Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

(այսուհետ՝ նաև Դատարան)

Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Կ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
պաշտպան Ս․ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ս․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

2025 թվականի հոկտեմբերի 07-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի (ծնված՝ 24․09․2003թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված՝ ք․Երևան, Էրեբունի, Աճեմյան 2 նրբանցք, 30 տուն հասցեում, ըստ մեղադրյալի հայտարարության բնակվում է՝ ք․Երևան, Վիլնյուս փողոց 75 փողոց, 100-րդ բն․, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով․

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2022 թվականի օգոստոսի 05-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90297822 քրեական վարույթը։
2022 թվականի սեպտեմբերի 27-ին որոշում է կայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Հ․Մարտիրոսյանը միջնորդություն է ներկայացրել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը երկու ամիս ժամկետով կիրառելու մասին։
2022 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ/1202/06/22 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի քննիչ Հ․Մարտիրոսյանը միջնորդությունը բավարարվել է։ Թիվ 90297822 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը երկու ամիս ժամկետով՝ կալանավորման սկիզբը հաշվելով արգելանքի վերցնելու պահից։
2023 թվականի հունվարի 03-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցնելու մասին՝ մեղադրյալի կողմից քննությունից խուսափելու հիմքով։
2023 թվականի հունվարի 09-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 90297822 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցնելու մասին։
2024 թվականի ապրիլի 09-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին։
2024 թվականի ապրիլի 09-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 90297822 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին։
2024 թվականի ապրիլի 09-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը այլընտրանքային խափանման միջոցով՝ բացակայելու արգելքով փոխելու մասին։
2024 թվականի հունիսի 28-ին որոշում է կայացվել հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
2024 թվականի հունիսի 28-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 2 ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին։
2024 թվականի հուլիսի 04-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 2 ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 27-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 2 ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 29-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 2 ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 1 ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 1 ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին։
2024 թվականի հունվարի 14-ին հսկող դատախազը միջնորդություն է ներկայացրել վերադաս դատախազին՝ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 1 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 14-ին վերադաս դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը 1 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին՝ մինչև 2025 թվականի փետրվարի 28-ը։
2025 թվականի փետրվարի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ մեղադրական եզրակացությամբ, որը դատավոր Ս.Անդրեասյանին մակագրվել և փաստացի հանձնվել է 2025 թվականի փետրվարի 24-ին։
2025 թվականի փետրվարի 24-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ին, Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին:

2․Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2022 թվականի սեպտեմբերի 27-ի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Շ․Հոդաբաշյանի որոշմամբ թիվ 90297822 քրեական վարույթով Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ « նա, հաշվառված լինելով ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունում, ենթակա է եղել զորակոչման 2022 թվականի ամառային զորակոչին, սակայն մինչև զորակոչի ավարտը՝ 2022 թվականի հուլիսի 31-ը ներառյալ, չի ներկայացել ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայություն և խախտելով «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին մասի պահանջները՝ խուսափել է հայտարարված պարտադիր զինվորական ծառայության 2022 թվականի ամառային զորակոչից՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում»:

3․ Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունից ստացված հաղորդումը, համաձայն որի Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը ՀՀ կառավարության 2018 թվականի նոյեմբերի 08-ի թիվ 1269-Ն որոշման պահանջների համաձայն 20.04.2022թ. հաշվառվել է ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունում և ենթակա է եղել զորակոչման 2022թ. ամառային զորակոչին,
Սամվել Հրայրի Պետրոսյանին ուղարկված պարտավորագիրը, համաձայն որի վերջինս տեղեկացվել է պարտադիր զինվորական ծառայությունից խուսափելու դեպքում ՀՀ գործող օրենսդրության պահանջների համաձայն պատասխանատվություն կրելու մասին,
Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի կողմից ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ պետին հասցեագրված դիմումը, համաձայն որի վերջինս խնդրել է ՀՀ կառավարության 2018թ. նոյեմբերի 08-ի թիվ 1269-Ն որոշման պահանջների համաձայն իրեն վերցնել զինվորական հաշվառման ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունում,
ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունից ՀՀ ԱԳՆ հյուպատոսական վարչության պետին հասցեագրված ծանուցագիրը, համաձայն որի անհրաժեշտ է ապահովել Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի ներկայանալը ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայություն՝ 2022թ. ամառային զորակոչային միջոցառումներին մասնակցելու նպատակով,
Քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկանքը, համաձայն որի Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի և 17.07.2017թ. ստացել է ՀՀ քաղաքացու AR0379956 սերիայի անձնագիրը,
ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունից ստացված գրությունը, համաձայն որի Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը ներկայացել է ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ և իր դիմումի համաձայն ներգրավվել է 2024թ. ամառային զորակոչային միջոցառումներին,
ԿԲՀ 10.07.2024թ. եզրակացությունը, համաձայն որի Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը կառավարության թիվ 404-Ն որոշման 65-րդ հոդվածի բ կետի և 70-րդ հոդվածի գ կետի պահանջների համաձայն ճանաչվել է պիտանի զինվորական ծառայության համար,
ԿԲՀ 10.07.2024թ. եզրակացությունը, համաձայն որի Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը ՀՀ կառավարության թիվ 404-Ն որոշման 47-րդ հոդվածի գ կետի և 54-րդ հոդվածի գ կետի պահանջների համաձայն ճանաչվել է սահմանափակումով պիտանի զինվորական ծառայության համար,
ԿԲՀ 24.07.2024թ. եզրակացությունը, համաձայն որի Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը ՀՀ կառավարության թիվ 404-Ն որոշման 36-րդ հոդվածի գ կետի պահանջների և 16-րդ հոդվածի գ կետի պահանջների համաձայն ճանաչվել է սահմանափակումով պիտանի զինվորական ծառայության համար,
ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձագիտական կենտրոնից ստացված գրությունը, համաձայն որի հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ Սամվել Հուրի Պետրոսյանի մոտ առկա «Ձախ երիկամի կիստա: Ողնաշարի կրծքային և գոտկասրբանային հատվածների դեգեներատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխությունների սկզբնական դրսևորումներ, L4-ST միջողային սկավառակների արտափքումներ մինչև 0․25 սմ, Th6- Th7, Th8-Th9, Th10-Th11 միջողային սկավառակների պրոտրուզիաներ մոտ 0․2 սմ, ըստ 11.07.24թ-ի և 05.08.24թ. ՄՌՇ-ների՝ թեթև ցավային համախտանիշով։ Ստորին վերջույթների ԷՆՄԳ-ն նեգատիվ է։ S1 ողի spina bifida ըuտ 31.07.24թ. Ռ-գրաֆիայի: Գլխուղեղի սպիտակ նյութի եզակի անոթային/ ռեզիդուալ բնույթի օջախներ մինչև 0.2սմ, ռետրոցերեբելյար տարածության կիստոզ լայնացում մոտ 2.2x1.7x2.3սմ, տեսողական պերինևրալ սուբարախնոիդալ տարածությունների արտահայտված լայնացում /2024թ. նյարդակնաբույժի զննմամբ-ակնահատակը OU տնս թույլ վարդագույն, սահմանները հստակ, անոթները նորմա՝ ըստ 05.08.24թ. 1.5Տ ՄՌՇ-ի» ախտաբանությունների պարագայում ռազմաբժշկական փորձաքննությունը իրականացվում է համաձայն ՀՀ կառավարության 12.04.18թ. թիվ 404-Ն որոշման 54 հոդվածի Գ կետի, 16 հոդվածի Գ կետի, 36 հոդվածի Գ կետի և 14 հոդվածի Գ կետի 1-ին սյունակի պահանջների, որոնցից 54 հոդվածի Գ կետը, 36 հոդվածի Գ կետը և 14 հոդվածի Գ կետը նախատեսում են. Սահմանափակումով պիտանի է զինվորական ծառայության համար, իսկ 16 հոդվածի Գ կետը՝ պիտանի է զինվորական ծառայության համար:
Նշված փաստաթղթերը, որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշմամբ և փաստաթղթերի զննում կատարելու մասին արձանագրությամբ:
(տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 3, 5, 6, 23-24, 28, 97, 124, 129, 130, 174-175, 179-182 և 2025 թվականի մայիսի 07-ի դատական նիստի արձանագրությունը)

- Հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 468/hձ եզրակացությունը, համաձայն որի Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի մոտ առկա է ախտորոշում. «Դիֆուզ խպիպ, TIRADS -2: Ձախ երիկամի կիստա: Ողնաշարի կրծքային գոտկասրբանային հատվածների դեգեներատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխությունների սկզբնական դրսևորումներ, L4-S1 միջողային սկավառակների արտափքումներ մինչև 0.2սմ, 0.2սմ, Th6-Th7, Th8-Th9, Th10, Th11, միջողային սկավառակների պրոտրուզիաներ՝ մոտ 0.2սմ, ըստ 11.07.24թ-ի և 05.0974թ. ՄԱԿ- ների` թեթև ցավային համախտանիշով: Ստորին վերջույթների ԷՆՄԳ-Ն նեգատիվ է: S1 ողի spina bifida ըստ 31.07.24թ. Ռ-գրաֆիայի: Գլխուղեղի սպիտակ նյութի եզակի անոթային/ ռեզիդուալ բնույթի օջախներ մինչև 0.2սմ, ռետրոցերեբելյար տարածության կիստոզ լայնացում մոտ 2.2x1.7x2.3սմ, տեսողական պերինևրալ սուբարախնոիդալ տարածությունների արտահայտված լայնացում /2024թ. նյարդակնաբույժի զննմամբ ակնահատակը սահմանները հստակ, անոթները նորմա՝ ըստ 05.08.24թ. 1.5Տ ՄՌՇ-ի»:
(տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 168-171, և 2025 թվականի մայիսի 07-ի դատական նիստի արձանագրությունը)

-Վկա Վարդան Ասատրյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2022 թվականի ձմեռային զորակոչի ժամանակ աշխատել է ՀՀ ՊՆ հանրապետական զինվորական կոմիսարիատում զորակոչի ապահովման վարչության նախազորակոչային պատրաստության բաժնի գլխավոր կազմակերպիչ, հիմա անունը փոխվել է։ Վկայի խոսքով՝ Սամվել Պետրոսյանը հաշվառված է եղել 2022 թվականի ապրիլի 20-ին համաձայն ՀՀ կառավարության 1269 որոշման հաշվառվել է հանրապետական զինվորական կոմիսարիատում, և ենթակա է եղել 2022 թվականի ամառային զորակոչի։ Նշեց, որ նշված որոշումը կարգավորում է դրսում բնակվող՝ օտարերկրյա հյուպատոսարաններում հաշվառված կամ ՀՀ-ում են, սակայն հասցե չունեն, ուստի հաշվառվում են հանրապետական զինվորական կոմիսարիատում։ Անձը դիմում է հյուպատոսարան, նրա փաստաթղթերը ներկայացվում են ԱԳՆ միջոցով հանրապետական զինվորական կոմիսարիատ, իրենք ուսումնասիրում են, եթե համապատասխանում է հաշվառում են, ձև 1 հաշվառման կնիքը դրվում է և անձը հաշվառվում է հանրապետական կոմիսարիատում, այնուհետև անձին ուղարկվում է ծանուցագիր՝ զորակոչի ենթակա լինելու մասին։
Սամվել Պետրոսյանը հաշվառվել է 20․04․2022թ․, ենթակա է եղել 2022 թվականի ամառային զորակոչին, սակայն չի ներկայացել տվյալ զորակոչին, նրա նյութերը ուղարկվել են չորրորդ կայազորային քննչական բաժին և հարուցվել է քրեական գործ։ Հարցին, թե արդյոք պահպանվել են բոլոր ընթացակարգերը հաշվառման վերցնելու՝ նշեց, որ այո, առանց դրա հաշվառում չի իրականցվում։ Վկայի խոսքով՝ մեղադրյալը հաշվառվել է 20․04․2022թ․, սակայն չի ներկայացել ամառային զորակոչին։ Ինչ վերաբերում է ծանուցմանը՝ նշեց, որ այն իրականացվում է ԱԳՆ-ի միջոցով, ուղարկվում է անվանացուցակ, ըստ այդմ իրականացվում է ծանուցումը։
(տե՛ս 2025 թվականի մայիսի 07-ի դատական նիստի արձանագրությունը)

- Փորձագետ Գագիկ Հարությունյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ փորձագետի թիվ եզրակացության հետևությունների մեջ նշված հիվանդությունները թե առանձին վերցված և թե համակցության մեջ կյանքի հետ վտանգավորություն որևիցե հատկանիշներ չունեն։ Դիֆուզ խպիպը վահանաձև գեղձի բորբոքումն է, կան կիստաներ, ըստ դրանց արտահայտման աստիճանների, կա ձախ երիկամի կիստա, 2-րդ աստիճանները ոչ վիրահատական, ոչ դեղորայքային միջամտություններ չեն պահանջում։ Մյուսը գալիս է ողնաշարի դեստրուկտիվ և դեգեներատիվ փոփոխությունները նշանակում են, որ նյութափոխանակության խանգարումների արդյունքում տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Դրանց մեջ մտնում են նաև ժողովրդական լեզվով ասված «գրիժաները», չափերը նշված են, 2 մմ չափով են տվյալ դեպքում, որոնք պատանեկան տարիքից հետո նման փոփոխությունները նորմալ են ֆիզիկական աշխատանք կատարող անձանց դեպքում, դրանք նորմալ շեղումներ են, սակայն լուրջ անհանգստություն չեն պատճառում անձին։ Դրա մասին են վկայում նաև պրոտրուզիաները, որոնք հայտնաբերվում են ՄՌՏ- հետազոտությունների արդյունքում, ինչը գիտության նվաճումներից է։ Ախտորոշումը կայացվել է մասնագիտական կլինիկայում՝ բազմակողմանի հետազոտություններով, նախաձեռնությունը եղել է իրենցը, որ իրականացվեն լիածավալ հետազոտություններ, ստորին MENG- նշանակում է էլեկտրոնեյրոմիոգրաֆիա, ստուգվում է մկանների և նյարդերի հաղորդչականության խանգարումը, եթե կան պրոտրուզիաներ, որոնք ճնշում են նյարդարմատի վրա, դրանք սկիզբ են առնում այդ հատվածներից, արդյոք այդ նյարդարմատների վրա ճնշում կա, թե ոչ, և թե դա ինչ ազդեցություն է ունեցել նյարդերի ստորին վերջույթների վրա, որ կարող է բերել նաև մկանային ցավերի, ըստ նեյրոմիոգրաֆիկ տվյալների՝ որևէ փոփոխություն չի արձանագրվել, նշված է նեգատիվ։
Դիֆուզիայի մասով փորձագետը նշեց, որ այն հաճախակի հանդիպող անոմալիա է, որը ֆունկցիոնալ արտահայտվածություն չունի, պատահական հանդիպող փոփոխություն է, որը մարդուն կարող է չանհանգստացնել։
Գլխուղեղի սպիտակ նյութի եզակի անոթային/ ռեզիդուալ բնույթի օջախներ մինչև 0.2սմ նշանակում է, որ ուղեղանյութում նախորդիվ վիրուսների կամ բորբոքումների արդյունքում առաջացել են մնացորդային հետքեր՝ մինչև 0,2 սմ, ռետրոցերեբելյար տարածության կիստոզ լայնացում մոտ 2.2x1.7x2.3սմ – ուղեղի թաղանթներում գտնվող կիստա է, տեսողական պերինևրալ սուբարախնոիդալ տարածությունների արտահայտված լայնացում /2024թ. նյարդակնաբույժի զննմամբ ակնահատակը սահմանները հստակ, անոթները նորմալ՝ ըստ 05.08.24թ. 1.5Տ ՄՌՇ-ի, նշանակում է, որ կիստան որևէ ազդեցություն չունի գլխուղեղի աշխատանքի վրա, եթե որևէ բան լինի, այն կազդի նաև ակնահատակի տեսանյարդի վրա, ինչը նշվել է, որ նորմալ է։
Հարցին, թե ախտորոշումները հետագայում ինչ դրսևորումներ են ունենում, նշեց, որ վահանաձև գեղձի խպիպը – կենսունակության առօրյա որևէ ազդեցություն չի ունենում, թույլ արտահայտված տեսակն է դա, պարզապես անձի կողմից տեղյակ լինելու դեպքում կենտրոնանում է դրա վրա, երիկամի կիստան հայտնաբերվել է փոքր չափով, դրանք հեռանկարային առումով կարող է վերափոխվել չարորակ գոյացության, որը տեսական մոտեցում է, վիճակագրական առումով կարող է կամ ձեռք բերել, կամ ոչ, սակայն դրանք ըստ էության վիրահատական կամ դեղորայքային միջամտության կարիք չունեն։ Ողնաշարի մասով նշեց, որ շատ մեծ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ լինեն թույլ արտահայտված ցավեր, որը չի առաջացնում սահմանափակումներ, կիստայի մասով նշեց, որ չի բացառվում, որ առաջացնի գլխացավեր, որը որևէ միջամտություն չի պահանջում, լիպորոդինամիկ խանգարումներ չի առաջացնում, այսինքն ուղեղի թաղանթների արանքում հեղուկը կանգ չի առնում, հատկապես, որ տվյալ դեպքում տեսանյարդի վրա ազդեցություն չունի, կարող է առաջացնել գլխացավեր։
Հարցին, թե արդյոք որևէ ախտորոշման մասով վիրահատական միջամտություն անհրաժեշտ է թե ոչ, նշեց, որ եթե նման կարիք լիներ հետազոտող բժիշկները կներկայացնեին այդ անհրաժեշտության մասին, սակայն սույն դեպքում այդպիսին առկա չէ։ Ինչ վերաբերում է բուժականին՝ նշեց, որ այն ախտանիշային է, ցավային զգացողությունների պարագայում բժիշկը կարող է նշանակել սիմպտոմատիկ՝ իրավիճակային բուժում՝ ցավազրկման նպատակով։ Կարող են տրվել խորհուրդներ՝ սպորտով զբաղվելու, լողի հաճախելու համար, հետագա բարդություններից խուսափելու համար։
Հարցին, թե արդյոք ներկայացված բոլոր փաստաթղթերը ներկայացվել են մեղադրյալին՝ նշեց, որ փորձաքննության իրականացման ընթացքում իրականացվել են տեսողական, ակնադիտական, տվյալների համադրման, հակադրման վերլուծական մեթոդները, հաշվի են առնվել վարույթ իրականացնողի տրամադրած փաստաթղթերը, լսվել է փորձաքննվողը, նրա կողմից ներկայացված խոսքերը՝ անամնեստիկ տվյալները հիվանդության մասին, նրա կողմից ներկայացված գանգատները, բժշկական փաստաթղթերը, որոնք առկա են անձնական գործում, հնարավոր է նույնիսկ, որ անձը չհայտնի որևէ հիվանդության մասին, սակայն անձնական գործում առկա փաստաթղթերի հիման վրա իրենց կողմից հայտնաբերվեն այնպիսի խնդիրներ, որոնց անձը չի տիրապետում։ Տվյալ դեպքում՝ ներկայացվել են ցավեր՝ ողնաշարի հետ կապված, սուր ցավեր, որոնք ճառագայթում են ստորին վերջույթներ, չի կարողանում երկար քայլել, նստել, գլխացավերի մասին ակնարկ չի եղել, սակայն իրենց կողմից նախաձեռնվել են հետազոտությունները, որպեսզի պարզվի, թե ինչպիսի փոփոխություններ են կատարվել։
Հարցին, թե արդյոք Սամվել Պետրոսյանի կողմից ներկայացվել են գանգատներ վահանաձև գեղձի հետ կապված՝ նշեց, որ առկա են եղել տվյալներ, մասնավորապես՝ գործ թերթ երկրորդ էջի՝ հակառակ երեսին՝ 24․09․2024թ․ Էրեբունի ԲԿ-ում եղել է ՈՒՁՀ հետազոտության տվյալը՝ դիֆուզ խպիպ, TIRADS-2, հարականջային թքագեղձի բորբոքում, ուստի իրականացվել է հետազոտություն, հաստատելու համար ախտորոշումը, ինչպես նաև տեսնելու համար, թե ինչ փուլում է գտնվում ախտաբանությունը, իրականացվել է վահանաձև գեղձի հետազոտություն՝ «Արմենիա» ԲԿ-ում, ինչպես նշեց, առանց գանգատների հնարավոր է նախաձեռնվի հետազոտություն։
Հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված փորձագետի եզրակացությունը, խնդրեց ընթերցել եզրակացության հատվածը և հայտնել, արդյոք առկա է հակասություն փորձագետի եզրակացության մեջ առկա տվյալների և ԿԲՀ եզրակացության միջև։ Փորձագետը նշեց, որ հակասություններ առկա չեն, միակ տարբերությունը պիելէկտազիան է, որը կարող է տվյալ պահին հայտնաբերվել, իսկ մի քանի ամիս անց չլինել, այն կարող է պայմանավորված լինել անատոմիական տարբերություններով։
Պաշտպանի հարցին, թե արդյոք կիստաները ունեն մեծանալու հավանականություն, նշեց, որ դրանք ձևավորված չափից ավելի չեն մեծանում, սակայն ենթադրաբար կարելի է ասել, որ ցանկացած փոքր հիվանդություն կարող է բարդանալ, կարող է լինել նաև իրավիճակ, որ մարդը չիմանա երբևիցե, որ առկա են նման կիստաներ։ Ըստ հետազոտության արդյունքների բարդ խնդիրներ չկան տղայի մոտ։
Նախագահողի հարցին, թե ինչ չափի պետք է լինի, որ գոյացությունը համարվի կիստա, նշեց, որ կապ չունի, ցանկացած չափի կարող է լինել։

Հանրային մեղադրողը միջնորդեց հրապարակել փորձագետի նախաքննական ցուցմունքը, հաշվի առնելով, որ առկա է էական հակասություն։ Նշեց, որ իր հարցին, թե արդյոք վահանաձև գեղձի հետ կապված Սամվել Պետրոսյանը ուղարկվել է փորձաքննության՝ փորձագետը նշել է այո, իսկ նախաքննության ընթացքում վերջինս հայտնել է, որ չի եղել անհրաժեշտություն։
Պաշտպանը չառարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ։
Դատարանը բավարարեց ներկայացված միջնորդությունը և հրապարակվեց փորձագետի նախաքննական ցուցմունքը, ըստ որի՝ «Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը փորձաքննության ընթացքում հետազոտության է ենթարկվել հիմնական՝ իր հայտնած գանգատների և անամնեստիկ տվյալների հիման վրա և չի նախաձեռնվել վահանաձև գեղձի հետ կապված հետազոտություններ, քանի որ Ս Պետրոսյանը գանգատներ չի նշել, իսկ անամնեզում այդ մասին գրառում չի եղել: Տվյալ դեպքում արտացոլվել է այդ հիվանդությունը միայն նշելով դրա առկայության մասին, բացի այդ երբ լինում է ֆունկցիայի որևէ խանգարումներ այդպիսիք արտահայտվում են, դրսևորվում են որևէ գանգատի ձևով»։
Փորձագետը նշեց, որ նախաքննության ընթացքում հայտնած տվյալը ճիշտ է, տվյալ դեպքում մեխանիկորեն նայելու պատճառով նշել է այլ տվյալ։ Նշեց, որ 2024 թվականի սեպտեմբեր ամսին իրականացվել է հետազոտություն, որի հետ կապված չի նախաձեռնվել հետազոտություն, քանի որ կարճ ժամանակ է անցել, ուստի այդ ընթացքում փոփոխություն չէր կարող առաջանալ։ Անդրադառնալով գանգատների առկայությանը՝ նշեց, որ այլ գանգատներ չեն եղել, ինչպես նաև չեն ներկայացվել նոր տվյալներ, ուստի չի նշանակվել լրացուցիչ հետազոտություն։
(տե՛ս 2025 թվականի հունիսի 03-ի դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 1-ին հատորի գ․թ․ 176-178։)

Մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանը հրաժարվեց դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տալուց։
Հանրային մեղադրողը միջնորդեց հրապարակել մեղադրյալի նախաքննության ընթացքում՝ 2024 թվականի ապրիլի 09-ին տրված ցուցմունքը։
Պաշտպանն առարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ, նշելով, որ մեղադրյալը իրավաչափորեն հրաժարվում է ցուցմունք տալուց։
Դատարանը բավարարեց ներկայացված միջնորդությունը։
- Մեղադրյալը նախաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել առ այն, որ «ներկայացված մեղադրանքի կապակցությամբ ընդունում է մեղքը: 2022 թվականի ամառային զորակոչի ընթացքում չի ներկայացել ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայություն, քանի որ 2019թ.-ից գտնվել է ՌԴ-ում: ՀՀ քաղաքացու անձնագիր ունեցել է, որի ժամկետը լրացել է: Իսկ ՌԴ քաղաքացու անձնագիր չունի: Ներկայումս վերադարձի վկայականով վերադարձել է ՀՀ և պատրաստակամություն է հայտնել ներկայանալ ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայություն: Պատրաստ է անցնել անհրաժեշտ հետազոտություններ և պիտանի ճանաչվելու դեպքում զորակոչվել ՀՀ ԶՈւ զինվորական ծառայության: Հայտնել է, որ առողջական խնդիրներ չունի, պատրաստ է մեկնել զինվորական ծառայության: Ունի մշտական բնակության հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մ. Խորենացի 2փկղ. 18/1 տուն, որը հորաքրոջ բնակարանն է: Ավելացնելու ոչինչ չունի»։
Մեղադրյալը հրաժարվեց պատասխանել հանրային ներկայացված հարցերին։
Նախագահողի հարցին ի պատասխան նշեց, որ նախաքննության ընթացքում տվել է ճշմարտացի ցուցմունքներ։
(տե՛ս 2025 թվականի հունիսի 03-ի դատական նիստի արձանագրությունը և քրեական գործի 1-ին հատորի գ․թ․ 83-85)

- 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ին պաշտպան Ս․Յուզբաշյանը ներկայացրեց Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի եզրակացությունը և «Պրոտոն դիագնոստիքս» ՍՊԸ-ի բժիշկ ռադիոլոգ Լիլիթ Մարգարյանի կողմից տրված «Մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա» եզրակացությունը և միջնորդեց ներկայացված փաստաթղթերը ճանաչել արտավարութային փաստաթուղթ։
Պաշտպանի խոսքով սույն փաստաթղթերը հիմնավորում են այն հանգամանքը, որ հայտնաբերված հիվանդությունները նոր չեն, նախկինում եղել են, սակայն ներկայումս վատթարացել են, այսինքն` մեղադրյալը նախկինում ենթակա չի եղել տարկետման, իսկ ներկայումս ենթակա է տարկետման, քանի որ ունի բուժման կարիք։
Հանրային մեղադրողն առարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ, նշելով, որ ներկայացված փաստաթղթերի մեծ մասը արդեն իսկ հետազոտվել են դատաքննության ընթացքում և առկա են քրեական գործի նյութերում։
Պաշտպանը նշեց, որ ներկայացնում է բոլոր փաստաթղթերը նույն ծավալով, ինչպես ստացել է, ուստի միջնորդեց վերադարձնել մնացած փաստաթղթերը, բացառությամբ 2025 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված եզրակացության և «Պրոտոն դիագնոստիքս» ՍՊԸ-ի բժիշկ ռադիոլոգ Լիլիթ Մարգարյանի կողմից տրված «Մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա» եզրակացության։
Դատարանը ներկայացված փաստաթղթերը ճանաչեց արտավարութային փաստաթուղթ և կցեց քրեական գործի նյութերին։
(տե՛ս 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի դատական նիստի արձանագրությունը քրեական գործի 3-րդ հատորի գ․թ․ 75-78)

Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը:

4․ 1 Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
2025 թվականի հուլիսի 3-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին 2021 թվականի մայիսի 5-ի ՀՕ-244-Ն-ի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ Օրենսգիրք) 461-րդ հոդվածի 1-ին մասում «երկուսից հինգ» բառերը փոխարինվել «երեքից վեց» բառերով»:
Մինչ փոփոխությունը գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1․ 1. Պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության հայտարարված զորակոչից խուսափելը՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
(...)
4. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե կամովին ներկայացել և զորակոչվել է պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության»:
Վերլուծելով մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ.
1) ապացուցված են մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
4․2․ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
4․3․ Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածով քրեական պատասխանատվություն է սահմանված պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության հայտարարված զորակոչից խուսափելու համար՝ այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայության դեպքում: Քննարկվող հանցագործության օբյեկտ են հանդիսանում ՀՀ զինված ուժերի համալրման ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները:
Հանցակազմի օբյեկտիվ կողմին անդրադառնալիս Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քաղաքացիների կողմից Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությանը մասնակցելու սահմանադրական պարտականության շրջանակներում քաղաքացիների զինվորական ծառայությանը նախապատրաստության, զինվորական ծառայության կազմակերպման և իրականացման հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքով։
Հիշյալ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին և 1․2․-րդ մասերի համաձայն՝ «1.Պարտադիր զինվորական ծառայությունը կազմակերպվում է զորակոչի միջոցով: Զորակոչի ենթակա են 18 տարին լրացած արական սեռի քաղաքացիները` մինչև 27 տարին լրանալը, իսկ սույն օրենքի 22-րդ հոդվածի 5-րդ և 7-րդ մասերով պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչից` գիտության և կրթության բնագավառներում տարկետում ստացած քաղաքացիները` մինչև 28 տարին լրանալը, ինչպես նաև բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում ուսումնառության ընթացքում զինվորական պատրաստություն անցած ու պահեստազորի սպայական կազմ որակավորված արական սեռի քաղաքացիները` մինչև 35 տարին լրանալը (այսուհետ` պահեստազորի սպայական կազմ): Հայտարարված զորակոչին պարտադիր զինվորական ծառայության ենթակա են նաև այն քաղաքացիները և պահեստազորի սպայական կազմը, որոնց համապատասխանաբար 27, 28 և (կամ) 35 տարին լրանում է տվյալ զորակոչի շրջանակներում զինված ուժերի համալրման ժամկետի ընթացքում:
1.2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված տարիքը լրացած և սույն օրենքի կամ 2021 թվականի հունվարի 1-ին ուժը կորցրած «Զինապարտության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի կամ «Այլընտրանքային ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի պահանջների խախտմամբ շարքային կազմի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայություն չանցած արական սեռի քաղաքացիները կարող են մինչև 37 տարին լրանալը, իսկ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցած արական սեռի քաղաքացիները մինչև 45 տարին լրանալն իրենց ցանկությամբ զորակոչվել շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության՝ 24 ամիս ժամկետով, կամ 12 ամիս ժամկետով՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարելով երկու միլիոն հինգ հարյուր հազար Հայաստանի Հանրապետության դրամ, կամ վեց ամիս ժամկետով՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարելով հինգ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամ, կամ մեկ ամիս ժամկետով՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարելով ութ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամ, եթե չունեն սույն օրենքով սահմանված՝ շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական ծառայությունից ազատման կամ զորակոչից տարկետման հիմք, կամ պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության չզորակոչվել՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարելով տասնհինգ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամ: Սույն մասի համաձայն՝ օրենքի խախտմամբ շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայություն չանցած և համապատասխանաբար 27 կամ 35 տարին լրանալուց հետո սույն օրենքով սահմանված՝ շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական ծառայությունից ազատման կամ զորակոչից տարկետման հիմք ունեցող քաղաքացիները չեն կարող զորակոչվել պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության և պարտավոր են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարել տասնհինգ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամ: Սույն մասի իմաստով՝ օրենքի պահանջների խախտմամբ պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայություն չանցած է համարվում Հայաստանի Հանրապետության այն քաղաքացին, որի նկատմամբ շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության հայտարարված զորակոչից խուսափելու համար օրենքով սահմանված կարգով հարուցված է քրեական հետապնդում, կամ որը, «Պաշտպանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 21-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, զինվորական հաշվառման կանգնելու համար դիմել է 27 տարին լրանալուց հետո»։
Քննարկվող հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է անգործությամբ՝ ծանուցագրում նշված ժամկետում զինվորական կոմիսարիատ չներկայանալու ձևով:
Հանցանքն ավարտված է համարվում սահմանված զորակոչային ժամկետն անցնելու պահը: Անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կարևոր պայման է այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքերի բացակայությունը:
Քննարկվող հանցագործության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ: Հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության ենթակա անձը:
Վերլուծելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, իրենց համակցության մեջ` դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը։
Մասնավորապես՝ քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկանքով հաստատվում է, որ մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանը հանդիսանում է ՀՀ քաղաքացի, հետևաբար ունի օրենքով սահմանված կարգով Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությանը մասնակցելու պարտականություն, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունից ստացված հաղորդմամբ՝ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը ՀՀ կառավարության 2018 թվականի նոյեմբերի 08-ի թիվ 1269-Ն որոշման պահանջների համաձայն 20.04.2022թ. հաշվառվել է ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունում և ենթակա է եղել զորակոչման 2022թ. ամառային զորակոչին, Սամվել Հրայրի Պետրոսյանին ուղարկված պարտավորագրով, Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի կողմից ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ պետին հասցեագրված դիմումով, ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունից ՀՀ ԱԳՆ հյուպատոսական վարչության պետին հասցեագրված ծանուցագրով, ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայությունից ստացված գրությամբ՝ որով հաստատվում է, որ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը ներկայացել է ՀՀ ՊՆ Զ և ԶՀԾ և իր դիմումի համաձայն ներգրավվել է 2024թ. ամառային զորակոչային միջոցառումներին, ԿԲՀ 24.07.2024թ. եզրակացությամբ՝ համաձայն որի Սամվել Հրայրի Պետրոսյանը ՀՀ կառավարության թիվ 404-Ն որոշման 36-րդ հոդվածի գ կետի պահանջների և 16-րդ հոդվածի գ կետի պահանջների համաձայն ճանաչվել է սահմանափակումով պիտանի զինվորական ծառայության համար, ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձագիտական կենտրոնից ստացված գրությամբ՝ ըստ որի Սամվել Պետրոսյանը հանդիսանում է սահմանափակումով պիտանի զինվորական ծառայության համար, իսկ 16 հոդվածի Գ կետը՝ պիտանի զինվորական ծառայության համար, հանձնաժողովային դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 468/hձ եզրակացությամբ, վկա Վարդան Ասատրյանի կողմից դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով՝ ըստ որի՝ Սամվել Պետրոսյանը հաշվառվել է 20․04․2022թ․, ենթակա է եղել 2022 թվականի ամառային զորակոչին, սակայն չի ներկայացել տվյալ զորակոչին, նրա նյութերը ուղարկվել են չորրորդ կայազորային քննչական բաժին և հարուցվել է քրեական գործ, արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցներով՝ Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի 2025 թվականի օգոստոսի 13-ին կայացված եզրակացությամբ, ըստ որի՝ Սամվել Պետրոսյանը կարիք ունի բուժման և վերջինիս տրամադրվել է տարկետում՝ մինչև 1 տարի ժամկետով և «Պրոտոն դիագնոստիքս» ՍՊԸ-ի բժիշկ ռադիոլոգ Լիլիթ Մարգարյանի կողմից տրված «Մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիա» հետազոտության եզրակացությամբ, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով։
Վերը շարադրված ապացույցների գնահատման արդյունքում Դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ սույն քրեական վարույթով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատվում է, որ մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանը ենթակա է եղել 2022 թվականի ամառային զորակոչին: Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն այդ զորակոչից տարկետում ստանալու կամ ծառայությունից ազատվելու՝ օրենսդրությամբ սահմանված հիմքեր: Դատարանը հաստատված է համարում, որ մեղադրյալը ծանուցագրում նշված օրը չի ներկայացել զինվորական կոմիսարիատ և չի զորակոչվել ծառայության, հետևաբար վերջինիս դրսևորած անգործությունն ուղղված է եղել զինվորական ծառայությունից խուսափելուն և վերջինս գիտակցել է իր արարքի բնույթը:
Վերոգրյալ վերլուծության լույսի ներքո և հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանի կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է հանցանքի կատարման պահին՝ 2022 թվականի հուլիսի 31-ը ներառյալ գործող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
4․4․ Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի միջնորդությանը՝ Սամվել Պետրոսյանի նկատմամբ խրախուսական նորմ կիրառելու վերաբերյալ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ միջնորդությունն անհիմն է՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՇԴ/0105/01/23 որոշմամբ անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված խրախուսական նորմի կիրառությանը արձանագրել է․ «Սույն հոդվածի 1-ին (…) մասով նախատեսված հանցանք կատարած անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե կամովին ներկայացել և զորակոչվել է պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության կամ կամավոր ներկայանալով քրեական վարույթ իրականացնող մարմին՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե է վճարել պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցնելու դիմաց օրենքով սահմանված գումարը»:
ՀՀ քաղաքացիների կողմից Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությանը մասնակցելու սահմանադրական պարտականության շրջանակներում քաղաքացիների զինվորական ծառայությանը նախապատրաստության, զինվորական ծառայության կազմակերպման և իրականացման հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքով։
Վերոնշյալ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1-ին և 1․2․-րդ մասերի համաձայն՝
«1.Պարտադիր զինվորական ծառայությունը կազմակերպվում է զորակոչի միջոցով: Զորակոչի ենթակա են 18 տարին լրացած արական սեռի քաղաքացիները` մինչև 27 տարին լրանալը, իսկ սույն օրենքի 22-րդ հոդվածի 5-րդ և 7-րդ մասերով պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչից` գիտության և կրթության բնագավառներում տարկետում ստացած քաղաքացիները` մինչև 28 տարին լրանալը, ինչպես նաև բարձրագույն ուսումնական հաստատությունում ուսումնառության ընթացքում զինվորական պատրաստություն անցած ու պահեստազորի սպայական կազմ որակավորված արական սեռի քաղաքացիները` մինչև 35 տարին լրանալը (այսուհետ` պահեստազորի սպայական կազմ): Հայտարարված զորակոչին պարտադիր զինվորական ծառայության ենթակա են նաև այն քաղաքացիները և պահեստազորի սպայական կազմը, որոնց համապատասխանաբար 27, 28 և (կամ) 35 տարին լրանում է տվյալ զորակոչի շրջանակներում զինված ուժերի համալրման ժամկետի ընթացքում:
(…)
1․2․ Սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված տարիքը լրացած և սույն օրենքի կամ 2021 թվականի հունվարի 1-ին ուժը կորցրած «Զինապարտության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի կամ «Այլընտրանքային ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի պահանջների խախտմամբ շարքային կազմի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայություն չանցած արական սեռի քաղաքացիները կարող են մինչև 37 տարին լրանալը, իսկ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցած արական սեռի քաղաքացիները մինչև 45 տարին լրանալն իրենց ցանկությամբ զորակոչվել շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության` 24 ամիս ժամկետով, կամ 12 ամիս ժամկետով` Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարելով երկու միլիոն հինգ հարյուր հազար Հայաստանի Հանրապետության դրամ, կամ վեց ամիս ժամկետով` Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարելով հինգ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամ, կամ մեկ ամիս ժամկետով` Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարելով ութ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամ, եթե չունեն սույն օրենքով սահմանված` շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական ծառայությունից ազատման կամ զորակոչից տարկետման հիմք, կամ պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության չզորակոչվել` Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարելով տասնհինգ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամ: Սույն մասի համաձայն` օրենքի խախտմամբ շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայություն չանցած և համապատասխանաբար 27 կամ 35 տարին լրանալուց հետո սույն օրենքով սահմանված` շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական ծառայությունից ազատման կամ զորակոչից տարկետման հիմք ունեցող քաղաքացիները չեն կարող զորակոչվել պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության և պարտավոր են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե վճարել տասնհինգ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամ: Սույն մասի իմաստով` օրենքի պահանջների խախտմամբ պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայություն չանցած է համարվում Հայաստանի Հանրապետության այն քաղաքացին, որի նկատմամբ շարքային կազմի կամ պահեստազորի սպայական կազմի պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության հայտարարված զորակոչից խուսափելու համար օրենքով սահմանված կարգով հարուցված է քրեական հետապնդում, կամ որը, «Պաշտպանության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 21-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն, զինվորական հաշվառման կանգնելու համար դիմել է 27 տարին լրանալուց հետո»:
15․Վերոնշյալ իրավակարգավորումների համակարգային վերլուծությունից հետևում է, որ քրեաիրավական հիշյալ խրախուսական նորմի և վերաբերելի մասով դրա գործադրման հիմք հանդիսացող բլանկետային նորմի՝ «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 19-րդ հոդվածի 1․2․-րդ մասի զուգակցված կիրառմամբ՝ շարքային կազմի պարտադիր զինվորական ծառայությունից խուսափած 27 տարին լրացած անձը ենթակա է ազատման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից՝ հետևյալ հիմքերի առկայության դեպքում․
1) եթե կամովին ներկայացել և զորակոչվել է պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության, կամ
2) կամավոր ներկայանալով քրեական վարույթ իրականացնող մարմին` Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե է վճարել պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցնելու դիմաց օրենքով սահմանված գումարը:
Ընդ որում «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի խախտմամբ շարքային կազմի պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցած և 27 տարին լրանալուց հետո նույն օրենքով սահմանված՝ շարքային կազմի պարտադիր զինվորական ծառայությունից ազատման կամ զորակոչից տարկետման հիմք ունեցող այն քաղաքացիները, որոնք չեն կարող զորակոչվել պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության, քրեական պատասխանատվությունից ենթակա են ազատման բացառապես այն դեպքում, երբ օրենքով նախատեսված գումարը վճարել են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե»։
Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանը թեև պատրաստակամություն է հայտնել կամովին ներկայանալու և ՀՀ ԶՈՒ զորակոչվելու համար, սակայն վերջինս այնուամենայնիվ չի զորակոչվել պարտադիր զինվորական ծառայության, հետևաբար՝ ՀՀ զինված ուժերի համալրում տեղի չի ունեցել: Վերը մեջբերված ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումները համադրելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ խրախուսական նորմը կիրառելի է անձի նկատմամբ հետևյալ հիմքերի առկայության դեպքում․
1) եթե անձը կամովին ներկայացել և զորակոչվել է պարտադիր զինվորական կամ այլընտրանքային ծառայության, կամ
2) կամավոր ներկայանալով քրեական վարույթ իրականացնող մարմին` Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե է վճարել պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցնելու դիմաց օրենքով սահմանված գումարը:
Մեջբերված որոշման փաստական հանգամանքների և սույն դեպքի փաստական հանգամանքների համադրման արդյունքում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանը ներկայումս 22 տարեկան է, առկա է 2025 թվականի օգոստոսի 13-ին կայացված և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ԿԲՀ եզրակացությունը, ըստ որի՝ Սամվել Պետրոսյանը կարիք ունի բուժման և վերջինիս նկատմամբ սահմանվել է տարկետում՝ մինչև մեկ տարի ժամկետով։
Ստացվում է, որ ժամանակային առումով կայացված վերջին եզրակացության համաձայն մեղադրյալը ունի զորակոչից տարկետման հիմք՝ 1 տարի ժամկետով բուժում անցնելու նպատակով և որպեսզի վերջինիս նկատմամբ կիրառելի լինի խրախուսական նորմը՝ նա պետք է կամովին ներկայանար զինկոմիսարիատ և փաստացի զորակոչվեր զինվորական ծառայության։
Հակառակ մեկնաբանության պայմաններում կստեղծվի մի իրավիճակ, երբ անձը նախորդիվ լինելով պիտանի զինվորական ծառայության համար, խուսափելով զինվորական ծառայություն անցնելուց կարող է կամովին ներկայանալ և ցանկություն հայտնել զորակոչվելու, սակայն այլ օբյեկտիվ հանգամանքների պատճառով անհնար լինի վերջինիս զորակոչումը կամ վերջինս ունենա տարկետման հիմք՝ պայմանավորված առողջական հանգամանքներով։ Արդյունքում նրա նկատմամբ խրախուսական նորմ կիրառելու պայմաններում առկա կլինի քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու որոշում, սակայն օրենքով սահմանված խրախուսական նորմի նպատակը՝ ՀՀ ԶՈՒ համալրումը տեղի չի ունենա, քանի որ որոշման կայացման օրվա դրությամբ պարզ չէ, թե արդյոք տարկետման ժամկետի ավարտից հետո տվյալ անձը կզորակոչվի զինվորական ծառայության, թե ոչ։ (Ավելին, հիշյալ իրավիճակի կրկնությունները Դատարանը չի բացառում, քանի որ մեղադրյալը դեռևս 22 տարեկան է, և արդյունքում կարող են լինել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու բազմաթիվ որոշումներ, իսկ վերջնարդյունքում, անձը հնարավոր է ազատվի քրեական պատասխանատվությունից)։ Այդ իսկ պատճառաբանությամբ խրախուսական նորմում իրավաչափորեն ամրագրում է ստացել «Փաստացի» զորակոչման պարտադիր անհրաժեշտությունը։
Մասնավորապես, հնարավոր են դեպքեր, երբ անձը կրկին անգամ խուսափի զինվորական ծառայությունից, նրա նկատմամբ հարուցվի հանրային քրեական հետապնդում և կրկին անգամ հայտնելով կամահայտնություն մեկնելու զինվորական ծառայության՝ ի հայտ գա մեկ այլ խոչընդոտող հանգամանք, որն անհնար դարձնի զինվորական ծառայությունը կամ հետաձգի այն, որպիսի իրողությունը կհանգեցնի իրավական անորոշության և քրեական օրենսդրության արդարության և պատժի անհատականացման սկզբունքների խախտման։
Ուստի, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը փաստացի չի զորակոչվել պարտադիր զինվորական ծառայության, նման պայմաններում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված խրախուսական նորմը կիրառելի չէ։
4․5․ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի կողմից կատարված հանցանքն ավարտվել է 2022 թվականի հուլիսի 31-ին։
Հանցանքի կատարման պահի դրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված է եղել ավելի մեղմ պատիժ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով ազատազրկում։
Դատավճռի կայացման օրվա դրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասը նախատեսում է ավելի խիստ պատիժ՝ ազատազրկում երեքից վեց տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
Նման պայմաններում, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանի կողմից կատարված արարքի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս անհրաժեշտ է հիմք ընդունել հանցանքի կատարման պահին՝ 2022 թվականի հուլիսի 31-ի դրությամբ գործող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասը և արարքի քրեաիրավական հետևանքները պետք է որոշվեն նշված նորմով։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է կառավարման կարգի դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում։
-որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանք՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Դատարանը դիտարկում է մեղադրյալի՝ դատական նիստերի ընթացքում հայտնած կամարտահայտությունը՝ զինվորական ծառայության մեկնելու առերևույթ պատրաստակամության վերաբերյալ։ Բացի այդ՝ մեղադրյալը նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ընդունել է իր մեղքը և զղջացել կատարած հանցանք համար։
-որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է հանդիսանում մեղադրյալի առողջական վիճակի վերաբերյալ առկա տեղեկատվությունը։ Մասնավորապես՝ «Պրոտոն դիագնոստիքս» ՍՊԸ-ի կողմից ստացված մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիայի եզրակացության համաձայն՝ «Գլխուղեղի սպիտակ նյութում առկա անոթային/ռեզիդուալ բնույթի փոքր օջախների ՄՌ-պատկեր: Ստորին ռետրոցերեբելյար սուբարախնոիդալ տարածության կիստոզ լայնացման ՄՌ-նշաններ: Խորհուրդ է տրվում համադրել կլինիկո-լաբորատոր տվյալների հետ և դինամիկ ՄՌ-հսկողություն»։
Բացի այդ, «Ակտ առողջական վիճակի հետազոտման» համաձայն՝ Սամվել Պետրոսյանի մոտ առկա է «վահանաձև գեղձի դիֆուզ փոփոխությունների սոնոգրաֆիկ պատկեր, էութիրեոզ» (տես քրեական գործ, 3-րդ հատոր, 23թ․)։
«Ակտ առողջական վիճակի հետազոտման» համաձայն՝ առկա է երիկամի ձեռքբերովի բուշտ, ինչպես նաև չափահասի ողնաշարի օստեոխոնդրոզ։(տես քրեական գործ, 3-րդ հատոր, 24-25թ․)։
Առկա է նաև 2025 թվականի օգոստոսի 13-ին տրված ԿԲՀ եզրակացությունն, ըստ որի՝ Սամվել Պետրոսյանի մոտ ախտորոշվել է ադենոհիպոֆիզի անհամասեռ կառուցվածք, ռետրոցերեբրալ կիստա 2․4 x 2.3 սմ չափերի՝ ըստ 30․07․2025թ․ ՄՌՏ-ի ցեֆալգիաներով ըստ անամնեզի։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ երկու տարի ազատազրկման ձևով:
4․6․ Քննության առնելով ազատազրկման ձևով պատիժը մեղադրյալ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի կողմից կրելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Ա.Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վ.Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Ա.Հովհաննեսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումները):
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ն.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14, Հ.Սարգսյանի վերաբերյալ գործով 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 և այլ որոշումները):
Վերոգրյալի հաշվառմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ եզրահանգման գալու համար Դատարանը գնահատման է ենթարկում մեղադրյալին բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական՝ մեղադրյալը դեռևս նախաքննության ընթացքում ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, զղջացել կատարված հանցանքի համար, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական և առողջական դրությունը՝ համաձայն «Պրոտոն դիագնոստօքս» ՍՊԸ-ի կողմից ստացված մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիայի եզրակացության՝ «Գլխուղեղի սպիտակ նյութում առկա անոթային/ռեզիդուալ բնույթի փոքր օջախների ՄՌ-պատկեր: Ստորին ռետրոցերեբելյար սուբարախնոիդալ տարածության կիստոզ լայնացման ՄՌ-նշաններ: Խորհուրդ է տրվում համադրել կլինիկո-լաբորատոր տվյալների հետ և դինամիկ ՄՌ-հսկողություն»։
Բացի այդ, 2025 թվականի հունիսի 01-ին ստացված առողջական վիճակի հետազոտման ակտի եզրափակիչ ախտորոշման համաձայն՝ Սամվել Պետրոսյանի մոտ առկա է «վահանաձև գեղձի դիֆուզ փոփոխությունների սոնոգրաֆիկ պատկեր, էութիրեոզ»։ 2025 թվականի մայիսի 08-ին կայացված առողջական վիճակի հետազոտման ակտի համաձայն՝ առկա է երիկամի ձեռքբերովի բուշտ, ինչպես նաև չափահասի ողնաշարի օստեոխոնդրոզ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի վտանգավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև մեղսագրվող հանցանքը՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղղված է կառավարման կարգի դեմ, հանցանքի անմիջական օբյեկտ հանդիսանում են ՀՀ զինված ուժերի համալրման ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները, այնուամենայնիվ, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը պատրաստակամություն է հայտնել զորակոչվելու և անցնելու պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայություն, վերջինս անցել է բոլոր բուժզննումները և համաձայն 2025 թվականի օգոստոսի 13-ին կայացված և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ԿԲՀ եզրակացության՝ մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանին տրամադրվել է մեկ տարի տարկետում՝ բուժում անցնելու նպատակով։
Նման պայմաններում, Դատարանն արձանագրում է, որ վերը նշված հանգամանքները, ինչպես նաև մեղադրյալի պատրաստակամությունը՝ զինվորական ծառայություն անցնելու համար, վերջինիս կողմից մեղքը ընդունելու և զղջալու հանգամանքներն էականորեն նվազեցնում են մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու իրենց համակցությամբ հնարավորություն են տալիս հանգելու հետևության, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու ու նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Հատկանշական է, որ մեղադրյալին տրամադրվել է մեկ տարի ժամկետ՝ բուժում անցնելու համար։
Այսպիսով, վերը նշված հանգամանքների առկայությամբ պայմանավորված՝ Դատարանը նպատակահարմար է գտնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը:
Ելնելով վերոգրյալից՝ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Սամվել Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով։
Անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ սահմանել լրացուցիչ պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը։
Փորձաշրջանի ընթացքում Սամվել Պետրոսյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը անհրաժեշտ է դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա:
4․6 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Քննարկելով գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, վարութային ծախսերի հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գույքային հայց հարուցված չէ, բռնագրավման ենթակա կամ արգելադրված գույք առկա չէ։
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի նյութերում բացակայում են տվյալները վարութային ծախսերի առկայության վերաբերյալ։ Թեպետ մեղադրական եզրակացությամբ (տեղեկանքում) արձանագրված է 29․000 ՀՀ դրամ վարութային ծախս՝ դատաբժշկական փորձաքննության կատարումից առաջացած, սակայն այն հաստատող որևէ փաստաթղթավորում քրեական գործի նյութերում առկա չէ։
Արտավարութային փաստաթղթերը անհրաժեշտ է թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը․

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սամվել Հրայրի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ երկու տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 5 (հինգ) տարի ժամկետով, սահմանելով լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը։
Փորձաշրջանի ընթացքում Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի պետական ծառայության վրա:
Սամվել Հրայրի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Արտավարութային ապացույցները թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։
Վարութային ծախսերի հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ