ԵԴ1/0610/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«20» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/,

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Հ.ԺԱՄԱԿՈՉՅԱՆԻ
մեղադրյալ Բ.ԴԱՎԹՅԱՆԻ







դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Բախշի Վանիկի Դավթյանի /ծնված՝ 05.04.1979 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնալուծված, չի աշխատում, հաշվառված՝ /Ջրվեժ, Բանավան, 12 շենք, բնակարան 22 հասցեում/ և բնակվող՝ /Կոտայքի մարզ, Առինջ գյուղ, 9-րդ փողոց, տուն 6 հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով



ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

2023 թվականի օգոստոսի 02-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա.Գևորգյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60991423 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունվարի 21-ին որոշում է կայացվել թիվ 60961423 քրեական վարույթում՝ Բախշի Վանիկի Դավթյանի վերաբերյալ կազմված և զննված փաստաթղթերը, որպես արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 21-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վեհանուշ Մարգարյանը որոշում է կայացրել Բախշի Վանիկի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 29-ին որոշում է կայացվել թիվ 60961423 քրեական վարույթում՝ առկա և զննված՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից ստացված գրությունը արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 31-ին ավագ դատախազ Վեհանուշ Մարգարյանը որոշում է կայացրել հանցանքի կատարումը վկայող բավարար փաստերի առկայության պայամններում Բախշի Վանիկի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի փետրվարի 03-ին Բախշի Վանիկի Դավթյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2025 թվականի փետրվարի 03-ին Բախշի Վանիկի Դավթյանին նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի փետրվարի 06-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին ավագ դատախազ Վ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը իրավասու դատարան հանձնելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 19-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Բախշի Վանիկի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/0610/01/25 համարը։
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։
2025 թվականի փետրվարի 21-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի հոկտեմբերի 14-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Բախշի Վանիկի Դավթյանի /ծնված՝ 05.04.1979 թվականին/ նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը վերացնել և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
Մեղադրյալ Բախշի Վանիկի Դավթյանը փաստացի ազատությունից չի զրկվել:
2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Բախշի Վանիկի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնել:
2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Բախշի Վանիկի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Բախշի Վանիկի Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով. /.../ այն արարքի համար, որ նա, 2019 թվականի օգոստոսի 17-ի թիվ ԱԴ984859 արձանագրությամբ 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը և չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2023 թվականի փետրվարի 24-ին, ժամը՝ 19.30-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում 0.502մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 23UL500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Վահե Մելիքյանի կողմից կազմվել է թիվ 8180246552 արձանագրությունը։
Այսինքն՝ Բախշի Վանիկի Դավթյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ռ.Մայիլյանի կողմից կազմված՝ «Զննություն կատարելու մասին» 10.01.2025 թվականի արձանագրությունը։ Զննությամբ պարզվել է հետևյալը․
«/.../ Քրեական վարույթի 3-րդ էջում գտնվող փաստաթղթի համաձայն՝ 2023 թվականի փետրվարի 24-ին, ժամը՝ 21:15 ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ վաշտի պարեկ Վահե Մովսեսի Մելիքյանը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն՝ Բախշի Վանիկի Դավթյանի նկատմամբ, առանց տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք ունենալու, ոչ սթափ վիճակում, ք. Երևան, Հ. Աճառյան փողոցում, ժամը՝ 19:30-ին <<TOYOTA>> մակնիշի 23UL500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելու համար:Արձանագրությանը կցվել է սթափության զննության կտրոնը, քաղաքացին հրաժարվել է բացատրություններ տալուց և արձանագրությունը ստորագրելուց: Առկա է արձանագրոթւյունը կազմողի
արձանագրությունը:
Քրեական վարույթի 6-րդ էջում գտնվող փաստաթուղթը հանդիսանում է ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածք, որի համաձայն՝ Բախշի Վանիկի Դավթյանը /ծնված՝ 05.04.1979/ զրկված է վարորդական վկայականից, զրկման սկիզբը՝ 23.09.2019, զրկման ավարտը՝ 23.09.2020թ.:
Քրեական վարույթի 8-րդ էջում գտնվող փաստաթուղթում արտատպված է <<Alcovisor-Jupiter X/RP, 91101069 համարի սարքով կատարված զննման արձանագրությունը, որի համաձայն՝ այն կատարվել է 2023 թվականի փետրվարի 24-ին, ժամը՝ 21:11:53, ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.502 mg/L, վարորդի անունը՝ ԲԱխշի, ազգանունը Դավթյան, Տ.Մ. համարանիշը՝ 23UL500, Վ/Վ համարը՝ ASO5I1746, ՊԾ ազգանունը՝ Մելիքյան, կրծքանշանի համարը՝ 06573:
Քրեական վարույթի 45-րդ էջում գտնվող փաստաթղթի համաձայն՝ 2019 թվականի օգոստոսի 17-ին, ժամը՝ 18:30-ին ՀՀ ճանապարհային ոստիկանության 2 գումարտակի հետաքննության և վվի խմբի տեսուչ Մայիս Բադոյանը կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն իրավախախտման համար, որ Բախշի Վանիկի Դավթյանի ՃՏՊ-ի ենթարկվելու, վարչական վարույթի ստուգումից հրաժարվելու, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վարելու համար, արձանագրությունը ստորագրված է Բախշի Դաթյանի և արձանագրությունը կազմողի կողմից: վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության աջ կողմում ում գտնվում է վարչական իրավախախտման գործով ԱԴ984859 որոշումը, որի համաձայն՝ Բախշի Դավթյանը 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, որոշումը կայացվել է 23.09.2019թ. ՃՈ 1 գում. ՎԳԲ պետ, Ա.Հովսեփյանի կողմից։
Քրեական վարույթի 47-րդ էջում գտնվող փաստաթուղթը հանդիսանում է ծանուցագրի արտապատճեն, որի համաձայն՝ ԱԴ984859 որոշումն ուղարկվել է Բախշի Դավթյանի՝ ք.Երևան, Ջրվեժ, Բանավան 12 շենք, բն. 22 հասցեով, որոշումը ստացվել է 30.09.2019 թվականին, առկա է ստորագրություն։
/.../:
/տե՛ս գ.թ. 48-49, դատական նիստի արձանագրությունը/
<<Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին>> ՓԲԸ-ից ստացված գրությունը զննելու մասին արձանագրության առկայությամբ, որի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարության <<Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին>> ՓԲԸ-ից ստացված գրության համաձայն՝ «Jupiter X/RP» տեսակի (գործարանային համար՝ 91101069) ալկոմետրի 2022 թվականի նոյեմբերի 29-ին տրամադրված թիվ 084329 ստուգաչափման վկայականում նշված 0,000-0,200 մգ/լ չափման տիրույթը վրիպման արդյունք է։ Իրական չափման տիրույթը ըստ տեխնիկական անձնագրի և տեսակի նկարագրի կազմում է 0,000-2,000 մգ/լ:
Թիվ 084329 ստուգաչափման վկայականը չի փոխարինվել, քանի որ մինչև վրիպումը նկատելը վերոհիշյալ ալկոմետրը կրկին ներկայացվել է ստուգաչափման 2023 թվականի հուլիսի 3-ին։ Ստուգաչափման դրական արդյունքների հիման վրա տրամադրվել է թիվ 099452 ստուգաչափման վկայականը>>:
/տե՛ս գ.թ. 85, դատական նիստի արձանագրությունը/
2025 թվականի հունվարի 21-ի արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշման առկայությամբ, որի համաձայն՝ թիվ 60961423 քրեական վարույթում՝ Բախշի Վանիկի Դավթյանի վերաբերյալ կազմված և զննված փաստաթղթերը որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչվել են ապացույց։
/տե՛ս գ.թ. 67-68, դատական նիստի արձանագրությունը/
2025 թվականի հունվարի 29-ի արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշման առկայությամբ, որի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարարության <<Ստանդարտացման չափագիտության ազգային մարմին>> ՓԲԸ-ից ստացված գրությունը որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչվել է ապացույց։
/տե՛ս գ.թ. 86-87, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Բախշի Դավթյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ եղել են դեպքեր, երբ նա ալկոհոլ օգտագործած վիճակում վարել է ավտոմեքենա: Նշեց, որ չի հիշում 2023 թվականին կատարված արարքը իր կողմից կատարվել է թե ոչ, քանի որ նման խախտումների դեպքեր շատ են եղել, հստակ չի հիշում սույն արարքը կատարել է թե ոչ: Նշեց, որ իր կողմից կատարված խախտումների համար նա ենթարկվել է պատասխանատվության: Հայտնեց, որ չի ընդունում մեղքը, քանի որ չի հիշում նման դեպք եղել է թե ոչ, միաժամանակ նշելով:
Հանրային մեղադրողը միջնոդեց Դատարանին հրապարակել մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը, քանի որ վերջինս պնդում է, որ ոչինչ չի հիշում: Դատարանը բավարարեց հանրային մեղադրողի միջնորդությունը և հրապարակվեց մեղադրյալ Բախշի Դավյանի նախաքննական ցուցմունքը.
«/.../ Բախշի Դավթյանն ըստ էության ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2019 թվականին ինքը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ 1 տարի ժամկետով: Նշված ժամկետը լրանալուց հետո կրկին փորձել է ստանալ վարորդական վկայական, սակայն չի ստացվել, այդ պատճառով մինչ օրս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունի: Եղել են դեպքեր, որ ինքը չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարել է ավտոմեքենա, ինչի համար ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության: Նաև մեկ անգամ քրեական պատասխանատվության է ենթարկվել՝ ոչ սթափ վիճակում ավտոմեքենա վարելու համար, որը տեղի է ունեցել Հրազդան քաղաքում՝ 2023 թվականի մարտի 08-ին: Ներկայումս չի կարողանում հիշել, թե 2023 թվականի փետրվարի 24-ին, Հրաչյա Աճառյան փողոցում իրեն կանգնեցրել են պարեկային ծառայության աշխատակիցները՝ սթափ վիճակում տրանսպորտային իջոց վարելու համար՝ չունենալով այդ իրավունքը, թե՝ ոչ, սակայն չի բացառում, որ նման դեպք տեղի ունեցած լինի, քանի որ շատ ժամանակ է անցել։ Ամեն դեպքում ինքը տեղյակ է եղել, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունի::
Մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքի հրապարակումից հետո, վերջինս նշեց, որ չի ընդունում մեղքը, քանի որ չի հիշում նման դեպք եղել է թե ոչ, ինչպես նշել է իր նախաքննական ցուցմունքում: Նշեց նաև, որ վերոնշյալ գրավոր ապացույցները չեն հաստատում իր կողմից տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
/տե՛ս գ.թ. 50-53, դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Բախշի Վանիկի Դավթյանը 2019 թվականի օգոստոսի 17-ի թիվ ԱԴ984859 արձանագրությամբ 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը և չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2023 թվականի փետրվարի 24-ին, ժամը՝ 19.30-ին, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում 0.502մգ/լ ալկոհոլի ազդեցության տակ վարել է «Տոյոտա» մակնիշի 23UL500 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Վահե Մելիքյանի կողմից կազմվել է թիվ 8180246552 արձանագրությունը։
Այսինքն՝ Բախշի Վանիկի Դավթյանը կատարել է հանցանք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Բախշի Դավթյանը վերագրվող արարքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Բախշի Վանիկի Դավթյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Բախշի Վանիկի Դավթյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Բախշի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Բախշի Դավթյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Բախշի Դավթյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։:
Քրեաիրավական նշված նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները …::
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ ըստ առկա տվյալների՝ մեղադրյալ Բախշի Դավթյանը չունի եկամուտ, ուստի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Բախշի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
… 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
…::
Հաշվի առնելով մեջբերված իրավակարգավորումը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Բախշի Դավթյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 10 /տաս/ ամիս ժամանակ՝ յուրաքանչյուր ամիս 45.000 /քարասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Բախշի Դավթյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախս, գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Բախշի Վանիկի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Բախշի Վանիկի Դավթյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տաս/ ամիս ժամկետում՝ յուրաքանչյուր ամիս 45.000 /քարասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Բախշի Վանիկի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված սահմանափակումները վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ