ԵԴ1/0595/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«10» մարտի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
մեղադրյալ Հ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հարություն Գագիկի Հակոբյանի (ծնված՝ 25.02.2001թ., ք․Մոսկվայում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, թերի բարձրագույն կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է «Զվարթնոց» օդանավակայանում որպես հաշվառող, հաշվառված և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայի 286-րդ տանը) երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Շ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-1769-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Շ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-2108-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Շ․Խաչատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 60210824 քրեական վարույթը թիվ 60176924 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60176924 քրեական վարույթով շարունակելու մասին։
2025 թվականի փետրվարի 11-ին Երևան քաղաքի Շեբգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Ստեփանյանը որոշում է կայացրել թիվ 60176924 քրեական վարույթով Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա․Գևորգյանը որոշում է կայացրել թիվ 60176924 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 19-ին Հ․Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 60176924 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/0595/01/25 համարը։
2025 թվականի փետրվարի 20-ին թիվ ԵԴ1/0595/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի փետրվարի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0595/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում (երկու դրվագով) վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես. 2023 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ ժամը 00:40-ին, Երևան քաղաքի Շիրակի փողոցում Հարություն Գագիկի Հակոբյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,286 մգ/լ, վարել է «Հոնդա» մակնիշի, 35 OF 754 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
Բացի այդ, 2024 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 00:10-ին, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում Հարություն Գագիկի Հակոբյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, գտնվելով ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,460 մգ/լ, վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, 99 NN 906 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի փետրվարի 8-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել թիվ 60176924 քրեական վարույթում առկա, 15.09.2023թ. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Շիրազ Կորյունի Բարսեղյանի կողմից ժամը 00:45-ին Երևան քաղաքի Շիրակի փողոցում Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180260145 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Հարություն Գագիկի Հակոբյանը, չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական և ոչ սթափ վիճակում, 15.09.2023թ.-ին՝ ժամը 00:40-ին, Երևան քաղաքի Շիրակի փողոցում վարել է «Հոնդա» մակնիշի, 35 OF 754 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է «հասցեատերը հրաժարվեց ստորագրելուց, բացատրություն տալուց» ձեռագիր գրառումը, իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը, արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է «հրաժարվեց ստորագրելուց» ձեռագիր գրառումը: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 2015 թիվը:
Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 083655 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է՝ 07.12.2022թ., այն ուժի մեջ է մինչև 07.12.2023թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101052, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000-0.200 մգ/լ ճշտության դասը՝ +-10%:
Թիվ 083655 ստուգաչափման վկայականի արդյունքները, համաձայն որի՝ 0,000-0.200 մգ/լ-ի փոխարեն պետք է լինի 0,000-2,000 մգ/լ:
Հարություն Գագիկի Հակոբյանին ստուգաչափման ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է 91101052, զննման համարը՝ 00962, զննման ամսաթիվը՝ 15.09.2023թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 00:44-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.286 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Հարություն, վարորդի ազգանունը՝ Հակոբյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 35 OF 754, տեսուչ, կրծքանշանի համար՝ 02059։
ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքի պատճենը, համաձայն որի՝ Հարություն Գագիկի Հակոբյանը ծնվել է 25.02.2001 թվականին, հաշվառված է Երևան քաղաքի Շեննգավիթ վարչական շրջանի Արշակունյաց պողոտայի 286 տանը:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվությունը, համաձայն որի՝ Հարություն Գագիկի Հակոբյանի անվամբ առկա չէ վարորդական իրավունքի վկայական:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Հակոբ Ստեփանի Բադալյանի կողմից 16.05.2024թ.-ին՝ ժամը 00:22-ին, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180403930 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Հարություն Գագիկի Հակոբյանը, չունենալով վարորդական իրավունքի վկայական և ոչ սթափ վիճակում, 16.05.2024թ.-ին՝ ժամը 00:10-ին, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, 99 NN 906 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է «սարքին չեմ վստահում» ձեռագիր գրառումը, իրավախախտում կատարած անձի ստորագրությունը, արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է «քաղաքացին հրաժարվեց ստորագրելուց և բացատրություններ տալուց» ձեռագիր գրառումը: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 2035 թիվը:
Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 120902 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է՝ 05.04.2024թ., այն ուժի մեջ է մինչև 05.04.2025թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101198, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ/լ ճշտության դասը՝ +-10%:
Հարություն Գագիկի Հակոբյանին ստուգաչափման ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է 91101198, զննման համարը՝ 01650, զննման ամսաթիվը՝ 16.05.2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 20:15-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.460 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Հարություն, վարորդի ազգանունը՝ Հակոբյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 99 NN 906, տեսուչ, կրծքանշանի համար՝ 09408:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի փետրվարի 8-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60176924 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել և քրեական վարույթին կցվել Հարություն Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 8180260145, 8180403990 արձանագրությունները, ստուգաչափման թիվ 083655, թիվ 120902 վկայականները, 083655 ստուգաչափման վկայականի արդյունքները, սթափության կտրոնները՝ 00962, 01650 զննման համարներով, ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները։
- Մեղադրյալ Հարություն Գագիկի Հակոբյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակվեց մեղադրյալ Հարություն Հակոբյանի նախաքննական ցումունքը, համաձայն որի՝ որպես մեղադրյալ Հ.Հակոբյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2023 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ ժամը 00:40-ին, Երևան քաղաքի Շիրակի փողոցում վարել է Հոնդա մակնիշի, 35 OF 754 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ չունենալով վարորդական վկայական և ոչ սթափ վիճակում, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմվել է արձանագրություն: Բացի այդ, 2024 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 00:10-ին, Երևան քաղաքի Սեբաստիայի փողոցում վարել է Մերսեդես մակնիշի, 99 NN 906 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ չունենալով վարորդական վկայական և ոչ սթափ վիճակում, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից կազմվել է արձանագրություն: Ընդունում է իր մեղավորությունը և զղջում կատարածի համար:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ի թիվ ԵԴ1/2913/01/24 դատավճռով Հարություն Գագիկի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Հարություն Գագիկի Հակոբյանին թույլատրվել է նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ Հ․Հակոբյանը իր նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2913/01/24 դատական ակտով նշանակված տուգանք պատժից առ 27․02․2025թ․ վճարում չի կատարել։
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հարություն Գագիկի Հակոբյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Հարություն Հակոբյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Հարություն Գագիկի Հակոբյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալը,
- Հարություն Գագիկի Հակոբյանի կողմից 2023 թվականի սեպտեմբերի 15-ին՝ ժամը 00:40-ին, Երևան քաղաքի Շիրակի փողոցում ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,286 մգ/լ, «Հոնդա» մակնիշի, 35 OF 754 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը վարելը,
- Հարություն Գագիկի Հակոբյանի կողմից 2024 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 00:10-ին, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում ոչ սթափ (հարբած) վիճակում՝ արտաշնչած օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,460 մգ/լ, «Մերսեդես» մակնիշի, 99 NN 906 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Հարություն Հակոբյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- հանցանքները կատարելու պահին դատվածություն չունենալը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի մարտի 7-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Հարություն Գագիկի Հակոբյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Հ․Հակոբյանի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Հարություն Հակոբյանի մեղավորությունը երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Հարություն Գագիկի Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը):
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Հարություն Գագիկի Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքների համար մեղադրյալ Հարություն Գագիկի Հակոբյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներից յուրաքանչյուրի համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Հարություն Գագիկի Հակոբյանի եկամտի վերաբերյալ տվյալները (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքները կատարելու պահին (2023 թվականի սեպտեմբերի 15 և 2024 թվականի մայիսի 16), սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանք յուրաքանչյուր դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը։
(…)
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Հարություն Հակոբյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երկու հանցանք է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ի թիվ ԵԴ1/2913/01/24 դատավճռով Հարություն Գագիկի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Հարություն Գագիկի Հակոբյանին թույլատրվել է նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում։ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրության համաձայն՝ Հ․Հակոբյանը իր նկատմամբ թիվ ԵԴ1/2913/01/24 դատական ակտով նշանակված տուգանք պատժից առ 27․02․2025թ․ վճարում չի կատարել։
Դատարանն արձանագրում է, որ Հարություն Հակոբյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքները կատարել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 15-ին և 2024 թվականի մայիսի 16-ին, այսինքն նախքան առաջին գործով (թիվ ԵԴ1/2913/01/24) դատավճիռ կայացնելը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ պետք է առաջնորդվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` մասնավորապես՝ սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ի դատավճռով Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Հ․Հակոբյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված 1․125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 93․750 (իննսուներեք հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հ․Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60176924 քրեական վարույթով Հարություն Գագիկի Հակոբյանի վերաբերյալ թիվ 8180260145, 8180403990 արձանագրությունները, ստուգաչափման թիվ 083655, 120902 վկայականները, 083655 ստուգաչափման վկայականի արդյունքները, սթափության կտրոնները, ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հարություն Գագիկի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ի դատավճռով Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Թույլատրել Հարություն Գագիկի Հակոբյանին դատավճռով նշանակված 1․125․000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամսվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարելով նվազագույնը 93․750 (իննսուներեք հազար յոթ հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ։
Հարություն Գագիկի Հակոբյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ