք անգամ գրանցվել իր մշտական բնակության վայրի՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Լոռու մարզային մարմնում: 4. Մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի արգելել առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Լոռու մարզի Ալավերդի քաղաքը։ 5. Մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց համակցված կիրառել բացակայելու արգելքը։ 6. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից: 7. Որոշման դեմ կարող է ներկայացվել հատուկ վերանայման բողոք ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ որոշումը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-07-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/0685/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-09-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գագիկ Ավետիսյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ /19.09.2025թ. որոշումը, մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառել տնային կալանք : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.3 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 29-09-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 09-10-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/0685/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ «09» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Է.Մանասյանի, ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Դավիթ Արղամանյան)՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ի «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» որոշման դեմ մեղադրյալ Գագիկ Ավետիսյանի պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/0685/01/25 գործի նյութերը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․ Հատուկ վերանայման դատավարական նախապատմությունը. 1․1․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով, ինչպես նաև նույն ժամանակահատվածում սահմանափակվել է մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։ 1․2․ 2025 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել պաշտպան Ս․Մանուկյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը, որը Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ։ 2․ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 2.1. Մեղադրյալ Գագիկ Ավետիսյանի պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է, որ «(…) Բողոքի հիմքը՝ դատավարական իրավունքի խախտումը, որը կարող էր ազդել գործի ելքի վրա. (…) Գտնում եմ, որ 19.09.2025 թվականին ստորադաս դատարանի կողմից կայացված մեղադրյալի նկատմամբ կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու մաիսն որոշումը, մասնավորապես դատարանի կողմից հաստատված հիմքերը գնահատվել են միակողմանի, առանց այն հանգամանքնեի հաշվառմաբ, որոնք առնվազն վկայել են դրանց ոչ բարձր լինելու ռիսկանյության մասին: Այսպես, արձանագրելով վարույթն իրակականցնող մարմնից թաքնվելու հիմքը, ստորադաս դատարանը փաստարկել է, որ մեղադրյալը արդեն իսկ մեկ անգամ դրսևորել է նման վարքագիծ, և դեռևս նախաքննության փուլում ձերբակալվածի կարգավիճակում դիմել է փախուստի, միևնույն ժամանակ ստորադաս դատարանը հաշվի չի առել, մեղադրյալի կողմից տևական ժամանակ արգելանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը, բացի այդ պետք է նաև արձանագրել, որ փախուստի դիմելու վտանգի առումով, ինչպես ՄԻԵԴ-ը, այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորուշումներեն համաձայն, որի նշված հիմքը չի կարող շարունակ լինել այն նույն աստիճանի, ինչը առկա է եղել գործի քննության և մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածում, նշվածից զատ Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընգծել է, որ մատնանշված հիմքի չեզոքացման առումով ՝Գրավը որպես խափանման միջոց հանդիսանում է գործում երաշխիք, իսկ սույն գործի պարագայում պաշտպանական կողմը միջնորդել է կիրառել առավել գործուն այլընտրանքային խափաման միջոց՝ տնային կալանքը, որպիսի պայմաններում ընդունելի չէ ստորադաս դատարանի մոտեցումը, որ սույն հիմքի չեզոքացման տեսանկյունից որևէ այլընտրանք չի կարող լինել գործուն միջոց: Արձանագրելով մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը ստրորադաս դատարանը, հիմնվել է Գ.Ավետիսյանի վերաբերյալ քննվող մեկ այլ քրեական գործի առկայության վրա, անտեսելով որ տվյալ գործով դեռևս առկա չէ վերջանակն և օրինական ունի մեջ մտած մեղադրական դատական ակտ, ուստի նշվածի համատեքստում ընդունելի չէ տվյալ հիմքով պայամանավորել ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառումը:(…)»։ 2.2. Արդյունքում Բողոքաբերը խնդրել է․ «(…) Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ, որպես խափանման միջոց կալանավորում ժամկետը երկարաձգելու մասին 19.09.2025թ. կայացված թիվ (ԵԴ1/0685/01/25) որոշումը կայացնել փոխարինող դատական ակտ այն է՝ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքայի խափանման միջոց կիրառել՝ Տնային կալանք՝ □□□□ւ մարզի, □□□□□□□□ քաղաքի, □□□□□□□ □□□□□□□□ □-□□ թաղամասի, □□-□□ շենքի □□ բնակարան հասցեում:»։ 3․ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 3.1. Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, 44-254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 506-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» խանութից գաղտնի հափշտակել է 13․900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ, բացի այդ բնակարան ապօրինի մուտք գործելով գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հուլիսի 08-ին՝ ժամը 04։42-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի □□□□□□ փողոցի □□/□ հասցեում գտնվող շենքի □-րդ բնակարանից կատարել է մանր չափերի գույքի հափշտակություն, այնուհետև նույն օրը Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցում գտնվող բանկոմատից փորձել է կանխիկացում կատարել Երևան քաղաքի □□□□□□ փողոցի □□/□ հասցեում գտնվող շենքի □-րդ բնակարանից հափշտակված բանկային քարտերից, հավաքել է գաղտնաբառ՝ այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում ավարտին չի հասցրել հանցագործությունը, ինչպես նաև 2023 թվականի հուլիսի 19-ին ձերբակալվածի կարգավիճակում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից դիմել է փախուստի, որպիսի գործողություններն արտահայտվել են հետևյալում․ Այսպես․ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանը 2022 թվականի նոյեմբերի 06-ին մանր չափերի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, մուտք է գործել Վանաձոր քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող «Ֆաբրիկա» հագուստի խանութ և գաղտնի հափշտակել է 13․900 ՀՀ դրամ արժողության սպորտային հագուստ՝ «Ֆաբրիկա» հագուստի խանութին պատճառելով 13․900 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։ Բացի այդ, 2023 թվականի հուլիսի 08-ին՝ ժամը 04։42-ի սահմաններում, Գագիկ Ավետիսյանը բնակարան ապօրինի մուտք գործելով և գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ եկել է Երևան քաղաքի □□□□□□ փողոցի □□/□ հասցեում գտնվող շենքի մոտ և օգտվելով թիվ □-րդ բնակարանի դռան չկողպված լինելու հանգամանքից, ապօրինի մուտք է գործել Երևան քաղաքի □□□□□□ փողոցի □□/□ հասցեում գտնվող շենքի թիվ □-րդ բնակարան և գաղտնի հափշտակել Ա․Դ․-ին պատկանող 35․000 ՀՀ դրամ արժողության «Samsung Galaxy A30» մոդելի բջջային հեռախոսը, որի պատյանում առկա է եղել 15․000 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև Մ․Ա․-ին պատկանող 4․000 ՀՀ դրամ արժողության դրամապանակը՝ դրանում առկա 1 հատ «Էվոկա» բանկի քարտ, 1 հատ «Յունիբանկի» քարտ, 1 հատ «Իդրամ» բանկի քարտ, 1 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 386․19 ՀՀ դրամ, 1 հատ 1․000 ՀՀ դրամ՝ Մ․Ա․-ին պատճառելով մանր չափերի՝ 5․386 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, իսկ Ա.Դ.-ին՝ մանր չափերի՝ 50․000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս։ Բացի այդ, Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանը նույն օրը՝ 2023 թվականի հունիսի 08-ին, Երևան քաղաքի □□□□□□ փողոցի □□/□ հասցեում գտնվող շենքի թիվ □-րդ բնակարանից Մ.Ա.-ին պատկանող բանկային քարտերը հափշտակելուց հետո, ժամը 05։20-ի սահմաններում մոտեցել է Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան 189-րդ հասցում գտնվող «Էյչ-Էս-Բի-Սի բանկ Հայաստան» բանկի բանկոմատին և փորձել «Էվոկա» բանկի քարտի հաշվում առկա 656 ՀՀ դրամ մնացորդից, «Իդրամ» բանկի քարտի հաշվում առկա 280․700 ՀՀ դրամ մնացորդից և «Յունի» բանկի քարտից կանխիկացնել գումար, այնուհետև հավաքել գաղտնաբառ՝ այդկերպ շրջանցելով գույքի պահպանման համար նախատեսված համակարգը, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներում հանցագործությունն ավարտին չի հասցրել՝ բանկային քարտերի սխալ գաղտնաբառ հավաքելու հետևանքով։ Բացի այդ, Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանը, գտնվելով ձերբակալվածի կարգավիճակում 2023 թվականի հուլիսի 19-ին, ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության քննչական բաժնում, նույն բաժնի քննիչ Դ․Մուրադխանյանի կողմից հարցաքննվելուց և մեղադրանք ներկայացվելուց հետո՝ նույն օրը ժամը 13։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մազմանյան 5 հասցեում գտնվող ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության քննչական բաժնից դիմել է փախուստի։ 4․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումները․ 4.1. Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշմամբ, ի թիվս այլնի, արձանագրվել է հետևյալը․ «(…) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի հունիսի 18-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգ։ Վերոնշյալ որոշումից հետո նշված հիմքերի վերաբերյալ որևէ նոր էական հանգամանք ի հայտ չի եկել։ Պատշաճ ջանասիրության վերաբերյալ. Անդրադառնալով դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի կողմից դրսոևրվել է պատշաճ ջանասիրություն՝ կայացվել են բավարար քանակության դատական նիստեր։ Դատարանն արձանագրում է, որ թեպետ Դատարանը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, սակայն գործի քննության հաջորդ փուլերին անցում չի կատարվել պաշտպանության կողմի խնդրանքով, նկատի ունենալով, որ ժամանակ է անհրաժեշտ տուժող կողմերի հետ բանակցելու և հաշտության եզրեր գտնելու նպատակով։ Այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման հնարավորության վերաբերյալ. Քննելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա են վարույթին խոչընդոտելու, փախուստի դիմելու և հանցանք կատարելու վտանգները, որպիսի ռիսկերը վարույթի ներկա փուլում չեն կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում։ Հաշվի առնելով նշվածը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը վարույթի քննության տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցների պայմաններում ապահովվել չի կարող, և նրա նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտությունը հիմնավորված է, բխում է քրեական դատավարության ոլորտում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանության անհրաժեշտությունից, մասնավորապես` մի կողմից` վարույթի մասնավոր մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության, մյուս կողմից` վարույթի հանրային մասնակիցների գործառույթների արդյունավետ իրականացման, հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության սկզբունքների էությունից: Ինչ վերաբերում է կալանք խափանման միջոցի պայմաններին՝ հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը չսահմանափակելը կարող է խոչընդոտել նախաձեռնված վարույթի պատշաճ իրականացմանը, քանի որ այլ անձանց հետ շփումների արդյունքում հնարավոր է անօրինական ազդեցություն գործադրելու միջոցով թաքցվեն քրեական վարույթով դեռևս բացահայտման ենթակա կարևոր ապացուցողական նշանակություն ունեցող տվյալներ, ազդեն գործով անցնող վկաների վրա, այլ կերպ կխոչընդոտեն նախաքննության կատարմանը, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ է սահմանափակել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ենթադրյալ դեպքին առնչություն չեն ունեցել մեղադրյալի մերձավոր ազգականները, ուստի Դատարանը հիմնավոր չի համարում այն ենթադրությունը, որ մեղադրյալը կարող է իր ընտանիքի, մերձավոր ազգականների միջոցով որևէ ազդեցություն ունենալ ենթադրյալ դեպքին ականատես անձանց վրա, ուստի մեղադրյալի և մերձավոր ազգականների շփումը սահմանափակելը անհարկի և ոչ անհրաժեշտ զրկանքներ կարող է պատճառել վերջինիս։ Այսպիսով՝ ամփոփելով ողջ վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը` փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու վտանգը, այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հիմնավորված է մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի երկարաձգման եռամսյա ժամկետը և պայմանները:(…)»։ 5.Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 5.1. Դատական ակտը կայացնելու պահի դրությամբ Վերաքննիչ դատարանում չեն ստացվել վարույթի մասնակիցների կողմից ներկայացված բողոքի պատասխաններ, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ: 6. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6.1. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ ստացված վարույթի նյութերը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…) 3. Սույն հոդվածի 1-ին կետի «գ» ենթակետի դրույթներին համապատասխան ձերբակալված կամ կալանավորված յուրաքանչյուր ոք անհապաղ տարվում է դատավորի կամ այլ պաշտոնատար անձի մոտ, որն օրենքով լիազորված է իրականացնելու դատական իշխանություն և ունի ողջամիտ ժամկետում դատաքննության իրավունք կամ մինչև դատաքննությունն ազատ արձակելու իրավունք: Ազատ արձակումը կարող է պայմանավորվել դատաքննության ներկայանալու երաշխիքներով»: ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն՝ «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:»: 6.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքը նրա` Կոնվենցիայով և ՀՀ Սահմանադրությամբ երաշխավորված հիմնական և անքակտելի իրավունքներից է, ինչը սահմանափակելիս անհրաժեշտ է ելնել բացառապես նրա իրավունքները հարգելու, նրա հիմնական իրավունքը բովանդակազրկելու անթույլատրելիության սկզբունքներից։ Մարդու ֆիզիկական ազատությունը կարելի է սահմանափակել ոչ այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված դեպքերում և կարգով։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և դրա կամայական ու անհիմն սահմանափակումները հնարավորինս բացառելու նպատակով գործուն երաշխիքների առկայության անհրաժեշտությունը։ Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը (ՎԲ-132/07, ԱՎԴ/0022/06/08, ԼԴ/0197/06/08, ԵԿԴ/0580/06/09, ԵԿԴ/0678/06/10, ՏԴ/0052/06/14 և այլն): ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Ա․Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմից բխում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս ՀՀ իրավասու դատարանները լիազորված են քննարկել դատաքննությանը մեղադրյալի ներկայանալը երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը (…)»: 6.3. Սույն որոշման 6.1-.6.2-րդ կետերում վկայակոչված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ անդրադառնալով հատուկ վերանայման բողոքի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ փաստում է, որ ներկայացված բողոքում Բողոքաբերի կողմից չի վիճարկվել մեղադրյալին վերագրվող արարքը կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը։ 6.3.1. Անդրադառնալով խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության մյուս պայմաններին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերը հստակ սահմանում են, թե որ դեպքում է անհրաժեշտ խափանման միջոց կիրառել /կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգել/։ Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Բացի այդ, խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս իր հետևությունը պայմանավորել է նրանով, որ գործի քննության սույն փուլում դեռևս արդիական են մեղադրյալի՝ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում հանցանք կատարելու, փախուստի դիմելու և վարույթի բնականոն ընթացքին խոչընդոտելու մասին հետևությունները՝ հատկապես այն դեպքում, երբ դատաքննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում և ապացույցները դեռևս ամբողջությամբ հետազոտված չեն։ 6.3.2. Ինչ վերաբերում է նոր հանցանք կատարելու հիմքի կապակցությամբ Բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հանցագործությունը կանխելու անհրաժեշտությունը կարող է իրավաչափ հիմք լինել այնպիսի կանխարգելիչ միջոց կիրառելու համար, որի նպատակն է վերացնել այն հանգամանքները կամ հնարավորությունները, որոնք կոնկրետ անձին կամ որևէ մեկին թույլ կտային գործել այդ հանցանքը: Նոր հանցագործություն կատարելու վտանգը պետք է գնահատվի գործից բխող փաստերի, ինչպես նաև անձնական հանգամանքների հիման վրա, որոնք նոր հանցագործություն կատարելու հավանականության գնահատման համար կարող են հանդիսանալ «լուրջ ցուցիչներ» (Մինասյանն ընդդեմ Հայաստանի, թիվ 44837/08, 08.04.2014, պարբ. 65): Պետք է ապացուցել, որ կատարվելիք նոր հանցագործություններին առնչվող ցանկացած մտահոգություն իրատեսական է, և որ միջոցը պատշաճ է: Դատարանը համարում է, որ մեղադրանքի ծանրությունը կարող է դատարանին հիմք տալ մեղադրյալին մինչդատական կալանքի ենթարկելու և կալանքի տակ պահելու համար՝ նոր հանցագործությունների կատարման փորձերը կանխելու նպատակով, այնուհանդերձ, ի թիվս այլ պայմանների, անհրաժեշտ է, որպեսզի վտանգը լինի իրատեսական, իսկ միջոցը՝ պատշաճ՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորապես անցյալի պատմությունը և մեղադրյալի անձը: Հանցագործություններ կատարած լինելու մասին ակնարկները պետք է հիմնավորված լինեն, և պատշաճ չի լինի ազատությունից զրկելը հիմնավորել՝ հղում անելով հանցանք կատարելու մտավախությանը, եթե հանցանքն իր բնույթով հավանաբար միանգամյա իրադարձություն է: Հաշվի առնելով ՄԻԵԴ վերը մեջբերված դիրքորոշումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նախկինում նույնաբնույթ հանցանք կատարելու վերաբերյալ վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ դատարան ուղարկված լինելը կարող էր Առաջին ատյանի դատարանի համար հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող հանցանքի բնույթի հետ նույնական հանցանքներ կատարելու հակվածության մասին իրավաչափ հետևության գալու համար։ Մասնավորապես՝ վերը նշված գործի շրջանակներում նրա նկատմամբ կիրառվել է անազատության հետ չկապված խափանման միջոց, այն է՝ բացակայելու արգելք, սակայն մեղադրյալ Գագիկ Ավետիսյանը պատշաճ հետևությունների չի հանգել և ենթադրաբար կրկին հանցանք է կատարել։ Նշվածը թույլ է տալիս եզրակացնելու, որ Գագիկ Ավետիսյանի նկատմամբ մեկ այլ քրեական գործի շրջանակներում կիրառված՝ ազատության սահմանափակման հետ չկապված խափանման միջոցն ի զորու չի եղել ապահովելու վերջինիս պատշաճ վարքագիծը և նա ենթադրաբար կատարել է նոր հանցանք։ Միաժամանակ, պահպանելով մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը, հարկ է ընդգծել, որ նշված քրեական գործով դեռևս դատավճիռ կայացված չէ։ Ուստի այս կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանի դատողությունները ևս ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: 6․3.3․ Վերաքննիչ դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալի հնարավոր փախուստի մասին Բողոքաբերի փաստարկներին` արձանագրում է, որ հիշյալ ռիսկի առկայության մասին փաստելու համար անհրաժեշտ է ունենալ մեղադրյալի գործողությունների վրա կառուցված և գործի նյութերով հիմնավորված կասկած այն մասին, որ վերջինս այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում կարող է վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձ կատարել։ Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր եզրահանգման հիմքում դրել է նաև ձերբակալվածի կարգավիճակում Գ․Ավետիսյանի նախաքննական մարմնից փախուստի դիմելու հանգամանքը, որպիսի հանգամանքը հիմք է տալիս ողջամիտ ենթադրություն կատարել առ այն, որ դեռևս առկա է մեղադրյալի կողմից փախուստը կանխելու նպատակի ապահովման անհրաժեշտությունը: Ուստի Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի փախուստի դիմելու ռիսկի առկայության մասին եզրահանգումը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի է: 6.3.4. Անդրադառնալով պաշտպանի՝ ազատության իրավունքն առավել նվազ սահմանափակող այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման թույլատրելիության վերաբերյալ պնդումներին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն որոշման 6.3․2-6.3.3-րդ կետերում արձանագրված հանգամանքներն ինքնին բավարար են ներկայացված փաստարկները հիմնավոր չդիտարկելու համար։ 6.3.5. Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ավելին՝ վիճարկվող դատական ակտում արդեն իսկ բերված են Վերաքննիչ դատարանի համար, ըստ էության, ընդունելի հիմնավորումներ՝ վերաքննիչ բողոքում նշված այն հիմքերի և հիմնավորումների առնչությամբ, որոնք էական են և ինքնին կամ համակցությամբ կարող էին ազդեցություն ունենալ սույն գործի ելքի վրա։ Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: 6.4. Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ Վերոգրյալը բխում է նաև Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայից, որի համաձայն՝ դատական քննության փուլում գտնվող քրեական վարույթներով խափանման միջոց կալանավորման իրավաչափության, այն այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու հարցերը քննարկելիս պետք է հաշվի առնել նաև այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Արման և Արքա Մադաթյանների վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման 18.1.-րդ կետը): 6.5. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումներն իրավաչափ են և բխում են գործով ձեռքբերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ պաշտպանի կողմից հատուկ վերանայման բողոքում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել այլընտրանքային խափանման միջոցների, այդ թվում՝ համապատասխան սահմանափակումներով տնային կալանքի, կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելուն ի զորու լինելու հանգամանքի մասին: Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի մեղադրյալ Գագիկ Ավետիսյանի պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/0685/01/25 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ի «Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննության առնելու մասին» որոշումը թողնել անփոփոխ։ 2. Որոշումը կարող է բողոքարկվել Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Է. ՄԱՆԱՍՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-10-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 17-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 71,47 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 17-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 71,47 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 10739/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 15-04-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-04-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գագիկ Ավետիսյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն / 27.03.2026թ. որոշումը, մեղադրյալ Գագիկ Սեմյոնի Ավետիսյանի նկատմամբ կիրառել տնային կալանք : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.3 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |