ԵԴ1/0547/01/25






Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

նախագահող դատավոր` Ն.Հովակիմյան
դատավորներ` Վ.Մարգարյան
Է.Մանասյան

քարտուղարությամբ` Լ․Կարապետյանի
մասնակցությամբ`
պաշտպան՝ Մ.Աղաբեկյանի
մեղադրյալ՝ Ա.Մելքումյանի

29.10.2025թ. ք.Երևան

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Արտակ Կարլենի Մելքումյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 25.06.2025թ. թիվ ԵԴ1/0547/01/25 դատավճիռը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Դ.Թորոսյանը հանցագործության մասին գրավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն:
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն երրորդ վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Պետրոսյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդված 1-ին մասի և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 84118024 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ի ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի որոշմամբ Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդված 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2024 թվականի դեկտեմբերի 14-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն երրորդ վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Պետրոսյանի որոշմամբ Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունվարի 31-ի ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի որոշմամբ Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել և նոր հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել:
2025 թվականի հունվարի 31-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն երրորդ վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Ա.Պետրոսյանի որոշմամբ թիվ 84118024 քրեական վարույթից անջատվել է Արտակ Կարլենի Մելքումյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդված 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մասը և անջատված վարույթին շնորհվել է 84103225 նախաքննական համարը:
2025 թվականի փետրվարի 7-ին թիվ 84103225 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Դատարանը նախնական դատալսումների ընթացքում, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածով և 464.2 հոդվածով, բավարարել է մեղադրյալի միջնորդությունը՝ արագացված վարույթ կիրառելու մասին և նշանակել է լրացուցիչ դատալսումներ:
2025 թվականի հունիսի 25-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճռով վճռվել է.
Արտակ Կարլենի Մելքումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված ՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում Արտակ Կարլենի Մելքումյանի վրա դնել առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականությունը:
Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ փորձագետի թիվ 2463 Ք-24 եզրակացության շրջանակներում հետազոտված 4.28 գրամ «մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և «տետրահիդրոկաննաբինոլի» հետքերի պարունակությամբ 2 սրվակները, կցել ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության երրորդ վարչությունում քննվող թիվ 84103225 քրեական վարույթին:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
(…)։
2025 թվականի օգոստոսի 25-ին Դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Վերաքննիչ դատարան բողոք է ստացվել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանից։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխան չի ներկայացվել:
2.Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Արտակ Կարլենի Մելքումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա. «Ապօրինի, առանց իրացնելու նպատակի ձեռք է բերել զգալի չափերով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, ինչպես նաև կատարել է Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով զգալի չափերով <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն:
Այսպես. Արտակ Մելքումյանը դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակ ապօրինի, առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և պահել Հայաստանի Հանրապետության կառավարության՝ <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը (...) սահմանելու մասին>> 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման հավելված 1-ի թմրամիջոցների ցանկի 81-րդ կետով նախատեսված՝ զգալի չափերով՝ 4,38 գրամ <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, որից հետո 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Վրաստան մեկնելիս, խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց պահելու, տեղափոխելու և իրացնելու թույլտվություն, ապօրինի ձեռք բերած զգալի չափի՝ 4,38 գրամ, <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը՝ լցված 2 պլաստմասե տարայի մեջ, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով, Վրաստան տեղափոխելու նպատակով ապօրինի պահել է իր բաճկոնի աջ գրպանում: Հիշյալ օրը Արտակ Մելքումյանը գնացել է <<Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ>> ՓԲ ընկերության <<Զվարթնոց>> օդանավակայան, որտեղ որպես ինքնաթիռի ուղևոր փաստաթղթային ձևակերպումներ կատարելուց հետո՝ ժամը 08:19-ին, հատել է ՀՀ ԱԱԾ հսկիչ անցագրային կետը և իր մոտ առանց իրացման նպատակի ապօրինի պահվող զգալի չափերով` 4,38 գրամ <<մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, տեղափոխել է ՀՀ պետական սահմանով, որից հետո պատրաստվել Երևան-Թբիլիսի A9 726 չվերթով մեկնել ՀՀ-ից, սակայն Ա.Մելքումյանի կողմից կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքները բացահայտվել են <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի ավիացիոն անվտանգության հսկողության կազմակերպման և իրականացման ծառայության աշխատակիցների ու ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի բաժնի աշխատակիցների կողմից, իսկ հիշյալ թմրամիջոցը Արտակ Մելքումյանի նրա անձնական խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է բաճկոնի աջ գրպանից:
(…)»:
Դատարանը կատարել է հետևյալ իրավական վերլուծությունը.
(…) Դատարանը, ուսումնասիրելով Արտակ Կարլենի Մելքումյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման համար նշանակություն ունեցող տվյալները, եկավ հետևյալ եզրահանգման.
Արտակ Կարլենի Մելքումյանի անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանք է նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չլինելը:
Դատարանը Արտակ Կարլենի Մելքումյանի քրեական պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում մեղքն ընդունելը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը և կատարածի համար զղջալը:
Ընդ որում, նշված մեղմացնող հանգամանքներն առկա են մեղադրյալին մեղսագրվող երկու հանցանքներով էլ:
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ Արտակ Կարլենի Մելքումյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Կատարված արարքների համար մեղադրյալ Արտակ Կարլենի Մելքումյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։
(…)
Դատարանը, հաշվի առնելով Արտակ Կարլենի Մելքումյանի կատարած արարքների բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ վերջինի կատարած հանցանքները հանդիսանում են ոչ մեծ ծանրության և ծանր հանցագործություններ, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, անձը դրականորեն բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի կատարած արարքներից մեկի համար քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ նաև տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կարգավորմամբ՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է՝ Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդված 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Միևնույն ժամանակ, նկատի ունենալով, որ Արտակ Մելքումյանին մեղսագրվող մյուս հոդվածի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով որպես պատիժ նախատեսված է միայն ազատազրկումը, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով և ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում, ի թիվս մի շարք հանգամանքների, պետք է շարադրվի նաև այն, թե դատապարտված մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է, որ եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
(…)
Դատարանը նախ ցանկանում է անդրադարձ կատարել Արտակ Մելքումյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին, հանցագործության կատարման շարժառիթին ու նպատակին:
Այսպես՝ Դատարանը չի կարող անտեսել հանցագործության առարկան, մասնավորապես՝ սույն դեպքում խոսք է գնում <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցի ձեռք բերման մասին:
Հայտնի է, որ թմրանյութերի տարբեր տեսակներ տարբեր կերպ են գործում կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա: Որքան մեծ է թմրամիջոցի ազդեցությունը մարդկային օրգանիզմի վրա, այնքան բարձր է նաև դրա ապօրինի շրջանառության հանրային վտանգավորությունը:
Հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ օրենսդրական մակարդակում առկա չէ որևէ իրավական ակտ, որով թմրամիջոցները դասակարգվում են ըստ հանրային վտանգավորության աստիճանի՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանց հանրային վտանգավորությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության քրեորեն պատժելի չափաքանակները։
Մասնավորապես՝ օրենսդրորեն սահմանվում է, թե յուրաքանչյուր թմրամիջոցի ինչ չափաքանակի ապօրինի շրջանառության դեպքում է անձը ենթակա քրեական պատասխանատվություն։ Ընդ որում, տարբեր տեսակի թմրանյութերի համար տարբեր գրամային շեմեր են նախատեսված (օրինակ՝ <<Հերոին>> տեսակի թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառության դեպքում քրեական պատասխանատվությունը վրա է հասնում 0,03 գրամ և ավելիի համար, մինչդեռ <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցի դեպքում՝ 2,5 և ավելի գրամի համար)։
Վերոգրյալից ողջամտորեն կարելի է ենթադրել, որ ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման Հավելված N 1-ով նախատեսված այն թմրամիջոցները, որոնց նվազագույն չափաքանակը մոտ է զրոյին, օժտված են հանրության համար առավել բարձր հանրային վտանգավորությամբ։
Այլ կերպ՝ որքան քիչ է ՀՀ կառավարության որոշմամբ սահմանված կոնկրետ տեսակի թմրանյութի մանր չափերի նվազագույն գրամային միավորը, այնքան ողջամտորեն ավելի բարձր է այդ տեսակի թմրանյութի հանրային վտանգավորությունը, հետևաբար նաև դրա տարածման և ապօրինի շրջանառության վտանգը։ Այսինքն՝ օրենսդիրը տվյալ տեսակի թմրամիջոցի հանրային վտանգավորությունն այնքան բարձր է գնահատում, որ նույնիսկ դրա չնչին չափաքանակի ապօրինի շրջանառության դեպքում քրեական պատասխանատվություն է սահմանում։
Վերոգրյալի համատեքստում ուսումնասիրելով ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման Հավելված N 1-ում նախատեսված թմրանյութերը և դրանց նվազագույն գրամային միավորները՝ Դատարանը գտնում է, որ առնվազն թմրանյութի տեսակի հանրային վտանգավորությունը գնահատելիս <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը թմրանյութերի ընդհանուր ցանկում համեմատաբար առավել ցածր հանրային վտանգավորությամբ է օժտված:
Ընդ որում, կարևոր է նաև նկատել, որ Արտակ Մելքումյանի մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցը եղել է 4,38 գրամ, մինչդեռ <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցի զգալի չափը տատանվում է 2,5 գրամից 12,5 գրամի միջակայքում: Այսինքն՝ Արտակ Մելքումյանի կողմից օգտագործված թմրամիջոցն անգամ մոտ չէ խոշոր համարվելու համար անհրաժեշտ շեմին:
Բացի այդ, սույն դեպքում հարկ է քննարկել նաև հանցավորի շարժառիթը, մասնավորապես՝ թեև հանցավորն այս դեպքում մաքսային հսկողությունից գաղտնի փորձել է թմրամիջոց անցկացնել Վրաստան, սակայն ի վերջո կարևոր է նաև նկատել, որ վերջինը թմրամիջոցը տեղափոխել է իր անձնական օգտագործման համար: Այլ կերպ՝ ցանկացել է գնալ Վրաստան և այնտեղ օգտագործել թմրամիջոցը, այլ ոչ թե իրացման նպատակ է ունեցել:
Հաշվի առնելով վերը նշված վերլուծությունները՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում Արտակ Մելքումյանի կատարած հանցանքը, ի հակադրություն իրացման նպատակով թմրանյութերի շրջանառության այլ դեպքերի, ունի համեմատաբար նվազ վտանգավորության աստիճան և բնույթ:
Պատժի կրման հարցը որոշելիս Դատարանի համար կարևորվում է հանցավորի տարիքը՝ 53 տարեկան է, և դրանով պայմանավորված նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չլինելը: Այլ խոսքով, Դատարանի համար կարևոր է արձանագրել, որ Արտակ Մելքումյանն արդեն բավականին հասուն տարիքում առաջին անգամ հանցանք է կատարել, հետևաբար կարելի է ասել՝ վերջինը հանցավոր հակումներ չունի:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղքն ընդունելն, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալն ու կատարվածի համար զղջալը, քանի որ պատժի նպատակներից մեկը հանցավորի ուղղումն է: Այն դեպքում, երբ հանցավորը չի ընդունում իրեն մեղսագրվող արարքը, հերքում է իր մասնակցությունը դրան, բարդ է պատկերացնել ազատության պայմաններում պատժի նպատակների իրագործումը:
Դատարանը, անդրադառնալով պատճառած վնասը վերականգնելու մասով վկայակոչված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշմանը, հարկ է համարում նշել, որ սույն գործն ունի իր առանձնահատկությունը, այն է՝ դատապարտված մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի կողմից կատարված հանցագործությամբ, պայմանավորված դրա բնույթով, չի պատճառվել որևէ տեսակի նյութական վնաս, այսինքն՝ տվյալ դեպքում մեղադրյալն օբյեկտիվորեն չունի պատճառված վնասի փոխհատուցման պարտականություն:
Ինչ վերաբերում է հանցագործությունից հետո մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի դրսևորած վարքագծին, ապա վերջինը դեպքից հետո գտնվել է ազատության մեջ և չլինելով կալանավորված՝ չի խուսափել քննությունից և դատից, ինչը չի կարող հաշվի չառնվել ազատության պայմաններում անձի ուղղումը գնահատելու հարցում։
Այսպիսով՝ հաշվի առնելով արարքի համեմատաբար նվազ վտանգավորությունը, հանցավորի անձը, նրան վերագրվող մեղմացնող հանգամանքների ամբողջությունը՝ Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել՝ առանց մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի նպատակահարմար է պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
Պետք է արձանագրել, որ պատժի նպատակների իրականացում չի կարող ապահովվել առանց պարտականությունների սահմանման, ավելին՝ փորձաշրջանի ընթացքում որևէ պարտականության սահմանումն օրենսդրի ուղղակի պահանջն է: Դատարանի գնահատման փորձաշրջանի ընթացքում Արտակ Կարլենի Մելքումյանի վրա պետք է դնել առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու պարտականություն, իսկ բնակության վայրը փոխելու դեպքում պետք է վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնի այդ մասին:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել՝ առանց Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, այսինքն՝ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը:
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
(…)»։
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով.
Դատախազ Վ.Ղազարյանը /այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր/ նշել է, որ թիվ ԵԴ1/0547/01/25 քրեական գործով Արտակ Մելքումյանի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության վերաբերյալ հետևություններն անհիմն են, դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, ուստի կայացված որոշումը ենթակա է բեկանման:
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի, այնպես էլ պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի վերաբերյալ (համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածին) ՀՀ վճռաբեկ դատարանի (այսուհետ նաև՝ Վճռաբեկ դատարան) կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են նաև գործող քրեական օրենսդրության նկատմամբ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատժի արդարացիության չափանիշները սահմանել և դրանք հետևողականորեն զարգացրել է օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման իր սահմանադրական գործառույթի իրացման շրջանակներում:
(...)
Անդրադառնալով առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմքում դրված հետևություններին՝ Բողոքաբերը նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը քննարկելիս ստորադաս դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության համար էական նշանակություն ունեցող ստորև ներկայացվող հանգամանքները.
Տվյալ դեպքում, որպես մեղադրյալի անձը դրական բնութագրող հանգամանք դատարանը հաշվի է առել, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, ընդունել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը, մինչդեռ նշված հանգամանքն օբյեկտիվորեն չի կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք՝ հաշվի առնելով այն, որ անձի դատապարտված չլինելը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակի և, ինքնին, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար չի կարող հիմք հանդիսանալ:
Որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն եղել:
Անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, անհրաժեշտ է փաստել, որ դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա մեխանիկական չէ և կախված է դրա մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։ Ինչքանով է կոնկրետ հանգամանքն ազդում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, կախված է ոչ միայն այդ հանգամանքից, այլև արարքից, դրանց փոխադարձ կապից ու հարաբերակցությունից։ Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի՝ մեղադրյալին մեղսագրված արարքները հանդիսանում են առանձնապես ոչ մեծ ծանրության և ծանր հանցագործություններ, իսկ սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում են բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ:
Սույն դեպքում մեղադրյալին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բնույթը գնահատելու կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել այն կարևոր հանգամանքը, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ դրանք վնաս են հասցնում առանձին անձանց առողջությանը, այլև նրանով, որ այդ հանցավոր արարքները ոտնձգում են ամբողջ հասարակության դեմ: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը հասարակական չարիք է, որի դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է: Հիշյալ հանցագործությունների վտանգավորությունը նրանում է, որ ներկա պայմաններում թմրամիջոցների տարածվածությունը հետզհետե ձեռք է բերում մեծ ծավալներ և ընդգրկում անձանց նոր շրջանակներ: Նման պայմաններում հանցավորության տվյալ տեսակի դեմ պայքարում որդեգրած խիստ քաղաքականությունը ողջամտորեն կարող է արդյունավետ միջոց հանդիսանալ այդպիսի արատավոր երևույթներին առնչվելուց հասարակության անդամների՝ հնարավորինս զերծ մնալուն՝ այն գիտակցմամբ, որ գործում է խիստ պատժի կիրառման անխուսափելիությունը:
Մեղադրյալին մեղսագրվող արարքներից մեկի համար նախատեսված է պատիժ միայն ազատազրկման ձևով, ինչը նմանատիպ հանցանքների կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձանց կողմից կրելու դեպքում, կարող է գործուն միջոց լինել հանցագործությունների կանխմանը հասնելու համար:
Բացի այդ, բացառապես ազատազրկման ձևով պատժատեսակի սահմանումը վկայում է նաև նմանատիպ հանցատեսակների նկատմամբ օրենսդրի կողմից կիրառելի պատժողական քաղաքանության տրամաբանության և հետապնդվող նպատակի մասին: Ավելին, ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված պատժի համակարգի՝ առավել խիստ պատժատեսակի նշանակման պայմաններում դատարանների կողմից պետք է ներկայացվեն բավարար և անհրաժեշտ հիմնավորումներ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար, որոնք թեև թվարկված են վիճարկվող դատական ակտում, սակայն դրանք համակցության մեջ գնահատումը չի կարող համարվել բավարար: Բացի այդ, ցանկացած դեպքում անձի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պետք է դիտարկվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված՝ պատժի յուրաքանչյուր նպատակի կենսագործումն ապահովելու տեսանկյունից, քանի որ պատժի նպատակներից որևէ մեկը չի կարող դիտվել մյուսից առավել կամ նվազ:
Հանցագործությունների կանխարգելման առումով պետության գործառույթների իրացման ամենաարդյունավետ եղանակներից մեկը կայացված դատական ակտերով հանցավոր արարքների այնպիսի հակազդումն է, որը նմանատիպ արարքներ կատարելու հակված հասարակության մյուս անդամներին կնախազգուշացնի զերծ մնալ այդպիսի արարքներ կատարելուց, սակայն ստորադաս դատարանի կայացրած վերը նշված դատական ակտն այս խնդիրը, ըստ էության, չի լուծում:
Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պատշաճ չի գնահատել վերջինիս կատարած արարքների հանրային վտանգավորության բնույթը և աստիճանը բնութագրող հանգամանքները և դրանց չի տվել անհրաժեշտ քրեաիրավական նշանակություն։
Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի մեջ չի մատնանշվել որևէ ծանրակշիռ փաստարկ կամ ապացույց, որը հնարավորություն կտար հանգելու հետևության առ այն, որ հանցավորի ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա կողմից պատիժը փաստացի կրելու, կամ որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` դատարանը կհասնի պատժի նպատակներին. ընդհակառակը, անխուսափելի է, որ հասարակությունից հանցավորի չմեկուսացվելը բացասաբար կանդրադառնա բնակչության իրավագիտակցության, իրավական համակարգի նկատմամբ ունեցած հավատի և վստահության վրա:
Հաշվի առնելով սույն գործի հանգամանքները, կատարված արարքների վտանգավորության աս¬տի¬ճանը և պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Վճռա¬¬¬¬բեկ դատա¬րանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ գտնում է, որ առաջին ատյանի դատարանը սույն գործով կայացրել է չհիմնավորված և անօրինական դատական ակտ, այն է՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի խախտում, որն ազդել է գործի ելքի վրա:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով Բողոքաբերը խնդրել է. «Թիվ ԵԴ1/0547/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 25-ի դատավճիռը մասնակի՝ պատժի մասով բեկանել, այդ մասով կայացնել նոր դատական ակտ:
Արտակ Կարլենի Մելքումյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ճանաչել անթույլատրելի:»:

4.Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատախազը պատշաճ ծանուցված լինելով դատական նիստի վայրի և ժամի մասին չի ներկայացել:
Պաշտպան Մ.Աղաբեկյանն առարկեց բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել:
Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը: Նշեց, որ իր խնամքին է 85-ամյա մայրը: Ինքն աշխատում է որպես «Ադանա» շինարարական կազմակերպության տնօրեն:

5.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության 352-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատական վերանայումը կարող է իրականացվել միայն սույն հոդվածով նախատեսված կառուցակարգերի շրջանակներում:
2. Վերաքննությունը կիրառվում է այն դեպքում, երբ բողոքարկվում է առաջին ատյանի դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ չմտած`
1) դատավճիռը.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)»:
Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանը՝ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատավճիռը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, լսելով բողոքի կապակցությամբ պաշտպանական կողմի առարկությունները, հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ վիճարկվող դատավճիռը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն.
 1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(…):
Թեև 01.07.2022թ. ուժի մեջ է մտել ՀՀ նոր քրեական օրենսգիրքը, սակայն Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն քրեական գործով կիրառելի է մինչև 01.07.2022թ. գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք գործերով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները:
Այսպես՝ Արթուր Անտոնյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանը արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
/տես Արթուր Անտոնյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2010թ. մարտի 26-ի ՍԴ/0226/01/09 որոշումը/:
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածով ամրագրված` պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները սպառիչ չեն: Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48 հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, համաձայն որի` պատժի նպատակն է վերականգնել սոցիալական արդարությունը, ուղղել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները:
Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս դատարանը պատժի չկիրառման յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի՝ սոցիալական արդարության վերականգնման ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը(…): /տես՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշման 17-րդ կետը, ինչպես նաև Գուրգեն Մարտիրոսյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. փետրվարի 1-ի ՎԲ-01/08 և Սարգիս Մարգարյանի վերաբերյալ գործով 2008թ. հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0034/01/08 որոշումները/:
(…) Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62 և 63 հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով, դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն:
Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս(…): /տես՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2007թ. հոկտեմբերի 26-ի` Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով ՎԲ-192/07 և 2009թ. հունիսի 2-ի` Հովհաննես Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2009թ. հունիսի 2-ի ԵՔՐԴ/0571/01/08 որոշումները/:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2007թ. հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-12407 որոշմամբ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70 հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու(…)»: /տես՝ Դավիթ Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009թ. դեկտեմբերի 18-ի ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշումը/:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 17.02.2009թ. թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշումներ հայտնելով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ գործերով նշանակվելիք պատժատեսակների և պատժաչափերի մասին, նշել է, որ «(…)տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
- արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…): /տես՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 17.02.2009թ. թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը/:
Վերը շարադրված իրավադրույթների բովանդակային վերլուծությունից, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից և սույն գործի կոնկրետ հանգամանքներից ելնելով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ Դատարանը համակցության մեջ պատշաճ գնահատելով՝ մեղադրյալի անձը (նախկինում արատավորված չի եղել), պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը /առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է հանցանքի կատարման համար/, կատարած արարքի բնույթն ու հասարակական վտանգավորությունը /կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության և ծանր հանցագործություններ/, ապօրինի ձեռք բերված և պահած թմրամիջոցի տեսակը և քանակը /«Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, 4,38 գրամ/, գործի քննության ընթացքում մեղադրյալի դրսևորած պատշաճ վարքագիծը, հանցավորի տարիքը՝ 53 տարեկանում առաջին անգամ հանցանք է կատարել, եկել է գործի նյութերից բխող հիմնավոր հետևության, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու: Դատարանի վերլուծություններն ու եզրահանգումն ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: Դրանց հետ չհամաձայնելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան:
Բողոքաբերի պնդումները հակառակի մասին բավարար չափով փաստարկված չեն, չեն բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից:
Դատարանը մեղադրյալի կողմից ապօրինի ձեռք բերած, պահած և մաքսանենգ ճանապարհով տեղափոխած թմրամիջոցի տեսակը, չափը համակցության մեջ գնահատելով նրա անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքի հետ, արդարացի որոշում է կայացրել նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
Ամփոփելով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Դատարանի 25.06.2025թ. թիվ ԵԴ1/0547/01/25 դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ դատավարական խախտումներ, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը:
Այսպիսով` ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-369-րդ, 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 25.06.2025թ. թիվ ԵԴ1/0547/01/25 քրեական գործով դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ