ԵԴ1/0557/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«25» մարտի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Վ․ԵԴԻԳԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի (ծնված՝ 1970 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Հրազդան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, հանցանք կատարելու պահին դատվածություն չունեցող, չի աշխատում, հաշվառված է Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքի Հացագործների փողոցի 2/1 տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա․Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-0341-23 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հունվարի 13-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Եդիգարյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-0341-23 քրեական վարույթով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա․Ասատրյանը որոշում է կայացրել թիվ 60-0341-23 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 12-ին Ա․Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ 60-0341-23 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/0557/01/25 համարը։
2025 թվականի փետրվարի 14-ին թիվ ԵԴ1/0557/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի փետրվարի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0557/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և տեղեկացված լինելով այդ մասին, վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես. Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը թիվ 8300617220 որոշմամբ 2023 թվականի հունիսի 1-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 1-ը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2023 թվականի հունիսի 12-ին՝ ժամը 17:15-ին, Երևան քաղաքի Խաչիկ Դաշտենց փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի, 36 FA 417 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180257085 արձանագրությունը:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Փաստաթղթի բովանդակության զննում կատարելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180257085 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի հունիսի 12-ին Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը Երևան քաղաքի Խաչիկ Դաշտենց փողոցում վարել է վարելու իրավունքը կասցված վիճակում:
-Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի տրանսպորտային միջոցների վարելու իրավունքը կասեցված է 2023 թվականի հունիսի 01-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 12-ը:
-Վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316395424 որոշումը, համաձայն որի՝ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի տրանսպորտային միջոցների վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով, իսկ կասեցման սկիզբ է համարվել որոշումը հանձնված լինելու հաջորդ օրվանից:
Roadpolice.am հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերալ ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Արմեն Պողոսյանը 2023 թվականի հունիսի 1-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 12-ը ընկած ժամանակահատվածում մուտք չի գործել Roadpolice.am էլեկտրոնային հարթակ:
Թիվ 2316395424 որոշման ծանուցման վերաբերյալ «Հայփոստ» ՓԲԸ-ից ստացված քաղվածքը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի մայիսի 25-ին անհայտ լինելու պատճառով ծանուցումը հետ է վերադարձվել:
Համայնքային ոստիկանության կողմից կազմված ճանապարահային ոստիկանության 16.05.2023 թվականին կայացված թիվ 2316395424 որոշման պատճենը Արմեն Պողոսյանի կողմից ստանալու վերաբերյալ ծանուցումը, համաձայն որի՝ թիվ 2316395424 որոշումը Արմեն Պողոսյանը ստացել է 2023 թվականի հուլիսի 25-ին:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60034123 քրեական վարույթով քրեական վարույթի շրջանակներից դուրս ձեռք բերված վարչական իրավախախտման վերաբերալ թիվ 8180257085 արձանագրությունը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316395424 որոշումը, Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի վարորդական իրավունքի վկայականի տվյալների վերաբրեյալ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի համակարգից արտատպված քաղվածքը, Roadpolice.am հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերալ ստացված տեղեկանքը, թիվ 2316395424 որոշամ ծանուցման վերաբերյալ «Հայփոստ» ՓԲԸ-ից ստացված քաղվածքը և համայնքային ոստիկանության կողմից կազմված ճանապարահային ոստիկանության 16.05.2023 թվականին կայացված թիվ 2316395424 որոշման պատճենը Արմեն Պողոսյանի կողմից ստանալու վերաբերյալ ծանուցումը ճանաչվել են արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել քրեական վարույթի նյութերին:
- Մեղադրյալ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ վարորդական իրավունքի կասեցված լինելու մասին իմացել է այն ժամանակ, երբ իրեն պարեկները ծխելու համար կանգնեցրել են, ասել որ ամսի մեկով կասեցված է վարելու իրավունքը։ Ինքը մինչ այդ տեղյակ չի եղել կասեցման մասին։ Կասեցման որոշման տակ ստորագրել է, բայց չի ստացել կասեցման որոշումը, իմացել է թե դրանով տուգանել են։ Ինքը տաքսի վարելով է գումար վաստակում, քանի որ ապրուստի այլ միջոց չունի։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԿԴ/0442/01/24 դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված երեք դրվագ հանցանքների կատարման մեջ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագ) Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագ) Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3-րդ դրվագ) Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել հանրային աշխատանքներ՝ 180 (հարյուր ութսուն) ժամ տևողությամբ։
Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ԿԴ/0662/01/23 դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքի ձևով` հանցանքը կատարելու պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի` 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքի ձևով` հանցանքը կատարելու պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի` 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու կանոնների կիրառմամբ, Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանքի ձևով՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ` Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարը վճարելու համար սահմանվել է 1 (մեկ) տարի ժամկետ, որի սկիզբը հաշվվել է դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուն հաջորդող օրվանից:
Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 5-ի թիվ ԿԴ/0602/01/23 դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքների ձևով՝ 60 /վաթսուն/ ժամ տևողությամբ:
13․06․2024թ հանրային աշխատանքները կատարվել են։
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 01.02.2024 թվականի թիվ ԿԴ/0662/01/23 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով և որպես պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով: Տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 տարի ժամկետ՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու հաջորդող օրվանից: Թիվ ԿԴ/0662/01/23 դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 04.06.2024 թվականին: Նշված դատավճռով նշանակված տուգանքից 27.02.2025 թվականի դրությամբ կատարվել է մասնակի վճարում՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 25.09.2024 թվականի թիվ ԿԴ/0442/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել երեք դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ որպես պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 180 /ութսուն/ ժամ տևողությամբ։
Թիվ ԿԴ/0442/01/24 դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 17.12.2024 թվականին:
Թիվ ԿԴ/0442/01/24 դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը 07.01.2025թ-ից ներգրավվել է հանրային աշխատանքների Հրազդան համայնքի «Մաքուր Հրազդան» ՀՈԱԿ-ում:
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Ա․Պողոսյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ հայցվող ժամանակահատվածում Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող և նրա եկամտի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի՝ թիվ 8300617220 որոշմամբ 2023 թվականի հունիսի 1-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 1-ը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելը,
- Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի կողմից կասեցման որոշման մասին տեղեկացված լինելով 2023 թվականի հունիսի 12-ին՝ ժամը 17:15-ին, Երևան քաղաքի Խաչիկ Դաշտենց փողոցում «Օպել» մակնիշի, 36 FA 417 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- հանցանք կատարելիս դատվածություն չունենալը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի մարտի 11-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Պողոսյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են հանցանք կատարելու պահին դատվածություն չունենալը և ամուսնացած լինելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արմեն Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված և ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ նախատեսված են տուգանքը, հանրային աշխատանքները և կարճաժամկետ ազատազրկումը։
Նկատի ունենալով մեղադրյալի պնդումները տուգանք պատժատեսակի կրման անհնարինության վերաբերյալ՝ Դատարանը մեղադրյալ Արմեն Պողոսյանի նկատմամբ հնարավոր չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը, քանի որ հաշվի առնելով մեղադրյալի՝ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում արված հայտարարությունները, իրատեսական չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը և մեղադրյալ Արմեն Պողոսյանի կողմից դրա կրման հնարավորությունը: Այսինքն, Դատարանը չունի լիարժեք վստահություն առ այն, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման դեպքում այն ընդհանրապես կկատարվի և կծառայի պատժի նպատակների ապահովմանը: Ավելին, լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում դատապարտված մեղադրյալ Ա․Պողոսյանը տվել է իր համաձայնությունը հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի կիրառմամբ պատիժը կրելու վերաբերյալ: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ պատժի համակարգը կառուցված է այն տրամաբանությամբ, որ յուրաքանչյուր հաջորդող պատժատեսակ առավել խիստ է, քան նախորդողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ տուգանք պատժատեսակին հաջորդում է հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Պողոսյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ հանրային աշխատանքների ձևով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
(…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վաթսուն ժամ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի համաձայն՝ պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը։
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ պարզվում է, որ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԿԴ/0442/01/24 դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված երեք դրվագ հանցանքների կատարման մեջ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագ) Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագ) Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3-րդ դրվագ) Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է սահմանվել հանրային աշխատանքներ՝ 180 (հարյուր ութսուն) ժամ տևողությամբ։
Բացի այդ, Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ԿԴ/0662/01/23 դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքի ձևով` հանցանքը կատարելու պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի` 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանքի ձևով` հանցանքը կատարելու պահին Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի` 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի հիման վրա՝ հանցանքների համակցությամբ պատիժ նշանակելու կանոնների կիրառմամբ, Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանքի ձևով՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ` Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարը վճարելու համար սահմանվել է 1 (մեկ) տարի ժամկետ, որի սկիզբը հաշվվել է դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուն հաջորդող օրվանից:
ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնից ստացված գրության համաձայն՝ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 01.02.2024 թվականի թիվ ԿԴ/0662/01/23 դատավճռով նշանակված տուգանքից 27.02.2025 թվականի դրությամբ կատարել է մասնակի վճարում՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով, իսկ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 25.09.2024 թվականի թիվ ԿԴ/0442/01/24 դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը 07.01.2025թ-ից ներգրավվել է հանրային աշխատանքների Հրազդան համայնքի «Մաքուր Հրազդան» ՀՈԱԿ-ում:
Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարել է 2023 թվականի հունիսի 12-ին, այսինքն նախքան թիվ ԿԴ/0662/01/23 և թիվ ԿԴ/0442/01/24 դատավճիռներ կայացնելը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ պետք է առաջնորդվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով, մասնավորապես՝ սույն դատավճռով նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 1-ի դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 300․000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 180 (հարյուր ութսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները՝ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով հանրային աշխատանքներ՝ 240 (երկու հարյուր քառասուն) ժամ տևողությամբ և տուգանք՝ 300․000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: Դատարանը փաստում է, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 180 (հարյուր ութսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները լրիվ ենթակա են գումարման՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ պատիժը կատարող մարմնի կողմից Դատարանին չի տրամադրվել տեղեկատվություն նշանակված 180 ժամ հանրային աշխատանքներից կատարված չափի վերաբերյալ:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ թիվ 60034123 քրեական վարույթով վարչական իրավախախտման վերաբերալ թիվ 8180257085 արձանագրությունը, վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316395424 որոշումը, Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի վարորդական իրավունքի վկայականի տվյալների վերաբրեյալ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի համակարգից արտատպված քաղվածքը, Roadpolice.am հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերալ ստացված տեղեկանքը, թիվ 2316395424 որոշամ ծանուցման վերաբերյալ «Հայփոստ» ՓԲԸ-ից ստացված քաղվածքը և համայնքային ոստիկանության կողմից կազմված ճանապարահային ոստիկանության 16.05.2023 թվականին կայացված թիվ 2316395424 որոշման պատճենը Արմեն Պողոսյանի կողմից ստանալու վերաբերյալ ծանուցումը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով` սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի փետրվարի 1-ի դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 300․000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ի դատավճռով Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 180 (հարյուր ութսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները՝ Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով հանրային աշխատանքներ՝ 240 (երկու հարյուր քառասուն) ժամ տևողությամբ և տուգանք՝ 300․000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արմեն Բաշխիկի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ