ԵԴ1/0526/01/25



Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
ատավորներ՝ Ա.Մաթևոսյան
Կ.Հովհաննիսյան

քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի
մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Վ.Գրիգորյանի

2025 թվականի օգոստոսի 25-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքաելյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ա.Ասատրյան) 2025 թվականի ապրիլի 4-ի դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի ընթացքը.
2023 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-0481-23 քրեական վարույթը:
2024 թվականի ապրիլի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-1186-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի ապրիլի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ.Գալստյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60-1186-24 քրեական վարույթը թիվ 60-0481-23 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60-0481-23 վարույթով շարունակելու մասին:
2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-3111-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Հեպոյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60-3111-24 և թիվ 60-0481-23 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60-0481-23 վարույթով շարունակելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 22-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքաելյանի կողմից որոշում է կայացվել Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երեք դրվագով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Հեպոյանի կողմից որոշում է կայացվել Վարդան Գրիգորյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքն ընտրելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա.Հեպոյանի կողմից կազմվել է Վարդան Գրիգորյանի վերաբերյալ թիվ 60048123 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։
2025 թվականի փետրվարի 10-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքաելյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարան հանձնելու մասին։
2025 թվականի փետրվարի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ստացվել քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երեք դրվագով:
2025 թվականի փետրվարի 13-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 27-ի որոշմամբ Վարդան Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 4-ի դատավճռով վճռվել է՝ Վարդան Կարուշի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երկու դրվագով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2023 թվականի նոյեմբերի 1-ի դրվագով)՝ Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 70 (յոթանասուն) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2024 թվականի օգոստոսի 10-ի դրվագով)՝ Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 90 (իննսուն) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով, հանցանքների համակցությամբ` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 150 (հարյուր հիսուն) ժամ տևողությամբ:
Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: (…)»։
2025 թվականի հունիսի 2-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքաելյանի վերաքննիչ բողոքը:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երեք դրվագով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 10-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հունիսի 11-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունիսի 12-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Վարդան Կարուշի Գրիգորյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երեք դրվագով/ այն արարքների համար, որ նա (...) [Տ]եղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2023 թվականի հունիսի 27-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8300666191 որոշման այն է` վեց ամիս ժամկետով՝ 2023 թվականի հունիսի 27-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 27-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած՝ 2023 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ ժամը 09.25-ին, Երևան քաղաքի Տ.Պետրոսյան փողոցում վարել է «Մերսեդես Բենզ» մակնիշի 37 DF 618 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180257389 արձանագրությունը: (...)
Բացի այդ, Վարդան Գրիգորյանը, տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2023 թվականի հունիսի 27-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8300666191 որոշման, այն է՝ վեց ամիս ժամկետով՝ 2023 թվականի հունիսի 27-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 27-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած` 2023 թվականի նոյեմբերի 01-ին՝ ժամը 08:18-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գ. Հասրաթյան փողոցում վարել է Նիսսան» մակնիշի 37 SV 249 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180265707 արձանագրությունը: (...)
Բացի այդ, Վարդան Գրիգորյանը, տեղյակ լինելով <<690 ռստիկանության պարեկային ծառայությունում 2024 թվականի փետրվարի 12-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման՝ գործով թիվ 8180372473 որոշման, այն է` մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի փետրվարի 12-ից մինչև 2025 թվականի փետրվարի 12-1 ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2024 թվականի օգոստոսի 10-ին՝ ժամը 22:35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 373 DF 618 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ-ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180415249 արձանագրությունը: (...)»։

Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները՝
- Մեղադրյալ Վարդան Գրիգորյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց, միաժամանակ նշեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում: Հայտնեց, որ պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները: Դատարանի որոշմամբ թույլատրվեց Վարդան Գրիգորյանի նախաքննական ցուցմունքների հրապարակումը, համաձայն որոնց՝ նախաքննության ընթացքում Վարդան Գրիգորյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իրեն հայտնած ժամանակահատվածում վարելու ընթացքում ինքը տեղեկացված է եղել, որ իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը գտնվում է կասեցված վիճակում: Այդ մասին տեղեկացել է իր հեռախոսահամարին ուղարկված հաղորդագրություններից, տեղեկացված վարել է, որի համար զղջում է, ընդունում է իրեն մեղսագրվող արարքը, սակայն վարել է իր կարիքները հոգալու համար: Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իրեն հայտնած 093-66-71-14 բջջային հեռախոսահամարը իրենն է և հենց այդ հեռախոսահամարին է ուղարկվել հաղորդագրություն իր վարորդական իրավունքի կասեցման վերաբերյալ:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8300666191 որոշման պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի հունիսի 27-ին: Վարդան Գրիգորյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180257389 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի օգոստոսի 27-ին: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված Վարդան Գրիգորյանը վարել է տրանսպորտային միջոց:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180265707 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ին: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված Վարդան Գրիգորյանը վարել է տրանսպորտային միջոց:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415249 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2024 թվականի օգոստոսի 10-ին: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված Վարդան Գրիգորյանը վարել է տրանսպորտային միջոց:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվության համաձայն՝ Վարդան Գրիգորյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված է եղել 6 ամիս ժամկետով:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ հարթակից օգտվելու, էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքը:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 001538 ուղեգրի պատճենը:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 6808 արձանագրության պատճենը:
- Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8300666191 որոշման, թիվ 8180257389, թիվ 8180265707 և թիվ 8180415249 արձանագրությունների պատճեները, ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տեղեկատվությունը, հարթակից օգտվելու, էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքը, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 001538 ուղեգրի պատճենը, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 6808 արձանագրության պատճենը:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 345-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկմանը համար անհրաժեշտ ապացույցները (տես դատական նիստի արձանագրությունը)։»։

Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ Վարդան Գրիգորյանի կողմից կատարված արարքների նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ երկու դրվագով (2023 թվականի նոյեմբերի 1-ի դրվագ և 2024 թվականի օգոստոսի 10-ի դրվագ): Դատարանի վերջին եզրահանգումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ 2023 թվականի օգոստոսի 27-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում Վարդան Գրիգորյանը մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներով կատարել է միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված մեկ (եզակի) շարունակվող հանցագործություն:
7. Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Դատարանը գտնում է, որ Վարդան Գրիգորյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունք տալը, կատարածի համար զղջալը:
Վերը նշվածը՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները Վարդան Գրիգորյանի կատարած բոլոր հանցանքներով առկա է:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, գտնում է, որ Վարդան Գրիգորյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
Վերը նշվածը՝ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը առկա է միայն՝ Վարդան Գրիգորյանի կողմից 2024 թվականի օգոստոսի 10-ին կատարված հանցանքով:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Վարդան Գրիգորյանը ենթակա է պատժի։
Դատարանը, հաշվի առնելով Վարդան Գրիգորյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված նաև հանրային աշխատանքների ձևով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար առավել խիստ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը կոնկրետ դեպքում բացակայում է, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով (Վարդան Գրիգորյանը ցանկություն է հայտնել կատարել հանրային աշխատանքներ):
Արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ Վարդան Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ առաջին դրվագով (2023 թվականի նոյեմբերի 1-ի դրվագով) պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 70 (յոթանասուն) ժամ տևողությամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ երկրորդ դրվագով (2024 թվականի օգոստոսի 10-ի դրվագով) պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 90 (իննսուն) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով, հանցանքների համակցությամբ` պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Վարդան Գրիգորյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 150 (հարյուր հիսուն) ժամ տևողությամբ:
Դատարանը գտնում է նաև, որ Վարդան Գրիգորյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վարդան Գրիգորյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Միաժամանակ հիմք ընդունելով ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության 2025 թվականի ապրիլի 1-ի գրությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ այլևս բացակայում է Վարդան Գրիգորյանի նկատմամբ դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-14-րդ հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Դատարանը գտնում է, որ Վարդան Գրիգորյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը, օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, կարող է հեռանալ Հայաստանի Հանրապետությունից՝ այդպիսով դիմելով փախուստի կամ չկատարելով իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ բացակայելու արգելքի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ քրեական գործով վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի այդ հարցը համարում է լուծված: (…)»:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքաելյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում՝ սխալ մեկնաբանելով այն, ինչպես նաև թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում՝ քրեական գործում առկա ապացույցները չի ենթարկել գնահատման վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի նշված որոշումը ենթակա է բեկանման։
Ըստ Բողոքաբերի՝ վիճարկվող դատական ակտով Առաջին ատյանի դատարանի արձանագրած հետևությունները չեն բխում ինչպես ՀՀ քրեական օրենսգրքի պահանջներից, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքից։
Բողոքաբերի կարծիքով՝ ներկայացված մեղադրանքի համադրված դիտարկումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված իրավական չափանիշների հետ թույլ է տալիս արձանագրել, որ վիճարկվող դատական ակտի կայացմամբ Առաջին ատյանի դատարանն անտեսել է այն հանգամանքը, որ Վարդան Գրիգորյանին մեղսագրվող արարքները թեև եղել են նույնական և ոտնձգել են միևնույն օբյեկտի դեմ, սակայն կապված չեն միասնական դիտավորությամբ, այլ յուրաքանչյուր դեպքում Վարդան Գրիգորյանի մեղավորությունը ծագել է առանձին և ուղղված է եղել իր ավտոմեքենան յուրաքանչյուր դեպքում առանձին ուղղությամբ վարելուն:
Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ նկարագրվածը չի կարող դիտարկվել որպես շարունակվող հանցագործություն և պետք է որակվի հանցագործությունների համակցության կանոններով: Ասվածը հիմնավորվում է նաև այն հանգամանքով, որ մեղսագրվող արարքների կատարման միջև առկա է ավելի քան 2 ամիս ժամանակային խզում: Ընդ որում, 2023 թվականի օգոստոսի 27-ին պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կանգնեցվելուց և վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն կազմելուց հետո Վ.Գրիգորյանի ավտոմեքենան պարտավորագրով հանձնվել է այլ անձի, ինչից հետո, որոշակի տևական ժամանակ անց, վերջինս կրկին վարել է ավտոմեքենա: Նման պայմաններում ողջամիտ չի լինի դատողություններ անել առ այն, որ Վ.Գրիգորյանը մինչև ավտոմեքենա վարելը յուրաքանչյուր անգամ արդեն իսկ նախնական դիտավորություն է ունեցել ավտոմեքենա վարել նաև հաջորդ օրերին, կամ այդ դիտավորությունը առաջացել է ավտոմեքենա վարելու ընթացքում:
Բողոքաբերի համոզմամբ՝ վարելու յուրաքանչյուր դեպք իրավասու մարմնի կողմից արձանագրվելուց հետո հաջորդ նույնաբնույթ արարքի կատարումը ենթադրում է նոր դիտավորության ծագում: Այսպիսով՝ Վ.Գրիգորյանի գործողությունները մեկ հանցագործության մաս կազմող միասնական արարքներ հանդիսանալու մասին պնդումները հիմնազուրկ են և չեն բխում սույն գործի փաստական հանգամանքներից, հետևաբար, վերջինիս գործողություններում բացակայում են շարունակվող հանցագործությանը բնորոշ ինչպես օբյեկտիվ, այնպես էլ սուբյեկտիվ հատկանիշները: Նման պայմաններում միասնական դիտավորության վերաբերյալ պնդումները հիմնավոր չեն: Արդյունքում, անհրաժեշտ է արձանագրել, որ վիճարկվող դատական ակտով արձանագրված հետևության պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ ուշադրության առարկա չի դարձրել կոնկրետ հանցագործության օբյեկտին, կատարվող արարքների բնույթին, կատարման եղանակին, ժամանակագրությանը, դրանց միջև առկա ժամանակային խզմանը, դիտավորության ու նպատակի առանձնահատկություններին:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 4-ի դատավճիռը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Մեղադրյալ Վարդան Գրիգորյանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց անփոփոխ թողնել վիճարկվող դատական ակտը։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյո՞ք Վարդան Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով երկու դրվագով մեղավոր ճանաչելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
ՀՀ Սահմանադրության 68-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ոչ ոք չի կարող կրկին դատվել նույն արարքի համար:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի դրույթները չեն խոչընդոտում գործի վերանայմանը՝ օրենքին համապատասխան, եթե առկա են նոր կամ նոր երևան եկած հանգամանքներ, կամ գործի քննության ժամանակ տեղ են գտել հիմնարար թերություններ, որոնք կարող էին ազդել գործի արդյունքի վրա:»։
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ արձանագրության 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Ոչ ոք չպետք է միևնույն պետության իրավազորության շրջանակներում երկրորդ անգամ դատվի կամ քրեական դատավարության կարգով պատժվի այն հանցագործության կապակցությամբ, որի համար նա արդեն վերջնականապես արդարացվել է կամ դատապարտվել այդ պետության օրենքին և քրեական դատավարությանը համապատասխան»։
«Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագրի 14-րդ հոդվածի 7-րդ կետի համաձայն` «Ոչ ոք չպետք է կրկին անգամ դատվի կամ պատժվի այն հանցագործության համար, որի համար նա արդեն վերջնականապես դատապարտվել է կամ արդարացվել յուրաքանչյուր երկրի օրենքին և քրեական դատավարության իրավունքին համապատասխան»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Արգելվում է անձին կրկին քրեական պատասխանատվության ենթարկել նույն հանցանքը կատարելու համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 133-154-րդ, 155-րդ, 308-րդ, 450-րդ կամ 451-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքների համար այլ պետության կողմից քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելու այն դեպքերի, երբ անձն անհիմն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է մեղմ պատժի կամ անհիմն լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել է պատժի կրումից:»:
Նույն արարքի համար կրկին անգամ դատվելու անթույլատրելիության (non bis in idem) սկզբունքը հիմնարար տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որի հիմքում ընկած է մեղքը քաված լինելու կանխավարկածը, և այն իրենից ներկայացնում է նույն արարքի համար նույն անձին կրկին քրեական հետապնդման չենթարկելու, չդատապարտելու, չպատժելու երաշխիք:
Կրկին դատվելու անթույլատրելիության («non bis in idem») սկզբունքի մեկնաբանության կապակցությամբ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 7-րդ արձանագրության 4-րդ հոդվածի բաղկացած է երեք մասերից։ Դրա առաջին մասով սահմանվում են հիշյալ սկզբունքի երեք հիմնական բաղադրիչները՝
1. արդյո՞ք երկու վարույթներն էլ իրենց բնույթով եղել են «քրեական»,
2. արդյո՞ք նույն իրավախախտումն է եղել երկու վարույթների հիմքում և
3. արդյո՞ք տեղի է ունեցել վարույթների կրկնություն։
Երրորդ բաղադրիչն իր հերթին կազմված է երեք առանձին ենթահարցերից՝
ա)արդյո՞ք եղել են նոր վարույթներ.
բ) եթե այո՝ արդյո՞ք առաջին վարույթն ավարտվել է վերջնական որոշմամբ և
գ) արդյո՞ք կիրառելի է երկրորդ մասով նախատեսված բացառությունը:
Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ նշյալ հոդվածը նախատեսում է երկրորդ «իրավախախտման» համար անձին քրեական հետապնդման ենթարկելը կամ դատելն արգելող նորմ՝ այնքանով, որքանով այդ իրավախախտումն առաջացել է նույնական փաստերից կամ այնպիսի փաստերից, որոնք «ըստ էության» միևնույնն են եղել, ինչ առաջին իրավախախտման փաստերը (տե՛ս նաև A and B v. Norway գործով Մեծ պալատի 2016 թվականի նոյեմբերի 15-ի որոշումը, գանգատներ թիվ 24130/11 and 29758/11, կետ 108)։
Եվրոպական դատարանն ընդգծել է, որ երկու վարույթներում փաստերի նույնական կամ գրեթե նույնական լինելու հանգամանքը որոշելու համար ելակետը պետք է լինի անձի նկատմամբ արդեն իսկ իրականացված քրեական վարույթում քննված իրավախախտման փաստերի և դիմումատուին մեղսագրվող նոր իրավախախտման փաստերի շարադրանքը։ Էական չէ, թե մեղադրանքի որ մասերն են վերջիվերջո բավարարվել կամ մերժվել հաջորդող վարույթում, քանի որ քննարկվող նորմը նախատեսում է երաշխիք՝ ուղղված նոր վարույթով մեղադրվելու կամ պատասխանատվության ենթարկվելու դեմ և ոչ թե երկրորդ անգամ դատապարտվելու կամ արդարացվելու արգելքի դեմ։ Այս դեպքում քննությունը պետք է կենտրոնանա այն փաստերի վրա, որոնք միևնույն անձին առնչվող կոնկրետ փաստական հանգամանքներ են և անքակտելիորեն կապված են միմյանց հետ ժամանակի և տարածության մեջ, և որոնց գոյությունը պետք է հիմնավորել՝ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու կամ քրեական վարույթ հարուցելու համար (տե՛ս Sergey Zolotukhin v. Russia գործով 2009 թվականի փետրվարի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 14939/03, կետեր 82-84)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Դավիթ Բաբայանի գործով որոշմամբ արձանագրել է, որ «[Կ]րկին անգամ դատվելու անթույլատրելիության (non bis in idem) սկզբունքը հիմնարար տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որի հիմքում ընկած է մեղքը քաված լինելու կանխավարկածը, և այն իրենից ներկայացնում է նույն արարքի համար նույն անձին կրկին քրեական հետապնդման չենթարկելու, չդատապարտելու, չպատժելու երաշխիք։ Ընդ որում` «նույն արարքի համար» ձևակերպումը նշանակում է, որ կրկնակի դատապարտման անթույլատրելիության առարկան պետք է ընկալվի ոչ թե հանցանքի իրավական որակման, այլ փաստական նկարագրության իմաստով (…)» (տե՛ս Դավիթ Բաբայանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հունիսի 8-ի որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շարունակվող հանցագործության և հանցագործությունների իրական համակցության կանոնների կիրառման կապակցությամբ Վարդան Մկրտչյանի, Արբակ Առաքելյանի և Գրիշա Մուրադյանի գործով որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...)[Թ]ե՛ իրական համակցությունը, թե՛ շարունակվող հանցագործությունը դրսևորվում են մեկից ավելի արարքների կատարմամբ, հետևաբար կատարվող արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է դրանց տարանջատման հստակ չափանիշների սահմանումը: Այսպես` հանցագործությունների իրական համակցությունը հանցագործությունների բազմակիության տեսակներից մեկն է (հանցագործությունների ռեցիդիվի հետ միասին) և բնութագրվում է վերջինիս բնորոշ այնպիսի ընդհանուր հատկանիշով, ինչպիսին է միևնույն անձի կողմից մեկից ավելի արարքներով երկու կամ ավելի ինքնուրույն հանցակազմ պարունակող հանցանքներ կատարելով: Ընդ որում, իրական համակցություն են կազմում տարբեր, միասնական դիտավորությամբ չկապված այնպիսի արարքներ, որոնք պարունակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի տարբեր կամ միևնույն հոդվածներով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ:
Ինչ վերաբերում է շարունակվող հանցագործությանը, ապա այն բարդ (եզակի) հանցագործության տեսակ է, որը թեպետ դրսևորվում է որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով կատարվող մեկից ավելի հակաիրավական արարքներով, այնուամենայնիվ դիտվում է որպես մեկ հանցագործություն և որակվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մեկ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Վերոնշյալը պայմանավորված է կատարվող արարքների միջև գոյություն ունեցող սերտ կապով, ինչը թույլ է տալիս դրանք գնահատել որպես մեկ ամբողջություն: Մասնավորապես, շարունակվող հանցագործությունը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ այնպիսի հատկանիշներով, որոնցով տարանջատվում է հանցագործությունների իրական համակցությունից:
Այսպես` շարունակվող հանցագործության օբյեկտիվ հատկանիշը ենթադրում է, որ`
- կատարվող արարքներից յուրաքանչյուրը ոտնձգում է միևնույն օբյեկտի, ընդ որում, որպես կանոն, միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, այսինքն` այն հասարակական հարաբերության, որը վնասվում է կոնկրետ հանցագործության կատարման արդյունքում (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում անմիջական օբյեկտը կոնկրետ անձի սեփականության պաշտպանությանն ուղղված հարաբերություններն են): Միևնույն ժամանակ, կատարված մեկից ավելի արարքները շարունակվող հանցագործություն դիտելու հարցում, կոնկրետ հանցակազմի առանձնահատկություններով պայմանավորված, հաշվի են առնվում նաև օբյեկտիվ բնույթի այլ հատկանիշներ, ինչպիսիք են, օրինակ, հանցագործության եղանակը (միևնույն կամ նմանատիպ եղանակով), միևնույն աղբյուրից կատարված լինելու հանգամանքը (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում), հանցավոր հետևանքի (արդյունքի) միասնականությունը և այլն,
- կատարվող արարքները նույնական են, այսինքն` նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Ընդ որում, խոսքն իրավաբանական առումով նույնականության մասին է, իսկ փաստական կողմով արարքները կարող են միմյանցից տարբերվել (օրինակ` հրազենի ապօրինի ձեռքբերումն ու իրացումը փաստական հատկանիշներով թեպետ տարբերվում են, սակայն իրավաբանորեն դրանք նույնական արարքներ են, քանի որ միևնույն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի եղանակ են):
(…) Ինչ վերաբերում է շարունակվող հանցագործության սուբյեկտիվ հատկանիշին, ապա այն ենթադրում է հանցավորի մոտ միասնական դիտավորության և նպատակի առկայություն: Այլ կերպ ասած` անձը պետք է նախնական մտադրություն ունենա կատարելու կոնկրետ հանցանքը մեկից ավելի, որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով առանձնացված նույնական արարքներով: Ընդ որում, շարունակվող հանցագործությունների դեպքում միասնական դիտավորությունը կարող է արտահայտվել հետևյալ կերպ`
- շարունակվող հանցագործության մաս կազմող բոլոր արարքների և ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ անձի դիտավորությունը կոնկրետացված է և առաջանում է նախքան առաջին արարքը կատարելը (դասական միասնական դիտավորություն),
- կատարվելիք հետագա արարքների նկատմամբ միասնական դիտավորությունն առաջանում է նախորդող արարքը կատարելու ընթացքում (վերաճող միասնական դիտավորություն),
- ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ հանցավորի դիտավորությունը թեպետ կոնկրետացված չէ, սակայն վերջինս ունի միասնական դիտավորություն` հանցագործության միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ոտնձգությունն իրականացնելու մեկից ավելի նույնական արարքներով:
(…) Ամփոփելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կատարված մեկից ավելի արարքները կարող են դիտվել որպես շարունակվող հանցագործություն և որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մեկ հոդվածով (հոդվածի մասով կամ կետով) միայն (...) օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշների միաժամանակյա առկայության պայմաններում:
Այսպիսով, շարունակվող հանցագործությունը մեկ միասնական բարդ հանցագործության տեսակ է, որը ձևավորվում է նույնական այնպիսի արարքներից, որոնց միջև, որպես կանոն, առկա է հարաբերականորեն ոչ մեծ ժամանակային խզում, և որոնք ոտնձգում են միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, ընդգրկված են մեկ միասնական դիտավորությամբ և հանդես են գալիս որպես մեկ ամբողջական հանցագործության առանձին օղակ»:» (տե՛ս Վարդան Մկրտչյանի, Արբակ Առաքելյանի և Գրիշա Մուրադյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԿԴ3/0034/01/15 որոշումը)։
Մեկ այլ որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(…)Շարունակվող հանցագործությունները բաղկացած են մեկից ավելի նույնական արարքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը թեկուզև ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում, բայց ընդգրկված են միասնական դիտավորության մեջ, հետապնդում են մեկ ընդհանուր նպատակ, հետևաբար դիտվում են իբրև մեկ հանցագործություն, որն ավարտված է համարվում հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված վերջին արարքի կատարման պահից:» (տե՛ս ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի` Ս.Ղամբարյանի և այլոց գործով 2014թ. մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշում)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 25-րդ կետի համաձայն՝
«25) շարունակվող հանցագործություն է համարվում՝ մեկ միասնական դիտավորությամբ, միևնույն օբյեկտի դեմ ուղղված նույնական արարքներով հանցանքի կատարում.(․․․)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 51-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Հանցագործությունների բազմակիությունը բացակայում է մեկ տևող կամ շարունակվող հանցագործության դեպքում:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 53-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Հանցագործությունների համակցություն է համարվում միևնույն անձի կողմից մեկ կամ մեկից ավելի արարքներով սույն օրենսգրքով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, եթե նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել:
(․․․)
4. Հանցագործությունների համակցության դեպքում անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության յուրաքանչյուր հանցագործության համար` սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով կամ հոդվածի մասով:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝ պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: (․․․)։»։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և նախադեպային իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Բողոքաբերի փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված հիմնավորումներն ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար:
Այսպես, սույն քրեական գործի ուսումնասիրությամբ պարզ է դառնում, որ՝
Վարդան Գրիգորյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 2023 թվականի հունիսի 27-ին կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8300666191 որոշմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ 2023 թվականի հունիսի 27-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 27-ը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցված լինելու և կասեցման ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում՝ 2023 թվականի օգոստոսի 27-ին՝ ժամը 09։25-ին, Երևան քաղաքի Տ.Պետրոսյան փողոցում վարել է «Մերսեդես Բենզ» մակնիշի 37 DF 618 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180257389 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Վարդան Գրիգորյանը, տեղյակ լինելով վեց ամիս ժամկետով՝ 2023 թվականի հունիսի 27-ից մինչև 2023 թվականի դեկտեմբերի 27-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքի կասեցման մասին, կասեցման ժամկետը չլրացած` 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ին՝ ժամը 08:18-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Գ. Հասրաթյան փողոցում վարել է Նիսսան» մակնիշի 37 SV 249 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180265707 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Վարդան Գրիգորյանը, տեղյակ լինելով <<690 ռստիկանության պարեկային ծառայությունում 2024 թվականի փետրվարի 12-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման՝ գործով թիվ 8180372473 որոշման, այն է` մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի փետրվարի 12-ից մինչև 2025 թվականի փետրվարի 12-1 ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2024 թվականի օգոստոսի 10-ին՝ ժամը 22:35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 373 DF 618 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ-ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180415249 արձանագրությունը:
Սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները համադրելով վերոգրալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները, որոնք Վարդան Գրիգորյանը հաջորդաբար կատարել է 2023 թվականի օգոստոսի 27-ին և 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ին մեկ շարունակվող հանցանք չեն կարող հանդիսանալ, դրանց կատարումը չի հետապնդել մեկ ընդհանուր նպատակ և չի ընդգրկվել Վարդան Գրիգորյանի մեկ միասնական դիտավորության մեջ: Այլ խոսքով՝ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Վարդան Գրիգորյանը կատարել է ոչ թե մեկ (եզակի) բարդ հանցագործություն, այլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված մեկից ավելի արարքներ, հետևաբար դրանց պետք է տրվեն առանձին իրավական գնահատականներ: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Վարդան Գրիգորյանի նշված արարքներում առկա է հանցագործությունների բազմակիություն (համակցություն)։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ արարքները կարող են համարվել միասնական դիտավորությամբ կատարված այն դեպքում, երբ արարքները հանդիսանում են մեկ միասնական նպատակի իրականացման միջոցներ, միայն այդ արաքներից յուրաքանչյուրի իրականացման դեպքում կարող է մեղադրյալի նպատակը իրականացված համարվել կամ արարքներից մեկը հանցավորի նպատակն է, իսկ մյուսը այդ նպատակին հասնելու միջոցը, ուստի սույն գործի շրջանակներում էական է հանցավորի դիտավորության բացահայտումը։
Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով չի հաստատվել ենթադրյալ արարքների կատարման ժամանակ հանցավորի դիտավորության միասնականությունը, միասնական նկատակն ու շարժառիթը, որոնց շնորհիվ մեկից ավելի միաբնույթ արարքները գնահատվում են որպես մեկ ամբողջություն, որպիսի պայմաններում հնարավոր չէ փաստել, որ մեղադրյալի կատարած արաքները կատարվել են մեկ միասնական դիտավորությամբ և այդ միասնական դիտավորությունը ծագել է նախքան առաջին արարքը կատարելը կամ դրա ընթացքում։ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև արձանագրել, որ թեև կատարված արարքների միջև ժամանակային երկարատև խզումը ինքնին չի կարող բացառել կատարված արարքները որպես շարունակվող հանցագործություն որակելու հնարավորությունը, այնուամենայնիվ, շարունակվող հանցագործության բաղադրիչ արարքների միջև ժամանակային երկարատև բնույթ կրող խզումն այն օբյեկտիվ գործոնն է, որը կարող է վկայել այդ արարքների սուբյեկտիվ կողմի փոխկապվածության առկայության կամ բացակայության մասին։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանի գտնում է, որ՝
1. Վարդան Գրիգորյանի կողմից կատարված յուրաքանչյուր արարք ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն է հանդիսանում,
2. համակցության մեջ ընդգրկված հանցագործություններից յուրաքանչյուրը ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում։
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանն առ այն, որ Վարդան Գրիգորյանի կողմից կատարված արարքների նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ երկու դրվագով (2023 թվականի նոյեմբերի 1-ի դրվագ և 2024 թվականի օգոստոսի 10-ի դրվագ): Դատարանի վերջին եզրահանգումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ 2023 թվականի օգոստոսի 27-ից մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում Վարդան Գրիգորյանը մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներով կատարել է միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված մեկ (եզակի) շարունակվող հանցագործություն, Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում և գտնում, որ դատական ակտով չեն ներկայացվել իրավաչափ հիմնավորումներ այն մասին, թե ինչ՞ու է Առաջին ատյանի դատարանը եկել այդ հետևության և ո՞ր իրավանորմերով է ղեկավարվել, մինչդեռ, ինչպես արձանագրվել է, գործի փաստական տվյալները վկայում են հակառակի մասին:
Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվող յուրաքանչյուր դատավարական ակտ պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավարական ակտը հիմնավոր է, եթե այն իր բնույթին և առաջացնող հետևանքներին համապատասխան չափով օբյեկտիվորեն համոզիչ է իր հասցեատերերի համար:
4. Դատավարական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը կարող են հերքվել միայն պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրա ստուգման արդյունքով:
(...)
6. Սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում առանձին դատավարական ակտերին կարող են ներկայացվել լրացուցիչ պահանջներ:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
(...)
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)» ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
(...)
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
(...)»։
Դատական ակտի պատճառաբանված լինելու հատկանիշի առնչությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտերի պատճառաբանման պահանջը ոչ միայն արդարացիության կարևոր բաղադրատարր է, այլև անձի արդար դատաքննության իրավունքի արդյունավետ իրացման կարևոր երաշխիք, ինչը դատավարության մասնակիցներին պաշտպանում է կամայականություններից: Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս, և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: Քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է: Ընդ որում, դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (տե´ս, mutatis mutandis, Ֆ.Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը, Գ.Խնուսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12 որոշման 14-րդ կետը, Արսեն Մակարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15 որոշման 14-րդ կետը, Արամայիս Հակոբյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14 որոշման 17.1-րդ կետը):
Վերոնշյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բավարար չափով և պատշաճ կերպով պատճառաբանված չեն, իսկ դատախազի վերաքննիչ բողոքում բերված հիմնավորումները բավարար հիմք են հանդիսանում Վարդան Գրիգորյանի նկատմամբ կայացված դատական ակտը բեկանելու և գործը նոր քննության ուղարկելու համար:
Հաշվի առնելով վերոնշյալ փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, որն իր բնույթով էական է, ինչը ազդել է գործի ելքի վրա, որպիսի հանգամանքը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի, դատավճիռը բեկանելու հիմք է: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով և դեպքերում Վերաքննիչ դատարանը, պարզելով, որ մեղադրյալի արարքի իրավական գնահատականը ճիշտ չէ մեղմ լինելու պատճառով, բեկանում է դատական ակտը` վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության: Ուստի, Բողոքաբերի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, վիճարկվող դատական ակտը՝ բեկանել, վարույթը փոխանցել նույն դատարան նոր քննության։
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքաելյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել, մեղադրյալ Վարդան Գրիգորյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 4-ի թիվ ԵԴ1/0526/01/25 քրեական գործով դատավճիռը բեկանել՝ վարույթը փոխանցել նույն դատարան նոր քննության։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ

Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ