ԵԴ1/0693/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«04» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/,

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մեղադրյալ Կ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ







դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Կարեն Ռուբիկի Գալստյանի /ծնված՝ 29.03.1997 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չի աշխատում, դատված, բնակվող՝ Արմավիրի մարզ, Փարաքար, Երևանյան փողոց 1-ին նրբանցք, տուն 6 հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2023 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Մ.Միրզոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-5043-23 քրեական վարույթը։
2023 թվականի նոյեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 60504323 քրեական վարույթը թիվ 60251123 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60251123 համարով շարունակելու մասին:
2024 թվականի ապրիլի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Մ.Միրզոյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-1559-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հուլիսի 25-ին որոշում է կայացվել թիվ 60155924 քրեական վարույթը թիվ 60251123 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60251123 համարով շարունակելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանը որոշում է կայացրել թիվ 60251123 քրեական վարույթով Կարեն Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Կարեն Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Խ.Քուրդօղլյանը որոշում է կայացրել թիվ 60251123 քրեական վարույթից Կարեն Ռուբիկի Գալստյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մաս անջատելու և անջատված մասին թիվ 16862124 համարը շնորհելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 16862124 քրեական վարույթով հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցնելու մասին՝ մեղադրյալի գտնվելու վայրը անհայտ լինելու հիմքով:
2025 թվականի փետրվարի 07-ին Կարեն Գալստյանը հայտնաբերվել է, վերջինիս ներկայացվել է մեղադրանքը և պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2025 թվականի փետրվարի 14-ին որոշում է կայացվել հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 20-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի փետրվարի 27-ին դատախազ Ա.Դավթյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը իրավասու դատարան հանձնելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի՝ Կարեն Գալստյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 03.03.2025 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին:
2025 թվականի մարտի 03-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի մայիսի 20-ին Կարեն Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Կարեն Ռուբիկի Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. /.../ այն հանցանքի կատարման համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2024 թվականի փետրվարի 3-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում, ոչ սթափ վիճակում՝ 0,3456 մգ/լ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած (հաշվի առնելով ստուգաչափման սարքի սխալանքը՝ ±10), վարել է «Օփել» մակնիշի 26 RR 600 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180265979 արձանագրությունը։
Այսինքն՝ Կարեն Ռուբիկի Գալստյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում։

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանիքննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Խ.Քուրդօղլյանի կողմից կազմված՝ «Զննություն կատարելու մասին» 20.12.2024 թվականի արձանագրությունը։ Զննությամբ պարզվել է հետևյալը․
«/.../ ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում Կարեն Ռուբիկի Գալստյան տվյալներով որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային վարորդական վկայականի հարցման արդյունքների արտատպված պատճենն իրենից ներկայացնում է էլեկտրոնային ռեգիստրում Կարեն Ռուբիկի Գալստյան տվյալներով վարորդական վկայականի որոնման արդյունքների վերաբերյալ փաստաթուղթ, համաձայն որի՝ «Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստր» վերնագրմամբ ձևաթղթի «Վարորդական վկայականի տվյալներ» բաժնում առկա է հետևյալ տեղեկատվությունը` RJ417098, վարորդական վկայականի կարգը B/00-00-0000/, C /00-00-0000/: Զննությամբ պարզվեց, որ այն ունի զրկված կարգավիճակը։ Զրկումներ բաժնում առկա է հետևյալ տեղեկատվությունը՝ սկիզբ /00-ԱԱ-ՏՏՏՏ/ 26-12-2022, ավարտ /00-ԱԱ-ՏՏՏՏ/ 26-12-2023:
«Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստր վերնագրմամբ» ձևաթղթի աջ կողմում առկա լուսանկարի ստորին հատվածում առկա է հետևյալ տեղեկատվությունը՝ Անուն – Կարեն, Հայրանուն – Ռուբիկի, Ազգանուն – Գալստյան, Քաղաքացիությունը Հայաստան, Անձնագրի սերիան և համարը AN0784015, Հանրային ծառայությունների համարանիշը - 3903970476. Ծննդյան տարեթիվը - 29.03. 1997, Unp Ա. Մարզը - Երևան, Համայնք - Երևան, Բնակավայրը - Մալաթիա- Սեբաստիա, Հասցե – Արարատյան 1 զնգվ. 2. 15, բն. 37, Հեռախոս 093-41-80-90
Թիվ 8180265979 արձանագրության զննությամբ պարզվեց, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Վազգեն Զաքարյանը 108286/ 03.02.2024թ.-ին` ժամը 01:48-ին, կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի, Կարեն Ռուբիկի Գալստյանը /ծնված 29.03.1997թ./ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք. 03.02.2024թ.-ին` ժամը 01:30-ին, Երևան քաղաքի Ծ.Իսակովի պողոտայի վրա «Opel» մակնիշի 26 RR 600 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է ոչ սթափ վիճակում, որին վերջինս ծանոթացել է և ստորագրել։
Կարեն Ռուբիկի Գալստյանի սթափության վերաբերյալ զննության կտրոն-պատճենն իրենից ներկայացնում է ձևաթուղթ, որի վերևի հատվածում առկա է Alcovisor-Jupiter X/RP գրառումը: Սարքի համարն է` 9110108, իսկ զննման համարն է՝ 01117: Զննությամբ պարզվեց, որ 03.02.2024թ.-ին ժամը 01:39:11-ին, իրականացվել է ստուգաչափում: Զննությամբ պարզվեց, որ սարքի վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 07.12.2023թ., դատարկ թեստ՝ 0.000 mg/l, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ: Ստուգաչափման արդյունքում Կարեն Գալստյանի կողմից օգտագործված ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.384 mg/l: Զննությմաբ պարզվեց, որ ստուգաչափումը իրականացրած պարեկային ծառայողի ազգանունն է՝ Զաքարյան, որի կրծքանշանի համարն է` 02286, իսկ ստորբաժանումը՝ 191Վ:
Ստուգաչափման թիվ 113400 վկայականի պատճենի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման թվականն է՝ 07.12.2023թ., ուժի մեջ է մինչև 07.12.2025թ. Չափման միավորի անվանումը և տեսակն է՝ ալկոմետր: Դրա գործարանային համարն է՝ 91101078, տեսակը՝ jupiterx/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2,000 մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ 0-0.1+/- 5 տոկոս, 0.1-0.15+/- 8 տոկոս, 0.15-+/- 10 տոկոս, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությանը, ստուգաչափումը կատարվել է համաձայն MU 2835-2008, «Ստուգաչափող» գրառման դիմաց առկա է ձեռագիր ստորագրություն և ազգանուն, «Բաժնի (լաբարատորիայի վարիչ) պետ» գրառման դիմաց առկա է ձեռագիր ստորագրություն և Գ. Մարտիրոսյան տվյալները։:
/տե՛ս գ.թ. 97-98, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Կարեն Գալստյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ ամբողջությամբ ընդունում է իրեն առաջադրված մեղադրանքը և զղջում է կատարածի համար:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/


Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Կարեն Գալստյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2024 թվականի փետրվարի 3-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում, ոչ սթափ վիճակում՝ 0,3456 մգ/լ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած (հաշվի առնելով ստուգաչափման սարքի սխալանքը՝ ±10), վարել է «Օփել» մակնիշի 26 RR 600 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180265979 արձանագրությունը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Կարեն Գալստյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Կարեն Գալստյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Կարեն Գալստյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Կարեն Գալստյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցանքի կատարման համար զղջալը /տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը/ և պատերազմի մասնակից լինելը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Կարեն Գալստյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ Կարեն Գալստյանը թիվ ԱՐԴ/0393/01/24 և թիվ ԵԴ1/0815/01/24 քրեական գործերով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատսված արարքները կատարելու համար դատապարտվել է տուգանք տեսակի պատժի, ապա պետք է արձանագրել, որ թիվ ԱՐԴ/0393/01/24 դատական ակտը կայացվել է 2024 թվականի մայիսի 24-ին, իսկ թիվ ԵԴ1/0815/01/24 դատական ակտը կայացվել է 2024 թվականի մայսի 30-ին, մինչդեռ Կարեն Գալստյանը սույն գործով մեղսագրված արարքը կատարել է 2024 թվականի փետրվար 03-ին, ուստի պետք է փաստել, որ սույն արարքը կատարելու պահին վերջինս չի ունեցել դատվածություն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Կարեն Գալստյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Կարեն Գալստյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։:
Քրեաիրավական նշված նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները …::
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ ըստ առկա տվյալների՝ մեղադրյալ Կարեն Գալստյանը չունի եկամուտ, ուստի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Կարեն Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով գտնում է, որ Կարեն Ռուբիկի Գալստյանին նկատմամբ նշանակված 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մայիսի 30-ի թիվ ԵԴ1/0815/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Կարեն Ռուբիկի Գալստյանին նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 750.000 /յոթ հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
Դատարանը հարկ է համարում նաև նշել, որ թիվ ԱՐԴ/0393/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանք պատիժը չի կարող գումարվել սույն դատական ակտով նշանակված պատժին, քանի որ ըստ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից տրված տեղեկանք, թիվ ԱՐԴ/0393/01/24 դատավճով նշաակված տուգանքը դատապարտյալի կողմից չվճարելու պատճառով Դատարանը իր թիվ ԱՐԴ/0138/15/24 որոշմամբ բավարարել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության միջնորդությունը և որոշել Կարեն Գալստյանից 375.000 ՀՀ դրամի չափին համարժեք գույք բռնագանձել: Ստեղծված իրավիճակում Դատարանը գտնում է, որ թիվ ԱՐԴ/0393/01/24 դատավճռով նշանակված պատիժը այլ կարգով է արդեն իսկ ի կատար ածվում և չի կարող գումարվել սույն դատավճռով նշանակված պատժին: Գումարվելու արդյունքում հնարավոր է մի քանի կառուցակարգերով պատիժն ի կատար ածելու խնդիր առաջանալ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
… 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
…::
Հաշվի առնելով մեջբերված իրավակարգավորումը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարեն Գալստյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 12 ամիս ժամանակ՝ յուրաքանչյուր ամիս 62.500 /վաթսուներկու հազար հինգ հայրուր/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Կարեն Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախս, գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Կարեն Ռուբիկի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Կարեն Ռուբիկի Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Կարեն Ռուբիկի Գալստյանին նկատմամբ նշանակված 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մայիսի 30-ի թիվ ԵԴ1/0815/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Կարեն Ռուբիկի Գալստյանին նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 /յոթ հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
Կարեն Ռուբիկի Գալստյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 750.000 /յոթ հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս 62.500 /վաթսուներկու հազար հինգ հայրուր/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով։
Կարեն Ռուբիկի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ