ԵԴ1/0654/01/25






Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«14» ապրիլի, 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Ռ․ Պապոյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով ԵԴ1/0654/01/25 քրեակա¬ն գոր¬ծով մեղադրյալ Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանի պաշտպան Ա․Կարապետյանի(այսուհետ՝ նաև Պաշտպան) ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա նշված քրեակա¬ն գոր¬ծով Երևան քաղաքի ա¬ռա¬ջին ատյանի ընդհա¬նուր իրավասության քրեական դատա¬րանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարան)՝ 2025 թվականի մարտի 11-ի որոշումը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ին, ժամը 01:10-ին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով ձերբակալվել է Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15141324 քրեական վարույթը(այսուհետ՝ նաև քրեական վարույթ)։
2024 թվականի սեպտեմբերի 7-ին որոշում է կայացվել ձերբակալված անձ Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով ազատ արձակելու մասին։
2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախաձեռնվել է թիվ 15147424 քրեական վարույթը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 15141324 և թիվ 15147424 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը 15141324 համարի ներքո շարունակելու մասին։
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ի որոշմամբ Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ին որոշում է կայացվել քրեական վարույթով ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանին դատարան ներկայացնելու նպատակով ձերբակալելու մասին։
2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ին Հենրիկ Դարբինյանը ձերբակալվել է:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը՝ 2(երկու) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 10.000.000(տասը միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ի որոշումը բեկանվել է և մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2(երկու) ամիս ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 16-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխվել է, և որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը՝ 2(երկու) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 10.000.000(տասը միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2(երկու) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի մարտի 18-ը:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի՝ 2025 թվականի հունվարի 30-ի որոշմամբ Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել և լրացվել է, հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, որը մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանին ներկայացվել է 2025 թվականի հունվարի 31-ին:
Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման համաձայն մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի մեղադրանքի փաստական կողմն ունի հետևյալ բովանդակությունը(մեջբերվում է)․ «[Ն]ա տևական ժամանակ զբաղվել է շահադիտական դրդումներով թմրանյութերի ապօրինի իրացմամբ:
Այսպես.
Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անձից իրացման նպատակով ձեռք է բերել քննությամբ չպարզված քանակության «Մարիխուանա» և «Տետրոհիդրոկանաբինոլ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրանյութեր, ապա դրանց իրացնելը հեշտացնելու նպատակով կշռել է, բաժանել հավասարաչափ մասերի, փաթեթավորել և դրանց մի մասն իր կողմից շահագորրծվող «PARADISE WEED SHOP» & «Rockstar WeedShop» տելեգրամ առցանց խանութ-հարթակի միջոցով շահույթ ստանալու նպատակով վաճառել է քննությամբ դեռևս ինքնությունները չպարզված անձանց, իսկ թվով 3 փաթեթներում առկա տարբեր գույնի մեկուսիչ ժապավեններով փաթեթավորված ընդհանուր՝ 2.41 գրամ (0.75 գրամ, 0.81 գրամ, 0.85 գրամ) հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, թվով 60 փաթեթներում առկա տարբեր գույնի մեկուսիչ ժապավեններով փաթեթավորված ընդհանուր խոշոր չափերի՝ 30.6 գրամ (0.45 գրամ, 0.43 գրամ, 0.42 գրամ, 0.91 գրամ, 0.88 գրամ, 0.87 գրամ, 0.40 գրամ, 0.47 գրամ, 0.48 գրամ, 0.47 գրամ, 0.46 գրամ, 0.47 գրամ, 0.42 գրամ, 0.44 գրամ, 0.42 գրամ, 0.42 գրամ, 0.43 գրամ, 0.43 գրամ, 0.39 գրամ, 0.43 գրամ, 0.43 գրամ, 0.41 գրամ, 0.47 գրամ, 0.44 գրամ, 0.38 գրամ, 0.45 գրամ, 0.45 գրամ, 0.45 գրամ, 0.43 գրամ, 0.35 գրամ, 0.43 գրամ, 0.41 գրամ, 0.46 գրամ, 0.40 գրամ, 0.38 գրամ, 0.40 գրամ, 0.40 գրամ, 0.38 գրամ, 0.40 գրամ, 0.36 գրամ, 0.39 գրամ, 0.39 գրամ, 0.43 գրամ, 0.39 գրամ, 0.42 գրամ, 0.45 գրամ, 0.41 գրամ, 0.37 գրամ, 0.39 գրամ, 0.38 գրամ, 0.86 գրամ, 0.85 գրամ, 0.79 գրամ, 0.77 գրամ, 0.85 գրամ, 0.82 գրամ, 0.84 գրամ, 0.78 գրամ, 0.82 գրամ, 0.83 գրամ հաստատուն քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և սև գույնի մեկուսիչ ժապավենով փաթեթավորած 10.09 գրամ և թվով 62 հատ եզրային հատվածները մետաղական ամրակներով կամ մեկուսիչ ժապավեններով ամրացված տարբեր գույնի պոլիմերային ձողիկներում դրված մեկական ինքնաշեն ֆիլտորով թղթե գլանակներում լցված ընդհանուր խոշոր չափերի՝ 30.18 գրամ (0.47 գրամ, 0.41 գրամ, 0.45 գրամ, 0.54 գրամ, 0.47 գրամ, 0.46, 0.54 գրամ, 0.46 գրամ, 0.49 գրամ, 0.49 գրամ, 0.54 գրամ, 0.50 գրամ, 0.46. գրամ, 0.52 գրամ, 0.55 գրամ, 0.49 գրամ, 0.52 գրամ, 0.47 գրամ, 0.49 գրամ, 0.48 գրամ, 0.48 գրամ, 0.41 գրամ, 0.45 գրամ, 0.48 գրամ, 0.43 գրամ, 0.53 գրամ, 0.56 գրամ, 0.46 գրամ, 0.51 գրամ, 0.45 գրամ, 0.45 գրամ, 0.51 գրամ, 0.47 գրամ, 0.49 գրամ, 0.51 գրամ, 0.48 գրամ, 0.50 գրամ, 0.39 գրամ, 0.50 գրամ, 0.48 գրամ, 0.49 գրամ, 0.55 գրամ, 0.51 գրամ, 0.50 գրամ, 0.50 գրամ, 0.48 գրամ, 0.46 գրամ, 0.40 գրամ, 0.52 գրամ, 0.53 գրամ, 0.48 գրամ, 0.50 գրամ, 0.47 գրամ, 0.52 գրամ, 0.53 գրամ, 0.51 գրամ, 0.48 գրամ, 0.47 գրամ, 0.47 գրամ, 0.52 գրամ, 0.46 գրամ, 0.49 գրամ) հաստատուն քաշով «Տետրոհիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցները, երկու հատ էլեկտրոնային կշեռքը, տարբեր քանակության զիպ փաթեթները, երկու հատ մետաղական կարիչները (ստեպլեռ), տարբեր քանակության կտրտված տարբեր գույների պոլիմերային ձողիկները, պլաստմասե աղացը, բազմաթիվ փոքր մագնիսները և այլ իրերը հայտնաբերվել են 2024թ. սեպտեմբերի 13-ին Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանի կողմից շահագործվող «ԲՄՎ» մակնիշի 46 BB 888 h/h ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ:(…)»:
2025 թվականի փետրվարի 3-ին որոշում է կայացվել թիվ 15141324 քրեական վարույթից անջատել ինքնությունը չպարզված անձի կողմից Մարտին Պետրոսյանին 0,3 գրամ «Մարիխուանա» և 0,11 գրամ «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակների թմրամիջոցներ իրացնելու փաստով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով վարույթը և ինքնությունը չպարզված անձի կողմից Հենրիկ Դարբինյանին 40,27 գրամ «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» և 33,01 գրամ «Մարիխուանա» տեսակների թմրամիջոցներ իրացնելու հանգամանքների վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանցագործություն կատարելու վերաբերյալ վարույթը, անջատված քրեական վարույթին շնորհվել է 15110925 համարը։
1․1․ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Հենրիկ Դարբինյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, որին շնորհվել է ԵԴ1/0654/01/25 դատական գործի համարը:
Գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով 2025 թվականի փետրվարի 26-ին քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 3-ի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/0654/01/25 քրեական գործով վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ։
1․2․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3(երեք) ամսով։ Մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ տնային կալանքի հետ համակցված կիրառված 10․000․000(տաս միլիոն) ՀՀ դրամ գրավը փոփոխվել և գրավի գումարը նվազեցվել է, սահմանվել է 8․000․000 (ութ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավ, իսկ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ։
2․ 2025 թվականի մարտի 27-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 11-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի պաշտպան Ա․Կարապետյանի հատուկ վերանայման բողոքը (այսուհետ՝ նաև Բողոք)։
Բողոքի վերաբերյալ նյութերը (թիվ ԵԴ1/0654/01/25 քրեական գործի հավելվածը) Վերաքննիչ դատա¬րան է ստաց¬¬¬¬¬վել 2025 թվականի ապրիլի 1-ին, իսկ նախագահող դատավորին է հանձնվել 2025 թվա¬¬կա¬նի ապրիլի 2-ին:
2025 թվա¬կա¬նի ապրիլի 3-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացա¬կար¬գով իրականաց¬նելու մա¬սին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի ապրիլի 14-ը:

Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները.
3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ, մասնավորապես, նշվում է հետևյալը (մեջբերվում է)․ «(…) Մեղադրյալ Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանի նկատմամբ տնային կալանքի հետ համակցված կիրառված 10.000.000 (տաս միլիոն) ՀՀ դրամ գրավը փոփոխել և գրավի գումարը նվազեցնել` այն սահմանելով 8.000.000 (ութ միլիոն) ՀՀ դրամ, իսկ մնացած 2.000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
Դատարանի վերը նշված հետևությունը պայմանավորված է ի թիվս սույն որոշման 8-րդ կետում առկա հետևությունների մասնավորապես՝ մեղադրյալի ներկա գույքային դրության վերաբերյալ դատական նիստում պաշտպան Ա.Կարապետյանի կողմից ներկայացված այն հանգամանքով, որ մեղադրյալը և վերջինիս ընտանիքը գտնվում են սոցիալական ծանր վիճակում, մեղադրյալի հոր նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառված կալանավորումը, ինչով և պայմանավորված վերջիններս ունեն ֆինանսական խնդիրներ: Բացի այդ, քրեական գործի քննության սույն փուլում 8.000.000(ութ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավը մյուս այլընտրանքային խափանման միջոցների հետ համակցված բավարար է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը քրեական գործի քննության ընթացքում:
Մեղադրյալ Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանի նկատմամբ տնային կալանքի հետ համակցված կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ։
(...)»։

Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը.
4․ Բողոքում, մասնավորապես, նշվել է (մեջբերվում է). «(…) Նախաքննության ընթացքում Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների համակցության միակ քրեադատավարական հիմքը այն է, որ դատարանները գտել են, որ առկա է Հ․ Դարբինյանի կողմից գործով անցնող անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցության գործադրման վտանգ։
Դատարանը նույնպես արձանագրել է հիշյալ հիմքը, սակայն հաշվի չի առել այն հնագամանքը, որ քրեական գործով հարցաքննվել են բոլոր անձինք, տվել են ցուցմունքներ և մեղադրանքի կողմը մեղադրական եզրակացությամբ դատակոչել է ընդամենը երեք վկաների, որոնք արդեն իսկ տվել են ցուցմունքներ և հայտնել իրենց հայտնի հանգամանքների մասին։ Պաշտպանական կողմը միջնորդել է դատարանին տնային կալանքի պայմանների փոփոխություն, այն հիմնավորմամբ, որ Հ․ Դարբինյանին տեսակցելու սահմանափակումը այլևս անիմաստ է և աննպատակ։ Միևնույն ժամանակ միջնորդություն է ներկայացվել վերացնելու այլընտրանքային խափաման միջոցներից գրավը, քանի որ քննության ներկա փուլում, եթե նույնիսկ ընդունենք, որ առկա է մեղադրյալի կողմից քննությանը ապօրինի միջամտելու վտանգ, ապա մյուս երկու խափանման միջոցները բացարձակ բավարար են այդ վտանգը չեզոքացնելու համար իսկ գրավը որպես խափանման միջոց պահելը իրավաչափ չէ։
Ավելին, դատարանին բերվեց այն հիմնավորումը, որ ներկայումս Հենրիկ Դարբինյանի հայրը, ով ընտանիքի միակ ֆինանսական միջոցը ապահովվողն է, գտնվում է կալանքի տակ ՀՀ հակակոռուպցիոն կոմիտեի վարույթում քննվող քրեական գործով և ներկայումս խնդիր է առաջացել ընտանիքի կենցաղային և ֆինանսական այլ կարիքները հոգալու համար։
Դատարանը իր որոշմամբ միջնորդությունը բավարարել է մասնակի և խափանման միջոց գրավը սահմանել է 8․000․000 ՀՀ դրամի չափով՝ նվազեցնելով 2 միլիոնով։ Գրավի մասով որևէ պատճառաբանություն չկա դատարանի որոշմամբ, թե ինչ իրավական և փաստական հիմնավորումներ են առկա, որ գրավը պետք է մնա որպես խափանման միջոց և ինչու պետք է այն ոչ թե ամբողջությամբ վերացվի, այլ ընդամենը 2․000․000 դրամի չափով նվազեցվի։ Անհասկանալի է, եթե տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը, որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ, ի զորու են չեզոքացնելու Դատարանի մտավախությունը մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորման վտանգի մասով, ապա ինչ նպատակ է հետապնդել գրավը, որպես խափանման միջոց ընտրելը, առավել ևս այն պայմաններում, երբ խափանման միջոցի միակ հիմքը գործով անցնող անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցության գործադրումն է, որը բացարձակ չեզոքացված է տնային կալանքի պայմաններում, քանի որ Հ․ Դարբինյանը որևէ ձևով բնակության վայրը լքելու կամ գործով անցնող անձանց հետ շփվելու, նամակագրության և հեռահաղորդակցման հնարավորությունից զրկված է։
Դատարանն արձանագրել է, որ դեռևս առկա է մտավախություն, որ Հենրիկ Դարբինյանը կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ, ուստի անհրաժեշտ է վերջինիս տնային կալանքի ժամկետը երկարացնել ևս 3 ամսով, սակայն որևէ պատճառաբանություն, հիմնավորում գոյություն չունի այն մասին, թե ինչ նպատակ է հետապնդել խափանման միջոց գրավի առկայությունը քննության ներկա փուլում, առավել ևս հաշվի չեն առնվել ներկայումս վերջինիս գույքային դրությունը, ինչը խափանման միջոց գրավի սահմանման քրեադատավարական պարտադիր պահանջ է։
(…)»։
4․1․ Նշված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է մասնակի բեկանել բողոքարկվող որոշումը՝ վերացնելով այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը, կամ գրավի չափ սահմանել 2․000․000(երկու միլիոն) ՀՀ դրամը։

Վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, լրացուցիչ ներկայացրած նյու-թե¬րը, միջնորդությունները, Բողոքի պատասխանները.
5. 2025 թվականի ապրիլի 9-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի գրությունը, որում, մասնավորպես, նշվել է․ «(…)Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025թ. մարտի 11-ին կայացրել է պատճառաբանված որոշում, ըստ որի նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել միայն տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառմամբ, բացառելով այլ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառելիությունը, քանի որ առկա են նշված խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը, որոնք դատարանը մանրամասն վերլուծել է իր հիշյալ որոշմամբ, ուստի այդ հիմքերը հիմնավոր է և դատական ակտը ենթակա չէ բեկանման։(…)»։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
6. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված գործը (քրեական գործի հավելվածը)՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներ-կայաց¬¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վա¬րույ¬¬թի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաս¬տերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատա¬րա¬նը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգա¬մանք¬ները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մա¬սով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:
2. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքով կայացված դատական ակտն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից, իսկ գրավոր ընթացա¬կար¬գով վարույթի դեպքում՝ կայացնելու օրը: Դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչ ուշ, քան երեք օրվա ընթացքում, ուղարկվում է դատական վարույթի մասնակից¬նե¬րին և համապատասխան առաջին ատյանի դատարան:
3. Եթե վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայումն իրականացվում է առաջին ատ¬¬յա¬նի դատարանում ընթացող վարույթի պայմաններում, ապա վերանայման արդյուն-քով վե¬րաքննիչ դատարանի կայացրած եզրափակիչ դատական ակտը հայտարարվում է առա¬ջին ատյանի դատարանի առաջիկա նիստում»:
7․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառ¬¬վել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթաց¬քում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրե¬լիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավե¬¬լի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնա¬րավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (...)»:
Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վար¬քագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնա¬րավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:
2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն:
3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները:
4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից:
4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։
5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման:
6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։
7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ:»։
8․ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշը քրեադատավարական օրենքն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, սակայն այն ակնհայտորեն առկա է նաև խափանման միջոցների նպատակների և հաշվի առնելու ենթակա գործոնների՝ որպես խափանման միջոցների կիրառման իրավաչափության պայմանների ամրագրման հիմքում։
Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու անհրաժեշտության, համապատաս¬խան վտան¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬գի առկայության և դրան համարժեքորեն արձագանքելու պիտանի դատա¬վա¬րա¬կան հարկադրանքի միջոցի, տվյալ դեպքում՝ խափանման միջոցի ընտ¬րության հարցը կարող է փաստվել և գլխավո¬րա¬պես փաստ¬վում է ոչ միայն ապացույցների (նյութերի), այլև դրանց վրա կառուցվող և կոնկրետ իրավիճակից բխող ենթադրութ¬յուն¬ների և կան¬խա¬տեսումների մակար¬դա¬կով:
9․ Առաջին ատյանի դատարանը՝ 2025 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ նշել է, որ մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի նկատմամբ տնային կալանքին համակցված կիրառված գրավ և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների պահպանման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցի հիմքերի մոտավոր, կանխատեսական բնույթը դեռևս չի նշանակում, որ մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության գնահատման հիմքում կարող են դրվել ենթադրություններ, որոնք զուրկ են ողջամիտ հիմքից: Այսինքն, արդարադատության իրականացմանը միջամտելու վտանգը՝ ապացույցները վերացնելը, վկաների վրա ճնշում գործադրելը և այլն, չպետք է գնահատվեն վերացական կերպով, այլ պետք է բխի գործի կոնկրետ հանգամանքներից և ապացույցներից։ Խափանման միջոց կիրառելու վերոնշյալ հիմքը քննության տարբեր փուլերն ավարտելուն զուգահեռ աստիճանաբար կորցնում է իր կշիռը։
Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված գրավի չափը 2․000․000(երկու միլիոն) ՀՀ դրամով նվազեցնելու հանգամանքն Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորել է (մեջբերվում է)․ «Դատարանի վերը նշված հետևությունը պայմանավորված է ի թիվս սույն որոշման 8-րդ կետում առկա հետևությունների մասնավորապես՝ մեղադրյալի ներկա գույքային դրության վերաբերյալ դատական նիստում պաշտպան Ա.Կարապետյանի կողմից ներկայացված այն հանգամանքով, որ մեղադրյալը և վերջինիս ընտանիքը գտնվում են սոցիալական ծանր վիճակում, մեղադրյալի հոր նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառված կալանավորումը, ինչով և պայմանավորված վերջիններս ունեն ֆինանսական խնդիրներ: Բացի այդ, քրեական գործի քննության սույն փուլում 8.000.000(ութ միլիոն) ՀՀ դրամ գրավը մյուս այլընտրանքային խափանման միջոցների հետ համակցված բավարար է ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը քրեական գործի քննության ընթացքում:»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, փաստելով Մեղադրյալի և վերջինիս ընտանիքի գույքային ոչ բարենպաստ վիճակում գտնվելու հանգամանքը, առավել ևս հաշվի առնելով՝ սոցիալական ծանր վիճակում գտնվելու վերաբերյալ պաշտպանական կողմի պնդումները, գտել է, որ գրավի գումարը ենթակա է նվազեցման, և առանց կոնկրետ հիմնավորումներ ներակայացնելու հետևություն է արել, որ 8․000․000(ութ միլիոն) դրամի չափով գրավը կարող է ապահովել Մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը համակցված մյուս խափանման միջոցների հետ։
Սույն պարագայում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ գտնվում է դատարանի վարույթում, նախաքննության ընթացքում վարույթին օժանդակող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու, կամ, գործի քննությանը որևէ այլ եղանակով միջամտելու կամ խոչընդոտելու վերաբերյալ փաստեր առկա չեն, մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինն այդպիսիք նույնպես չի արձանագրել, հետևաբար դատաքննության սույն փուլում տնային կալանքն առանց գրավի համակցված կիրառման կարող է ապահովել Մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես, իր վրա քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականություներն նրա կողմից պատշաճ կատարելու առումով՝ հաշվի առնելով նախորդ պարբերությամբ արձանագրված փաստերը։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված սահմանափակումները միտված են անձի կողմից իր պարտականություննները չկատարելու՝ մասնավորապես ապացուցման գործընթացին խոչընդոտելու մտավախության չեզոքացմանը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գրավի ընտրությունը պետք է ուղղված լինի զսպելու անձի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը, սակայն այն չպետք է անհամաչափ վատթարացնի ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրանից ֆինանսապես կախում ունեցող և նրա հոգածության ներքո գտնվող անձանց դրությունը: Սույն պարագայում Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել Մեղադրյալի անձը, այն, որ գրավի կիրառումը խոչընդոտ է առաջացնում Մեղադրյալի ընտանիքի կենցաղային և ֆինանսական այլ կարիքները հոգալու համար, բացի այդ, Հենրիկ Դարբինյանի հայրը, ով ըստ ներկայացված Բողոքի ընտանիքի միակ ֆինանսական միջոցն ապահովվողն է, գտնվում է կալանքի տակ։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա չեն այնպիսի փաստական տվյալներ և հիմնավորումներ, որոնք կանխորոշում են մեղադրյալ Հենրիկ Դարբինյանի նյութական դրությունը վատթարացնող՝ գրավի կիրառման շարունակական պահպանման անհրաժեշտության մասին:
10․ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ արձանագրված փաստական տվյալները գործի դատաքննության սույն փուլում բավարար են եզրահանգելու համար, որ Մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքին համակցված կիրառված գրավի վերաբերյալ հիմնավորումներ վիճարկվող դատական ակտում առկա չեն, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված նպատակներին հնարավոր է հասնել տնային կալանքի և դրանց համակցված կիառված բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։
11. Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Պաշտպանի ներ¬կա¬յաց¬րած հատուկ վերա¬նայման բողոքը սույն որոշման մեջ նշված պատճառաբանություններով հիմ¬նա¬վոր է, Երևան քաղաքի առա¬ջին ատյանի ընդհանուր իրա¬վասության քրեական դատա¬¬¬րա¬նի՝ 2024 թվականի մարտի 11-ի որոշումը անհրաժեշտ է բեկանել՝ կայացնելով դրան փոխարինող դատա¬կան ակտ։ Մասնավորապես, անհրաժեշտ է վերացնել մեղադրյալ Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների համակցությունը կազմող գրավը, իսկ գրավի գումարը՝ 8.000.000(ութ միլիոն) ՀՀ դրամը՝ վերադարձնել գրավատուին։

Եզրափակիչ մաս.
12. Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝

Մեղադրյալ Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանի պաշտպան Ա․Կարապետյանի ներկայաց¬րած հատուկ վերա¬նայման բո¬ղո¬քը բավարարել։
Թիվ ԵԴ1/0654/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 11-ի որոշումը բեկանել, կայացնելով դրան փոխարինող դատա¬կան ակտ։
Վերացնել մեղադրյալ Հենրիկ Ռոբերտի Դարբինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների համակցությունը կազմող գրավը, և գրավի գումարը՝ 8.000.000 (ութ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ․ՊԱՊՈՅԱՆ