ԵԴ1/0613/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«15» մայիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)


Նախագահող դատավոր
դատական նիստերի քարտուղար
հանրային մեղադրող
մեղադրյալ
Էդ.Մկրտչյան
Գ.Հարությունյան
Դ.Մարգարյան
Ն.Դավթյան

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նորայր Գագիկի Դավթյանի (ծնված` 1988 թվականի ապրիլի 17-ին Հրազդան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող (սույն քրեական գործով իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու պահին, ՀՀ Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԱՐԴ/1275/01/24 դատավճռով Նորայր Գագիկի Դավթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 585.000 ՀՀ դրամի չափով), հաշվառված է Կոտայքի մարզի Սոլակ գյուղի 8-րդ թաղամասի 62-րդ տանը, բնակվում է Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 43-րդ շենքի 5-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունվարի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մուրադյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-0321-24 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 3-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանի որոշմամբ թիվ 60-0321-24 քրեական վարույթով Նորայր Գագիկի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի փետրվարի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն.Սարգսյանի որոշմամբ թիվ 60-0321-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նորայր Գագիկի Դավթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի փետրվարի 19-ին Նորայր Գագիկի Դավթյանի վերաբերյալ թիվ 60-0321-24 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/0613/01/25 համարը։
2025 թվականի փետրվարի 24-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/0613/01/25 քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Նորայր Գագիկի Դավթյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքի համար, որ նա, տեղյակ լինելով, որ զրված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2023 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ ժամը 11:40-ի սահմաններում, վարել է «Օպել» մակնիշի 37 NQ 657 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
Այսպես. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180248224 վարչական իրավախախտման գործով 2023 թվականի մարտի 22-ին կայացված որոշմամբ Նորայր Գագիկի Դավթյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2023 թվականի մարտի 22-ից մինչև 2024 թվականի մարտի 22-ը, որի մասին տեղում ծանուցվել է և ստորագրությամբ ստացել որշման պատճենը: Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ Նորայր Գագիկի Դավթյանը, զրկման ժամկետը դեռ չլրացած, 2023 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ ժամը 11:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 NQ 657 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Սուրեն Փաշայանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 11:48-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261741 արձանագրությունը:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Նորայր Գագիկի Դավթյանը նախնական դատալսումների ժամանակ, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, միևնույն ժամանակ չհրաժարվեց նախաքննության ընթացքում տված իր ցուցմունքից:
Դատական նիստի ժամանակ հանրային մեղադրողի կողմից հրապարակվեց մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ առաջադրված մեղադրանքում Նորայր Դավթյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ունեցել է «Բ,Ց» կարգի վարորդական իրավունք, իր հիշելով 2023 թվականի մարտի 22-ին զրկվել է վարորդական իրավունքից 1 տարի ժամանակով: Իր հիշելով զրկման ժամանակահատվածում՝ 2023 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ առավոտյան ժամը 11-ն անց, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 NQ 657 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Պարեկի կողմից կանգնեցվել է ավտոմեքենան և պահանջվել փաստաթղթեր: Ներկայացրել է տեխանձնագիր, ստուգվել է սթափության վիճակը, գտնվել է սթափ վիճակում, կազմվել է արձանագրություն, այն ստորագրել է։ Նշել է, որ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար 1-ին արարքի համար դատավճռով նշանակվել է 375.000 դրամ, որից 360.000 դրամը վճարել է, մնացել է վճարի 15.000 դրամ, իսկ 2-րդ դատավճռով նշանակված 450.000 դրամ տուգանքը պետք է վճարի: Վճարում է ըստ ժամանակացույցի:
/Տե՛ս գ.թ. 48-50, դատական նիստի արձանագրություն/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել 2023 թվականի օգոստոսի 19-ին ժամը 11:48-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Սուրեն Սարգսի Փաշայանի /կրծքանշան թիվ 08367/ կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261741 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ Նորայր Գագիկի Դավթյանը (ծբած՝ 17.04.1988թ, մ.Կոտայք, Սոլակ, Սարամեջ 8 թղմ. 6 տուն) ժամը 11:40-ին Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա փողոցում «Օպել» մակնիշի 37 NQ 657 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված: Վարչական իրավախախտումը կատարած անձի բացատրությունը տպագիր գրառման վրա առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա տպագիր գրառման դիմաց` իրավախախտում կատարած անձի ազգանունը ստորագրությունը տպագիր գրառման վրա առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 2011 թիվը: Կնիքված է «ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության» գրառմամբ կլոր կնիքով:
2023 թվականի մարտի 12-ին՝ ժամը 03:20-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Կարեն Յուրիկի Գալստյանի /կրծքանշան թիվ 01439/ կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180248224 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ Նորայր Գագիկի Դավթյանը (ծնված 17.04.1988թ., մ.Կոտայք, Սոլակ, Սարամեջ 8 թղմ. 6 տուն) ժամը 03:10-ին Թբիլիսյան խճուղի փողոցում «Օպել» մակնիշի 37 NQ 657 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։ Վարչական իրավախախտումը կատարած անձի բացատրությունը տպագիր գրառման տակ առկա է ստորագրություն։ Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների և պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա տպագիր գրառման դիմաց՝ իրավախախտում կատարած անձի ազգանունը ստորագրությունը տպագիր գրառման վրա առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է՝ 68 թիվը: Թիվ 8180248224 առ 22.03.2023թ. վարչական իրավախախտման գործով որոշումով Նորայր Գագիկի Դավթյանը ՀՀ ՎԻՎ օրենսգրքի 126.3 հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն 1 (մեկ) տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքն ստացա տպագիր գրառման դիմաց առկա է ստորագրություն և 22.03.2023թ. ժամկետանշում:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101054, զննման համարը՝ 00404, զննման ամսաթիվը՝ 12.03.2023թ., զննման ժամը՝ 03:19:51, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 07.12.2022թ., դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.434մգ/լ, վարորդի անունն է Նորայր, ազգանունը՝ Դավթյան, առկա է ստորագրություն, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 37 NQ 657, վարորդական վկայականի համարը՝ RB503861, Պ/Ծ ազգանունը՝ Գալստյան, կրծքանշանի համարը՝ 01439, ստորաբաժանում՝ 1-ին գումարտակի 3-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲ ընկերության կողմից տրված թիվ 085658 ստուգաչափման վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ վկայականը ուժի մեջ է 2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 7-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91101054, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-0.200մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ 0:0,1±5%, 0,1-0,15±8%, >0,15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, MП-242-1353-2012 ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա.Գյուլքանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ պետ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան: Կցված է վկայական 085658 ստուգաչափման արդյունքները /լրացվում է ստուգաչափման մեթոդիկայում՝ համապատասխան պահանջի առկայության դեպքում/, համաձայն որի՝ Վկայական 085658 չափման տիրույթը՝ 0.000-2,000մգ/լ վրիպակի արդյունքում նշվել էր՝ 0,000-0,200մգ/լ, պետք է գրվեր 0.000-2,000մգ/լ: Առկա է Ա.Գյուլքանյան՝ ստորագրություն և Գ.Մարտիրոսյան՝ ստորագրություն, կնիք:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի շտեմարանից ստացված տեղեկատվության պատճենը, համաձայն որի՝ Նորայր Գագիկի Դավթյանին (ծնված 17.04.1988թ., մ.Կոտայք, Սոլակ, Սարամեջ 8 թղմ. 6 տուն, ՀԾՀ՝ 2704880239) 08.11.2019թ. տրվել է RB503861 վարորդական իրավունքի վկայական, «Բ,Ց» կարգի, կարգավիճակը՝ զրկված, զրկման սկիզբը՝ 22.03.2023թ., ավարտը՝ 22.03.2024թ.:
Նորայր Գագիկի Դավթյանի անվամբ հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ 2704880239 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի մարտի 22-ին՝ ժամը 20:45:02-ին, +374 98-87-87-67 հեռախոսահամարին ուղարկվել է հաղորդագրություն «ՆՈՐԱՅՐ ԴԱՎԹՅԱՆ ԳԱԳԻԿԻ վարորդական վկայականը զրկվել է» տեքստով:
/Տե՛ս գ.թ. 3-7, 18-19, 23-24, 30-31, 35-37, դատական նիստի արձանագրություն/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ զննության ենթարկված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիակոնության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության Էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված Նորայր Գագիկի Դավթյանի անվամբ թիվ RB503861 վարորդական իրավունքի վկայականի վերաբերյալ տեղեկանքի, թիվ 8180261741 և թիվ 8180248224 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի, թիվ 085658 ստուգաչափման վկայականի, Նորայր Գագիկի Դավթյանի անվամբ հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ 2704880239 տեղեկանքի պատճենները սույն քրեական գործով ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր:
/Տե՛ս գ.թ. 38, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Նորայր Գագիկի Դավթյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180248224 վարչական իրավախախտման գործով 2023 թվականի մարտի 22-ին կայացված որոշմամբ Նորայր Գագիկի Դավթյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2023 թվականի մարտի 22-ից մինչև 2024 թվականի մարտի 22-ը, որի մասին տեղում ծանուցվել է և ստորագրությամբ ստացել որշման պատճենը: Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ Նորայր Գագիկի Դավթյանը, զրկման ժամկետը դեռ չլրացած, 2023 թվականի օգոստոսի 19-ին՝ ժամը 11:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սայաթ-Նովա փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 NQ 657 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Սուրեն Փաշայանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 11:48-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261741 արձանագրությունը:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Նորայր Գագիկի Դավթյանին վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Նորայր Գագիկի Դավթյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցանքի կատարման մեջ Նորայր Գագիկի Դավթյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Նորայր Գագիկի Դավթյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում`
- պատիժ նշանակելու պահին մեղադրյալ Նորայր Դավթյանի խնամքին երկու անչափահաս երեխաների՝ Դավիթ Նորայրի Դավթյանի (ծնված՝ 23.12.2013թ.) և Գայանե Նորայրի Դավթյանի (ծնված՝ 27.12.2015թ.) գտնվելը,
- առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- սույն քրեական գործով արարքը կատարելու պահին դատվածություն չունենալը:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Նորայր Դավթյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝
«Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը Նորայր Դավթյանը կատարել է սույն քրեական գործով իրեն մեղսագրված արարքը, գտնում է, որ նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարելով ՀՀ Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԱՐԴ/1275/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Նորայր Դավթյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, չունի մշտական աշխատանք, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները, ապա, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասը, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նորայր Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Նորայր Գագիկի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել ՀՀ Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի թիվ ԱՐԴ/1275/01/24 դատավճռով Նորայր Գագիկի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված 585․000 (հինգ հարյուր ութսունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի չվճարված մասը՝ 315.000 (երեք հարյուր տասնհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Նորայր Գագիկի Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 690․000 (վեց հարյուր իննսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Նորայր Գագիկի Դավթյանին դատավճռով նշանակված 690․000 (վեց հարյուր իննսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Նորայր Գագիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ