ԵԴ1/0601/01/25




ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ին քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/` հետևյալ կազմով
Նախագահությամբ դատավոր՝ Վ.Մելիքյանի
Քարտուղարությամբ՝ Մ.Ներսիսյանի
Մասնակցությամբ.
Հանրային մեղադրող՝ Վ.Եդիգարյանի
Պաշտպան՝ Վ.Քեշիշյանի
Մեղադրյալ՝ Հ.Ջանիկյանի
դռնբաց դատական նիստում արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի (ծնված՝ 05.01.1995թ., Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, դատված՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 28.04.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0108/01/22 դատավճռով գտնվում է 4 տարի ժամկետով փորձաշրջանի մեջ, չի աշխատում, հաշվառված՝ ք.Երևան, Սասունցի Դավիթ փ., 51 տուն հասցեում, փաստացի բնակվում է ք.Երևան, Չեխովի փ., 47-րդ շենք, 2-րդ մասնաշենքի 51-րդ բնակարան հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
18.10.2022 թվականին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60815622 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 6/:
29.11.2024 թվականին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.Եդիգարյանի որոշմամբ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /հատոր 1-ին, գ.թ. 213/:
Նախաքննական մարմնի որոշմամբ մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Թիվ ԵԴ1/0601/01/25 (60815622 նախաքննական համար) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Վահագն Մելիքյանին:
Քրեական գործը դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 19.02.2025 թվականին:
Դատարանի 23.02.2025 թվականի որոշմամբ քրեական գործը վարույթ է ստանձնվել և նախնական դատալսումներ է նշանակվել:
Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել է այն բանի համար, որ նա չունենալով՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.164 մգ/լ, 2023 թվականի մայիսի 1-ին՝ ժամը 22:40-ին Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 11 OI 100 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180255092 արձանագրությունը:
Արագացված վարույթ.
Նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Հովսեփ Ջանիկյանը միջնորդել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին, հայտնելով, որ միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթի կիրառման հետևանքները, առաջադրված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում առաջադրված մեղադրանքում:
Պաշտպան Վ.Քեշիշյանը հայտնեց, որ մեղադրյալը խորհրդակցել է իր հետ:
Հանրային մեղադրողը չառարկեց արագացված վարույթի կիրառման դեմ:
Դատարանը համոզվելով, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին և անցել է լրացուցիչ դասալսումների փուլ:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրվող արարքը, դա կատարելու համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Ուսումնասիրելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի կողմից հանցավոր արարք կատարելը:
Արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է վերջինս, համապատասխանում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և ճիշտ է որակված:
Ապացուցված է նաև մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի կողմից նշված արարքը կատարելը և մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ:
Մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը:
Դատարանը մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը և խնամքին անչափահաս երեխա և հղի կին ունենալը:
Դատարանը մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է արձանագրում՝ նախկինում դիտավորությամբ կատարված արարքի համար դատվածություն ունենալը:
Մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթներն ու նպատակները, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
«1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(...)
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակային վերլուծությանը, Դատարանն արձանագրում է, որ ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնը կիրառելու համար պահանջվում են մի շարք պայմաններ, մասնավորապես՝ դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում անձի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժ կրելը և դատվածություն ունենալը: Այլ խոսքով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ռեցիդիվի կանոնի հիման վրա պատիժը կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ անձը կրում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ և ունի դատվածություն կամ՝ եթե նախկինում է կրել ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ և ունի դատվածություն:
Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ի տարբերություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի, որում կիրառված է «պատիժ նշանակել» եզրույթը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասում կիրառված է «պատիժ կրել» եզրույթը: Հետևաբար, այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ, սակայն նա փաստացի (իրական) չի կրել այն, ապա, նույնիսկ դատվածություն ունենալու պայմաններում, նրա նկատմամբ չի կարող կիրառվել ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնը:
Վերոգրյալի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 28.04.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0108/01/22 դատավճռով նշանակված է եղել ազատազրկման ձևով պատիժ, սակայն պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևանքով նա փաստացի չի կրել այն: Այլ խոսքով, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա չեն ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պայմանը, մասնավորապես՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի (ռեալ, իրական) կրելը:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ սույն քրեական գործով նշանակվող պատիժը կարող է որոշվել՝ հաշվի չառնելով ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնները:
Ելնելով վերոնշյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանը սույն հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ նա, գտնվելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 28.04.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0108/01/22 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանի մեջ, 2023 թվականի մայիսի 01-ին կատարել է նշված հանցանքը, հետևաբար առկա է նրա քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հանգամանքը՝ հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. §(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)¦ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների, ինչպես նաև վերևում նշված փաստական հանգամանքների գնահատման արդյունքում Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, վերջինիս անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատժի տեսակները, դրանց առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակը, ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից և ելնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից, հանցագործության ծանրությունից, քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, գտնում է, որ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ պատիժ պետք է սահմանվի ազատազրկման ձևով, քանզի միայն դրանով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանն անդրադառնալով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 28.04.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0108/01/22 դատավճռով նշանակված 4 (չորս) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 2/երկու/ օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն կիրառված չլինելու և 4 (չորս) տարի ժամկետով նշանակված փորձաշրջանի հարցերին՝ արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
(…)»:
Վերոշարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով՝ պետք է վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 28.04.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0108/01/22 դատավճռով նշանակված՝ 4 (չորս) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 2/երկու/ օր ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կարգով՝ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակվելիք ազատազրկմանը պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 28.04.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0108/01/22 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված և չկրած՝ 4 (չորս) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 2/երկու/ օր ազատազրկում պատիժը և Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 5/հինգ/ տարի 2/երկու/ ամիս 2/երկու/ օր ժամկետով։
Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում պատիժը կրելու հարցին, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը
(…)»:
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին:
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկությունները, մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Հովսեփ Ջանիկյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Հովսեփ Ջանիկյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Հ.Ջանիկյանի երիտասարդ լինելը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա և հղի կին ունենալու հանգամանքները: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 5 (հինգ) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հովսեփ Ջանիկյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Քննության առնելով մեղադրյալ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Դատարանը գտնում է, որ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարույթային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դրա պահպանության ողջ ժամանակահատվածում:
Քրեական գործով գույքային հայց և դատական ծախսեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 345-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և դատապարտել ազատազրկման՝ 3/երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 28.04.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0108/01/22 դատավճռով նշանակված՝ 4 (չորս) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 2 (երկու) օր ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ սույն դատավճռով նշանակված 3/երեք/ ամիս ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 28.04.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0108/01/22 դատավճռով նշանակված և չկրած՝ 4 (չորս) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 2 (երկու) օր ժամկետով ազատազրկմանը և Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում 5/հինգ/ տարի 2/երկու/ ամիս 2/երկու/ օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ նշանակված 5/հինգ/ տարի 2/երկու/ ամիս 2/երկու/ օր ժամկետով ազատազրկում պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 5 (հինգ) տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել Հովսեփ Ջանիկյանին՝ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից և փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ դրա պահպանության ողջ ժամանակահատվածում:
Հովսեփ Ռոբերտի Ջանիկյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում՝ բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի։

ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԵԼԻՔՅԱՆ