ԵԴ1/0612/01/25
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈւՅԹ ՍԿՍԵԼՈւ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈւԹՅԱՆ
ԱՌՆԵԼՈւ ՄԱՍԻՆ

«24» փետրվարի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Դատարան), նախագահությամբ դատավոր Մ․Արզումանյանի, ստանալով Ռաֆիկ Հովհաննեսի Գևորգյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

2025 թվականի փետրվարի 20-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է Ռաֆիկ Հովհաննեսի Գևորգյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցը, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0612/01/25 հերթական համարը:
2025 թվականի փետրվարի 20-ին համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ այն մակագրվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին:
Քրեական հայցը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի փետրվարի 21-ին։
Ռ.Գևորգյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցը բովանդակում է հետևյալը.
«Առերևույթ խարդախությամբ ինձ իմ կարգավիճակին ոչ համապատասխան փաստաթուղթ տալու փաստով մեղավորին պատժելու։
Նշված կառույցի ղեկավարները, հաշվի չառնելով միջազգային նորմերով, կոնվենցիայով ամրագրված պահանջները, որի հիմքով առկա է օրինական ուժի մեջ մտած վճիռը և անգամ ՀՀ կառավարության որոշումը տվել է ինձ Հայաստանում ապրելու իրավունքի վկայական, որը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ խարդախությունը, որը հանցագործություն է։
Նշված խարդախության վերաբերյալ բազմիցս բողոքել եմ պատկան կառույցներին, որից ելնելով, պայմանավորված դիմում եմ հանցագործին դատական կարգով պատժել։ Միաժամանակ միջնորդում եմ Դատարանին մասնավոր գանգատիս բովանդակությունը բառացի և տառացի գրառել դատարանի որոշման կամ դատավճռի նկարագրական մասում, իսկ քրեական օրենսգրքից դատարան դիմելու սահմանված ընթացակարգը գրառելը չծանրաբեռնել ավելորդություններով։
Կից որպես ապացույց ներկայացնում եմ․
1․ Վճռի պատճեն, ապացույց, որ քաղաքացիություն չունի և պարտավորեցված է պատկան կառույցին ինձ տալու միջազգային նորմով, վճռի և կառավարության որոշման նկարագրով և ոչ թե իրավունքի վկայական բնակվելու,
2․ 31․01․2025թ․ N2015/24/08-25 կառույցի գրությունը, որ ապացույց է ինձ հասանելի է փաստաթուղթ չտալը պատճեն
3․ Կացության վկայական․ ապացույց, որ ճարահատված եմ վերցրել ապացուցելու, որ ոստիկանության ղեկավարը կատարել է խարդախություն, պատճեն»։
Քրեական հայցի ուսումնասիրության արդյունքում Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 168-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 169-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 170-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 171-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 172-րդ հոդվածով, 173-րդ հոդվածով, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 180-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 227-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 228-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 253-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 257-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 259-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 264-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 265-րդ հոդվածով կամ 266-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարած անձը կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության միայն հանցագործությունից տուժածի քրեական հայցի հիման վրա, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի շրջանակներում քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կամ մաuնավոր կարգով` հանցանքի բնույթից և ծանրության աստիճանից ելնելով:
2. Հայաստանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված հանցանքների վերաբերյալ վարույթներով քրեական հետապնդումն իրականացվում է մաuնավոր կարգով, իսկ մյուս բոլոր հանցանքների վերաբերյալ վարույթներով քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով:
3. Եթե նույն անձին վերագրվող արարքների մի մասը ենթակա է քրեական հետապնդման հանրային կարգով, իսկ մյուս մասը` մասնավոր կարգով, ապա քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով:
4. Անկախ քրեական հայց ներկայացնելուց կամ քրեական հայցից հրաժարվելուց՝ դատախազի նախաձեռնությամբ քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով՝
1) ընտանիքում բռնության հատկանիշներով հանցանքներով.
2) Հայաստանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներով, եթե անձն իր անօգնական վիճակի կամ ենթադրյալ վնաս պատճառողից կախվածության մեջ լինելու փաստի ուժով չի կարող պաշտպանել իր իրավաչափ շահերը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կարող է նախաձեռնվել այն դեպքում, երբ այն անձը, որը բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված արարքներով իրեն պատճառվել է վնաս, քրեական հայց է ներկայացնում դատարան:
2. Քրեական հայցը կարող է ներկայացնել միայն սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը:
3. Քրեական հայցը պետք է բովանդակի՝
1) սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը.
2) այն անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը, որի դեմ ներկայացվել է քրեական հայցը.
3) մեղադրանքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը կամ հոդվածի մասը.
4) այն անձանց անունները, ազգանուններն ու բնակության կամ հաշվառման վայրերը, որոնք պետք է կանչվեն դատական նիստին.
5) մեղադրանքը հիմնավորող նյութերը:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական հայցն ստանալուց հետո դատավորը ստուգում է՝ արդյոք պահպանվել են սույն օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, արդյոք քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել մասնավոր կարգով, և հնգօրյա ժամկետում կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը․
1) քրեական վարույթ սկսելու մասին.
2) քրեական հայցը վերադարձնելու մասին.
3) քրեական հայցը և կից նյութերն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին.
4) քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին:
2. Քրեական հայցը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով, առնվազն հինգ օր ժամկետով վերադարձվում է, եթե դրանում առկա են շտկելի թերություններ:
3. Քրեական հայցը և կից նյութերն ուղարկվում են ըստ ընդդատության, եթե պարզվում է, որ ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրը դուրս է տվյալ դատարանի դատական տարածքից:
4. Քրեական վարույթ սկսելը մերժվում է, եթե`
1) ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը հայտնի չէ.
2) քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքներն ակնհայտորեն հանցավոր չեն.
3) քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով.
4) դատարանի սահմանած ժամկետում քրեական հայցի թերությունները չեն վերացվել, կամ այն վերստին չի ներկայացվել»:
Վերոգրյալ նորմերի համակարգային վերլուծությունից ակնհայտ է դառնում, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով մասնավոր մեղադրանքով դատական վարույթի սկսման համար սահմանվել է նախնական ընթացակարգ, որի նպատակը դատական այդ գործընթացը սկսելու հարցի լուծումն է։ Քրեական հայցի հիման վրա քրեական վարույթ չի սկսվում, եթե քրեական հայց ներկայացրած անձը չի պահպանել պարտադիր համարվող մի շարք պայմաններ, այդ թվում՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված՝ քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 1-ին մասն ուղղակիորեն սահմանում է, որ քրեական հայցի հիման վրա դատարանի որոշմամբ սկսվում է քրեական վարույթ այն դեպքում, երբ քրեական հայց ներկայացրած անձի կողմից պահպանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պահանջները և առկա չէ քրեական հետապնդումը հանրային կարգով իրականացվելու վերաբերյալ փաստական տվյալ:
Տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված պայմանների պահպանված լինելը ստուգելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված՝ ներկայացված քրեական հայցի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ քրեական հայց ներկայացրած անձ Ռաֆիկ Հովհաննեսի Գևորգյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցը չի բովանդակում մեղադրանքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը կամ հոդվածի մասը:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հայց ներկայացրած անձի կողմից չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով սահմանված պահանջը, ինչով պայմանավորված առկա է ներկայացված քրեական հայցը վերադարձնելու հիմք, սակայն միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ անվերապահորեն առկա է նաև քրեական հայցի հիման վրա քրեական վարույթ սկսելը մերժելու հիմք, ուստի քրեական հայցը շտկելու նպատակով վերադարձնելու դատավարական կարգը կիրառելը Դատարանն առարկայազուրկ և ոչ իրավաչափ է համարում՝ դատական շրջապտույտը բացառելու հանգամանքով պայմանավորված:
Մասնավորապես՝ քրեական հայցում նշված են ընդհանուր բնույթի դատողություններ՝ առանց կոնկրետացնելու որոշակի դեպք և/կամ դրա հանգամանքներ, առանձնացված չեն այն անձանց անունները, ազգանունները և բնակության կամ հաշվառման վայրերը, որոնք պետք է կանչվեն դատական նիստին։ Ավելին, քրեական հայցում նկարագրված ընդհանուր դատողությունների համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ նկարագրված ենթադրյալ դեպքի վերաբերյալ իրականացվող քրեական հետապնդումը ենթակա է իրականացման միայն հանրային կարգով:
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ Ռաֆիկ Հովհաննեսի Գևորգյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցի հիման վրա քրեական վարույթ սկսելը ենթակա է մերժման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-34-րդ, 451-452-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ ԵԴ1/0612/01/25 դատական գործով Ռաֆիկ Հովհաննեսի Գևորգյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցով քրեական վարույթ սկսելը մերժել:
Որոշման դեմ վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք կարող է բերվել դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ․ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ