ԵԴ1/0556/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ԲՈՂՈՔԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«18» մարտի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետև՝ նաև Վերաքննիչ դատարան), նախա¬¬¬¬¬¬¬գա¬¬հությամբ՝ դատավոր Կ.Հովհաննիսյանի, գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթար¬կե¬լով թիվ ԵԴ1/0556/01/25 գոր¬ծով Մելիք Յաղուբի Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Տ.Ոսկանյան) 2025 թվականի փետրվարի 17-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց ՝

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի փետրվարի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետև՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) ստացվել է Մելիք Յաղուբի Հակոբյանի քրեական հայցը, որին շնորհվել է ԵԴ1/0556/01/25 համարը:
2025 թվականի փետրվարի 17-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ թիվ ԵԴ1/0556/01/25 դատական գործով Մելիք Յաղուբի Հակոբյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցով քրեական վարույթ սկսելը մերժվել է:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը Մելիք Հակոբյանը ստացել է 2025 թվականի փետրվարի 25-ին:
2025 թվականի մարտի 3-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Մելիք Հակոբյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Վերաքննիչ դատարանում ստացված թիվ ԵԴ1/0556/01/25 վարույթի նյութերը, բողոքի հետ միասին դատավոր Կ.Հովհաննիսյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի մարտի 10-ին:
2025 թվականի մարտի 13-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել Բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: Որոշման կայացման օր է սահմանվել 2025 թվականի մարտի 18-ը:
2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2025 թվականի փետրվարի 13-ին Մելիք Յաղուբի Հակոբյանը քրեական հայցը Առաջին ատյանի դատարան ներկայացրել է հետևայլի մասին.
«Ես Մելիք Յաղուբի Հակոբյանս սեփականության իրավունքի գրանցման 13.05.2009թ. N 2483202 և 04.06.2009թ. N 2483204 վկայականների հիման վրա հանդիսացել եմ ք.Երևան, Գուլակյան փողոց, 7/3 և 7/6 հասցեների անշարժ գույքերի սեփականատեր: Ես 18.03.2011թ. նոտարական վավերացմամբ Սերոջ Քոչարիի հետ (այդ պահին հաշվառված ք.Երևան, Սևքարեցի Սաքոյի փողոց, 15 տուն) կնքել եմ անշարժ գույքի հիպոթեքի/գրավի/ պայմանագիր: Պայմանագիրը վավերացվել է նոտար Նուևե Սարգսյանի կողմից (...), պայմանագիրը կնքվել է ի ապահովումն իմ և Սերոջ Քոչարիի միջև կնքված փոխառության պայմանագրի, որի գումարը կազմել է 15.000.000 ՀՀ դրամ, այն պետք է մարվեր մինչև 18.09.2011թ.: Հիպոթեքի պայմանագրի 7-րդ կետով նախատեսված է գույքի իրացումը կատարել առանց դատարան դիմելու, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 249-րդ հոդվածով սահմանված կարգով, սակայն Սերոջ Քոչարին հանդիսանալով գրավառու, առանց ինձ ծանուցելու իմ գույքերը յուրացրել է կեղծ փաստաթղթերի միջոցով ձևակերպելով իր անվամբ, այնուհետև վաճառել է իր ընկերոջը Սևակ Շահենի Աբրամյանին, ակնհայտ նվազեցված գնով, որով հափշտակել է իմ երկու անշարժ գույքը, և դա կատարել է այն դեպքում, երբ ես պարտաճանաչ կատարել եմ իմ պայմանագրով նախատեսված պարտականությունևերը:
Հափշտակության մասին ես տեղեկացել եմ 2023թ., պատահաբար, ՀՀ ԿԱ կադաստրի կոմիտե ք.Երևան, Գուլակյան փողոց, 7/3 և 7/6 հասցեների անշարժ գույքերի վերաբերյալ հարցում կատարելուց հետո տեղեկացել եմ, իսկ 11.09.2024թ. կադաստրային գործի էլեկտրոնային պատճենը, վերցնելուց հետո տեղեկացել եմ, որ Սերոջ Քոչարին, արդեն որպես Սերոժ Քոչարյան ազգանունով, թե ինչպես է այդ փոխակերպումը կատարվել ՀՀ ներքին գործերի նախարարության միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայությունը հրաժարվել է տեղեկություն տրամադրել հղում կատարելով «Անձնական տվյալների պաշտպանության մասին» ՀՀ օրենքին, 04.12.2012թ. դիմում է ներկայացրել ՀՀ ԿԱ Կադաստրի պետական կոմիտե խնդրելով կատարել Գուլակյան փողոցի թիվ 7/3 և 7/6 բնակելի հասցեի նկատմամբ սեփականության իրավունքի պետական գրանցում կից տրամադրելով Սերոժ Քոչարյան անուն ազգանունով անձի հատուկ կարգավիճակի վերաբերյալ AA0000858 անձնագրի լուսապատճենը, իմ անվամբ տրված սեփականության վկայականի լուսապատճենը, գրավի, հիփոթեքի իրավունքի գրանցման 0251320 վկայականի լուսապատճենը, Փոստային ծանուցագրի բնօրինակ, որտեղ իմ բնակության, հաշվառման և գտնվելու հասցեն նշված է ինչ-որ պատահական, ինձ անծանոթ ք.Երևան,Կոմիտաս 63 շենք, 1 մուտք, 8 բնակարան, իսկ ստացողի համար նախատեսված տողում կեղծված է իմ ստորագրությունը, այն ինձ չի պատկանում, այն ես չէի կարող ստանալ, քանի որ «26.09.2012թ.» Հայփոստի բաժանմունքին հանձնված առաքանին «10.9.12»-ին ոչ մեկը ֆիզիկապես Հայփոստից չէր կարող ստանալ: Սերոժ Քոչարյանը դիմումին կցել է նաև «Բռնագանձման ծանուցում», որն ընդհանրապես ոչ մի առընչություն չունի ոչ իմ և ոչ էլ գրավի առարկայի հետ, այդ ծանուցագիրը ուղղված է ինձ անհայտ, ինչ-որ «Արիգան Թորոսյանի», որն իբրև ապրում է. «ք.Երևան, Ա.Խաչատրյան 10/5շ. 4-րդ բնակարանում» և ծանուցումը վերաբերում է ինչ-որ «22.09.2021թ.» կնքված պայմանագրով ք.Երևան Այգեկցու փող. 22/1 շենքի թիվ 14 հասցեում գտնվող անշարժ գույքին:
Փաստորեն, Սերոժ Քոչարյանը ՀՀ ԿԱ կադաստրի կոմիտեին ներկայացնելով ակնհայտ կեղծ փաստաթղթեր, որոնք ընդհանրապես որևէ առընչություն չունեն ք.Երևան, Գուլակյան փողոց, 7/3 և 7/6 հասցեների անշարժ գույքերի վերաբերյալ կնքված գրավի, հիպոթեքի պայմանագրի հետ, խաբեությամբ հափշետակել է նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի և իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույքը, որից հետո իր անվամբ ստացել է N 07122012-01-1765 սեփականության վկայականը:
Սերոժ Քոչայանի նշված արարքը պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն, այն է «1. Հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույքի հափշտակությունը, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է օրինական հիմքերով այն ստանալուց հետո (...)»: Նշված հանցակազմը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով և այդ հանցանքը կատարած անձը կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության միայն հանցագործությունից տուժած անձի քրեական հայցի հիման վրա»:
Ամփոփելով, Մելիք Հակոբյանը խնդրել է քրեական հայցն ընդունել վարույթ, Սերոջ Քոչարիի նկատմամբ հարուցել քրեական հետապնդում, նրան մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեաան օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նշանակել պատիժ:
3. Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորումներն ու պատճառաբանությունները.
«Ուսումնասիրելով քրեական հայցը, Դատարանը գտնում է, որ առկա չէ մասնավոր մեղադրանքով քրեական վարույթ սկսելու հիմքը հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(...)
Վերոգրյալ նորմերի համակարգային վերլուծությունից ակնհայտ է դառնում, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով մասնավոր մեղադրանքով քրեական վարույթի սկսման համար սահմանվել է նախնական ընթացակարգ, որի նպատակը դատական այդ գործընթացը սկսելու հարցի լուծումն է։ Քրեական հայցի հիման վրա քրեական վարույթ չի սկսվում, եթե քրեական հայց ներկայացրած անձը չի պահպանել պարտադիր համարվող մի շարք պայմաններ, այդ թվում՝ բավականին մանրամասն սահմանված՝ քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով:
Նախ և առաջ, Դատարանը պետք է ստուգի, թե քրեական հայց ներկայացրած անձի կողմից պահպանվել են արդյոք քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, թե ոչ: Տվյալ հարցին դրական պատասխան տալուց հետո Դատարանը պետք է ստուգի, թե քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ արդյոք քրեական հետապնդում կարող է իրականացվել մասնավոր կարգով, թե ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության 452-րդ հոդվածի 1-ին մասից ուղղակիորեն բխում է, որ քրեական հայցի հիման վրա դատարանի որոշմամբ սկսվում է քրեական վարույթ այն դեպքում, երբ քրեական հայց ներկայացրած անձի կողմից պահպանված են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պահանջները և առկա չէ քրեական հետապնդումը հանրային կարգով իրականացվելու վերաբերյալ փաստական տվյալ:
Միևնույն ժամանակ, հարկ է նկատել, որ քրեական հայցը վերադարձնելու հիմք է հանդիսանում քրեական հայց ներկայացրած անձի կողմից այնպիսի պահանջների պահպանված չլինելը, որպիսիք օբյեկտիվորեն հնարավոր է շտկել: Այլ կերպ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածով նախատեսված «ձևական» պահանջները:
Ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ Դատարանը ստուգման պետք է ենթարկի նաև ներկայացված քրեական հայցի տարածքային ընդդատությունը: Այլ կերպ՝ քրեական հայցում ներկայացված փաստական տվյալներով, եթե առկա է լինում ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրը, որը դուրս է տվյալ դատարանի դատական տարածքից, Դատարանը կայացնում է քրեական հայցը և կից նյութերն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին որոշումը:
Եվ վերջապես՝ Դատարանը կայացնում է քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին որոշում այն դեպքում, երբ պահպանված չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված «ձևական» պահանջները և Դատարանի կողմից հայցը վերադարձնելու մասին որոշմամբ մատնանշված ժամկետում քրեական հայցը շտկված վիճակում չի ներկայացվել Դատարան, կամ քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել հանրային կարգով:
Տվյալ դեպքում քրեական հայց հարուցելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված պայմանների պահպանված լինելը ստուգելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված՝ ներկայացված քրեական հայցի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ նկարագրված ենթադրյալ դեպքի վերաբերյալ իրականացվող քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով:
Մասնավորապես՝ քրեական հայցի բովանդակությունից ակնհայտ է դառնում, որ քրեական հայց ներկայացրած անձին ենթադրյալ դեպքով պատճառված վնասի չափը առերևույթ բովանդակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 17-րդ կետով սահմանված առանձնապես խոշոր չափը, որպիսի դեպքով քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով:
Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Դատարանը գտնում է, որ Մելիք Յաղուբի Հակոբյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցի հիման վրա քրեական վարույթ սկսելը ենթակա է մերժման»:
4. Բողոքի հիմքերը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը.
Բողոքաբեր Մելիք Հակոբյանը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է, որ ինքը «Քրեական հայցին» կից Առաջին ատյանի դատարանին չի տրամադրել ոչ մի փաստաթուղթ, որը վկայի հանցագործությամբ պատճաված վնասի չափի կամ պահանջի մասին, սակայն Առաջին ատյանի դատարանը, առանց հիմնվելու որևէ փաստական հանգամանքի և ապացույցի վրա, օգտագործելով «հայցի բովանդակությունից ակնհայտ է դառնում», «ենթադրյալ դեպքով», «պատճառված վնասի չափը առերևույթ բովանդակում է խոշոր չափ» բառակապակցությունները և կատարելով ենթադրություններ որոշում է կայացրել քրեական վարույթ սկսելը մերժել:
Բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մինչև անձի նկատմամբ քրեական վարույթ չնախաձեռնելու, այդ վարույթի շրջանակներում գույքային հայց չընդունելու, չէր կարող իր դատական ակտով հանցագործությամբ պատճառված վնասին և դրա չափին անդրադառնալ կամ քննարկել, իսկ այդ գույքային հայցն էլ պետք է իր կողմից ներկայացված լիներ, որն իր «քրեական հայցին» կից ինքը չի ներկայացրել, հետևաբար քրեական վարույթ սկսելու հարցը լուծելիս և դրա շրջանակներում հանցագործությամբ պատճառված վնասը Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող քննարկվել և իրավական գնահատական տալ:
Բողոքաբերը նշել է, որ ներկայացված հանցագործության օբյեկտիվ կողմի այս երկու հատկանիշների քննարկումը ներկայացված ապացույցների շրջանակում իրականացնելու փոխարեն Առաջին ատյանի դատարանն ավելացրել է նույն հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով սահմանված օբյեկտիվ կողմերի հատկանիշները և ապօրինի որոշում է կայացրել, այն դեպքում, երբ իր կողմից վկայակոչված հանցագործության օբյեկտիվ կողմի հատկանիշը գույքային վնասի չափ չի պահանջում, հանցագործությունն առկա է, երբ հանցագործության պատճառված վնասը գերազանցում է մեկ դրամը և ձգվում է մինչև անվերջություն, այսինքն՝ երբ ինքը որոշի, որ հանցագործությունը կապի գույքային վնասի չափի հետ, ապա ինքը համապատասխան հաղորդում պետք է ներկայացնի պատկան մարմիններին՝ գույքային վնասի չափը նշելով և դրանց համապատասխան որակումը տալով, իսկ ներկայումս ինքը պահանջում է Առաջին ատյանի դատարանից՝ գնահատել և իր լիազորություններն իրականացնել միայն ներկայացված հոդվածի դիսպոզիցիայով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի դրսևորման շրջանակներում՝ ներկայացված ապացույցները և հանգամանքները քննարկելով:
Ամփոփելով, խնդրել է Բողոքն ընդունել վարույթ և փոփոխել կամ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 17.02.2025թ. ԵԴ1/0556/01/25 գործով որոշումը:
5. Վարույթի մասնակիցների կողմից Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բողոքի պատասխանները, բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը և միջնորդությունները.
Վարույթի մասնակիցները Վերաքննիչ դատարանին չեն ներկայացրել բողոքի պատասխաններ, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ:
6.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դա¬տա¬կան ստուգ¬¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման օրինականութ¬յու¬¬նը և հիմ¬նա¬վոր¬վա¬ծութ¬յունը, ուսումնասիրելով Բողոքի վերաբերյալ ստացված նյութերը՝ Վերաքննիչ դա¬տա¬րանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(…)
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 389-րդ հոդվածի համաձայն`
«Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման ենթակա են առաջին ատյանի դատարանի հետևյալ դատական ակտերը՝ (…)
2) կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու, կալանքի ժամկետը երկարաձգելու, կալանքը վերացնելու կամ կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու, ինչպես նաև կալանքը վերացնելու կամ կալանքի փոխարեն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը մերժելու մասին․
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 168-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 169-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 170-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 171-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 172-րդ հոդվածով, 173-րդ հոդվածով, 178-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 180-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 182-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 194-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 195-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 227-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 228-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 253-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 257-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 259-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 262-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 263-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 264-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 265-րդ հոդվածով կամ 266-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքը կատարած անձը կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության միայն հանցագործությունից տուժածի քրեական հայցի հիման վրա, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի շրջանակներում քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կամ մաuնավոր կարգով` հանցանքի բնույթից և ծանրության աստիճանից ելնելով:
2. Հայաստանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված հանցանքների վերաբերյալ վարույթներով քրեական հետապնդումն իրականացվում է մաuնավոր կարգով, իսկ մյուս բոլոր հանցանքների վերաբերյալ վարույթներով քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով:
3. Եթե նույն անձին վերագրվող արարքների մի մասը ենթակա է քրեական հետապնդման հանրային կարգով, իսկ մյուս մասը` մասնավոր կարգով, ապա քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով:
4. Անկախ քրեական հայց ներկայացնելուց կամ քրեական հայցից հրաժարվելուց՝ դատախազի նախաձեռնությամբ քրեական հետապնդումն իրականացվում է հանրային կարգով՝
1) ընտանիքում բռնության հատկանիշներով հանցանքներով.
2) Հայաստանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքներով, եթե անձն իր անօգնական վիճակի կամ ենթադրյալ վնաս պատճառողից կախվածության մեջ լինելու փաստի ուժով չի կարող պաշտպանել իր իրավաչափ շահերը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կարող է նախաձեռնվել այն դեպքում, երբ այն անձը, որը բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված արարքներով իրեն պատճառվել է վնաս, քրեական հայց է ներկայացնում դատարան:
2. Քրեական հայցը կարող է ներկայացնել միայն սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը:
3. Քրեական հայցը պետք է բովանդակի՝
1) սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը.
2) այն անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը, որի դեմ ներկայացվել է քրեական հայցը.
3) մեղադրանքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը կամ հոդվածի մասը.
4) այն անձանց անունները, ազգանուններն ու բնակության կամ հաշվառման վայրերը, որոնք պետք է կանչվեն դատական նիստին.
5) մեղադրանքը հիմնավորող նյութերը:
4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված անձը քրեական հայցը ներկայացնում է ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրի առաջին ատյանի դատարան:
5. Մասնավոր մեղադրանքով մինչդատական վարույթն իրականացվում է բացառապես ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին հայտնաբերելու համար»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական հայցն ստանալուց հետո դատավորը ստուգում է՝ արդյոք պահպանվել են սույն օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, արդյոք քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել մասնավոր կարգով, և հնգօրյա ժամկետում կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը․1) քրեական վարույթ սկսելու մասին.
2) քրեական հայցը վերադարձնելու մասին.
3) քրեական հայցը և կից նյութերն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին.
4) քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին:
2. Քրեական հայցը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով, առնվազն հինգ օր ժամկետով վերադարձվում է, եթե դրանում առկա են շտկելի թերություններ:
3. Քրեական հայցը և կից նյութերն ուղարկվում են ըստ ընդդատության, եթե պարզվում է, որ ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրը դուրս է տվյալ դատարանի դատական տարածքից:
4. Քրեական վարույթ սկսելը մերժվում է, եթե`
1) ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը հայտնի չէ.
2) քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքներն ակնհայտորեն հանցավոր չեն.
3) քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով.
4) դատարանի սահմանած ժամկետում քրեական հայցի թերությունները չեն վերացվել, կամ այն վերստին չի ներկայացվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույքի հափշտակությունը, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է օրինական հիմքերով այն ստանալուց հետո՝
/.../:
2. Վստահված գույքը հափշտակելը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
2) իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով կամ
3) խոշոր չափերով`
պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` երեքից յոթ տարի ժամկետով, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
3. Վստահված գույքը հափշտակելը, որը կատարվել է՝
1) հանցավոր կազմակերպության կողմից,
2) պատմական, գեղարվեստական կամ մշակութային առանձնակի արժեք ունեցող առարկա հափշտակելով կամ
3) առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով»:
Հաշվի առնելով վերը նշված իրավական դիրքորոշումները, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ներկայացված բողոքի ուսումնասիրության արդյունքում հանգել է իրավաչափ հետևության, քանի որ քրեական հայցի բովանդակությունից ակնհայտ է դառնում, որ քրեական հայց ներկայացրած անձին ենթադրյալ դեպքով պատճառված վնասի չափը առերևույթ բովանդակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 17-րդ կետով սահմանված առանձնապես խոշոր չափը, որպիսի դեպքով քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով, որի արդյունքում Առաջին ատյանի դատարանը հիմնավորված կերպով մերժել է Մելիք Հակոբյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցի հիման վրա քրեական վարույթ սկսելը:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում փաստել, որ Մելիք Հակոբյանը իր կողմից Առաջին ատյանի դատարան ներկայացված հայցով նշել է, որ իր և Սերոջ Քոչարիի միջև կնքվել է փոխառության պայմանագիր, որի գումար կազմել է 15.000.000 ՀՀ դրամ, որպիսի պայմաններում արդեն իսկ ենթադրելի է, որ քրեական հայցով ներկայացրած անձին ենթադրյալ դեպքով պատճառված վնասի չափը կազմում է առանձնապես խոշոր չափ, իսկ բողոքաբերի փաստարկն առ այն, որ Առաջին ատյանի դատարանը մինչև անձի նկատմամբ քրեական վարույթ չնախաձեռնելու, այդ վարույթի շրջանակներում գույքային հայց չընդունելու, չէր կարող իր դատական ակտով հանցագործությամբ պատճառված վնասին և դրա չափին անդրաառնալ կամ քննարկել, իսկ այդ գույքային հայցն էլ պետք է իր կողմից ներկայացված լիներ, որն իր «քրեական հայցին» կից ինքը չի ներկայացրել, անհիմն է, քանի որ ինչպես արդեն նշվեց, թե բողոքաբերն է իր կողմից ներկայացված հայցով նշել, որ փոխառության պայմանագրի գումարը կազմել է 15.000.000 ՀՀ դրամ, և թե ներկայացված բողոքից է հասկանալի, որ խոսքը 2 անշարժ գույքերի մասին է, իսկ դրա չափը չի կարող գնահատվել մանր չափ, իսկ մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կարող է նախաձեռնվել այն դեպքում, եթե անձը, բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված արարքներով իրեն պատճառվել է վնաս:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն «(...) 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով, (...), նախատեսված հանցանքը կատարած անձը կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության միայն հանցագործությունից տուժածի քրեական հայցի հիման վրա, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված դեպքերի», այսինքն սույն հոդվածով հստակ սահմանված է, որ քրեական հայցը հանցագործությունից տուժածի հայցի հիման վրա կարող է հարուցվել միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով, իսկ սույն դեպքով ենթադրյալ հանցագործությունից տուժածի գույքային վնասի չափը ավելին է, ինչն էլ իրենից ենթադրում է, որ նկարագրված ենթադրյալ դեպքի վերաբերյալ իրականացվող քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով:
Հաջորդիվ պետք է փաստել, մեկ կարևոր հանգամանք ևս, որ ըստ Մելիք Հակոբյանի կողմից ներկայացրած քրեական հայցի, վերջինս նշում է, որ Սերոջ Քոչարին հանդիսանալով գրավառու, առանց իրեն ծանուցելու իր գույքերը յուրացրել է կեղծ փաստաթղթերի միջոցով ձևակերպելով իր անվամբ, այնուհետև վաճառել է իր ընկերոջը Սևակ Շահենի Աբրամյանին, ակնհայտ նվազեցված գնով, որով հափշտակել է իմ երկու անշարժ գույքը, և դա կատարել է այն դեպքում, երբ պարտաճանաչ կատարել է իր պայմանագրով նախատեսված պարտականությունները, որպիսի պայմաններում, եթե խոսքը գնում է առերևույթ փաստաթղթեր կեղծելու հանցակազմի մասին, ապա այս դեպքում ևս պետք է բացառել մասնավոր մեղադրանքով ներկայացվող քրեական հայցով քրեական վարույթ սկսելու հնավարությունը:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն փաստարկին, որ ինքը պահանջել է Առաջին ատյանի դատարանից՝ գնահատել և իր լիազորություններն իրականացնել միայն ներկայացված հոդվածի դիսպոզիցիայով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի դրսևորման շրջանակներում՝ ներկայացված ապացույցները և հանգամանքները քննարկելով, ապա պետք է արձանագրել, որ մինչև 256-րդ հոդվածի 1-ին մասի դիսպոզիցիայով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշները քննարկելը, ակնհայտ է, որ այն գերազանցում է 500.000 ՀՀ դրամը, ուստի առարկայազուրկ է դառնում քննարկել ենթադրյալ հանցավոր արարքի օբյեկտիվ կողմից հատկանիշների հարցը:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ինչպես ներկայացված բողոքում, այնպես էլ ստացված նյութերում բացակայում են Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ փաստական հանգամանքները, որպիսի պայմաններում բողոքաբեր Մելիք Հակոբյանի ներկայացրած բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը՝ թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 363-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Բողոքաբեր Մելիք Հակոբյանի կողմից բերված բողոքը մերժել` թիվ ԵԴ1/0556/01/25 վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 17-ի որոշումը թողնելով անփոփոխ:
2. Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնհինգօրյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ