ԵԴ1/0634/01/25

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ


Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան,
նախագահող դատավոր՝ Ա.Ասատրյան


2026 թվակաի փետրվարի 05-ին Երևան քաղաքում

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ դատավոր՝ Մ․Կիրակոսյանի, մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝ մեղադրյալ Միհրան Խաչիկի Մելքոնյանի պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի, գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ի «Մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննության առնելու մասին» վերտառությամբ որոշման դեմ պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/0634/01/25 վարույթի նյութերը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․ Հատուկ վերանայման վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/0634/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Միհրան Խաչիկի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի ապրիլի 1-ը ներառյալ, այդ ընթացքում սահմանափակելով նաև՝ Միհրան Խաչիկի Մելքոնյանի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։
1.2. Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 2026 թվականի հունվարի 12-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել պաշտպան Սերգեյ Մանուկյանը, որը Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի հունվարի 26-ի որոշմամբ ընդունվել է վարույթ և սահմանվել դատական վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ՝ դատական ակտի կայացման օր նշանակելով 2026 թվականի փետրվարի 05-ը։
1․3․ Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։

2․ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
2․1․ Բողոքաբերը իր բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ և Առաջին ատյանի դատարանն անդրադառնալով կալանավորման հիմքերին, ըստ էության, վերարտադրել է այն նույն հիմնավորումները և փաստարկները, որոնք ներկայացված են եղել դատական քննության սկզբնական փուլերում, միևնույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանը որևէ նշանակություն չի տվել պաշտպանական կողմի այն փաստարկներին, որոնք վերաբերվել են, մասնավորապես՝ այլընտրանքային խափանման միջոցի տվյալ պարագայում՝ տնային կալանքի և գրավի կիրառման հնարավորությանը, այդ կապակցությամբ չբերելով որևէ առարկայական հիմնավորում, նշված այլընտրանքային խափանման միջոցների ոչ արդյունավետ լինելու առումով:
Բողոքաբերը վկայակոչելով Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 116-րդ, 122-րդ, 115-րդ, 123-րդ, 288-րդ, 354-րդ, 355-րդ, 389-րդ, 391-րդ հոդվածների իրավակարգավորումները, ՀՀ վճռաբեկ, Մարդու իրավունքների եվրոպական և Սահմանադրական դատարանների կողմից տրված մեկնաբանությունները՝ մասնավորապես նշել է․ «(…) Հիմք ընդունելով ՄԻԵԴ-ի եվ վճռաբեկ դատարանի կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, պետք է փաստել, որ ստորադաս դատարանը արձանագրելով մեղադրյալի կողմից ազատության մեջ գտնվելու պարագայում ենթադրյալ նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը, էապես պայմանավորել է Մ.Մելքոնյանի վերաբերյալ մեկ այլ ընթացիկ գործի առկայությամբ:Նշվածի առնչությամբ պետք է փաստել, որ դատարանի նշված մոտեցումը ուղղակիորեն հակասում է Մարդու Իրավունքների Եվրոպական Դատարանի՝ Պերիցա Օրեբն ընդդեմ Խորվաթիայի (Perica Oreb v Croatia) գործով 2014 թվականի հունվարի 31-ի թիվ 20824/09 վճռով արտահայտված իրավական դիրքորոշմաը այն մասին, որ միայն նախկինում կատարված հանցագործության պաշտոնական բացահայտումը, այն է՝ վերջնական դատվածությունը, կարող է հիմք հանդիսանալ նախկինում դատապարտված լինելու հիմքով անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու համար: Միայն այն փաստը հիմք ընդունելը, որ առկա են առանձին և դեռևս ընթացքի մեջ գտնվող քրեական գործեր, որոնցով անձը մեղադրվում է հանցավոր արարքներ կատարելու մեջ, անխուսափելիորեն կվկայի այդ արարքների կատարման մեջ անձի մեղավորության մասին: Նշվածը կհանգեցնի միաժամանակ քննվող քրեական գործերով անձի անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի խախտման տե՛ս նշված որոշման 147-րդ կետը: Հաստատված համարելով, մեղադրյալի կողմից գործի քննությանն խոչընդոտելու ռիսկը, ստորադաս դատարանը նշված հիմքի առկայությունը պայմանավորելը դեռևս չհարցաքննված վկանների և տուժողների առկայությամբ, չպատճառաբանելով թե ինչու վկայակոչված հիմքի համատեքստում, դրա չեզոքացման առումով, հնարավոր չէ այլընտրանքային խափանման միջոցների տվյալ պարագայում՝ տնային կալանքի և գրավի համակցված կիրառմամբ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Հաշվի առնելով նաև այն, որ մեղադրյալը 2024 թվականի օգոստոսի 1-ից՝ 1 մեկ տարի 5 հինգ ամիս գտնվում է անազատության մեջ:
Այսպիսով, վերլուծելով վերը նշված փաստական հանգամանքները պաշտպանական կողմը գտնում է, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը ապահովելու համար բավարար կլիներ նաև այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ապահովել ՀՀ քրեական դատավարությա օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն, իսկ հակառակի վերաբերյալ ստորադաս դատարանի կողմից, որևէ ծանրակշիռ հիմնավորում չի ներակայցվել: (…)»:
2․2․ Վերոգրյալի հիման վրա բողոք բերած անձը խնդրել է` ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Միհրան Խաչիկի Մելքոնյանի նկատմամբ, որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորման ժամկետը երկարաձգելու մասին 25.12.2025թ. կայացված թիվ ԵԴ1/0634/01/25 որոշումը՝ կայացնելով փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ մեղադրյալ Միհրան Մելքոնյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք՝ Ալեք Մանուկյան 6-րդ շենք, 7 բն., հասցեով՝ համակցված կիրառելով գրավ 1.000.000 մեկ միլիոն ՀՀ դրամի չափով:

3․ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
3․1․ Միհրան Խաչիկի Մելքոնյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ և 6-րդ կետերով, 194-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 495-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 188-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 495-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երկու դրվագով, 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 10-րդ կետերով, 46-192-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ և 8-րդ կետերով, 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով՝ այն բանի համար, որ (մեջբերվում է մեղադրական եզրակացության եզրափակիչ մասից)․ «[Միհրան Մելքոնյանը] իր մերձավոր ազգական կնոջ Աստղիկ Սոկրատի Ասատրյանի և իր ծանոթ Գայանե Սիմոնի Մելիքյանի հասցեին հնչեցրել է սպանության սպառնալիքներ, որոնք իրականացնելու իրական վտանգ է եղել, ինչպես նաև Աստղիկ Ասատրյանին հարկադրել է տալ սուտ ցուցմունքներ, որը կատարվել է բռնություն գործադրելու միջոցով, ինչպես նաև Մարինե Մինասյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելով վերջինիս դրել և պահել է շահագործման վիճակի մեջ, ինչպես նաև Գայանե Սիմոնի Մելիքյանին հարկադրել է տալ սուտ ցուցմունքներ, որը կատարվել է բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև Աստղիկ Ասատրյանին հարկադրել է տալ սուտ ցուցմունքներ, որը կատարվել է բռնություն գործադրելու սպառնալիքով, ինչպես նաև իր զուգընկեր Լաուրա Արթուրի Վարագյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելոով և դրա սպառնալիքով պահանջել է իր օգտին կատարել գույքային բնույթի գործողություններ և շահադիտական դրդումներով դրդել է Ռոման Յուրայի Մամոյանին իր զուգընկեր Լ. Վարագյանին ապօրինի զրկել ազատությունից, ինչպես նաև հարվածներ է հասցրել իր մերձավոր ազգական կնոջը՝ Աստղիկ Ասատրյանին:
Այսպես՝
Միհրան Մելքոնյանը, 2024 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 02:30-ի սահմաններում, Հայկ Ղարագյոզյանին պատկանող «TOYOTA PRIUS» մակնիշի 50 YH 100 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ժամանել է Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոց, որի մեջ են գտնվել վերջինս, ինչպես նաև Ռոման Մամոյանը, որտեղ իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Աստղիկ Ասատրյանի հետ անձնական հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ընթացքում, նախաքննությամբ դեռևս չհայտնաբերված մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված գործիքը՝ սև գույնի դանակը՝ շեղբը բաց վիճակում, ձեռքում պահած, Ա. Ասատրյանին սպառնացել է, որ կսպանի նրան և ձեռքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս: Հնչեցված սպանության սպառնալիքը տվյալ իրադրությունում իրականացնելու իրական վտանգ է եղել, ինչն Ա.Ասատրյանի մոտ առաջացրել է տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության և վախի զգացում, որին ականատես Հերմինե Գևորգյանը նույն օրը՝ ժամը 02:45-ին ահազանգել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն։
Բացի այդ, Միհրան Մելքոնյանը, 2024 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 02:30-ի սահմաններում, Հայկ Ղարագյոզյանին պատկանող «TOYOTA PRIUS» մակնիշի 50 YH 100 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ժամանել է Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոց, որի մեջ են գտնվել վերջինս, ինչպես նաև Ռոման Մամոյանը, որտեղ իր ծանոթ Գայանե Մելիքյանի հետ անձնական հարցերի շուրջ ծագած վիճաբանության ընթացքում, նախաքննությամբ դեռևս չհայտնաբերված մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես պատրաստված գործիքը՝ սև գույնի դանակը՝ շեղբը բաց վիճակում, ձեռքում պահած Գ. Մելիքյանին սպառնացել է, որ կսպանի նրան և ձեռքով մեկ անգամ հարվածել է վերջինիս: Հնչեցված սպանության սպառնալիքը տվյալ իրադրությունում իրականացնելու իրական վտանգ է եղել, ինչը Գ. Մելիքյանի մոտ առաջացրել է տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության և վախի զգացում, որին ականատես Հերմինե Գևորգյանը նույն օրը՝ ժամը 02:45-ին ահազանգել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն։
Բացի այդ, Միհրան Մելքոնյանը 2024 թվականի հունիսի 20-ին՝ ժամը 10:30-ից մինչև ժամը 11:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, տեղեկացված լինելով, որ թիվ 11142624 քրեական վարույթով տուժող Աստղիկ Ասատրյանն արդեն իսկ հարցաքննել է վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի մուտքի դիմացի հատվածում, նախաքննության փուլում գտնվող տվյալ քրեական վարույթով իր համար նպաստավոր դատավարական կարգավիճակի ձեռքբերման նպատակով և ակնկալիքով Ա. Ասատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու, այն է՝ իր աջ ձեռքի նախաբազկի արմնկային մասով մեկ անգամ վերջինիս ծնոտին հարվածելու եղանակով, նրանից պահանջել է նույն օրը՝ ժամը 13:00-ի սահմաններում, կազմակերպված առերես հարցաքննության ընթացքում չպնդել իր սկզբնական ցուցմունքը, հրաժարվել դրանից՝ այդ կերպ Ա. Ասատրյանին հարկադրելով սուտ ցուցմունք տալուն:
Բացի այդ, Միհրան Մելքոնյանը 2024 թվականի օգոստոսի 2-ին, երբ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում քննվող թիվ 11142624 քրեական վարույթի շրջանակներում արդեն իսկ զրկված է եղել ազատությունից, ժամը՝ 11:44:28-ին, 060-37-61-23 ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ քաղաքային հեռախոսահամարից զանգահարել է տվյալ ժամանակահատվածում Աստղիկ Ասատրյանի կողմից շահագործված 095-95-00-26 բջջային հեռախոսահամարին և տեղեկացված լինելով, որ թիվ 11142624 քրեական վարույթով տուժող Աստղիկ Ասատրյանն արդեն իսկ հարցաքննել է վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից, նախաքննության փուլում գտնվող տվյալ քրեական վարույթով իր համար նպաստավոր դատավարական կարգավիճակի ձեռքբերման նպատակով և ակնկալիքով Ա. Ասատրյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիք է հնչեցրել՝ ասելով, որ «հելնեմ տունդ տրաքցնելու եմ, հելնեմ վիզդ կտրելու եմ, էսի դու չես մարսելու»՝ նկատի ունենալով այն, որ Ա. Ասատրյանը Միհրան Մելքոնյանի գործողությունների հետ կապված դիմել է ՀՀ իրավապահ մարմիններին, բողոքել վերջինիս դեմ: Նշված եղանակով Միհրան Մելքոնյանը Ա. Ասատրյանին, հարկադրելով տալ սուտ ցուցմունք, ստիպել է հրաժարվել վարույթն իրականացնող մարմնին հայտնած իր նախկին ցուցմունքներից:
Բացի այդ, Միհրան Խաչիկի Մելքոնյանը, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում, գտնվելով կալանավայրում, իր կողմից շահագործված բջջային հեռախոսով զանգահարել է Գայանե Մելիքյանի հեռախոսահամարին և տեղեկացված լինելով վերջինիս Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում քննվող թիվ ԵԴ1/1956/01/23 քրեական գործի նախաքննության ընթացքում վերջինիս կողմից մեղադրյալ Արայիկ Ավագյանի դեմ ցուցմունք տված լինելու հանգամանքի մասին՝ Ա. Ավագյանի համար նպաստավոր դատավարական կարգավիճակի ձեռքբերման նպատակով և ակնկալիքով, Գ. Մելիքյանի նկատմամբ բռնություն գործադրելու սպառնալիք հնչեցնելով, այն է՝ «հեսա հելնելու եմ բերդից բողազդ բացեմ, երեխեքիդ սպանեմ, էս մարդ ես փակոււմ», նրանից պահանջել է դատաքննության ընթացքում չպնդել իր սկզբնական ցուցմունքը, հրաժարվել դրանից՝ այդ կերպ Գ. Մելիքյանին հարկադրելով սուտ ցուցմունք տալուն:
Բացի այդ, Միհրան Մելքոնյանը, տեղեկացված լինելով, որ Մարինե Մինասյանը Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում հասարակությանը «Տեցի Կռուգ» անվամբ հայտնի վայրում տևական ժամանակ զբաղվում է մարմնավաճառությամբ, նրա հետ պարբերական շփումների ընթացքում ձևավորել է մտերիմ միջանձնային հարաբերություններ և փոխվստահություն, որի ընթացքում տեղեկացել է, որ սեռական ծառայություններ մատուցող անձանցից Մարինե Մինասյանն իր սոցիալական խնդիրների լուծման համար ֆինանսական աղբյուրները ձևավորել է բացառապես մարմնավաճառությամբ ստացված գումարներից, չի ունեցել այլ աշխատանք և զբաղմունք, եկամտի այլ աղբյուր: Շարունակելով Մարինե Մինասյանի հետ իր շփումները նաև 2024 թվականի մայիս և հունիս ամիների ընթացքում՝ Միհրան Մելքոնյանը տեղեկացել է նրա մոտ անձնական կյանքում առկա գումարային և սոցիալական մինիմալ խնդիրների լուծման անհնարինության մասին և մտադրվելով օգտագործել այդ հանագամանքը որպես հետագայում իրենից կախվածություն ունենալու պատճառ՝ Մարինե Մինասյանին, իբրև կանխիկ գումար դարձնելու միակ տարբերակ, առաջարկել է տվյալ պահին շուկայականից ավել արժեքով 580.000 ՀՀ դրամի ոստկյա զարդեր՝ դրանք գրավադրելու և գումար ստանալու, հետագայում դրա կրկնակի գումարը՝ 1.160.000 ՀՀ դրամը, մարմնավաճառությամբ զբաղվելու արդյունքում ստացված գումաներից օրական 40-50 հազար դրամով տարաժամկետ մարելու հստակ և անշեղ պայմանով: 2024 թվականի հուլիսի 14-ին՝ ժամը 06:00-ի սահմաններում, երբ Մարինե Մինասյանն անձնական խնդիրների պատճառով առնվազն վերջինս 2 օրը չի զբաղվել մարմնավաճառությամբ և անվերջանալի թվացող ֆինանսական կախվածության պայմաններում խախտել է գումարի վճարման պայմանը, հնարավորություն չի ունեցել մարել 120.000 ՀՀ դրամ գումարը, Միհրան Խաչիկի Մելքոնյանը իր կողմից շահագործված «BMW X6» մակնիշի 37 XR 976 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով, ժամանելով Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոց, հանդիպել է Մարինե Լեոնիդի Մինասյանին, պահանջ է ներկայացրել տրամադրել արհեստականորեն ուռճացված գումարը, որից հետո այդ պահին տրամադրման ենթակա գումար չունենալու պատճառաբանությամբ ստանալով Մ. Մինասյանի մերժումը, շահադիրտական դրդումներով, այն է՝ վերջինիս կողմից պոռնկությամբ զբաղվելուն հարկադրելու և դրա արդյունքում ստացված եկամուտն իրեն տրամադրելու եղանակով նշված գումարի վերադարձն ապահովելու նպատակով, հիշյալ ավտոմեքենայով Մ. Մինասյանին տեղափոխել է Երևան քաղաքի Նուբարաշենի խճուղու ձախակողմյան հատվածում առկա «Նուբարաշեն» գերեզմանատուն, որի ճանապարհին մի քանի անգամ հարվածներ է հասցրել մեքենայի հետևի նստատեղին նստած Մ. Մինասյանի դեմքի շրջանին: Հասցնելով «Նուբարաշեն» գերեզմանատուն՝ կայանել է ավտոմեքենան, որից հետո Միհրան Մելքոնյանը, ավտոմեքենայի սրահից վերցնելով նախաքննությամբ դեռևս չհայտնաբերված փայտե մահակը, դուրս է եկել ավտոմեքենայից, բացել հետևի դուռը և մահակը սեղմել է Մ. Մինասյանի սեռական օրգանին, միաժամանակ, ձեռքերով բազմաթիվ հարվածներ հասցրել վերջինիս դեմքի և ձախ ուսի հատվածներին՝ տեղեկացված լինելով, որ Մ. Մինասյանը զբաղվում է մարմնավաճառությամբ և վերջինս չունի որևէ այլ եկամտի աղբյուր, պահանջել է անորոշ շրջանակի անձանց հետ պարբերաբար սեռական հարաբերություններ ունենալու եղանալով գումար վաստակել և սպառել իր դրամական պահանջը, որից հետո Մ. Մինասյանին վերադարձրել է Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոց: Նշված դեպքից հետո Մ. Մինասյանը պոռնկությամբ զբաղվելու եղանակով օրական 30-ից 50 հազարական դրամ գումարներ վաստակելու և Միհրան Մելքոնյանին վերադարձնելու եղանակով 1.160.000 ՀՀ դրամ գումարի վերջինիս պահանջը մասնակի մարել է և 01.08.2024 թ.-ի դրությամբ չմարված գումարի չափը կազմել է 580.000 ՀՀ դրամ:
Բացի այդ, Միհրան Մելքոնյանը, 2024 թվականի հուլիսի 21-ին՝ երեկոյան ժամերին, իր և զուգընկեր Լաուրա Վարագյանի բնակության՝ Երևան քաղաքի Ա. Բաբաջանյան փողոցի 27-րդ շենքի 51-րդ բնակարանի հյուրասենյակում, վերջինիս պատկանող և Հովհաննես Կանիմյանի անվամբ գրավադրված խոշոր չափի՝ 1.117.000 ՀՀ դրամ արժեքով ոսկեղենն իրենը դարձնելու համար գրավատնից դրանք հանելու և իրեն տրամադրելու պահանջ է ներկայացրել Լ. Վարագյանին, որի ընթացքում բռունցքներով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել իր զուգընկեր Լ. Վարագյանի մարմնի տարբեր հատվածներին՝ պատճառելով աջ այտային, ձախ այտաքունքային, աջ բազկի, նախաբազկի շրջանների արյունազեղումների ձևով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ, որից հետո գնացել է նույն բնակարանի խոհանոց, վերցրել մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված գործիքը՝ խոհանոցային դանակը և այն ձեռքում պահած վիճակում մոտեցրել է Լ. Վարագյանի պարանոցին և վերջինիս հասցեին հնչեցրել կյանքից ապօրինի զրկելու իրական սպառնելիքներ՝ պահանջելով գրավատնից հանել վերը նշված ոսկեղենը և տրամադրել իրեն, այլապես սպանելու է: Հնչեցված սպանության սպառնալիքը տվյալ իրադրությունում իրականացնելու իրական վտանգ է եղել, ինչը Լ. Վարագյանի մոտ առաջացրել է տագնապի, սեփական անվտանգության համար անհանգստության և վախի զգացում, ինչից ելնելով վերջինս, Մ. Մելքոնյանի ներկայությամբ, տեսազանգի միջոցով հեռախոսազրույց է ունեցել Հովհաննես Կանիմյանի բարեկամ Գուարի Ինջիրկուշյանի հետ և տվել իր համաձայնությունը ոսկեղենը գրավատնից հանելու և Մ.Մելքոնյանին տրամադրելու վերաբերյալ: Նշված գործողություններից հետո Միհրան Մելքոնյանը իր և Լաուրա Վարագյանի հետ տվյալ ժամանակահատվածում Երևան քաղաքի Ա. Բաբաջանյան փողոցի 27-րդ շենքի 51-րդ բնակարանում բնակված իր ընկերոջը՝ Ռոման Մոմոյանին, շահադիտական դրդումներով, այն է՝ վերը նշված խնդրի լուծումն ապահովելու և Լ. Վարագյանի ազատության մեջ հայտնելու դեպքում հնարավոր խոչընդոտները բացառելու համար, կարդագրել է փակել բնակարանի դուռը և Լ. Վարագյանին արգելել բնակարանից հեռանալ, ով մուտքի դռան փականը փակել է բանալիով և վերցրել Լ. Վարագյանի բջջային հեռախոսը՝ զրկելով նաև հաղորդակցվելու և այլ անձանց կամ իրավապահ մարմիններին օգնության դիմելու հնարավորթյունից՝ այդ կերպ Մ. Մելքոնյանը Ռ. Մամոյանին կարգադրելու եղանակով դրդել է իր զուգընկեր Լ. Վարագյանին ապօրինի զրկել ազատությունից և առնվազն 3 օր պահել անազատության մեջ: Լ. Վարագյանը, գիտակցելով իր ազատությունը սահմանափակված լինելու հանգամանքը, չկարողանալով ինքնուրույն դուրս գալ նշված հասցեի բնակարանից, այլընտրանքի բացակայության պայմաններում, թղթի կտորի վրա գրի է առել «Առնո Բաբաջանյան 27 2 մուտք 8 հարկ 50 բն. զանգեք 102» գրառումը, որը կցելով լվացքի ամրակին՝ բնակարանի խոհանոցի պատուհանից նետել է՝ հույս ունենալով, որ որևէ անձ օգնության կհասնի իրեն: Նշված գրառմամբ թղթի կտորը վերցրել է Նարա Առստամյանը, ով 2024 թվականի հուլիսի 24-ին՝ ժամը 12:55-ին, զանգահարել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն, և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ Մալաթիայի բաժնի ծառայողները գնացել են նշված հասցե:
Բացի այդ, Միհրան Մելքոնյանը, 2024 թվականի հուլիսի 12-ին գտնվելով Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում, իր կողմից շահագործված «TOYOTA COROLLA» մակնիշի 37 DI 110 հաշվառման համարանիշի ավտոմքեքենան կայանել է իր մերձավոր ազգական կնոջ՝ Աստղիկ Ասատրյանի կողմից շահագործված «TOYOTA COROLLA» մակնիշի 37 ZT 349 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետևի հատվածում, որի մեջ՝ վարորդի համար նախատեսված տեղում է գտնվել կինը՝ Աստղիկ Ասատրյանը, մոտեցել է տվյալ մեքենային և ձեռքերով, ինչպես նաև ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ է հասցրել Ա. Ասատրյանի մարմնի տարբեր հատվածենրին, որից հետո այլ անձանց միջամտության արդյունքում իր վերը նշված մեքենան վարելով՝ հեռացել է տվյալ վայրից»։
3.2. Առաջին ատյանի դատարանը, ի թիվս այլնի, նշել է (մեջբերվում է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/0634/01/25 որոշման պատճառաբանական մասից). «Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Միհրան Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Միհրան Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Միհրան Մելքոնյանին կալանքի տակ պահելն անհրաժեշտ է՝ վերջինի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տես սույն որոշման 2.1 կետը)։
Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Միհրան Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին:
Դատարանի վերոհիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է ինչպես մեղադրյալ Միհրան Մելքոնյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությամբ, այնպես էլ նրան կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող Դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 24-ի, 2025 թվականի հունիսի 30-ի և 2025 թվական սեպտեմբերի 24-ի որոշումներով արձանագրված հանգամանքներով (տես սույն որոշման 2.1-2.3 կետերը): Դատարանի գնահատմամբ՝ այդ հանգամանքները էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, այնպես էլ՝ համակցության մեջ թույլ չեն տալիս վարույթի տվյալ փուլում կիրառված խափանման միջոցի փոփոխման կամ վերացման անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու համար։ Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ թեև վարույթով հիմնական դատալսումները սկսվել են և հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված ապացույցների (գրավոր ապացույցների մի մասը) մի մասը հետազոտվել է, այնուամենայնիվ Դատարանի գնահատմամբ՝ վերոհիշյալ արձանագրումը կոնկրետ տվյալ դեպքում և Դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ արձանագրված հանգամանքների համատեքստում՝ դեռևս չի վկայում Միհրան Մելքոնյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության բացակայության մասին:
Անդրադառնալով Միհրան Մելքոնյանի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը սահմանափակելու հարցին, Դատարանը գտնում է, որ կալանավորման անհրաժեշտության վերաբերյալ նախորդիվ նշված հիմնավորումներով (տես սույն որոշման 2.1-2.3 կետերը) հաստատվում է նաև այդպիսի սահմանափակման շարունակական կիրառման անհրաժեշտությունը: Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ Միհրան Մելքոնյանի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը պետք է սահմանափակել՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների:
Անդրադառնալով Միհրան Մելքոնյանի սույն քրեական վարույթի շրջանակներում անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածին, ապա Դատարանը կոնկրետ դեպքում հաշվի առնելով այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են դատավարության տևողությունը ձգձգող պատճառների ընդհանուր առմամբ սուբյեկտիվ պատճառներով ձևավորված չլինելը, գործով ներգրավված անձանց քանակը, մեղսագրվող արարքների փաստական և իրավական բովանդակությունը, ապացուցման ենթակա հանգամանքների շրջանակն ու հետազոտվող ապացույցների ծավալը, որն իր ամբողջության մեջ, ըստ էության, վկայում է սույն գործի բարդության մասին, գտնում է, որ դեռևս հիմքեր չկան Միհրան Մելքոնյանի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածի և սույն գործի քննության ընդհանուր ժամկետի միջև ողջամիտ հարաբերակցության չպահպանման և այդ համատեքստում շարունակական ազատությունից զրկելը չհիմնավորված դիտարկելու համար:
Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ դեռևս բացակայում են Միհրան Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու կամ վերացնելու հիմքերը, հետևաբար Միհրան Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Միհրան Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի ապրիլի 1-ը ներառյալ, այդ ընթացքում սահմանափակելով նաև՝ Միհրան Մելքոնյանի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների:»

4. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
4.1. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4․ Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի և 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համակցված մեկնաբանությունից բխում է, որ հատուկ վերանայման կարգով դատարանը քննության է առնում բացառապես բողոքում նշված հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը՝ չանցնելով դրանց սահմաններից։ Միևնույն ժամանակ, 359-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ Վերաքննիչ դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված նյութերի և վարույթի մասնակիցների ներկայացրած պնդումների վրա։
Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով:
(…)» :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
(…)»։
Վերաքննիչ դատարանը կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում հարկ է համարում նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և հետևողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները։
Մասնավորապես, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է ՀՀ նախկին քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում (ՀՀ գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում) թվարկված կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով :
Կարեն Բաբայանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար, խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նույն որոշմամբ ևս մեկ անգամ ընդգծել է, որ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի եզրահանգումը պետք է հիմնված լինի վերը նշված հանգամանքների փոխազդեցության, հարաբերակցության բացահայտման, այդ հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, ինչն իր հերթին պետք է արտացոլվի դատարանի կողմից կայացվող դատական ակտում։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշման մեջ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ՝ «Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին» :
Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ մեկ այլ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ՝ «[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը» ։
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում անդրադառնալով կալանքի կիրառման իրավաչափության այլ պայմանների՝ իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու և հանցանք կատարելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողություններին, Վերաքննիչ դատարանը դրանք ընդունելի է համարում և գտնում, որ կալանքի նշված հիմքերի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, իսկ դրանց վերաբերյալ պատճառաբանությունները՝ հիմնավոր։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկին, որ «Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, դատարանը, ըստ էության, վերարտադրել է նախորդ փուլերում ներկայացված նույն հիմնավորումները և որևէ նշանակություն չի տվել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և գրավի կիրառման հնարավորությանը», հարկ է համարում նշել, որ բողոքարկվող դատական ակտի պատճառաբանական մասում Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն վերարտադրել է իրավական չափանիշները, այլև դրանք կապել է գործի կոնկրետ նյութերի հետ՝ գնահատելով (ա) վարույթի ընթացիկ փուլը (հիմնական դատալսումներ), (բ) կալանքի պահպանման անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությունը, (գ) նախկինում (2025թ․ մարտի 24-ի, 2025թ․ հունիսի 30-ի և 2025թ․ սեպտեմբերի 24-ի) իր իսկ դատական ակտերով արձանագրված, կալանքի հիմքերն հիմնավորող հանգամանքների շարունակականությունը, ինչպես նաև (դ) գործի բարդությունը՝ պայմանավորված ներգրավված անձանց քանակով, մեղսագրվող արարքների փաստական և իրավական բովանդակությամբ, ապացուցման ենթակա հանգամանքների շրջանակով ու հետազոտվող ապացույցների ծավալով։
Այսինքն՝ տվյալ դեպքում պատճառաբանությունը չի կրել ընդհանրական բնույթ, այլ հիմնված է գործից բխող ռիսկերի և վարույթի ընթացքի վերաբերյալ կոնկրետ գնահատման վրա, ինչը համընկնում է ինչպես ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ կալանքի հիմքերի վերաբերյալ փաստական տվյալների վրա հիմնվելու պահանջի, այնպես էլ ՄԻԵԴ-ի՝ «համապատասխան և բավարար պատճառներ» ներկայացնելու չափանիշի հետ։
Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը ընդունելի է համարում Առաջին ատյանի դատարանի այն մոտեցումը, որ կալանքի հիմքերի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ դատողությունը չի կարող կառուցվել առանձին հանգամանքներն իրարից անջատ դիտարկելով․ դատարանը պարտավոր է դրանք գնահատել իրենց փոխկապակցվածության և համակցության մեջ, բացահայտել դրանց փոխազդեցությունը և այդ համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորել պատճառաբանված համոզմունք, ինչը տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը կատարել է՝ հղում իրականացնելով նախկինում արդեն իսկ արձանագրված և չփոփոխված ռիսկային հանգամանքներին։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկին, որ «նոր հանցանք կատարելու ռիսկը ստորադաս դատարանը էապես պայմանավորել է Մ․Մելքոնյանի վերաբերյալ մեկ այլ ընթացիկ գործի առկայությամբ՝ հակասելով ՄԻԵԴ-ի՝ Պերիցա Օրեբն ընդդեմ Խորվաթիայի գործով դիրքորոշմանը (տես՝ §147)», փաստում է, որ ՄԻԵԴ-ը, իրոք, շեշտել է՝ անձի նկատմամբ նախկինում դատված լինելու հիմքով կալանքի կիրառման կամ ռիսկի գնահատման համար որպես ելակետ կարող է դիտարկվել միայն նախկին հանցանքի պաշտոնական հաստատումը՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով, իսկ այլ՝ առանձին և դեռևս չավարտված վարույթների գոյությունը «դատվածության» կամ «մեղավորության» համարժեք դիտարկելը կարող է հանգեցնել անմեղության կանխավարկածի խախտման։
Սակայն տվյալ գործով Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունից չի բխում, որ դատարանը «այլ ընթացիկ վարույթների գոյությունը» նույնացրել է «նախկին դատվածության» հետ կամ դրանք օգտագործել է որպես ինքնաբավ հիմք՝ Միհրան Մելքոնյանի «մեղավորությունը» կանխավարկածելու համար։ Ընդհակառակը, կալանքի հիմքերի պահպանման վերաբերյալ դատողությունը Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կառուցվել է քրեական դատավարության նպատակների (օրինական վարքագիծ ապահովել, խոչընդոտումը և նոր հանցանքը կանխել) համատեքստում՝ նախկինում արձանագրված փաստական հիմքերի շարունակականության և նոր հանգամանքների բացակայության վրա։ Հետևաբար, բողոքաբերի հղումը Perica Oreb v. Croatia գործին տվյալ պայմաններում չի հիմնավորում Առաջին ատյանի դատարանի մոտեցման ոչ իրավաչափ լինելը, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանություններն այս մասով Վերաքննիչ դատարանի կողմից գնահատվում են ընդունելի և իրավաչափ։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկին, որ «խոչընդոտելու ռիսկը հիմնավորվել է դեռևս չհարցաքննված վկանների և տուժողների առկայությամբ, սակայն չի պատճառաբանվել, թե ինչու հնարավոր չէ տնային կալանքի և գրավի համակցմամբ չեզոքացնել այդ ռիսկը», հարկ է համարում նշել, որ (ա) Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է՝ առկա չէ կալանքի հիմքերը հերքող նոր փաստեր, իսկ (բ) կալանքի հիմքերը հաստատող հանգամանքներն արձանագրված են եղել նաև իր նախորդ դատական ակտերում, որոնց վրա հղում է արվել հենց բողոքարկվող որոշմամբ։ Այսինքն՝ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը ձևավորվել է ոչ թե մեկ «ընդհանուր ձևակերպման», այլ ռիսկերի և դրանց հիմքում ընկած հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում՝ հաշվի առնելով գործի առանձնահատկությունները, մեղսագրված արարքների բնույթը և դատաքննության փուլում դեռևս հետազոտման ենթակա ապացույցների շրջանակը։
Բացի այդ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ընդգծել է, որ թեև մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը չեն կարող հանդես գալ որպես կալանքի հիմնավորվածությունը հաստատող ինքնուրույն հիմք, դրանք կարևոր գործոն են՝ հատկապես խոչընդոտման և փախուստի հավանականության, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցերը գնահատելիս՝ գործի մյուս հանգամանքների հետ միասին։ Այս դիրքորոշման լույսի ներքո Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգումը, որ տվյալ փուլում կալանքը շարունակում է մնալ ամենաարդյունավետ միջոցը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակների իրացման համար, Վերաքննիչ դատարանը գնահատում է հիմնավորված։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկին, որ «մեղադրյալը 2024 թվականի օգոստոսի 1-ից գտնվում է անազատության մեջ (1 տարի 5 ամիս), ուստի կալանքի շարունակական կիրառումը այլևս ողջամիտ չէ», արձանագրում է, որ ՄԻԵԴ-ի ձևավորած չափանիշներով՝ նույնիսկ հիմնավոր կասկածի պահպանման պարագայում ժամանակի որոշակի անցումից հետո դատարանները պետք է ներկայացնեն նաև այլ՝ «համապատասխան և բավարար» հիմքեր և ցուցաբերեն «հատուկ ջանասիրություն» վարույթի ընթացքն ապահովելու հարցում։
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը հատուկ անդրադարձ է կատարել հենց ողջամիտ հարաբերակցության հարցին՝ մատնանշելով այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են դատավարության տևողությունը (գործի բարդություն, անձանց քանակ, ապացույցների ծավալ, փաստական և իրավական բովանդակություն) և արձանագրելով, որ ձգձգումը ընդհանուր առմամբ պայմանավորված չէ սուբյեկտիվ պատճառներով։ Հետևաբար, միայն անազատության մեջ գտնվելու տևողության փաստը՝ առանց կալանքի հիմքերի նվազեցման կամ չեզոքացման մասին նոր փաստական տվյալների, ինքնին բավարար չէ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները ոչ իրավաչափ համարելու համար։ Վերաքննիչ դատարանը այս մասով ևս ամբողջությամբ ընդունելի է համարում Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները։
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով բողոքաբերի փաստարկների ենթատեքստում բարձրացված՝ հաղորդակցվելու իրավունքի սահմանափակման հարցին, փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակումը կիրառել է նույն այն պատճառաբանություններով, որոնցով հաստատել է կալանքի շարունակական անհրաժեշտությունը, և սահմանափակման շրջանակը ձևակերպել է համաչափության տրամաբանությամբ՝ սահմանելով բացառություն մերձավոր ազգականների համար։ Նկատի ունենալով, որ սահմանափակումը նպատակաուղղված է վարույթի նպատակների իրացմանը (մասնավորապես՝ խոչընդոտման ռիսկի չեզոքացմանը), Վերաքննիչ դատարանը այն գնահատում է օրինաչափ և համաչափ։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տնային կալանքը, թեև հանդիսանում է ազատությունը սահմանափակող՝ կալանքի համեմատ առավել մեղմ խափանման միջոց, սակայն սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներում այն ինքնին չի բացառում անձի կողմից ապօրինի շփումների/ազդեցության հնարավորությունը (հատկապես՝ դեռևս չհարցաքննված վարույթի մասնավոր և օժանդակող մասնակիցների առկայության պայմաններում), խափանման միջոցի խախտմամբ վարույթից խուսափելու ռիսկը, երբ առկա են վարքագծային հակակշռող տվյալներ և հանցանք կատարելու վտանգը՝ հաշվի առնելով նաև վերագրվող արարքների բնույթը։
Այսպիսով, բողոքաբերի՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների մասին փաստարկները չեն հերքում Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումների իրավաչափությունը։
Հետևաբար, կոնկրետ դեպքում, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու Միհրան Մելքոնյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, ելնելով ընտրված խափանման միջոցի ու հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից, պահպանելով հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքիների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Միհրան Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքն երկարաձգելն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից այլ՝ օրենքով արգելված ու հավանական գործողությունների իրականացման վտանգները կանխելու համար, քանի որ խափանման միջոցների կիրառման հիմքերը փաստացի ծառայում են որպես նպատակներ և սույն գործի փաստական հանգամանքների հաշվառմամբ չի կարելի գալ այն եզրահանգման, որ Միհրան Մելքոնյանի ազատության մեջ կամ ավելի մեղմ պայմաններում անազատության մեջ գտնվելու պարագայում կդրսևորի օրինապահ վարքագիծ։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատա¬րանի գնահատմամբ, դատաքննության տվյալ փուլում կալանքը դեռևս այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև արձանագրում է, որ առկա են հստակ նշան¬ներ, որոնք արտա¬ցոլում են իրական հանրային շահի գոյությունը, որը անկախ անմեղության կանխա¬վար¬կածից, գերակայում է մեղադրյալի ազատության իրավունքի նկատ¬մամբ , հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը:
Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելն է: Այլ կերպ՝ կալանքի կիրառումն անհրաժեշտ է գործի քննության բնականոն գործընթացն ապահովելու, քրեական գործի քննությանը մեղադրյալի դիմակայությունը կանխելու և դատավարական գործընթացին մեղադրյալի մասնակցությունն ապահովելու համար։
Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Վերոգրյալը բխում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրակտիկայից, որի համաձայն՝ դատական քննության փուլում գտնվող քրեական վարույթներով խափանման միջոց կալանավորման իրավաչափության, այն այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու հարցերը քննարկելիս պետք է հաշվի առնել նաև այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։
Արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի այն բեկանելու իրավաչափ հիմք(եր) առկա չէ/չեն, հետևաբար մեղադրյալ Միհրան Մելքոնյանի պաշտպան Ս.Մանուկյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել` անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 34-րդ, 264-րդ, 281-րդ 359-րդ, 363-րդ, 393-րդ և 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը․

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
2. Միհրան Խաչիկի Մելքոնյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Պարզաբանում․ Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը և կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱԿԱՐ ԿԻՐԱԿՈՍՅԱՆ