Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
քրեական գործ թիվ ԵԴ1/0672/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև՝ Դատարան/,

նախագահությամբ` դատավոր Մ. Մարտիրոսյանի,


2025թ. մարտի 11-ին Երևանում,

համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի

Գրիգոր Աշոտի Սիմոնյանի
/ծնված 1985թ. հոկտեմբերի 19-ին, Երևան քաղաքում, ամուրի, չի աշխատում, միջին մասնագիտական կրթությամբ, նախկինում չդատված, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Նար-Դոսի փողոցի թիվ 114/2 տանը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով/՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը․
1․1․ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս. Պետրոսյանի 2025թ․ փետրվարի 12-ի որոշմամբ Գրիգոր Աշոտի Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել և ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ․ Կիրակոսյանի /այսուհետ նաև՝ Քննիչ/ կողմից Գ․ Սիմոնյանին 2025թ․ փետրվարի 12-ին մեղադրանք է ներկայացվել հետևյալ հանցավոր արարքի կատարման համար․ «որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2.020 գ/լ ալկոհոլ օգտագործած, որը հայտնաբերվել է վերջինից վերցված արյան փորձանմուշի մեջ, և որը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 23:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Վազ-2121» մակնիշի 91 GR 100 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ենթարկվել վթարի, որի հիման վրա նախաձեռնված թիվ 60154624 քրեական վարույթի նյութերով պարզվել է վերը նշված հանգամանքն ու վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից իր լիազորության իրականացման ընթացքում իրեն հայտնի դարձած առերևույթ հանցանքի փաստի առնչությամբ ներկայացվել է հանցանքի մասին հաղորդում:»: /գ․թ․ 45-46, 50/
1․2․ Քննիչի 2025թ․ փետրվարի 12-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գրիգոր Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը: /գ․թ․ 53-54/
1․3․ Քննիչը ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, թիվ 60319024 քրեական վարույթի նյութերով, մասնակցությամբ՝ մեղադրյալ Գրիգոր Սիմոնյանի, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածով և 464.6-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, 2025թ․ փետրվարի 14-ին կազմել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, համաձայն որի՝ մեղադրյալ Գրիգոր Աշոտի Սիմոնյանը հայտնել է, որ չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականը, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով։
Առկա են մեղադրյալի, պաշտպանի և Քննիչի ստորագրությունները։ /գ․թ․ 67/
2․ Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ.
Դատարանը հավաստիացել է, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, այն է՝ մեղադրյալ Գրիգոր Աշոտի Սիմոնյանն առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած, չափահաս անձ է, չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, հսկող դատախազը դրա վերաբերյալ գրավոր համաձայնություն է տվել, մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա քննիչը կազմել է համապատասխան արձանագրություն, այն ստորագրել են նաև մեղադրյալը և նրա պաշտպանը։
Բացի այդ, արձանագրելով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, այդ թվում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի չափահաս լինելը, մասնավոր անձի շահերին վնաս չպատճառած մեկ արարքի կատարում նրան մեղսագրվելը, ինչի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատժատեսակ սահմանված է նաև տուգանքը, գույքային հայց հարուցված չլինելը, մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու դեմ հանրային մեղադրողի չառարկելը, հաշվի առնելով նաև, որ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց մեղադրյալի գրավոր հրաժարվելու վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործի նյութերում առկա չեն, ինչպես նաև պահպանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը՝ Դատարանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին։
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
3.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Աշոտի Սիմոնյանի կողմից, նրա մեղավորությամբ, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալով՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը, այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքն (արարքը) ապացուցված է, նրա արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
3․2․ Մեղադրյալ Գրիգոր Սիմոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ տեղեկություններ Դատարանին չեն ներկայացվել:
3.3. Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գ․ Սիմոնյանն իր կատարած հանցանքի համար ենթակա է պատժի, քանի որ դրան խոչընդոտող որևէ հանգամանքի առկայության վերաբերյալ Դատարանին որևէ տեղեկություն չի ներկայացվել:
3․4․ ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
Նույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։(․․․)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից: (․․․)»։
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն`
«(․․․)6. Ավարտված կամ չավարտված հանցագործություններով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի դեպքում նշանակվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափը՝ առանց լրացուցիչ պատիժ և անվտանգության միջոց նշանակելու: (․․․)»։
Նույն օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
«(․․․)2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:(․․․)»
3․5․ Հաշվի առնելով կողմերի միջև կնքված համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության բովանդակությունը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 69-րդ, 77-րդ հոդվածների պահանջները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Աշոտի Սիմոնյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանքը՝ հնգապատիկի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքով որպես պատիժ տուգանք նշանակելիս՝ հաշվի է առնվում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին 2022թ․ դեկտեմբերի 7-ին ընդունված ՀՀ օրենքով հանցանքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, ինչը՝ մեղադրյալ Գրիգոր Սիմոնյանի կողմից կատարված արարքի պահին՝ 2024թ․ ապրիլի 21-ին կազմել է 75․000 /յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ։
Հաշվի առնելով, որ «ԷԿԵՆԳ» ՓԲ ընկերության փոխգործելիության հարթակի միջոցով ՀՀ պետական եկամուտների կողմիտեի էլեկտրոնային շտեմարանից արտատպված տեղեկատվության համաձայն՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Գրիգոր Սիմոնյանի կողմից ստացած եկամուտի վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն` Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հաշվարկով, որի դեպքում այն կկազմի 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ:
3․6․ Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Մեղադրյալ Գրիգոր Սիմոնյանը չի աշխատում, 2025թ․ փետրվարի 14-ին Քննիչի կողմից կազմված, դատավարության մասնակիցներին քրեական վարույթի նյութերը ծանոթացնելու համար ներկայացնելու մասին արձանագրության համաձայն՝ մեղադրյալ Գ․ Սիմոնյանը խնդրել է տուգանքի ձևով նշանակվող պատիժը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետով։
Վերոհիշյալ հանգամանքները հաշվի առնելով՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել մեկ տարին:
4․ Հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.9-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթով դատավճիռ կայացնելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ Դատարանն այդ հարցը համարում է լուծված։
5․ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի դեմ գույքային հայց չի ներկայացվել, գույքի նկատմամբ արգելադրումներ չեն կիրառվել, իրեղեն ապացույցներ առկա չեն:
6․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դատապարտված մեղադրյալ Գրիգոր Սիմոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքն ընտրված է ճիշտ և այն վերացվելու կամ փոփոխվելու ենթակա չէ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 34-րդ, 347-350-րդ, 464.9-464.10-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1․ Մեղադրյալ Գրիգոր Աշոտի Սիմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ գումարի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ Գրիգոր Սիմոնյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 /մեկ/ տարի՝ այդ ժամկետի հաշվարկը սկսելով դատավճիռն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայությունում ստացվելուն հաջորդող օրվանից։
2․ Մեղադրյալ Գրիգոր Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
3․ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատավճիռը ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, սակայն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Մ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆ