ԵԴ1/0625/01/25



ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ

«10» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Լ.Առաքելյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2025 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/0625/01/25 որոշումը.

ՊԱՐԶԵՑ

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.
ՀՀ ՔԿ տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 5-րդ վարչությունում քննվող թիվ 83160718 քրեական վարույթով ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետ Ս․Հակոբյանի՝ 2024 թվական օգոստոսի 6-ի որոշումներով Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերին), 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին), 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերին) և 223-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասին), Աննա Մարգարյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերին), 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին) և 223-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասին) և Մհեր Վարդանյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին), 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերին) և 223-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասին) հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի օգոստոսի 7-ին նախաքննություն իրականացրած մարմինը որոշում է կայացրել Տիգրան Եղոյանին դատարան ներկայացնելու նպատակով ձերբակալելու վերաբերյալ:
2024 թվականի օգոստոսի 9-ին Տիգրան Եղոյանը ինքնակամ ներկայացել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնականի բաժին և ձերբակալվել է։
ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2024 թվականի օգոստոսի 10-ի որոշմամբ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ հակակոռուպցիոն դատարանի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշմամբ մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 1 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 9-ը:
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ի որոշմամբ թիվ 83160718 քրեական վարույթից անջատվել է Տիգրան Հակոբի Եղոյանի վերաբերյալ մասը և անջատված մասին շնորհվել է 83163224 համարը:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 8-ի որոշմամբ մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 9-ը:
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 28-ի որոշմամբ թիվ 83160718 քրեական վարույթից անջատվել է Աննա Վարդանի Մարգարյանի վերաբերյալ մասը և անջատված մասին շնորհվել է 83171124 համարը:
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշմամբ թիվ 83171124 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 83163224 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 83163224 համարի ներքո։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 5-ի որոշմամբ մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամանակով:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, քննելով կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ միջնորդությունը քննության առնելու մասին Դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 5-ին կայացրած որոշման դեմ մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի պաշտպան Տիգրան Ղազարյանի հատուկ վերանայման բողոքը, 2025 թվականի փետրվարի 3-ի որոշմամբ այն բավարարել է։
Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, և դրան համակցված խափանման միջոցներ են կիրառվել բացակայելու արգելքն ու գրավը՝ 15.000.000 (տասնհինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի փետրվարի 14-ի որոշմամբ թիվ 83160718 քրեական վարույթից անջատվել է Մհեր Գագիկի Վարդանյանի վերաբերյալ մասը և անջատված մասին շնորհվել է 83107425 համարը:
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ նույն օրվա որոշմամբ թիվ 83107425 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 83163224 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 83163224 համարի ներքո։
ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետ Ս․Հակոբյանի՝ 2025 թվական փետրվարի 14-ի որոշմամբ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերին), 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին), 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերին) և 223-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասին):
2025 թվականի փետրվարի 21-ին թիվ 93163224 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0625/01/25 համարը:
2025 թվականի փետրվարի 27-ին Դատարանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի մարտի 4-ին Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը փոփոխվել և դրա փոխարեն Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը։
Մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանին պարտավորեցվել է շաբաթը երեք անգամ գրանցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում՝ ըստ բնակության վայրի, ինչպես նաև արգելվել է որևէ ձևով հաղորդակցվել գործով մյուս մեղադրյալների և վկաների հետ։
Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներ գրավը՝ 15.000.000 (տասնհինգ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, և բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
2025 թվականի մարտի 24-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Լ.Առաքելյանի հատուկ վերանայման բողոքը։
2025 թվականի մարտի 26-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են թիվ ԵԴ1/0625/01/25 վարույթի նյութերը, որոնք դատավոր Ն.Հովակիմյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի մարտի 27-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի մարտի 31-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ:
2025 թվականի ապրիլի 1-ին Վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան է ստացվել մեղադրյալ Տ.Եղոյանի պաշտպան Տ.Ղազարյանից:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Դատարանն իր 2025 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/0625/01/25 որոշման մեջ նշել է. «(…) Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ 2025 թվականի փետրվարի 14-ին հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 205-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերին), 190-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետին), 189-րդ հոդվածի 1-ին մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 285-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 3-րդ կետերին) և 223-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 319-րդ հոդվածի 1-ին մասին):
Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածի առկայությունը և հաստատվածությունը sine qua nօn պայման է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար, ինչն ամրագրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մի շարք վճիռներում: Խոսելով հանցագործություն կատարած լինելու <<հիմնավոր կասկածի>> մասին՝ Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<կասկածի հիմնավորվածությունը>>, որին համապատասխան պետք է իրականացվի կալանավորումը, հանդիսանում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի <<c>> ենթակետում սահմանված՝ կամայական ձերբակալության և կալանավորման դեմ երաշխիքի կարևոր մասը: Եվրոպական դատարանը մշակել է հիմնավոր կասկածի հիմնավորման որոշակի չափանիշ, որը հիմնվում է <<փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար:
Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0678/06/10 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած>> ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում՝ անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր՝ եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է:
Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանին շարունակական տնային կալանքի տակ պահելու համար անհրաժեշտ հիմնավոր կասկածի առկայության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով այն առկա է:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հիմքերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Դեռևս գործի մինչդատական վարույթի փուլում մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի որոշման դեմ տարած բողոքը քննության առնելիս ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը, ի թիվս այլնի, արձանագրել է, որ․ <<Վերաքննիչ դատարանը նախևառաջ անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը, այդ կապակցությամբ արձանագրում է, որ թեև մեղադրանքի ծանրությունը փախուստի դիմելու գնահատման համապատասխան տարր է, սակայն ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը չի կարող գնահատվել բացառապես վերացական տեսանկյունից` հաշվի առնելով միայն հանցագործության ծանրությունը։ Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Տ.Եղոյանի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը գնահատելիս փաստել է, որ դեռևս նվազ չափով շարունակում է առկա լինել այն ռիսկը, որ մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանը, հայտնվելով ազատության մեջ, կարող է դիմել փախուստի։ Սակայն, Վերաքննիչ դատարանը այս պարագայում՝ թաքնվելու վտանգի առկայությունը հաստատող մի շարք այլ վերաբերելի գործոնների բացակայության պայմաններում, հաշվի առնելով քրեական վարույթի ամբողջ ընթացքում վերջինիս դրսևորած վարքագիծը, ՀՀ-ում ունեցած սոցիալական կապերը, ինչպես նաև առողջական վիճակը, գտնում է, որ քննարկվող ռիկսը խիստ նվազ է:
Անդրադառնալով Տիգրան Եղոյանի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում քրեական վարույթի ներկա փուլում Առաջին ատյանի դատարանը քննարկվող հիմքի շարունակական առկայությունը պետք է հիմնավորեր ոչ թե կանխատեսական, մոտավոր բնույթի փաստարկներով, այլ ներկայացներ ավելի հստակ փաստական տվյալներ, որևիցե տվյալ՝ մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու վերաբերյալ, ինչով պայմանավորված հնարավոր կլինի արդարացված համարել անձի նկատմամբ կալանքի շարունակական պահպանումը։ Այլ խոսքով՝ ինչպես Քննիչի միջնորդությամբ, այնպես էլ Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ չեն ներկայացվել գործի հատուկ փաստեր կամ մանրամասներ այն մասին, թե ինչպես է հիմնավորվում քրեական վարույթին խոչընդոտելու ռիսկը, այսինքն՝ չեն ներկայացրել վերաբերելի և բավարար պատճառներ մեղադրյալին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար:
Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ենթադրյալ հանցավոր դեպքի վերաբերյալ վարույթը նախաձեռնվել է դեռևս 2018 թվականին, ավելի քան վեց տարի առաջ, Տիգրան Եղոյանը 2019 թվականին հարցաքննվել է ինչպես վկայի, այնպես էլ մեղադրյալի կարգավիճակով, նախորդող տարիների ընթացքում վարույթն իրականացնող մարմինն իրականացրել է մեծածավալ քննչական և վարութային այլ գործողություններ, ձեռք բերել գործի համար էական նշանակություն ունեցող փաստական տվյալներ, որի զանգվածի մեջ ծանրակշիռ տեղ են զբաղեցնում գրավոր (օբյեկտիվ) տվյալները։
Ուշադրության է արժանի նաև այն, որ վարույթն իրականացնող մարմինը 2024 թվականի հոկտեմբերի 17-ին թիվ 83160718 քրեական վարույթից անջատել է Տիգրան Եղոյանին մեղսագրվող արարքների մասով նյութերը առանձին քրեական վարույթում։ Նշված որոշման բովանդակային ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դառնում, որ Տիգրան Եղոյանի մասով քննվող քրեական վարույթը գտնվում է ավարտական փուլում, ինչի հաշվառմամբ հնարավոր է հանգել հետևության, որ Տիգրան Եղոյանի կողմից քրեական վարույթին ապօրինի միջամտելու ռիսկը նվազել է։ Վերաքննիչ դատարանի հիշյալ եզրահանգումը համահունչ է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դիրքորոշմանը այն մասին, որ ենթադրյալ վտանգները ժամանակի հետ նվազում են, երբ արդեն կատարված են լինում քննչական գործողությունները, վերցված են լինում ցուցմունքները և ավարտված են լինում անհրաժեշտ գործողությունները։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարան փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքը՝ որպես ծայրահեղ միջոց, չի կարող կիրառվել, քանի որ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ Քննիչի կողմից չի հիմնավորվել և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատճառաբանված չի հաստատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանը, այլ՝ դրա վերաբերյալ ներկայացվել են միայն ողջամիտ ենթադրություններ, որոնք էլ բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցը կիրառելու համար։ (...)>>։
Այսպիսով, ինչպես պարզ է դառնում Վերաքննիչ դատարանի որոշումից, Դատարանը մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը գնահատել է խիստ նվազ, միևնույն ժամանակ արձանագրել է, որ Տիգրան Եղոյանի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ քրեական վարույթին ապօրինի միջամտություն ունենալու հավանականությունը նախկինի համեմատ նվազել է։
Դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը բնույթով ոչ թե ստատիկ, այլ դինամիկ կատեգորիաներ են, այսինքն՝ ժամանակի հոսքին և քննության որակական տեղաշարժին զուգահեռ նվազում են։
Սույն դեպքում այդպիսի տեղաշարժ արձանագրվել է։ Խոսքը գործի քննության փուլի փոփոխության մասին է, ինչը հիմք է գործի մինչդատական վարույթի փուլում Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը վերագնահատելու։ Ըստ այդմ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պայմանավորված քրեական գործն արդեն Դատարանի վարույթում գտնվելու հանգամանքով՝ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հիմքում դրված ռիսկերն ավելի են նվազել։ Մասնավորապես՝ ավելի է նվազել առանց այն էլ նախկինում խիստ նվազ գնահատված Տիգրան Եղոյանի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը, միևնույն ժամանակ նվազել է նաև Տիգրան Եղոյանի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու հավանականությունը։ Այս համատեսքտում գնահատելով գործով անցնող մյուս անձանց վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը՝ Դատարանն այն այնչափ բարձր չի համարում, որպեսզի գա եզրահանգման, որ այդ հավանականությունը հնարավոր կլինի զսպել միմիայն Տիգրան Եղոյանի ազատությունը սահմանափակելով։ Բանը նրանումն է, որ մեղադրյալի կողմից գործով անցնող անձանց վրա ապօրինի ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը կարող էր առավելապես բարձր լինել քննության սկզբնական փուլերում։ Մինչդեռ, տևական ժամանակ ընթացած նախաքննության ընթացքում չի արձանագրվել Տիգրան Եղոյանի կողմից գործով անցնող անձանց նկատմամբ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու որևէ դեպք։ Մյուս կողմից գործում առկա են գրավոր ապացույցներ, որոնք այժմ Դատարանի տրամադրության տակ են, այսինքն՝ այդ ապացույցները հավաքելու գործընթացն ավարտվել է, հետևաբար առարկայազուրկ է այդ գործընթացին մեղադրյալի կողմից միջամտելու հավանականությունը գնահատելը։ Այսինքն՝ առկա չէ այնպիսի հանրային շահ, որը գերակա կլիներ անձի ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի նկատմամբ։
Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելիս՝ վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև նրա առողջական վիճակը։ Մասնավորապես, ինչպես պարզվեց սույն հարցը քննարկելու ժամանակ, մեղադրյալն ունի մի շարք առողջական խնդիրներ, որոնց բուժման համատեքստում բժիշկների կողմից մեղադրյալին ցուցվել է օրական մի քանի կիլոմետր քայլել։ Այս հանգամանքը չի կարող զերծ մնալ Դատարանի ուշադրությունից, քանզի մեղադրյալի կողմից տնային կալանքի տակ գտնվելու պայմաններում նա զրկված է լինելու բժիշկների ցուցումը կատարելու հնարավորությունից, ինչը կարող է բացասաբար անդրադառնալ նրա առողջական վիճակի վրա։
Վերոգրյալ պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ վարչական հսկողություն խափանման միջոցի կիրառմամբ և դրան զուգակցված մեղադրյալի կողմից գործով անցնող մյուս մեղադրյալների և վկաների հետ հաղորդակցվելու իրավունքը սահմանափակելով, ինչպես նաև նախկինում կիրառված խափանման միջոցներ գրավը՝ 15․000․000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելով՝ հնարավոր կլինի զսպել այն բոլոր մտավախությունները, որոնք առկա են մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու առումով։
(…)»:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով.
Ըստ բողոքաբերի՝ Դատարանի 2025 թվականի մարտի 4-ին կայացված թիվ ԵԴ1/0625/01/25 որոշումը հիմնավոր չէ:



Դատարանն անդրադառնալով խափանման միջոցի հիմքերին, արձանագրել է, որ դրանք երկուսն են՝ մեղադրյալի կողմից փախուստի կանխումը և իր վրա դրված պարտականությունների կատարման ապահովման անհրաժեշտությունը՝ քրեական գործով անցնող անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործադրելու հնարավոր ռիսկը չեզոքացնելու տեսանկյունից: Միաժամանակ, Դատարանն իրավամբ արձանագրել է, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկը խիստ նվազ է: Նշված հանգամանքն ընդունելի է նաև մեղադրանքի կողմի համար, ընդ որում, մեղադրանքի կողմից դեռևս մինչդատական վարույթում ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից կայացված դատական ակտով արձանագրված համանման դիրքորոշման կապակցությամբ տարբերովող տեսակետ չի հայտնել:
Ինչ վերաբերում է Դատարանի կողմից արձանագրված խափանման միջոցի հաջորդ հիմքին՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարման ապահովման անհրաժեշտությանը, Դատարանն արձանագրել է, որ նշված հիմքի ռիսկերը ևս նվազել են՝ պայմանավորված քրեական գործն արդեն Դատարանի վարույթում գտնվելու, այսինքն՝ փուլային փոփոխության հանգամանքով:
Դատարանի նշված դիրքորոշման կապակցությամբ հարկ է փաստել, որ միայն քրեական վարույթի փուլային փոփոխությունը, այն պայմաններում, երբ քրեական գործը գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում և դեռևս որևէ ապացույց չի հետազոտվել, չի կարող վճռորոշ գործոն հանդիսանալ խափանման միջոցի տվյալ հիմքի խիստ նվազում արձանագրելու համար: Մասնավորապես, դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցի երկարաձգման վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնելիս մեղադրանքի կողմը շեշտադրել է մի շարք հանգամանքներ՝ նշելով, որ անօրինական ազդեցություն գործադրելու հիմքը շարունակում է առկա լինել, քանի որ անօրինական ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը պայմանավորված է մեծամասամբ դեռևս դատարանում չհարցաքննված վկանների և մեղադրյալի միջև նախկինում առկա փոխհարաբերությունների բնույթով:
Այդ մասին են վկայում մեղադրյալի զբաղեցրած պաշտոնը, նրա փոխհարաբերությունները քրեական վարույթով անցնող այլ անձանց, այդ թվում՝ հանցակիցների հետ, նրանց միջև առկա փոխհարաբերությունների բնույթը: Հատկանշական է, որ հակասություններ են առկա հենց նույն քրեական գործով հանցակիցներ հանդիսացող մեղադրյալների ցուցմունքների միջև: Նշվածին զուգահեռ՝ առավել հատկանշական է, որ նախաքննության ընթացքում, երբ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված է եղել կալանքը, ՀՀ ԱՆ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ից ստացված գրության համաձայն՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 3-ին ՔԿՀ-ի թիվ 54-րդ խցում կատարված խուզարկության ընթացքում խցում առկա պահարանից հայտնաբերվել և վերցվել է «Սամսունգ» ապրանքանիշի բջջային հեռախոս, որը, ըստ կալանավոր Տիգրան Հակոբի Եղոյանի հայտարարության, պատկանել է իրեն: Նշվածից բխում է, որ նույնիսկ կալանք խափանման միջոցի պայմաններում, Տիգրան Եղոյանը դրևորել է ոչ իրավաչափ վարքագիծ և դեռևս անհայտ եղանակով կալանավայրում փաստացի հնարավորություն է ունեցել կապ պահպանել արտաքին աշխարհի հետ: Նման պայմաններում առավել քան իրատեսական է վերջինիս կողմից այլընտրանքային որևէ այլ անազատության հետ չկապված խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառման պայմաններում ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորությունը:
Անդրադառնալով Դատարանի այն փաստարկին, որ քրեական գործով ապացույցների զգալի մասը գրավոր են, որոնք արդեն իսկ գտնվում են Դատարանի տիրապետության տակ, հետևաբար՝ այդ առումով ևս նշված հիմքի ռիսկը նվազել է, անհրաժեշտ է փաստել, որ քրեական վարույթով հիշյալ գրավոր ապացույցները փոխկապակցվածության մեջ են գտնվում վկաների և մյուս մեղադրյալների կողմից հայտնած տվյալների հետ, հետևաբար՝ ոչ գրավոր ապացույցները տվյալ պարագայում ևս արժեքավոր ապացույցներ են մեղադրյալներին մեղսագրված արարքները հիմնավորելու համար:
Անդրադառնալով մեղադրյալի առողջական վիճակին, մասնավորապես՝ բժշկի կողմից տրված ցուցման համաձայն մեղադրյալի կողմից ամենօրյա քայլելու անհրաժեշտությանը, անհրաժեշտ է փաստել, որ նշված պայմանը հնարավոր է ապահովել նաև տնային կալանք խափանման միջոցի պայմաններում:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը խնդրել է․ «Մասնակիորեն՝ տնային կալանքը երկարաձգելու անհրաժեշտության մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի մարտի 4-ին կայացված՝ խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին թիվ ԵԴ1/0625/01/25 որոշումը՝ կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ»։
Մեղադրյալ Տ.Եղոյանի պաշտպան Տ.Ղազարյանը, ներկայացնելով դատախազի բողոքի պատասխան, նշել է, որ դատախազի բողոքն անհիմն է, իսկ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը՝ հիմնավոր, ուստի խնդրել է բողոքը մերժել:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշմամբ շարադրված հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրանք հաստատող փաստերը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
(…)
2) վարչական հսկողությունը.
(…)
3) գրավը.
(…)
5) բացակայելու արգելքը.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(...)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:
(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը:
6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար, կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը:
7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ»:
Արամ Ճուղուրյանի գործով 30.08.2007թ. թիվ ՎԲ-132/07 որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»:
Զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Տիգրան Պետրոսյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն 15.11.2017թ. թիվ ԵԿԴ/0084/06/16 որոշմամբ արձանագրել է, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս:
4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ:
5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը.
2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր.
3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ.
4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները:
4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին:
5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին:
6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:
2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»:
Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)»։
Վերոգրյալ իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո ուսումնասիրելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու դրանք հաստատող փաստերը, դատական ստուգման ենթարկելով Դատարանի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, հաշվի առնելով Տիգրան Եղոյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը, նրա դրսևորած վարքագիծը գործի քննության ընթացքում, դրանք համադրելով գործի տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանը՝ Տիգրան Եղոյանի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցը փոփոխելով և կիրառելով՝ վարչական հսկողություն, ինչպես նաև անփոփոխ թողնելով կիրառված գրավ և բացակայելու արգելք խափանման միջոցները, թույլ չի տվել դատական սխալ, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստարկներով չի հիմնավորել, թե ինչու է բացառվում որևէ այլ խափանման միջոցների, տվյալ դեպքում վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի կիրառմամբ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագծի ապահովումը:
Դատարանը ելնելով վարույթի փաստական տվյալներից, մեղադրյալի անձից և նրան մեղսագրված արարքից, հաշվի առնելով քրեական վարույթի ներկայիս փուլը, այն որ կատարվել են անհրաժեշտ քննչական և դատավարական գործողություններ, հիմնավոր հետևության է եկել այն մասին, որ մեղադրյալի ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում՝ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու մտահոգությունները նվազ են, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել անազատության հետ չկապված՝ առավել մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ, ինչը հիմնավոր է, բխում է վարույթի փաստական տվայլներից:
Վարույթում առկա օբյեկտիվ տվյալների համակցված վերլուծությամբ, Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Տ.Եղոյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ վարչական հսկողության և բացակայելու արգելքի կիրառմամբ:
Անդրադառնալով դատախազի պնդմանը՝ մեղադրյալի իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկի առկայության մասին և ըստ այդմ կիրառված կալանք խափանման միջոցը փոփոխման ենթակա չլինելու մասին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Դատարանն այդ հարցին անդրադառնալով իրավացիորեն արձանագրել է, որ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու կատարելու վտանգը թեև պահպանվում է, սակայն այն նվազ է և հնարավոր է չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ, ինչն ընդունելի է Վերաքննիչ դատարանի համար:
Ինչ վերաբերում է դատախազի պնդմանը, թե մեղադրյալի կողմից՝ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկը բարձր է, քանի որ վերջինիս նկատմամբ կալանք խափանման միջոց կիրառված լինելու ժամանակ ՔԿՀ-ում նրա մոտ հայտնաբերվել է բջջային հեռախոս, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այդ պնդումը հիմք չի կարող հանդիսանալ արձանագրելու, որ Դատարանի վիճարկվող որոշումն անհիմն է:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործով Դատարանի հետևությունները՝ մեղադրյալ Տ.Եղոյանի նկատմամբ խափանման միջոց վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը համակցված կիրառելու թույլատրելիության վերաբերյալ, հիմնավոր են՝ հաշվի առնելով վարույթի փաստական տվյալները և մեղադրյալի անձը, ինչպես նաև նրա առողջական վիճակը:
Դատախազի պնդումները հակառակի մասին ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար, դրանք բավարար չափով փաստարկված չեն:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Դատարանը եկել է վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից բխող հիմնավոր հետևության, որի հետ չհամաձայնվելու հիմքեր չկան: Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ Դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված՝ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը կարող են գործուն երաշխիք հանդիսանալ դատաքննության փուլում մեղադրյալ Տ.Եղոյանի հետագա պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար:
Ամփոփելով, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն վարույթով Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Լ.Առաքելյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ գլխավոր դատախազության տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության պետի տեղակալ Լ.Առաքելյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/0625/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ