ԵԴ1/0614/01/25






Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«29» հուլիսի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՏԻԳՐԱՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՍԵՐԳԵՅ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ԴԱՎԻԹ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՕՐԻՆԱԿԱՆ
ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ ԹԱԹՈՒԼ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ ՍՈՆԱ ԵՂԻԱԶԱՐՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց բժշկական հարկադրանքի վարույթն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով (ծնված՝ 29.08.1985 թվականին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, չդատված, չի աշխատում, հաշվառված՝ ք.Երևան, Ն․Շենգավիթ 6-րդ փողոց /Ֆրունզե Դովլաթյան փողոց/ տուն 11)։

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11800924 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանը ձերբակալվել է։
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 30-ին դատարանի որոշմամբ Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը։
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական վարույթը բժշկական բնույթի հարկադրանքի վարույթի փոխակերպելու մասին։
2025 թվականի փետրվարի 20-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2025 թվականի փետրվարի 21-ին քրեական գործը թիվ ԵԴ1/0614/01/25 համարի ներքո հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2025 թվականի փետրվարի 25-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի մարտի 7-ին և հունիսի 3-ին Դատարանի որոշումներով Դավիթ Եղիազարյանի անվտանգության միջոց բժշկական հսկողության ժամկետը երկարաձգվել է 3-ական ամսով։
2025 թվականի հուլիսի 08-ին կայացվել է անմեղսունակության վերդիկտ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ «նա 2024 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ ժամը 15։30-ից 22։30-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Ներքին Շենգավիթ 6-րդ փողոցի 11-րդ տանը, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում, ապօրինաբար կյանքից զրկելու դիտավորությամբ, ձեռքով և հատակ մաքրելու համար նախատեսված հարմարանքի մետաղյա ձողով հարվածներ է հասցրել մոր՝ Ցողիկ Հովհաննեսի Հովհաննիսյանի դեմքի տարբեր հատվածներին՝ այդ կերպ նրան ապօրինաբար զրկելով կյանքից։»։

1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
1.2.1. Տուժող Սոնա Եղիազարյանը դատաքննության փուլում օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.2.2. Մեղադրյալի օրինական ներկայացուցիչ Թաթուլ Եղիազարյանը դատաքննության փուլում օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվեց որպես վկա ցուցմունք տալուց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1․2․3․ Վկա Սուսաննա Բաղիկյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Դավիթ Եղիազարյանի հողեղբոր կինն է, ընտանիքներով միասին բնակվում են նույն բակում։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 27-ին երեկոյան՝ 22։30-23։00-ի սահմաններում, ներս է մտել Թաթուլ Եղիազարյանը և ասել, որ Դավիթը մորը սպանել է։ Դավիթ Եղիազարյանը հիմնականում պառկած է եղել, երբեմն ագրեսիվանում էր, երբ շատ էր վատանում՝ սկսում էր վիճել, կռվել ընտանիքի անդամների հետ, կոտրել տարբեր իրեր, այդ ժամանակ տեղափոխում էին հիվանդանոց, բուժում էր ստանում, որոշ ժամանակ անց բերում էին տուն։ Պարբերաբար այդպիսի դեպքերը կրկնվում էին։ Դեպքի օրը Դավիթ Եղիազարյանը և մայրը միայնակ են եղել տանը, այլ անձ չի եղել։ Ինքն օգնության ձայներ չի լսել։ Երբ Թաթուլ Եղիազարյանը եկել է տուն, մտել է ներս, որից 3-5 րոպե անց եկել է իրենց տուն ու հայտնել տեղի ունեցածը։ Տուժող Ցողիկ Հովհաննիսյանը կոնֆլիկտային անձնավորություն չի եղել։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1․2․4․ Վկա Եղիշե Եղիազարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Դավիթ Եղիազարյանն իր հորեղբոր որդին է, բնակվում են նույն բակում, տներն իրար մոտ են։ Դեպքի օրը ժամը 21։00-ի սահմաններում աշխատանքից վերադարձել է տուն, տեսել է, որ հորեղբոր տան լույսերն անջատված էին, դա անում էին այն դեպքում, երբ Դավիթը վատ էր լինում։ Ժամը 22։30-ի սահմաններում լսել է հորեղբոր մեքենայի ձայնը, հասկացել է, որ նա վերադարձել է տուն։ Դրանից մոտ 5 րոպե անց հորեղբայրը եկել է իրենց տուն ու հայտնել, որ Դավիթը մորը սպանել է։ Ինքն արագ հագնվել է և գնացել հորեղբոր տուն, տեսել է Ցողիկ Հովհաննիսյանին գետնին պառկած՝ խոհանոցի և խորդանոցի արանքում, գետնին և պատերի վրա տեսել է արյան հետքեր, իսկ Դավիթը եղել է իր սենյակում։ Դրանից հետո հորեղբայրը զանգահարել է ոստիկանություն և հայտնել սպանության մասին, մոտ 10 րոպե անց ոստիկանության աշխատակիցները եկել են։ Բակը փողոցից առանձնացված է դարպասով, որը ծածկագրով է բացվում, երեկոյան ժամերին հիմնականում փակ է լինում։ Եթե օտար անձ մտներ իրենց բակ, նախ պետք է իմանար դարպասի ծածկագիրը, բացի այդ, բակում շուն կա՝ կհաչար։ Դավիթը վատանում էր այն ժամանակ, երբ դեղերը չէր խմում, այդ ժամանակ ագրեսիվանում է, կոտրում է էլեկտրական սարքեր, բղավում, կռվում։ Դեպքի օրը Դավիթը տանը եղել է մոր հետ միայնակ։ Դավիթի հետ ամենօրյա շփում չի եղել, քանի որ նա կոնտակտի մեջ չի մտել, հիմնականում եղել է տանը՝ պառկած։ Հոգեկան խնդիրները Դավիթ Եղիազարյանի մոտ սկսվել են բանակից վերադառնալուց հետո՝ 2005 թվականից, որը ժամանակի ընթացքում ավելի է խորացել։ 4-5 տարի է՝ ընդհանրապես չի խոսում և չի շփվում որևէ մեկի հետ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1․2․5․ Վկա Հայկ Եղիազարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Դավիթ Եղիազարյանն իր հորեղբոր որդին է։ 2024 թվականի հոկտեմբերի 27-ին մորից է տեղեկացել դեպքի մասին, որից հետո գնացել է հորեղբոր տուն և տեսել Ցողիկ Հովհաննիսյանին՝ գետնին պառկած, այդ մասում եղել են նաև արյան հետքեր։ Առաջին կասկածը եղել է Դավիթ Եղիազարյանի վրա, քանի որ երբ նա վատանում էր՝ ագրեսիվանում էր։ Այդ ժամանակ Դավիթ Եղիազարյանը հյուրասենյակում չի եղել, եղել է իր ննջասենյակում՝ անկողնում պառկած։ Ոստիկանություն զանգահարել է հորեղբայրը և հայտնել, որ որդին սպանել է մորը։ Իրենց և հորեղբոր տներն ընդհանուր բակով են, որը փողոցից առանձնացված է դարպասով, որը հիմնականում փակ է։ Ագրեսիվանալու դեպքում Դավիթ Եղիազարյանը հոսանքն էր անջատում, վնասում, կոտրում էլեկտրոնիկան։ Նախկինում Դավիթ Եղիազարյանի մոտ դանակ տեսել է, սակայն որևէ մեկի նկատմամբ ֆիզիկական բռնություն գործադրելու դեպքի մասին տեղյակ չէ։ Դեպքի օրն ինքը ժամը 19։30-ից հետո գտնվել է տանը, սակայն հորեղբոր տնից ձայներ չի լսել։ Ոստիկանությունում նկատել է, որ Դավիթ Եղիազարյանի աջ ձեռքն այտուցված է եղել։ Դավթի մոտ հոգեկան խնդիրն առաջացել է բանակից վերադառնալուց հետո, արհեստական լույսը միացված լինելու դեպքում՝ անջատել է, ասելով, որ այն իրեն խանգարում է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1․2․6․ Վկա Ռուբիկ Եղիազարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ Դավիթ Եղիազարյանն իր եղբորորդին է, գտնվել են լավ հարաբերությունների մեջ։ Դեպքի օրը տանը հեռուստացույց է նայել, երբ եղբայրը եկել է իրենց տուն ու հայտնել, որ Դավիթը մորը սպանել է, որից հետո գնացել են նրանց տուն ու տեսել, որ Դավիթն իր ննջասենյակում է, իսկ մայրը՝ մահացած՝ հատակին, արյան հետքեր նույնպես նկատել է, սակայն Դավիթի սենյակ չի մտել։ Այդ օրը Դավիթ Եղիազարյանը և նրա մայրը տանը եղել են միայնակ։ Այլ անձ չէր կարող կատարել այդ արարքը, քանի որ բակի դարպասը ծածկագրով է, և իրենց բակ կարող են մտնել միայն այդտեղի բնակիչները, բացի այդ, բակում կա նաև շուն և անծանոթ անձ տեսնելու դեպքում հաչում է։ Դավիթ Եղիազարյանը հիվանդության սրացումների ժամանակ ագրեսիվանում էր, բարձր բղավում, հայհոյանքներ տալիս, կոտրել իրեր, սակայն տան անդամների կամ այլ անձանց նկատմամբ ֆիզիկական բռնություն գործադրելու կամ դանակով սպառնալու ականատես չի եղել։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1․2․7․ Փորձագետ Անդրանիկ Մարգարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, Դավիթ Եղիազարյանի դատաբժշկական փորձաքննությամբ արձանագրված դաստակի վնասվածքների բնույթն այնպիսին է, որ դրանք հնարավոր է առաջանային բռունցքով տուժողին հարվածելու արդյունքում։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1․2.8. Դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի Երևան քաղաքի Ն.Շենգավիթ 6-րդ փողոցի 11-րդ տան հյուրասենյակի ձախակողմյան հատվածում հայտնաբերվել է 1952 թվականին ծնված Ցողիկ Հովհաննեսի Հովհաննիսյանի դիակը՝ դիմային հատվածում՝ մասնավորապես քթի և այտոսկրերի հատվածներում, ջնջխված վիճակում: Դիակի մոտ հայտնաբերվել է նաև հատակ մաքրելու համար նախատեսված հարմարանքի մետաղական ձող, որի վրա առկա են եղել ներհրված հատված և արնանման հետքեր: Դեպքի վայրի զննությամբ Թաթուլ Եղիազարյանի որդու՝ 1985 թվականին ծնված Դավիթ Եղիազարյանի անկողնու սպիտակ սավանի վրա հայտնաբերվել է արնանման հետք:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ վ/թ 7-12/

1․2.9. Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության օպերատիվ կառավարման կենտրոն կատարված Թաթուլ Եղիազարյանի կողմից 094-48-94-49 բջջային հեռախոսահամարից ահազանգի ձայնագրությունը և դրա զննության արձանագրությունը:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ վ/թ 197, հատոր 2՝ վ/թ 141/

1․2.10. Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1677 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Դ.Եղիազարյանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ աջ վերկոպային շրջանի սալջարդ վերքի, պարանոցի աջ կեսի քերծվածքի, աջ դաստակի շրջանների փափուկ հյուսվածքների՝ սալջարդի, աջ դաստակի 4-5-րդ մետակարպալ ոսկրերի կոտրվածքների ձևով, պատճառվել են բութ առարկայով /ներով/, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, և պատճառվել է առողջությանը միջին ծանրության վնաս, առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը 21-օրից ավելի: Աջ վերկոպային շրջանի սալջարդ վերքը պատճառվել է առողջությանը թեթև վնաս, առողջության կարճատև քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը՝ ոչ պակաս 6 օրից և ոչ ավելի՝ 21 օրից: Պարանոցի շրջանի քերծվածքը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում: Աջ դաստակի շրջանների փափուկ հյուսվածքների սալջարդը և աջ դաստակի 4-5-րդ մետակարպալ ոսկրերի կոտրվածքները միմյանցից տարանջատել հնարավոր չէ և պատճառվել է առողջությանը միջին ծանրության վնաս, առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունենալով՝ վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը 21-օրից ավելի: Վնասվածքները՝ ստանալու պահին Դ. Եղիազարյանը կարող էր գտնվել հնարավոր յուրաքանչյուր՝ դիրքում, որը կապահովեր վնասվածքների շրջանների ուղղվածությունը դեպի ներգործող առարկան /ները/: Դ. Եղիազարյանը վնասվածքները ստանալուց հետո կարող էր կատարել ինքնուրույն գործողություններ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 2՝ վ/թ 8-9/

1․2.11. Դատագենետիկական փորձաքննության փորձագետի թիվ 259 եզրակացությունը, համաձայն որի․
Ներկայացված՝ Դավիթ Եղիազարյանի արյան նմուշից ԴՆԹ անջատվել է:
Ներկայացված «1 Գլխի մոտից վերցված արյուն» մակագրությամբ փաթեթում հայտնաբերված բամբակե սկավառակի վրա տեղակայված արնանման հետքից /Գ14/ անջատվել է իգական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ցողիկ Հովհաննիսյանի ձեռքերի եղնգային կտրվածքների ենթաեղնգային պարունակություններից /Գ1/ անջատվել իգական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Դավիթ Եղիազարյանի ձեռքերի եղնգային կտրվածքների ենթաեղնգային պարունակություններից /Գ2/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված սավանի վրա տեղակայված դարչնագույն արնանման հետքերից /Գ4/ անջատվել է իգական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված Դ.Եղիազարյանի վերնահագուստի /Գ5/, լաթանման վերնաշապկի /Գ6/ վրա տեղակայված դարչնագույն արնանման հետքերից յուրաքանչյուրից անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված՝ Դ. Եղիազարյանի սպորտային տաբատի առաջային վերին կեսերին տեղակայված դարչնագույն արնանման հետքերից /Գ7/ անջատվել է արական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված՝ Դ. Եղիազարյանի սպորտային տաբատի ստորին եզրերին տեղակայված դարչնագորշ հետքերից /Գ8/ անջատվել է իգական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ցողիկ Հովհաննիսյանի ժիլետի վրա տեղակայված դարչնագույն արնանման հետքերից /Գ10/ անջատվել է իգական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված հատակ մաքրելու գործիքի վրա տեղակայված դարչնաշագանակագույն արնանման հետքերից /Գ12/ անջատվել է իգական սեռի մեկ անձի ԴՆԹ:
Ներկայացված հատակ մաքրելու գործիքի բռնակի հնարավոր մաքուր հատվածներից նմուշառված քսվածքից /Գ13/ գենետիկական նույնականացման համար պիտանի ԴՆԹ չի անջատվել /քայքայված, դեգրադացված ԴՆԹ/:
Ներկայացված՝ « 2 Լվացարանի արյան հետք» մակագրությամբ փաթեթում հայտնաբերված բամբակե սկավառակի վրա տեղակայված աննշան դեղին երանգի հետքից /Գ3/, Ց. Հովհաննիսյանի ջեմպրի /Գ9/, կիսաթև մայկայի /1/ վրա տեղակայված դարչնագույն հետքերից գենետիկական նույնականացման համար պիտանի ԴՆԹ չի անջատվել /քայքայված, դեգրադացված ԴՆԹ/:
Մոլեկուլային գենետիկական նույնականացման փորձաքննության արդյունքները ցույց տվեցին հետևյալը՝
1. Ներկայացված՝ «1 Գլխի մոտից վերցված արյուն» մակագրությամբ փաթեթում հայտնաբերված բամբակե սկավառակի վրա տեղակայված արնանման հետքից, Ց. Հովհաննիսյանի ձեռքերի եղնգային կտրվածքների ենթաեղնգային պարունակություններից, սավանի, Դ. Եղիազարյանի սպորտային՝ տաբատի ստորին կեսերին, Ց. Հովհաննիսյանի ժիլետի, հատակ մաքրելու գործիքի վրա տեղակայված արնանման հետքերից անջատված յուրաքանչյուրն իգական սեռի մեկ անձից առաջացած ԴՆԹ-ները համընկնում 99,9999999% հավանականությամբ, հետևաբար առաջացել են իգական սեռի միևնույն անձից:
2. Ներկայացված Դ. Եղիազարյանի ձեռքերի եղնգային կտրվածքների ենթաեղնգային պարունակություններից, Դ. Եղիազարյանի վերնահագուստի, լաթանման վերնաշապիկի, սպորտային տաբատի առաջային վերին կեսերին տեղակայված արնանման հետքերից անջատված արական սեռի մեկ անձից առաջացած գենետիկական բնութագրերը 99,999999% հավանականությամբ համընկնում են միմյանց, միևնույն ժամանակ 99,999999% հավանականությամբ համընկնում են Դավիթ Եղիազարյանին բնորոշ գենետիկական բնութագրին:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 2՝ վ/թ 1-7/

1․2.12. Դավիթ Եղիազարյանի վերաբերյալ դատահոգեբուժական ստացինար փորձաքննության հանձնաժողովի թիվ 99 եզրակացությունը, համաձայն որի հանձնաժողովը եզրակացրել է, որ Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանը տառապել և տառապում է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև կայուն դեֆեկտ» F20.02 քրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ են տվել փորձաքննվողի մոտ հայտնաբերել վերը նշված հիվանդության բնորոշ՝ մտածողության ներամփոփություն, դատողությունների անհետևողականություն, հույզերի սառնություն, միապաղաղություն, մեկուսացվածություն շրջապատից, պարփակվածություն, նեգատիզմ, մոտիզմ, հետաքրքրությունների և նախաձեռնությունների իջեցում, քննադատությանան բավարարության հետ մեկտեղ:
Իրավախախտումը կատարելու պահին՝ փորձաքննվողը գտնվել է վերը նշված հիվանդագին խանգարկած վիճակում, արաքը կատարել է ցնորա-զառանցական ապրումների ացդեցության ներքո, ինչը զրկել է նրան գիտակցել իր գոյությունների վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքի համար և ղեկավարել դրանք:
Ներկայումս նա նույնպես չի կարող գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք:
Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանին հարկ է ճանաչել՝ ԱՆՄԵՂՍՈՒՆԱԿ:
Ներկա հոգեվիճակով փորձաքննվողը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողությունների, նա սոցիալապես խիստ վտանգավոր է ինչպես իր, այնպես էլ հասարակության համար: Կարիք ունի հարկադիր բուժման հատուկ հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 2՝ վ/թ 10-15/

1․2․13․ Իրեղեն ապացույց ճանաչված դիակի գլխի մոտ առկա արնանման հետքի նմուշը՝ մեկ փաթեթով, լվացարանից վերցված արնանման հետքը՝ մեկ փաթեթով, ննջասենյակի սպիտակ սավանը՝ արնանման հետքով՝ մեկ փաթեթով, և հատակ մաքրելու համար նախատեված մետաղական ձողով հարմարանքը՝ արնանման հետքով՝ մեկ փաթեթով, Դ. Եղիազարյանի եղունգների նմուշը, Դ. Եղիազարյանի հագուստները, Դավիթ Եղիազարյանի արյան նմուշը, Ցողիկ Հովհաննիսյանի եղունգների նմուշը, Ցողիկ Հովհաննիսյանի հագուստները:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 2՝ վ/թ 21-22/

1․2.9. Դատաբժշկական փորձագետի թիվ 1376 եզրակացությունը, համաձայն որի Ց.Հովհաննիսյանի մահը վրա է հասել՝ գլխուղեղի դիֆուզ տրավմատիկ ախտահարումից, փակ, բութ գանգուղեղային վնասվածք ստանալու հետևանքով, որն էլ գտնվել է ուղղակի պատճառական կապի մեջ մահվան հետ: Սույն հետևությունը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված դեմքի շրջանի, գլխի մազածածկ հատվածների արյունազեղումների, բերանի խոռոչում՝ սալջարդ վերքերի, քթոսկրերի կոտրվածքների, գլխի մաշկի տակի, աջ և ձախ քունքամկաններում տարածուն արյունազեղումների, գլխուղեղի փափուկ թաղանթների տարածուն արյունազեղումների, ուղեղանյութի աջ և ձախ կիսագնդերում՝ կետային արյունազեղումների, ուղեղիկի թոքամզային արյունազեղումների, գլխուղեղի և ուղեղի փափուկ թաղանթների արտահայտված այտուցի, անոթների գերարյունության, ուղեղանյութի փափկեցման առկայություններով, որոնք պատճառվել են կենդանության օրոք, մահվանից կարճ ժամանակ առաջ՝ բութ առարկայով /ներով/, հնարավոր են որոշման մեջ նշված ժամկետում և հանգամանքներում. նման վնասվածքները, կենդանի անձանց, սովորաբար համարվում են՝ առողջությանը ծանր վնաս պատճառող, կյանքին վտանգ սպառնացող և տվյալ դեպքում՝ բերել են մահվան: Քաղ. Ց. Հովհաննիսյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ընթացքում հայտնաբերվել են նաև՝ արյունազեղումներ՝ պարանոցի, կրծքավանդակի, աջ և ձախ վերին վերջույթների շրջաններում, ենթալեզվային ոսկրի, վահանաճառի կոտրվածքներ՝ շրջակա փափուկ հյուսվածքների արյունազեղումներով, կրծոսկրի, ձախից՝ 3-4-5-6-7-րդ, աջից՝ 9-րդ կողոսկրերի ուղղակի կոտրվածքներ, կեղուկ արյուն՝ աջ և ձախ թոքամզային խոռոչներում, որոնք ևս հասցվել են կենդանությոն օրոք, բութ առարկայով/ներով/, հնարավոր են որոշման մեջ նշված ժամկատում և հանգամանքներում: Նման վնասվածքները ևս կենդանի անձանց մոտ համարվում են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, սակայն տվյալ պարագայում ուղղակի պատճառական կապի մեջ չեն մահվան պատճառի հետ: Քանի որ, վերը նշված վնասվածքները բութ առարականերով հասցվելու հետևանք են՝ ուստի վերջիններս կարող էին պատճառվել ինչպես ներկայացված իրեղեն ապացույցով, այնպես էլ նշված վնասվածքների առաջացումը չբացառող այլ գործիքներով կամ առարկաներով: Հաշվի առնելով դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ընթացքում ուսումնասիրված վաղ դիակային երևույթների արտահայտվածությունների աստիճանները, եկել է հետևության, որ քաղ. Ց. Հովհաննիսյանի մահը վրա է հասել, փորձաքննությունից շուրջ՝ 9 - 17 ժամ առաջ: Քաղ. Ց. Հովհաննիսյանի դիակից վերցված արյունը պատկանում է արյան A /երկրորդ/ խմբին:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 2՝ վ/թ 51-58/

1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ հաստատված է, որ մեղադրյալ Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանը 2024 թվականի հոկտեմբերի 27-ին՝ ժամը 15։30-ից 22։30-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Ներքին Շենգավիթ 6-րդ փողոցի 11-րդ տանը, ձեռքով և հատակ մաքրելու համար նախատեսված հարմարանքի մետաղյա ձողով հարվածներ է հասցրել մոր՝ Ցողիկ Հովհաննեսի Հովհաննիսյանի դեմքի տարբեր հատվածներին՝ այդ կերպ նրան ապօրինաբար զրկելով կյանքից։ Այդ հանգամանքը հաստատվել է ինչպես վկաների ցուցմունքներով, այնպես էլ դեպքի վայրի զննության արձանագրությամբ, դատաբժշկական, դատագենետիկական փորձագետների եզրակացություններով, իրեղեն ապացույցներով։ Մասնավորապես վկաների ցուցմունքներով հաստատվել է, որ Դավիթ Եղիազարյանը նշված ժամանակահատվածում գտնվել է տանը՝ մոր Ցողիկ Հովհաննեսի Հովհաննիսյանի հետ, նշված բնակարանի բակ մուտք իրականացվում է հատուկ ծածկագրով փականով կողպվող դռնով, մինչև դեպքը Դավիթ Եղիազարյանի կողմից դրսևորվել է ագրեսիվ վարքագիծ, որի հակում ունենալու հանգամանքը հաստատվել է նաև դատահոգեբուժական ստացինար փորձաքննության հանձնաժողովի թիվ 99 եզրակացությամբ, դատագենետիկական փորձաքննության եզրակացությամբ եզրահանգում է կատարվել, որ Դավիթ Եղիազարյանի հագուստի, նրա սենյակում առկա սավանի, հատակ լվանալու հարմարանքի վրա հայտնաբերվել է արյան հետքեր, որոնք պատկանում են իգական սեռի միևնույն անձին, իսկ Դավիթ Եղիազարյանի ձեռքի վնասվածքը՝ ըստ դատաբժիշկ փորձագետի ցուցմունքի կարող էր առաջանալ վերջինիս կողմից ձեռքով հարվածներ հասցնելու հետևանքով, ըստ դիակի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությն տուժողի մահը վրա է հասել փակ, բութ գանգուղեղային վնասվածք ստանալու հետևանքով, որն էլ գտնվել է ուղղակի պատճառական կապի մեջ մահվան հետ, որպիսի ապացույցները մյուս ապացույցների հետ համակցության մեջ թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ մեղադրանքում նշված հանգամանքները հիմնավորվել են ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը բացառում է դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած:
Ապացուցված է նաև նշված արարքը կատարելու պահին Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի անմեղսունակությունը։

2․ Պատճառաբանական մաս.
2․1․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1․Սպանությունը` ապօրինաբար մեկ ուրիշին կյանքից զրկելը`
պատժվում է ազատազրկմամբ` ութից տասնհինգ տարի ժամկետով:
2. Սպանությունը`
1) անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի` կապված այդ անձի կողմից իր պետական, քաղաքական, ծառայողական, մասնագիտական կամ հասարակական գործունեության կամ պարտքի կատարման հետ,
2) հղի կնոջ,
3) անօգնական վիճակում գտնվողի,
4) ընտանեկան դրությամբ կամ հաշմանդամությամբ պայմանավորված` խոցելի վիճակում գտնվող անձի,
5) անչափահասի,
6) առանձին դաժանությամբ,
7) այլ անձանց կյանքի համար վտանգավոր եղանակով,
8) մի խումբ անձանց կողմից,
9) մերձավոր ազգականի, զուգընկերոջ կամ նախկին զուգընկերոջ կողմից,
10) շահադիտական դրդումներով,
11) պատվերով,
12) խուլիգանական դրդումներով,
13) այլ հանցանքը թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով,
14) ռազմական կամ արտակարգ դրության կամ արտակարգ իրավիճակի կամ զանգվածային անկարգությունների պայմաններն օգտագործելով,
15) ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, սեռով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով կամ
16) հանցագործությունից տուժած անձի բջիջը, հյուսվածքը, օրգանը կամ կենսաբանական նյութերը կամ հեղուկները վերցնելու նպատակով`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ տասնչորսից քսան տարի ժամկետով, կամ ցմահ ազատազրկմամբ:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Անմեղսունակության վիճակում սույն օրենսգրքով նախատեսված արարք կատարած անձը ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության:
2. Անմեղսունակ է համարվում այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված արարքը կատարելու պահին հոգեկան առողջության խնդիրների հետևանքով չի գիտակցել իր արարքի հակաիրավականությունը կամ չի ղեկավարել դա:»:
Անդրադառնալով բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցներ կիրառելու վարույթում դատարանի կողմից անձին մեղսագրվող արարքի որակմանն անդրադառնալու իրավաչափության հարցին՝ Վճռաբեկ դատարանն Արա Շուշանյանի վերաբերյալ գործով իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ. «[Ա]նմեղսունակ անձի դեպքում գիտակցական և կամային հատկանիշները բացակայում են, քանի որ նա զրկված է իր գործողության (անգործության) փաստացի բնույթն ու նշանակությունը, դրա վտանգավորությունը գիտակցելու կամ դա ղեկավարելու ունակությունից (տե՛ս Հարություն Շուքուրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2010 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ԵՔՐԴ/0350/01/08 որոշման 17-րդ կետը): Սակայն Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ գիտակցական կամ կամային հատկանիշներ չունենալը դեռևս չի բացառում անմեղսունակ անձի՝ քրեական օրենքով արգելված արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի հատուկ մասում նշված` օբյեկտի և օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներին համապատասխան իրավական որակում տալու հնարավորությունը: Հակառակ պարագայում առհասարակ պետք է բացառվի քրեաիրավական հարթությունում անմեղսունակ անձանց նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառումը քննարկելու հնարավորությունը, քանի որ գիտակցական և կամային հատկանիշները բնորոշ են ոչ միայն հանցափորձին, այլ ցանկացած ավարտված արարքին:
(…)
[Ա]նմեղսունակ անձի արարքը կարող է ստանալ թե՛ ձևական, թե՛ նյութական հանցակազմի հատկանիշներ կրող իրավական որակում (օրինակ, երբ անմեղսունակության վիճակում գտնվող անձի կողմից մեկ ուրիշին մարմնական վնասվածք կամ առողջությանն այլ ծանր վնաս է պատճառվում, ապա արարքն օբյեկտիվ իրադրության վերլուծությամբ ենթակա է որակման «Դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելը» վերտառությունը կրող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածով, չնայած, որ այդ դեպքում ևս բացակայում են քրեական օրենքով արգելված արարք կատարած անձի գիտակցական և կամային հատկանիշները: Ընդ որում, նույն իրադրության պայմաններում եթե անմեղսունակության վիճակում գտնվող անձը չկարողանա օբյեկտիվ հանգամանքներից ելնելով ավարտին հասցնել արարքի կատարումը (օրինակ` դանակով հարվածելու պահին բռնվի նրա ձեռքը կամ հրազենից արձակված գնդակը չդիպչի հասցեատիրոջը), ապա արարքն օբյեկտիվ իրադրության վերլուծությամբ ենթակա է որակման որպես դիտավորությամբ առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու փորձ):
Դրա մասին է վկայում նաև այն, որ բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառման վարույթի շրջանակներում, ի տարբերություն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ հոդվածում սահմանված ընթացակարգի, դատարանը չի քննարկում անձի մեղավորության հարցը։ Մասնավորապես, բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցների կիրառման վարույթի շրջանակներում դատարանը պարզում է, թե «կատարվել է արդյոք հանրորեն վտանգավոր արարք»` առանց անդրադառնալու գործողության (անգործության) վտանգավորությունը գիտակցելու կամ ղեկավարելու հատկանիշներին։» (տե՛ս Արա Սարգսի Շուշանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0030/01/15 որոշման 13-15-րդ և 19-րդ կետերը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական օրենսգրքի պայմաններում:
Վերոգրյալի հիման վրա և հաշվի առնելով սույն դատավճռի 1․3-րդ կետում հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է Ցողիկ Հովհաննեսի Հովհաննիսյանի սպանության դեպքը և դրա հանգամանքները, վերջինիս կյանքից զրկելը Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի կողմից կատարելը,Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանին վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այն որակված է ճիշտ և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքի արտաքին հատկանիշներին։ Ապացուցված է նաև նշված արարքը կատարելու պահին Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի անմեղսունակությունը։
2․2․ Ապացուցված համարելով Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի անմեղսունակությունն իրեն մեղսագրված արարքը կատարելու պահին՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ վերջինիս նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- Դավիթ Եղիազարյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է արդյոք կիրառել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց.
- բժշկական բնույթի հարկադրանքի ինչ միջոց պետք է կիրառվի Դավիթ Եղիազարյանի նկատմամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անվտանգության միջոցը պետական հարկադրանքով ապահովված քրեաիրավական ներգործության միջոց է, որը դատարանի դատավճռով կամ որոշմամբ պետության անունից նշանակվում է պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն գլխով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Անվտանգության միջոցների նպատակն է կանխել պատժի սպառնալիքով արգելված արարքների կատարումը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Դատարանը կարող է նշանակել անվտանգության միջոց, եթե համարի, որ սույն օրենսգրքով պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձը կրկին կարող է այդպիսի արարք կատարել, կամ անվտանգության միջոցի կիրառումն անհրաժեշտ է իր կամ այլ անձի անվտանգությունն ապահովելու համար: Սույն օրենսգրքի 120-րդ հոդվածով նախատեսված անվտանգության միջոցի նշանակման վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը հաշվի է առնում կոնկրետ անձի նկատմամբ դրա կիրառման անհրաժեշտության և առավել արդյունավետ իրականացման եղանակների վերաբերյալ փորձագետի, իսկ սույն օրենսգրքի 115-րդ և 116-րդ հոդվածներով նախատեսված անվտանգության միջոցների նշանակման վերաբերյալ՝ բժշկական-մասնագիտական հանձնաժողովի տված եզրակացությունը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձի նկատմամբ կարող են նշանակվել անվտանգության հետևյալ միջոցները.
1) բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ՝
ա. հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողություն և հարկադիր բուժում,
բ. ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում,
գ. հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում,
2) որոշակի վայրեր այցելելու արգելք,
3) հոգեբանական օգնություն ստանալու պարտականություն:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատարանը բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց է նշանակում այն անձի նկատմամբ, որը՝
1) պատժի սպառնալիքով արգելված արարքի կատարման պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում,
(...)
2. Դատարանն անձի նկատմամբ նշանակում է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց, եթե հանգում է հետևության, որ անձը, իր առողջական վիճակով պայմանավորված, կարիք ունի բժշկական միջամտության, որը կապահովի իր կամ այլ անձի անվտանգությունը, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ անվտանգության միջոցների կիրառման նպատակի իրականացումը:
(...)
4․ Դատարանը սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված և հոգեկան վիճակով իր կամ այլ անձի համար վտանգավորություն չներկայացնող անձի վերաբերյալ անհրաժեշտ նյութերն ուղարկում է առողջապահության համապատասխան մարմին՝ այդ անձի բուժման հարցը լուծելու համար։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Դատարանը հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողություն և հարկադիր բուժում է նշանակում պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած այն անձի նկատմամբ, որն իր հոգեկան վիճակով հիվանդանոցային բուժման կարիք չունի:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձյան․
«1․ Դատարանը հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում է նշանակում պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած այն անձի նկատմամբ, որի հոգեկան վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային պայմաններում:
2. Դատարանը հոգեբուժական կազմակերպության հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում է նշանակում պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած այն անձի նկատմամբ, որն իր հոգեկան վիճակով վտանգավոր է իր կամ այլ անձի համար և պահանջում է մշտական հսկողություն:»։
Նույն օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն․
«Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձի հոգեկան առողջության խնդրի դրսևորումն ու բնույթը, կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարմանը նպաստած գործոնները, անձի կողմից պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կրկին կատարելու հավանականությունը, իր կամ այլ անձի համար վտանգավորություն ներկայացնելը: Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցի կոնկրետ տեսակը նշանակելու որոշում կայացնելիս դատարանը հիմնվում է հոգեբուժական կազմակերպության հանձնաժողովի տված եզրակացության վրա:»։
2․2․1․ Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ անձի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու նպատակը օրենսդիրը պայմանավորում է իր կամ այլ անձի անվտանգության ապահովման, ինչպես նաև պատժի սպառնալիքով արգելված արարքների կատարումը կանխելու հետ։
Քննարկվող հարկադրանքի միջոցի կիրառման իրավական հիմքն իր առողջական վիճակով պայմանավորված անձի՝ բժշկական միջամտության կարիք ունենալն է։ Այդպիսի բժշկական միջամտությունը պետք է ուղղված լինի և ի զորու լինի ապահովել տվյալ կամ այլ անձի անվտանգությունը և կանխել պատժի սպառնալիքով արգելված արարքների կատարումը։
Վերոգրյալից երևում է, որ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու պահին անձը պետք է շարունակի վտանգավոր լինել հասարակության համար, հակառակ դեպքում՝ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու անհրաժեշտությունը կվերանա։ Այս տեսանկյունից բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս դատարանը պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձի հոգեկան առողջության խնդրի դրսևորումն ու բնույթը (բժշկական չափանիշ)։ Դրա հետ մեկտեղ պետք է գնահատման ենթարկվեն հետևյալ իրավական չափանիշները․
- կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը,
- դրա կատարմանը նպաստած գործոնները,
- անձի կողմից պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կրկին կատարելու հավանականությունը,
- իր կամ այլ անձի համար վտանգավորություն ներկայացնելը:
Անվտանգության միջոց նշանակելը դատարանի համար ոչ թե պարտականություն է, այլ հայեցողության շրջանակներում տրված իրավունք: Օրենսդիրը հստակեցնում է, որ դատարանը կարող է նշանակել անվտանգության միջոց, եթե համարի, որ պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձը կրկին կարող է այդպիսի արարք կատարել, կամ անվտանգության միջոցի կիրառումն անհրաժեշտ է իր կամ այլ անձի անվտանգությունն ապահովելու համար:
2․2․2․ Քննարկվող անվտանգության միջոցի նշանակման վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը հաշվի է առնում կոնկրետ անձի նկատմամբ դրա կիրառման անհրաժեշտության և առավել արդյունավետ իրականացման եղանակների վերաբերյալ բժշկական-մասնագիտական հանձնաժողովի տված եզրակացությունը։ Վերջինս անվտանգության միջոցի կիրառման բժշկական չափանիշի գնահատման միջոցն է: Ընդ որում, այդ եզրակացությունը դատարանի համար կաշկանդող չէ, քանի որ վերջինս ունի դատական հայեցողության շրջանակներում գործելու հնարավորություն և պարտավոր է գնահատման ենթարկել նաև իրավական չափանիշի առկայությունը։
Այսպես՝ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցի տեսակը որոշելու յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը համապատասխան եզրակացության հետ մեկտեղ պետք է քննարկման առարկա դարձնի և հաշվի առնի նաև անձի կատարած արարքի բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը։ Մասնավորապես, դատարանը պետք է քննարկման առարկա դարձնի, ի թիվս այլոց, այն հարցը, թե ինչ օբյեկտի, ինչպիսի հասարակական հարաբերությունների դեմ է ուղղված եղել անձի ոտնձգությունը, ինչ եղանակով է կատարվել, ինչպիսի հետևանքներ է առաջացրել կամ կարող էր առաջացնել այն։
Էական կարևորություն ունի նաև անձի կողմից տվյալ արարքի կատարմանը նպաստած գործոնները վեր հանելը և դրանց պատշաճ գնահատումը։ Մասնավորապես որպես այդպիսիք կարող են լինել անձի՝ բուժում չստանալը կամ ոչ պատշաճ ստանալը, ընտանեկան վիճակը, այդ թվում՝ հսկողության բացակայությունը, արարքն այլ անձանց գործողություններով պայմանավորված լինելը և այլն։
Անձի կողմից պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կրկին կատարելու հավանականության գնահատումը սերտորեն կապված է նախորդ հանգամանքների գնահատման հետ։ Այս տեսանկյունից պետք է հաշվի առնել նաև մինչև հիվանդության ախտորոշումը, ինչպես նաև դրանից հետո անձի կողմից այլ հանցանքներ կատարած լինելու հանգամանքը, դրանց բնույթը, պարբերականությունը։
Անմեղսունակ անձանց նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառման հնարավորությունը պայմանավորվում է նաև մինչև բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցների կիրառման վարույթի դատական քննության ավարտը հասարակության համար անձի՝ վտանգավոր լինելու շարունակականության հանգամանքով: Վերջինս Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավական դիրքորոշումների հաշվառմամբ կարող է գնահատվել ոչ միայն բժշկական փաստաթղթերի հետազոտության, այլ նաև հոգեկան հիվանդությամբ տառապող անձի անհատական հատկանիշների, դատական նիստերի դահլիճում նրա դրսևորած վարքագծի, ունեցած հոգեվիճակի անմիջական գնահատման արդյունքում: Այս տեսանկյունից անհրաժեշտ է հաշվի առնել այն, որ հոգեկան հիվանդություն ունեցող անձը դատավարությունում ունի երկբնույթ դեր, մասնավորապես` նա և՛ շահագրգիռ անձ է, և՛ դատաքննության օբյեկտ: Այս հաշվառմամբ էլ դատաքննությանը նրա մասնակցության ապահովմանն ուղղված պարտականություններ են դրված վարույթն իրականացնող մարմնի վրա, ինչը պայմանավորված է ոչ միայն գործն անձամբ ներկայացնելու նրա իրավունքի ապահովման, այլ նաև դատավորին հնարավորություն տալու համար իր անձնական կարծիքը ձևավորել գործի և այդ անձի հոգեկան վիճակի վերաբերյալ (տե՛ս, mutatis mutandis, Եվրոպական դատարանի` Kovalev v. Russia գործով 2007 թվականի մայիսի 10-ի վճիռը, գանգատ թիվ 78145/01, կետեր 35-37): Դատավորի համար կարևոր է առնվազն հոգեկան հիվանդություն ունեցող անձի հետ կարճ հանդիպում ունենալը և նախընտրելի է նրան հարցեր ուղղելը: Եվրոպական դատարանը գտնում է, որ դատավորի կողմից գործի լուծումը միայն փաստաթղթավորված ապացույցների հիման վրա, առանց տեսնելու կամ լսելու անձին, հանդիսանում է Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված մրցակցության սկզբունքի խախտում (տե՛ս Եվրոպական դատարանի` Shtukaturov v. Russia գործով 2008 թվականի մարտի 24-ի վճիռը, գանգատ թիվ 4409/05, կետեր 72-73):
Հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած սուբյեկտի անձը գնահատելիս դատարանը պետք է քննարկի նրա նկատմամբ նախկինում իրականացվող բուժման հանգամանքը, դրա տևողությունը, պայմանները, նրա ներկա հոգեկան վիճակը, վարքագիծը։ Դատարանը պետք է ուշադրություն դարձնի նաև այն հանգամանքների վրա, թե արդյոք տվյալ անձը նախկինում հանրորեն վտանգավոր արարք կատարել և համապատասխան բուժում ստացել է, թե ոչ։ Այս հանգամանքների պարզումը ևս կարող է էական նշանակություն ունենալ անձի` իր կամ շրջապատի համար վտանգավորության աստիճանը պարզելու հարցում։
Վերոնշյալ հանգամանքների համատեղ գնահատմամբ միայն դատարանը կարող է հիմնավորված որոշում կայացնել անձի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և դրա կոնկրետ տեսակի վերաբերյալ։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենգրքով նախատեսված բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցները միմյանցից տարբերվում են, նախևառաջ, անձին պահելու ռեժիմի խստությամբ։ Դրանցից առավել մեղմ ռեժիմն ունի հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողությունը և հարկադիր բուժումը, իսկ մյուս երկու տեսակները ենթադրում են անձի ազատության իրավունքի սահմանափակում։
Անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման հետ կապված բժշկական հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել բացառապես այդպիսի բժշկական ցուցման առկայության դեպքում։ Միևնույն ժամանակ այդպիսի բժշկական ցուցման առկայությունն ինքնին դատարանին չի պարտավորեցնում անձի ազատության իրավունքը սահմանափակող հարկադրանքի միջոց կիրառել։ Մասնավորապես՝ բժշկական ցուցումը վերաբերում է հարկադրանքի միջոց կիրառելու բժշկական չափանիշի առկայությանը, մինչդեռ դատարանը պարտավոր է դրա հետ մեկտեղ գնահատման ենթարկել նաև իրավական չափանիշի առկայությունը։ Այլ խոսքով՝ անձի նկատմամբ չի կարող ազատության իրավունքի սահմանափակման հետ կապված բժշկական հարկադրանքի միջոց կիրառվել առանց դրա վերաբերյալ համապատասխան բժշկական ցուցման առկայության։ Միևնույն ժամանակ այդպիսի բժշկական ցուցման առկայության դեպքում դատարանն իրավասու է իրավական չափանիշի հաշվառմամբ անձի նկատմամբ կիրառել ավելի մեղմ, այդ թվում՝ ազատության սահմանափակման հետ չկապված բժշկական հարկադրանքի միջոց։
2․2․3․ Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով Դավիթ Եղիազարյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու անհրաժեշտության հարցին՝ Դատարանը հաշվի է առնում, որ ՀՀ առողջապահության նախարարությանը կից միջգերատեսչական ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովի կողմից տրված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննության թիվ 99 եզրակացության համաձայն՝ «(․․․) Դավիթ Եղիազարյանի վերաբերյալ դատահոգեբուժական ստացինար փորձաքննության հանձնաժողովի թիվ 99 եզրակացությունը, համաձայն որի հանձնաժողովը եզրակացրել է, որ Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանը տառապել և տառապում է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև կայուն դեֆեկտ» F20.02 քրոնիկական հոգեկան հիվանդությամբ: Այդ մասին են վկայում ներկա հետազոտման արդյունքները, որոնք թույլ են տվել փորձաքննվողի մոտ հայտնաբերել վերը նշված հիվանդության բնորոշ՝ մտածողության ներամփոփություն, դատողությունների անհետևողականություն, հույզերի սառնություն, միապաղաղություն, մեկուսացվածություն շրջապատից, պարփակվածություն, նեգատիզմ, մուտիզմ, հետաքրքրությունների և նախաձեռնությունների իջեցում, քննադատության անբավարարության հետ մեկտեղ:
Իրավախախտումը կատարելու պահին՝ փորձաքննվողը գտնվել է վերը նշված հիվանդագին խանգարկած վիճակում, արարքը կատարել է ցնորա-զառանցական ապրումների ացդեցության ներքո, ինչը զրկել է նրան գիտակցել իր գոյությունների վտանգավորությունը, հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքի համար և ղեկավարել դրանք:
Ներկայումս նա նույնպես չի կարող գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք:
Ուստի իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանին հարկ է ճանաչել՝ ԱՆՄԵՂՍՈՒՆԱԿ:
Ներկա հոգեվիճակով փորձաքննվողը չի կարող մասնակցել դատաքննչական գործողությունների, նա սոցիալապես խիստ վտանգավոր է ինչպես իր, այնպես էլ հասարակության համար: Կարիք ունի հարկադիր բուժման հատուկ հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում:»։
Բացի այդ, Դատարանի հարցմանն ի պատասխան ստացված ՀՀ ԱՆ «Հոգեկան առողջության պահպանման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ի 2025 թվականի հունիսի 10-ի գրության համաձայն՝ «(․․․) Բուժման ֆոնին Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի հոգեվիճակում էական դրական փոփոխություններ չեն հայտնաբերվում, վարքը կառավարելի է, սակայն խոսքային կոնտակտը հիվանդի հետ բացակայում է։ Իր ներկա հոգեվիճակով Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանը շարունակում է մնալ սոցիալապես վտանգավոր իր անձի և շրջապատի նկատմամբ։»։
Վերոհիշյալի հետ մեկտեղ Դատարանը հաշվի է առնում․
- Դավիթ Եղիազարյանին վերագրված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը։ Մասնավորապես, նրան վերագրվում է կյանքի դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործության օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներ պարունակող արարք, որը կատարվել է մերձավոր ազգականի նկատմամբ,
- Դավիթ Եղիազարյանի մոտ ախտորոշված հոգեկան հիվանդության ախտանիշները դրսևորվում են մտածողության ներամփոփությամբ, դատողությունների անհետևողականությամբ, հույզերի սառնությամբ, միապաղաղությամբ, շրջապատից մեկուսացվածությամբ, պարփակվածությամբ, նեգատիզմով, մուտիզմով, հետաքրքրությունների և նախաձեռնությունների իջեցմամբ, քննադատության անբավարարության հետ մեկտեղ, որ ինչպես իրավախախտումը կատարելիս, այնպես էլ ներկայումս զրկել և զրկում է նրան գիտակցել իր գործողությունների վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, որով էլ պայմանավորված է իր և հասարակության համար սոցիալապես վտանգ ներկայացնելու վերաբերյալ եզրահանգումը։
Ելնելով Դավիթ Եղիազարյանի հոգեկան առողջության վիճակի վերաբերյալ վերոգրյալ բժշկական բնույթի տեղեկատվությունից, այն համադրելով նաև սույն գործով Դավիթ Եղիազարյանին վերագրված քրեական օրենքով արգելված արարքի բնույթի (մերձավոր ազգականի սպանություն), դրանից հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի հետ (որևէ կերպ շփման մեջ չի մտել վարույթն իրականացնող մարմնի և դատավարության մասնակիցների հետ և, ըստ էության, դեպքի հետ կապված որևէ վարքագիծ չի դրսևորել)՝ Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Եղիազարյանի կողմից հանրության համար վտանգ ներկայացնելու աստիճանը և նրա կողմից պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարելու հավանականությունն առկա է և բավարար՝ նրա ազատության իրավունքի սահմանափակման տեսանկյունից։
2․2․4․ Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Դավիթ Եղիազարյանն իր առողջական վիճակով պայմանավորված կարիք ունի բժշկական միջամտության և այդ միջամտությունն անհրաժեշտ է ինչպես իր և այլ անձանց անվտանգությունն ապահովելու, այնպես էլ պատժի սպառնալիքով արգելված արարքների կատարումը կանխելու համար:
Հաշվի առնելով նախորդ կետերում նշված հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Եղիազարյանի նկատմամբ համաչափ է և անհրաժեշտ է նշանակել բժշկական բնույթի ամենախիստ հարկադրանքի միջոցը՝ հարկադիր բուժում հատուկ տիպի հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում, որն ի զորու է ապահովել ինչպես իր, այնպեես էլ այլ անձանց անվտանգությունը։
2․2․5․ Անդրադառնալով Դավիթ Եղիազարյանի նկատմամբ կիրառված անվտանգության միջոցին՝ բժշկական հսկողությանը, Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ դրա հիմքերը չեն վերացել:
2․2․6․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի 2-րդ մասի կարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված արնանման հետքերը, մեկ սավանը, հատակ մաքրելու հարմարանքը, Դ․Եղիազարյանի եղունգների, արյան նմուշները, հագուստը, Ց․Եղիազարյանի եղունգների նմուշը, հագուստը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է պահել քրեական գործի հետ միասին:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 427-430-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մեղադրյալ Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 9-րդ կետով նախատեսված արարքը կատարելու պահին ճանաչել անմեղսունակ:
Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի նկատմամբ որպես բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառել հարկադիր բուժում հատուկ տիպի հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում:
Դավիթ Թաթուլի Եղիազարյանի նկատմամբ ընտրված անվտանգության միջոցը՝ բժշկական հսկողությունը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված արնանման հետքերը, մեկ սավանը, հատակ մաքրելու հարմարանքը, Դ․Եղիազարյանի եղունգների, արյան նմուշները, հագուստը, Ց․Եղիազարյանի եղունգների նմուշը, հագուստը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պահել քրեական գործի հետ միասին:
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ