ԵԴ1/0548/01/25

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց

23.04.2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ

Մասնակցությամբ՝

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ռ. ՀԱՐՈւԹՅՈւՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Հ. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի, ծնված՝ 27.08.1975թ., գ.Մղարթ, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում երկու անգամ դատված՝
1. Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 19.08.2024թ. թիվ ԿԴ/0514/01/24 դատավճռով՝ երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է հանրային աշխատանքներով՝ 120 ժամ տևողությամբ,
2. Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 22.11.2024թ. թիվ ԼԴ/0459/01/24 դատավճռով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է տուգանքի՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնալուծված, խնամքին 2 անչափահաս երեխաներ, չի աշխատում, բնակվում է՝ ք.Երևան Գ.Մահարու փողոցի 74-րդ տանը:
Մեղադրվում է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Վ.Բաղդասարյանի կողմից 13.05.2024թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-1942-24 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Վ.Բաղդասարյանի կողմից 31.05.2024թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-2132-24 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանի կողմից 14.06.2024թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60535924 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանի կողմից 10.09.2024թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60591024 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանի 25.12.2024թ. որոշմամբ՝ թիվ 60591024 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60535924 քրեական վարույթին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանի 04.02.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 60535924 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60213224 քրեական վարույթին:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի 04.02.2025թ. որոշմամբ՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ն.Սիմոնյանի կողմից 07.02.2025թ. Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին 04.02.2025թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն:
Թիվ 60213224 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 12.02.2025թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում:
Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանին 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում վարել է ավտոմեքենա:
Այսպես.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400216369 վարչական իրավախախտման գործով 25.03.2024թ. կայացված որոշմամբ՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6(վեց) ամիս ժամանակով՝ 25.03.2024թ. մինչև 25.09.2025թ.: Ծանուցված լինելով իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը 13.05.2024թ., ժամը՝ 1945-ին, Երևան քաղաքի Հ.Պարոնյան փողոցում վարել է «Հոնդա» մակնիշի 34 RQ 350» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180402603 արձանագրությունը:
Բացի այդ, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400216369 վարչական իրավախախտման գործով 25.03.2024թ. կայացված որոշմամբ՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6(վեց) ամիս ժամանակով` 25.03.2024թ. մինչև 25.09.2025թ.: Ծանուցված լինելով իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը 25.08.2024թ., ժամը՝ 1435-ին, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում վարել է «Հոնդա» մակնիշի 34 RQ 350» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418131 արձանագրությունը։
Ներկայացված մեղադրանքում Հայկ Մարտիրոսյանն իրեն լիովին մեղավոր ճանաչեց, և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Սահմանված հերթականությամբ և հաջորդականությամբ հետազոտվեցին հետևյալ ապացույցները.
Զննում կատարելու մասին 04.02.2025թ. արձանագրությունը, համաձայն որի.
• 25.03.2024թ., ժամը՝ 1530-ին, Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքի Զորավար Անդրանիկի պողոտայում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կրտսեր պարեկ Վահագն Հակոբյանի /կրծքանշան՝ թիվ 08477/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400216369 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը (ծնված` 27.08.1975թ.), ժամը՝ 1501-ի սահմաններում, Կոտայքի մարզի Հրազդան քաղաքի Զորավար Անդրանիկի պողոտայում վարել է «Հոնդա» մակնիշի 34 RQ 350» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ անվտանգության գոտիով չամրակապված: Այդ որոշմամբ՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 129.3-րդ 1-ին մասի համաձայն՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6/վեց/ ամիս ժամկետով:
• Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է՝ 07-1 թիվը:
• «Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավուքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը» ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
• Հիշյալ որոշման՝ «որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը ստացա» հատվածում առկա է ծանուցվողի ստորագրությունը:
• 13.05.2024թ., ժամը՝ 1950-ին, Երևան քաղաքի Հ.Պարոնյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Լուսինե Պետրոսյանի /կրծքանշան՝ թիվ 06466/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180402603 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը (ծնված՝ 27.08.1975թ.) տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում, ժամը՝ 1945-ին, Երևան քաղաքի Հ.Պարոնյան փողոցում վարել է «Հոնդա» մակնիշի 34 RQ 350» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
• Արձանագրության՝ «վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը» նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
• «Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավուքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը» ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
• Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է՝ 201.2 թիվը:
• 25.08.2024թ., ժամը՝ 1445-ին, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Կարեն Քարամյանի /կրծքանշան՝ թիվ 07673/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418131 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը (ծնված` 27.08.1975թ.) տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում, ժամը՝ 1435-ին, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում վարել է «Հոնդա» մակնիշի 34 RQ 350» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
• Արձանագրության՝ «վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը» նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
• «Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավուքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը» ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
• Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է՝ 201.2 թիվը:
• ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի (ՀԾ համարանիշ՝ 3708750136) մուտքագրման արդյունքում պարզվել է, որ վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը (RB869499 սերիա համարի վարորդական վկայական) սույն քրեական վարույթը նախաձեռնելուց առաջ ունեցել է կասեցված կարգավիճակ. սկիզբը՝ 25.03.2024թ., ավարտը՝ 25.09.2024թ.:
• ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության բնակչության պետական ռեգիստրի համակարգից ստացված քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկանքի զննությամբ պարզվել է, որ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը ծնվել է՝ 27.08.1975թ., անձնագիր՝ AU0223455, ՀԾՀ համարանիշն է՝ 3708750136, հաշվառված է՝ ԼՂՀ, Հավսաթաղ հասցեում:
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և վարույթի նյութերին կցված՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400216369, թիվ 8180402603 և թիվ 8180418131 արձանագրությունների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության բնակչության պետական ռեգիստրի համակարգից ստացված քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկատվության և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները:
Դատարանը, քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված և մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցների ձևի և բովանդակության վերլուծության, միմյանց հետ համադրելու և ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով դրանք պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ստուգման ենթարկեց և հետազոտված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատեց վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, հետևաբար՝ ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է հետևության, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը) և այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները կատարվել են նրա կողմից և ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ:
Դատարանը այդպիսի հետևության է հանգում, քանի որ դատաքննության ընթացքում մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատվեց «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան:
Անդրադառնալով ապացուցված արարքների նկատմամբ քրեական օրենսգրքի կիրառման ենթակա հոդվածի, հոդվածի մասի կամ կետի հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հայկ Մարտիրոսյանին մեղսագրված արարքները համապատասխանում են 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին, որոնցով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությունների շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Հայկ Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նրա խնամքի տակ առկա են երկու անչափահաս երեխաներ՝ Տաթև Հայկի Մարտիրոսյանը, ծնված՝ 2012թ. մայիսի 23-ին և Նարե Հայկի Մարտիրոսյանը, ծնված՝ 2013թ. հուլիսի 29-ին, զղջացել է կատարած արարքների համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքների հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրանց համար:
Դատարանը մեղադրյալ Հայկ Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց :
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են.
«(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը):
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»:
Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները):
Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, որի համաձայն՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ավելին՝ Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գառնիկ Սեյրանի Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով՝ 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 և այլ որոշումներ):
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Դրանից բացի, Վճռաբեկ դատարանն Ա.Սարգսյանի գործով կայացրած որոշմամբ ընդգծել է, որ. «28. (...) [Ը]նտանեկան դրությունը որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել [մեղադրյալի] նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝
1. արդյոք [մեղադրյալը] հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը:
2. արդյոք նրա խնամքին գտնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները:
3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ: (...)» (տե՛ս Ալեքսան Երեմի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 02.06.2009թ., թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման 28-րդ կետը):
Ինչպես հետևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի կամ զառամյալ ծնողների առկայությունը, որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ: Կոնկրետ դեպքում Հ.Մարտիրոսյանի խնամքին են գտնվում 12 և 11 տարեկան անչափահաս երեխաներ, որպիսի պայմաններում մեղադրյալ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև վերջինիս նկատմամբ նշանակվող պատժի ազդեցությունը նրա ընտանիքի անդամների և կենսապայմանների վրա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝
«Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ նկատի ունենալով, որ Հայկ Մարտիրոսյանը կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ՝ դատարանը գտնում է, որ օրենքի ուժով վերջինս չի կարող դատապարտվել ազատազրկման :
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Հ.Մարտիրոսյանի կատարած հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործությունների շարժառիթը և նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործությունների ծանրությունը, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատիժը՝ տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության համաձայն՝ մեղադրյալ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը սույն գործով իրեն մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան՝ 25.08.2024թ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող , հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Ընդ որում՝ ելնելով պատժի արդարացիության սկզբունքից, ինչպես նաև, ի թիվս այլ հանգամանքների, հաշվի առնելով Հ.Մարտիրոսյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, գործի հանգամանքները(հանցանքները կատարելու պահին դատվածություն չունենալը), նրա դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագիծը(կատարած հանցանքների համար զղջալն ու մեղքն ընդունելը), ընտանեկան և սոցիալական դրությունը, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղը և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերն ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Նկատի ունենալով, որ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված երկու հանցանք, որոնցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից՝ դատարանը գտնում է, որ հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ նշանակելով` վերջնական պատիժը պետք է որոշել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին և 9-րդ մասերով սահմանված կարգով՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով:
Միևնույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ Հայկ Մարտիրոսյանը սույն գործով իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 13.05.2024թ. և 25.08.2024թ., այսինքն՝ առաջին հանցանքը նախքան Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 19.08.2024թ. թիվ ԿԴ/0514/01/24 և Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 22.11.2024թ. թիվ ԼԴ/0459/01/24 դատավճիռները կայացնելը, իսկ երկրորդ հանցանքը՝ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 19.08.2024թ. թիվ ԿԴ/0514/01/24 դատավճիռը կայացնելուց հետո, բայց մինչև դրա օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետ Վ.Խալաթյանը գրությամբ դատարանին հայտնել է, որ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանը Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԼԴ/0459/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանքից վճարում չի կատարել:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կիրառմամբ՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել սույն և Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԼԴ/0459/01/24 դատավճռով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով:
Դատարանը նաև պարզեց, որ մեղադրյալ Հ.Մարտիրոսյանը չի կարող անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել նշանակված տուգանքը, սակայն պատրաստակամ է այն վճարել մաս առ մաս:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝
«Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»:
Նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Հայկ Մարտիրոսյանը, նյութական դրությունից ելնելով, ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու տուգանքը, այսինքն՝ տուգանքի անհապաղ վճարումն անհնար է՝ դատարանը գտնում է, որ նրան պետք է թույլատրել նշանակվող տուգանքը մաս առ մաս վճարել 1 տարվա ընթացքում:
Միևնույն ժամանակ, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ տուգանքի ձևով պատիժը հանրային աշխատանքների հետ գումարելիս ի կատար է ածվելու առանձին, իսկ մեղադրյալ Հ.Մարտիրոսյանը թիվ ԿԴ/0514/01/24 քրեական վարույթով դատապարտվել է հանրային աշխատանքների, մինչդեռ՝ սույն քրեական վարույթով՝ տուգանքի, դատարանը Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 19.08.2024թ. թիվ ԿԴ/0514/01/24 դատավճռի մասով չի կիրառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոնը:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերի վերաբերյալ տվյալները բացակայում են:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և վարույթի նյութերին կցված՝ Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400216369, թիվ 8180402603 և թիվ 8180418131 արձանագրությունների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության բնակչության պետական ռեգիստրի համակարգից ստացված քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկատվության և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները պետք է վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ և 364-րդ հոդվածներով՝ դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել 2(երկու) դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել տուգանքով՝ յուրաքանչյուր դրվագով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000(երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին և 9-րդ մասերի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000(յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կիրառմամբ՝ սույն և Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 22.11.2024թ. թիվ ԼԴ/0459/01/24 դատավճռով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.125.000(մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանին թույլատրել նշանակված՝ 1.125.000(մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 1(մեկ) տարվա ընթացքում:
Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Հայկ Համլետի Մարտիրոսյանի նկատմամբ սույն քրեական գործի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ