ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԴ1/0499/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր
իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատավոր` Ժ․Չիչոյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

04 նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Հ․Հակոբյանի

մասնակցությամբ`
պաշտպան՝ Գ․Պապոյանի
մեղադրյալ՝ Ա․Խալաթյանի

դռնբաց դատական նիստում գործով հանրային մեղադրող, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան/ 2025թ. ապրիլի 23-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արամ Սերգեյի Խալաթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 12․09․2024թ․ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Գ․Խաչատրյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11177824 քրեական վարույթը։
2․ Նախաքննության մարմնի 12․09․2024թ․ որոշմամբ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով Արամ Խալաթյանը ձերբակալվել է։
3․ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի 13․09․2024թ․ որոշմամբ Արամ Խալաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
4․ Նախաքննության մարմնի 13․09․2024թ․ որոշմամբ մեղադրյալ Արամ Խալաթյանի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն է ներկայացվել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան, որը բավարարվել է, իսկ հետագայում երկարաձգվել է։
5․ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի 09․12․2024թ․ որոշմամբ Արամ Խալաթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում։
6․ 10․02․2025թ․ Արամ Սերգեյի Խալաթյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/0499/01/25 համարը:
7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Ժ․Չիչոյանը 12․02․2025թ. որոշմամբ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/0499/01/25 քրեական գործի վարույթը և 25․02․2025թ․ նշանակվել է նախնական դատալսումներ:
8. Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ. ապրիլի 23-ի դատավճռով Արամ Սերգեյի Խալաթյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ է նշանակվել ազատության սահմանափակում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կանոնների կիրառմամբ Արամ Սերգեյի Խալաթյանի նկատմամբ նշանակված՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատության սահմանափակման ձևով պատժին հաշվակցվել է վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 7 /յոթ/ ամիս 11 /տասնմեկ/ օր ժամկետը և նշանակված պատիժը համարվել է կրած։
Մեղադրյալ Արամ Սերգեյի Խալաթյանն անհապաղ ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճից։
Արամ Սերգեյի Խալաթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը: Մեղադրյալ Արամ Սերգեյի Խալաթյանն ազատվել է արգելանքից դատական նիստերի դահլիճից, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու հետո կիրառված խափանման միջոց՝ Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը, որոշվել է վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարվել է լուծված:
9. Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 15․05․2025թ. վերաքննիչ բողոք է բերել Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանը:
10. Վերաքննիչ դատարանի 29․05․2025թ. որոշմամբ գործով հանրային մեղադրող, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արամ Սերգեյի Խալաթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով` Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2025թ. հունիսի 11-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
11. Արամ Սերգեյի Խալաթյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ՝ <<․․․նա, խախտելով <<Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին>> 26.12.2002թ. ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 18.03.2010թ. թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, անհայտ անձից իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024թ․ սեպտեմբերի 12-ին՝ ժամը 01:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սևանի փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը. թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2018թ․ հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` խոշոր չափերով՝ ընդհանուր 0.32 գրամ հաստատուն քաշով /0.14+0.18/ <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց` փաթեթավորված սպիտակ մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված մագնիսներից և թղթե կտորներից կազմված 2 փաթեթներում, ինչպես նաև նույն թմրամիջոցին նմանող զանգվածով ևս 4, <<Մարիխուանա>> թմրամիջոցին նմանող բուսական զանգվածով ևս 4 և չորացված սնկի նմանող զանգվածով ևս 1՝ իրացման համար յուրաքանչյուր զանգվածը տարբերակելու նպատակով սպիտակ, դեղին և կանաչ մեկուսիչ ժապավեններով նույն կերպ փաթեթավորված ընդհանուր 9 փաթեթներ, որոնք հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ>>:

3.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ.
12․ Վերլուծելով հիմնական դատական լսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է հետևյալը․
<<․․․/․․․/
Դատարանը հիմք ընդունելով դատավճռում մեջբերած ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, անհրաժեշտ է համարում առավել հանգամանորեն անդրադառնալ <<չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու>> կանոնի էության պարզաբանմանը:
Դատարանի գնահատմամբ, չփարատված կասկածները հասկացությունը վերաբերում է ինչպես մեղադրանքի ողջ ծավալին, այնպես էլ մեղադրանքի առանձին դրվագներին, մեղքի ձևին, հանցագործությանը անձի մասնակցության աստիճանին և բնույթին, պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, առանձին վերցրած ապացույցներին:
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արամ Սերգեյի Խալաթյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով առաջադրված մեղադրանքը որակված է սխալ, այդ որակումը չի համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին և պետք է փոփոխել արարքի իրավական գնահատականը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հետևյալ պատճառաբանությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի համաձայն՝
<<1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ /անալոգ/ կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ /անալոգ/ կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը`
/.../
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
/.../
2/ շահադիտական դրդումներով,
3/ խոշոր չափերով՝
/.../
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
/.../:>>
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի /2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի/ հատկանիշ իրացման նպատակի, ինչպես նաև իրացման վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել Մ.Բոլյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ: Ըստ այդ որոշման` <<Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով: Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի /ստացողի, սպառողի/ հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն: Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ: Ինչ վերաբերում է ապօրինի իրացմանը, ապա այն թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի ցանկացած եղանակով օտարումն է: Ապօրինի իրացման տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի` հատուցմամբ կամ անհատույց այլ անձանց հանձնելու, փոխանցելու ցանկացած եղանակ` վաճառք, նվիրատվություն, փոխանակում, փոխատվություն, պարտքի մարում, ուրիշի ներարկում և այլն: Իրացման առանձնահատկությունն այն է, որ նշված գործողությունների հետևանքով թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրանում է մեկ այլ անձ, որն այս դեպքում հանդես է գալիս որպես ձեռք բերող, ստացող կամ գնորդ, սպառող: Ապօրինի իրացումը համարվում է ավարտված, երբ մեկ այլ անձ տիրանում է թմրամիջոցին կամ հոգեմետ նյութին: Մեկ ուրիշ անձին փոխանցելու եղանակը կարող է տարբեր լինել, սակայն դա արարքի որակման համար նշանակություն չունի: Ապօրինի իրացման հանցակազմի համար նշանակություն չունի, թե թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրացած անձն ինչպես է այն տնօրինելու, դրա հետ վարվելու:>> /տե՛ս Մ.Բոլյանի վերաբերյալ ՎԲ 135/07 գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի Վճռաբեկ դատարանի որոշումը/:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Ա.Խալաթյանի արարքում թմրամիջոցի իրացման հանցակազմի առկայությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործով հաստատված հանգամանքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական չի տրվել և Ա.Խալաթյանին մեղսագրվել է թմրամիջոցի իրացման հանցակազմը, մինչդեռ քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով ողջամիտ կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հիմնավորվում մեղադրյալի մեղքը՝ թմրամիջոց իրացնելու մեջ: Այդ մասին կարելի է ենթադրություն անել, կարծիք հայտնել, վարկած առաջադրել, սակայն արժանահավատորեն համարել ապացուցված, որպեսզի կասկած չմնա, հնարավոր չէ: Ընդ որում վերոգրյալ վարկածը, կարծիքը պայմանավորված է բացառապես մեղադրյալի մոտից հայտնաբերված տարբեր տեսակի թմրամիջոցների առկայությամբ և դրանք տարբեր փաթեթներում պահելով:
Դատարանի հետևությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ինչպես մեղադրական եզրակացության, այնպես էլ հիմնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրողի կողմից հայտնած կարծիքից, ինչպես նաև մեղադրողի ճառից պարզ է դառնում, որ Ա.Խալաթյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու համար նշանակություն են ունեցել միայն վերջինիս մոտից հայտնաբերված թմրամիջոցի քանակը, այն առանձին փաթեթների մեջ գտնվելը, մինչդեռ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը դատարանում ցուցմունքներ տալուց հայտնել է, որ <<Տելեգրամ>> ինտերնետային հավելվածի միջոցով ստույգ չի հիշում, իր հիշելով Տելեգրամյան ալիքի անունը եղել է <<Միշտ ընկեր>>, ինքը պատվիրել էր հենց երեք տեսակի թմրամիջոցները, որոնք նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար, որոնք նա պետք է օգտագործեր մինչև մեկ շաբաթվա ընթացքում: Միաժամանակ նշել է, որ թմրամիջոցների խոշոր չափ ձեռք բերելը պայմանավորված է եղել այն հանգամանքով, որ այդ քանակությամբ ձեռք բերելու դեպքում իր կողմից վճարման ենթակա գումարը ավելի պակաս վճարելու հանգամանքով է պայմանավորված եղել, ինքը չգիտի թե ինչու է տարբեր գույների կպչուն ժապավեններով և մագնիսով փաթեթավորված եղել, գնել է իր անձնական օգտագործման համար, քանի որ դեպքից մի քանի օր հետո իր նշանադրության արարողությունն էր լինելու և ցանկացել է օգտագործել տրամադրությունը բարձրացնելու համար:
Դատարանը գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում մեղադրյալի կողմից ի պաշտպանություն բերված նշված փաստարկները չեն հերքվել սույն քրեական գործում առկա որևէ այլ ապացույցներով, իսկ որպես իրացման հիմք՝ հայտնաբերված թմրամիջոցի քանակը և փաթեթավորման ձևը, ինքնըստինքյան իրացնելու անվիճելի ապացույցներ չեն կարող հանդիսանալ և պետք է գնահատվեն միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տեղեկությունների հետ համակցության մեջ, որպիսիք սույն քրեական գործով առկա չեն և նոր ապացույցներ հավաքելու հնարավորությունները սպառվել են:
Այսպիսով, Դատարանը հաստատված համարելով, որ Արամ Սերգեյի Խալաթյանը խախտելով <<Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին>> 26.12.2002թ. ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 18.03.2010թ. թիվ 270-ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, անհայտ անձից առանց իրացնելու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024թ․ սեպտեմբերի 12-ին՝ ժամը 01:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սևանի փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը. թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերով՝ ընդհանուր 0.69 գրամ հաստատուն քաշով /0.11+0.09+0.08+0.09+0.14+0.18/ <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց՝ փաթեթավորված սպիտակ մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված մագնիսներից և թղթե կտորներից կազմված 6 փաթեթներում, զգալի չափերի՝ ընդհանուր 3.07 գրամ հաստատուն քաշով /0.79+0.79+0.79+0.7/ <<Մարիխուանա>> թմրամիջոց՝ փաթեթավորված կանաչ մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված մագնիսներից և թղթե կտորներից կազմված 3 փաթեթներում և նույն փաթեթավորմամբ, սակայն սպիտակ մեկուսիչ ժապավենով 1 փաթեթում, ինչպես նաև 1.1 գրամ հաստատուն չոր քաշով պսիլոցիբին և /կամ/ պսիլոցին պարունակող ցանկացած տեսակի սնկերի զանգված տեսակի թմրամիջոց՝ փաթեթավորված դեղին մեկուսիչ ժապավենով փաթաթված զուգահեռ գծերով թղթի կտորում, որոնք նույն օրը հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ, գտնում է, որ պետք է փոխել մեղադրյալին վերագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականը, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նրան մեղսագրված արարքի իրավական գնահատականը փոփոխել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ /անալոգ/ կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:/…/>>։
Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է Արամ Սերգեյի Խալաթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարումը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ, ինչպես նաև այն, որ տվյալ արարքի համար կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը>>:

4.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
13. Գործով հանրային մեղադրող, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ դատարանը, դատավճիռը կայացնելով, թույլ է տվել դատական սխալ, ինչն ազդել է գործի ելքի վրա, մասնավորապես, դատարանի կողմից խախտվել են պատշաճ ապացուցման սկզբունքի, ինչպես նաև ապացույցների գնահատմանը վերաբերող կարգավորումների պահանջները, ինչի հիման վրա դատավճիռը ենթակա է բեկանման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ։
Հարկ է նշել, որ ապացույցները պետք է պարունակեն ոչ թե գնահատողական դատողություններ, կարծիքներ, այլ կոնկրետ փաստական տվյալներ՝ որոշակի գործողությունների, իրադարձությունների վերաբերյալ: Ապացույցների գնահատումը, որպես ապացուցման գործընթացի տարր, իրենից ներկայացնում է մտավոր, տրամաբանական գործունեություն, որի արդյունքում եզրահանգում է արվում ապացույցներից յուրաքանչյուրի թույլատրելիության, վերաբերելիության, հավաստիության և ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքների բացահայտման համար ապացույցների համակցության բավարարության մասին: Ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա:
Այսպես, դատարանը դատավճիռն առավելապես պատճառաբանել է նրանով, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ իրացման նպատակի պարզման համար նախատեսված չափանիշների այլ տեղեկությունների հետ համակցության առկայության դեպքում է միայն հնարավոր արձանագրել թմրամիջոցի իրացման նպատակի առկայությունը:
Նշված դիտարկմամբ դատարանը փաստացի ոչ ճիշտ է մեկնաբանել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հիշատակված դիրքորոշումը, և տվյալ դիտարկումը որևէ քննադատության չի դիմանում այն պարզ պատճառաբանությամբ, որ միաժամանակյա առկայության չափանիշ նկատի ունենալու պարագայում ՀՀ վճռաբեկ դատարանն առնվազն կսահմաներ բոլոր դեպքերին հատուկ սպառիչ հանգամանքներ, մինչդեռ, ըստ նշված նախադեպի, հիշատակված չափանիշները տարանջատված են <<ինչպես…., այնպես էլ …..>>, <<… այլն>> բառակապակցություններով, ինչը միանշանակ վկայում է այն մասին, որ տվյալ դեպքում խոսք չի կարող գնալ նշված չափանիշների՝ միայն միաժամանակյա առկայության պարագայում արարքն իրացման նպատակով որակելու մասին: Ասվածն ավելի պատկերավոր դարձնելու համար, բավարար է փաստել, որ դատավճռով արտահայտված տրամաբանությամբ առաջնորդվելու դեպքում կստացվի, որ այլ չափանիշների առկայության պարագայում թմրամիջոցը ձեռք բերողի /ստացողի, սպառողի/ հետ համապատասխան պայմանավորվածության բացակայությունը միանշանակ պետք է ուղիղ համեմատական լինի իրացման նպատակի բացակայությանը, ինչի հետ, մեղմ ասած, դժվար է համաձայնել, քանի որ ոչ բոլոր դեպքերում է առկա այդ պայմանավորվածությունը /հատկապես թմրամիջոցը որևէ կոնկրետ վայրում տեղադրողի պարագայում/ կամ առնվազն այն դեռևս ձեռք չի բերվել: Դրա ցայտուն օրինակներից են այն դեպքերը, երբ թմրամիջոցն իրացնողը թմրամիջոցը տրամադրում է այն ձեռք բերողին փաստացի հասանելի դարձնող՝ թմրամիջոցը ստացող, իրացման նպատակով պահող, տեղափոխող և տեղադրող անձին /պայմանական՝ Տեղադրող/, ով տեղադրելուց և լուսանկարելուց հետո պետք է լուսանկարն ուղարկի Առաջին իրացնողին, ով և պետք է թմրամիջոցը ձեռք բերողին հայտնի թմրամիջոցի գտնվելու հստակ կոորդինատները: Տվյալ դեպքում տեղադրողի և ձեռք բերողի միջև գրեթե բացարձակ առկա չի լինում որևէ պայմանավորվածություն, անգամ միմյանց հետ որևէ կերպ չեն էլ հաղորդակցվում: Մինչդեռ, տեղադրողը թմրամիջոցն իրացնելու նպատակով առաջին իրացնողից ձեռք բերելու պահից արդեն իսկ այն ձեռք է բերում իրացնելու նպատակով և տվյալ պարագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունն ավարտվում է, ուստի նշված պարզ տրամաբանությամբ դատարանի վերը նշված դիտարկումը չի կարող լինել հիմնավոր և տրամաբանական՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշման համատեքստում: Նույն կերպ, վճռաբեկ դատարանի՝ հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չհանդիսանալու վերաբերյալ դիրքորոշումը վերաբերում է հայտնաբերված մեկ ընդհանուր փաթեթի մեջ փաթեթավորված թմրամիջոցներ հայտնաբերելու դեպքերին և թմրամիջոցների՝ բազմաթիվ փաթեթներում առանձին փաթեթավորված լինելը չի կարող դիտարկվել թմրամիջոցների՝ միայն մեծ քանակություն ունենալու տեսանկյունից, այն առանձին չափանիշ է, որը տվյալ դեպքում առկա է բազմաթիվ այլ հանգամանքների և չափանիշների հետ մեկտեղ, որոնց մասին մանրամասն կներկայացվի ստորև:
Քննության ընթացքում չփարատված կասկածները մեղադրյալի օգտին մեկնաբանելու մասով բողոք ներկայացրած անձը հարկ է համարում անդրադառնալ անմեղության կանխավարկածին վերաբերող՝ ՀՀ քրեադատավարական օրենքի հստակ ձևակերպմանը. մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:
Մինչդեռ, մեղադրյալ Ա.Խալաթյանը դատարանում տվել է հետևյալ ցուցմունքները՝ <<Տելեգրամ>> ինտերնետային հավելվածի միջոցով ստույգ չի հիշում, իր հիշելով Տելեգրամյան ալիքի անունը եղել է <<Միշտ ընկեր>>, ինքը պատվիրել էր հենց երեք տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար, որոնք նա պետք է օգտագործեր մինչև մեկ շաբաթվա ընթացքում: Միաժամանակ նշել է, որ թմրամիջոցների խոշոր չափ ձեռք բերելը պայմանավորված է եղել այն հանգամանքով, որ այդ քանակությամբ ձեռք բերելու դեպքում իր կողմից վճարման ենթակա գումարը ավելի պակաս վճարելու հանգամանքով է պայմանավորված եղել, ինքը չգիտի թե ինչու է տարբեր գույների կպչուն ժապավեններով և մագնիսով փաթեթավորված եղել, գնել է իր անձնական օգտագործման համար, քանի որ դեպքից մի քանի օր հետո իր նշանադրության արարողությունն էր լինելու և ցանկացել է օգտագործել տրամադրությունը բարձրացնելու համար:Նշել է, որ թմրամիջոցը ձեռք բերելուց անմիջապես հետո իրեն ձերբակալել են, իր մոտ բջջային հեռախոս չի եղել, իսկ այն հարցին, թե ինչպես է առանց բջջային հեռախոսի կողմնորոշվել տեղանքում և գտել թմրամիջոցները, պատասխանել է, որ իր բնակարանում պատվիրել է թմրամիջոցը, լուսանկարով տեսել է թմրամիջոցի վայրը և առանց որևէ կողմնորոշիչի գտել է այն, քանի որ Երևան քաղաքին լավ ծանոթ է:
Դատարանը պարզապես պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից ցուցմունքով նշված հակասական, անտրամաբանական և անարժանահավատ տվյալները, մասնավորապես՝
-մեղադրյալը նշել է, որ տարբեր տեսակի թմրամիջոցներ գնել է, քանի որ դեպքից մի քանի օր հետո իր նշանադրության արարողությունն էր լինելու և ցանկացել է օգտագործել տրամադրությունը բարձրացնելու համար,
-մեղադրյալը նշել է, թե չգիտի ինչու է տարբեր գույների կպչուն ժապավեններով և մագնիսով փաթեթավորված եղել, և առանց որևէ կողմնորոշիչի գտել է տեղադրման վայրը:
Ըստ դատարանի, փաստացի ստացվում է, որ մեղադրյալը իր նշանադրության արարողության պատրաստվելու համար, տրամադրությունը բարձրացնելու համար ձեռք է բերել տարբեր տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք <<պատահական>> տարբեր գույների կպչուն ժապավեններով և մագնիսով փաթեթավորված են եղել: Դա դեռ բավարար չէ, դատարանում հարցաքննվելիս մեղադրյալը հայտնել է, որ իր մոտ բջջային հեռախոս չի եղել և տեսողական հիշողությամբ գտել է թմրամիջոցի տեղադրման վայրը: Տվյալ պարագայում հանդիպում ենք մի իրավիճակի, երբ դատարանի համար մեղադրյալի հայտնած անտրամաբանական և իրար հակասող տվյալներն ավելի համոզիչ են եղել, քան տրամաբանության և սթափ մտածելակերպի վրա հիմնված՝ ապացուցված հանգամանքների համակցությունը և ընդհանուր օբյեկտիվ իրավիճակի գնահատումը: Այսպիսով, բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ վերոնշյալ հանգամանքների համակցությունը բավարար է փաստելու վճռաբեկ դատարանի հիշատակված որոշմամբ արտահայտված՝ սույն դեպքում հանցավորի գործողություններում իրացման նպատակի առկայությունը:
Ինչ վերաբերում է՝ դատարանի վերլուծություններին այն մասով, թե դատարանին տվյալ դեպքում հատկապես որ հանգամանքներն են պակասել մեղադրանքի կողմի վարկածը հիմնավոր համարելու և դրանց բացակայության պայմաններում, բոլոր կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու գործում, ապա բողոք ներկայացրած անձը հարկ է համարում նշել, որ անմեղության կանխավարկածի համատեքստում վերը նշվածը չի կարող համարվել ողջամիտ չփարատված կասկած և մեկնաբանվել հօգուտ մեղադրյալի, քանի որ գործում առկա օբյեկտիվ և ապացուցված հանգամանքների համակցությունն անտեսելն ու մեղադրյալի բերած պատճառաբանությունները որպես ողջամիտ համարելն ինքնին անթույլատրելի է, նման պատճառաբանություններ ներկայացնելով ցանկացած տեղադրող կարող է խոշոր չափերի տարբեր տեսակի թմրամիջոցը գրպանում ազատ տեղաշարժվել և հայտնել, որ իր անձնական օգտագործման համար է, ինչն ավելի կբարդացնի բնակչության առողջության դեմ ուղղված տվյալ հանցատեսակի դեմ պետության կողմից հակազդեցությունը և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության ծավալների՝ վերջին ժամանակներում առկա աննախադեպ աճն էլ ավելի կաճի:
Բացի այդ, արարքին նման ոչ ճիշտ որակում տալու պայմաններում նշանակված պատիժը միանշանակ չի ծառայի իր նպատակին, քանի որ հանցավորն ուղղվելու փոխարեն փաստացի ձեռք կբերի գործուն մեխանիզմ՝ ցանկացած նմանատիպ պարագայում վատագույն դեպքում որակապես շատ ավելի մեղմ արարքի համար դատապարտվելու, որպիսի պարագայում չի իրագործվի պատժի և որևէ նպատակ:
Այսպիսով, վերոգրյալի հիման վրա, բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել գործում առկա օբյեկտիվ և հիմնավորված փաստական հանգամանքները, դրանք անտեսել է՝ թույլ տալով դատական սխալ` քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչն ազդել է գործի ելքի վրա` հանգեցնելով մեղադրյալի փաստացի կատարած արարքի ոչ ճիշտ որակման և ըստ այդմ՝ փաստացի կատարված արարքի համեմատ անհամաչափ մեղմ պատժի նշանակման:
14․ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 353-րդ, 354-րդ, 356-րդ, 359-րդ, 364-րդ, 372-րդ և 375-րդ հոդվածների պահանջներով, բողոք ներկայացրած անձը խնդրում է այն ամբողջությամբ բավարարել և մասնակի բեկանել դատարանի դատավճիռը՝ մեղադրյալ Արամ Խալաթյանին մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով մեղսագրվող արարքը վերաորակելու մասով, և կայացնել գործն ըստ էության լուծող նոր դատական ակտ՝ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետեով և նշանակելով համաչափ պատիժ:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը ենթակա է բավարարման, իսկ դատավճիռը պետք է բեկանել և վարույթը փոխանցել Առաջին ատյանի դատարան նոր դատաքննության` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
15․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
/․․․/>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
/.../>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1/ դեպքը և դրա հանգամանքները /ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն/.
2/ մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3/ ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4/ մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5/ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6/ մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7/ ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8/ այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9/ այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10/ այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
/.../>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1/ դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2/ դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3/ դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
/.../
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը>>։
16․ <<Ապացույցների բավարարություն>> հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով <<ապացուցման առարկա>> և <<ապացույցների բավարարություն>> հասկացությունները, նշել է. <</…/եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ է պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1/ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2/ դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3/ անմեղության կանխավարկած>> /տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով։
Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը/:
Անդրադառնալով <<ապացույցների բավարարությունը>> որոշելու չափանիշներին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արձանագրել, որ այդպիսիք են.
1/ անմեղության կանխավարկածը,
2/ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3/դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները:
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. <</…/ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը /…/>> /տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը/: Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ /տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը/:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ /տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ/:
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ /հիմնավոր/ կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ <</…/ Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: /…/>> /տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը/:
Այսպիսով, <<ներքին համոզմունքը>> սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ /սուբյեկտիվ բնույթ/: Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը /օբյեկտիվ բնույթ/:
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին: Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա/ ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները /օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա/,
բ/ ապացույցի ձևավորման հանգամանքները /օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն/,
գ/ ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ/ ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե/ նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա: Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով /սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը/:
Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետից՝ <<4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 3/ դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են>>:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</…/ Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: /…/ Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման: /…/ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] <<Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին>> եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում /տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի /Salov v. Սkraine/ 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի /Boldea v. Romania/ 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի /Gradinar v. Moldova/ 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02/>> /տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը/:
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները: Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. <<Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով /…/: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1/ գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2/ եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3/ այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում>>։ /տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը/:
Այսպիսով, քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների /ապացույցների/ այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած /տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը/:
17․ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից երևում է, որ Արամ Սերգեյի Խալաթյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ՝ <<․․․նա, խախտելով <<Թմրանյութերի և հոգեմետ /հոգեներգործող/ նյութերի մասին>> 26.12.2002թ. ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 18.03.2010թ. թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, անհայտ անձից իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, ապօրինի ձեռք է բերել և 2024թ․ սեպտեմբերի 12-ին՝ ժամը 01:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սևանի փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը. թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` խոշոր չափերով՝ ընդհանուր 0.32 գրամ հաստատուն քաշով /0.14+0.18/ <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոց` փաթեթավորված սպիտակ մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված մագնիսներից և թղթե կտորներից կազմված 2 փաթեթներում, ինչպես նաև նույն թմրամիջոցին նմանող զանգվածով ևս 4, <<Մարիխուանա>> թմրամիջոցին նմանող բուսական զանգվածով ևս 4 և չորացված սնկի նմանող զանգվածով ևս 1՝ իրացման համար յուրաքանչյուր զանգվածը տարբերակելու նպատակով սպիտակ, դեղին և կանաչ մեկուսիչ ժապավեններով նույն կերպ փաթեթավորված ընդհանուր 9 փաթեթներ, որոնք հայտնաբերվել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ>>:
18․ Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
Արամ Սերգեյի Խալաթյանի ձերբակալման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ <<․․․վերջինս 12․09․2024թ․` ժամը 01:15-ին, Երևան քաղաքի Սևանի փողոցում թմրամիջոց պահելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 3-րդ կետերով ձերբակալվել է, և նրա անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է 11 փաթեթ՝ թմրամիջոցին նման ընդհանուր 28․7 գրամ քաշով>>:
Ձերբակալված Արամ Սերգեյի Խալաթյանի անձնական խուզարկության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ <<․․․տաբատի առջևի ձախ գրպանում հայտնաբերվել է 11 հատ փաթեթ, որոնք կրկնակի փաթեթավորված են դեղին, սպիտակ ու կանաչ ժապավեններով և ամրացված են մագնիսներով, որոնց ընդհանուր քաշը կազմում է 28․7 գրամ, որից 14․78 գրամ /4․16, 2․43, 4․65, 3․54 գրամ/ <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոց, 9․15 գրամ /1․45, 1․56, 0․93, 1․93, 1․64, 1․64 գրամ/ բյուրեղանման զանգված և 4․73 գրամ չորացած սնկի նման զանգված>>:
Փորձագետի թիվ 1443Ք-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ <<․․․փորձաքննությանը ներկայացված <<1 փաթեթ․․․>> գրառմամբ փաթեթից հանված 1,1 գրամ հաստատուն չոր քաշով սնկերի զանգվածը պարունակում է պսիլոցին, և հանդիսանում է Պսիլոցիբին և /կամ/ պսիլոցին պարունակող ցանկացած տեսակի սնկերի զանգված տեսակի թմրամիջոց։ Փորձաքննությանը ներկայացված <<4 փաթեթ․․․>> գրառմամբ փաթեթից հանված թվով 4 փաթեթներում առկա ընդհանուր 3,07 գրամ /0,79 գրամ, 0,79 գրամ, 0,79 գրամ և 0,7 գրամ/ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է Մարիխուանա տեսակի թմրամիջոց։ Փորձաքննությանը ներկայացված <<6 փաթեթ․․․>> գրառմամբ փաթեթից հանված թվով 6 փաթեթներում առկա ընդհանուր 0,69 գրամ քաշով /0,11 գրամ, 0,09 գրամ, 0,08 գրամ, 0,09 գրամ, 0,14 գրամ և 0,18 գրամ/ փոշեբյուրեղային զանգվածը հանդիսանում է Մեթամֆետամին տեսակի թմրամիջոց>>:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 1,1 գրամ հաստատուն չոր քաշով <<Պսիլոցիբին և /կամ/ պսիլոցին պարունակող ցանկացած տեսակի սնկերի զանգված>> տեսակի թմրամիջոցը, ընդհանուր 3,07 գրամ /0,79 գրամ, 0,79 գրամ, 0,79 գրամ և 0,7 գրամ/ հաստատուն չոր քաշով <<Մարիխուանա>> տեսակի թմրամիջոցը, ընդհանուր 0,69 /0,11 գրամ, 0,09 գրամ, 0,08 գրամ, 0,09 գրամ, 0,14 գրամ և 0,18 գրամ/ գրամ քաշով <<Մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցը:
Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Արամ Սերգեյի Խալաթյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<․․․դեպքից երկու օր հետո պետք է տեղի ունենար իր նշանադրության արարողությունը, և այդ առիթի հետ կապված՝ տրամադրությունը բարձրացնելու համար, որոշել էր ձեռք բերեր և օգտագործեր թմրամիջոց, և դեպքի օրը՝ թմրամիջոցը վերցնելուց անմիջապես հետո, պարեկային ծառայության ոստիկանները իրեն ձերբակալել են։ Ներկայացված մեղադրանքը ընդունել է մասնակի, մասնավորապես հայտնել է, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական օգտագործման համար և չի հետապնդել ոչ մի իրացման նպատակ։ Հանցանքը կատարելու ժամանակ մտածել է, որ արդեն իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ վարչական հսկողությունը չի կիրառվում, ժամկետը լրացել է։ Ինքը թմրամիջոցների այդ քանակը վերցրել է մի քանի օրում օգտագործելու համար, այլ ոչ թե մեկ։
Հայտնել է, որ թմրամիջոցները ձեռք է բերել Տելեգրամյան ալիքի միջոցով, իր հիշելով Տելեգրամյան ալիքի անունը եղել է <<Միշտ ընկեր>>, սակայն հստակ չի կարող հիշել, ինքը պատվիրել էր հենց այդ երեք տեսակի թմրամիջոցները, որոնք նախատեսված են եղել մինչև մեկ շաբաթվա համար։ Այդ ժամանակ ինքը բջջային հեռախոս չի ունեցել և պատվիրել է համակարգչով, իրեն նկար են ուղարկել ինքը տեղը իմացել է, որից հետո ջնջել է նամակագրությունը։ Ինքը չգիտի թե ինչ նպատակով է թմրամիջոցը եղել տարբեր գույների կպչուն ժապավեններով և մագնիսով առանձնացրած, բայց, քանի որ ինքը վաճառողին ասել է, որ դա մի քանի օրվա համար է անհրաժեշտ, այդպես ավելի էժան է ձեռք բերել, նաև այն հանգամանքը, որ ինքը այդ թմրամիջոցը պահելու էր իր տանը այնպիսի տեղ, որ իր տանեցիները չտեսնեն, դրա համար ասել է, որ մի քանի փաթեթով ուղարկեն, որպեսզի պահելը հարմար լինի, սակայն ինքը գույների և մագնիսների հետ կապված վաճառողին ոչինչ չի ասել։ Ինքը թմրամիջոցը ձեռք է բերել 100 ԱՄՆ դոլարի դիմաց, որը փոխանցել է <<Ռոսիայի>> <<Ֆաստ Կրեդիտի>> դիմացի տերմինալով։
Հայտնել է, որ ամեն անգամ օգտագործել է մեկ փաթեթի չափով։ Թմրամիջոցը վերցնելուց անմիջապես բռնվել է և չի հասցրել գնալ տուն։ Թմրամիջոցը ձեռք է բերել իր անձնական գումարով>>։
19․ Առաջին ատյանի դատարանը վերլուծելով և գնահատելով դատաքննության ընթացքում հետազոտված վերոնշյալ ապացույցները, սույն որոշման 3-րդ բաժնում մեջբերված պատճառաբանություններով հանգել է այն հետևության, որ մեղադրյալ Ա․Խալաթյանի արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով սխալ է որակված, այն համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մսով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին։
20․ Վերլուծելով և գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննության ընթացքում հետազոտված և սույն որոշման 18-րդ կետում մեջբերված ապացույցները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները չեն բխում դատարանում հետազոտված ապացույցներից։ Բացի այդ, ճիշտ չի կիրառվել նաև նյութական օրենքը և մեղադրյալ Ա․Խալաթյանի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական։
21․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերի համաձայն՝
<<1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ /անալոգ/ կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ /անալոգ/ կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը`
/.../
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
/.../
2/ շահադիտական դրդումներով,
3/ խոշոր չափերով՝
/.../
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
/.../>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ /անալոգ/ կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:/…/>>։
22․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի /2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի/ հատկանիշ իրացման նպատակի, ինչպես նաև իրացման վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իր իրավական դիրքորոշումն է արտահայտել Մ.Բոլյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ: Ըստ այդ որոշման` <<Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով: Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի /ստացողի, սպառողի/ հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն: Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ: Ինչ վերաբերում է ապօրինի իրացմանը, ապա այն թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի ցանկացած եղանակով օտարումն է: Ապօրինի իրացման տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի` հատուցմամբ կամ անհատույց այլ անձանց հանձնելու, փոխանցելու ցանկացած եղանակ` վաճառք, նվիրատվություն, փոխանակում, փոխատվություն, պարտքի մարում, ուրիշի ներարկում և այլն: Իրացման առանձնահատկությունն այն է, որ նշված գործողությունների հետևանքով թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրանում է մեկ այլ անձ, որն այս դեպքում հանդես է գալիս որպես ձեռք բերող, ստացող կամ գնորդ, սպառող: Ապօրինի իրացումը համարվում է ավարտված, երբ մեկ այլ անձ տիրանում է թմրամիջոցին կամ հոգեմետ նյութին: Մեկ ուրիշ անձին փոխանցելու եղանակը կարող է տարբեր լինել, սակայն դա արարքի որակման համար նշանակություն չունի: Ապօրինի իրացման հանցակազմի համար նշանակություն չունի, թե թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրացած անձն ինչպես է այն տնօրինելու, դրա հետ վարվելու>>: /տե՛ս Մ.Բոլյանի վերաբերյալ ՎԲ 135/07 գործով 2007թ. օգոստոսի 30-ի Վճռաբեկ դատարանի որոշումը/:
23․ Տվյալ պարագայում Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռն առավելապես պատճառաբանել է նրանով, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ իրացման նպատակի պարզման համար նախատեսված չափանիշների այլ տեղեկությունների հետ համակցության առկայության դեպքում է միայն հնարավոր արձանագրել թմրամիջոցի իրացման նպատակի առկայությունը:
Նշված պատճառաբանությամբ Առաջին ատյանի դատարանը փաստացի ճիշտ չի մեկնաբանել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի հիշատակված դիրքորոշումը, քանի որ տվյալ դեպքում խոսք չի կարող գնալ նշված չափանիշների՝ միայն միաժամանակյա առկայության պարագայում արարքն իրացման նպատակով որակելու մասին:
Վերաքննիչ դատարանի դիտարկմամբ՝ Վճռաբեկ դատարանի՝ հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չհանդիսանալու վերաբերյալ դիրքորոշումը վերաբերում է հայտնաբերված մեկ ընդհանուր փաթեթի մեջ փաթեթավորված թմրամիջոցներ հայտնաբերելու դեպքերին և թմրամիջոցների՝ բազմաթիվ փաթեթներում առանձին փաթեթավորված լինելը չի կարող դիտարկվել թմրամիջոցների՝ միայն մեծ քանակություն ունենալու տեսանկյունից, այն առանձին չափանիշ է, որը տվյալ դեպքում առկա է բազմաթիվ այլ հանգամանքների և չափանիշների հետ մեկտեղ:
24․ Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քննության ընթացքում չփարատված կասկածները մեղադրյալի օգտին մեկնաբանելուն, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ անմեղության կանխավարկածին վերաբերող՝ ՀՀ քրեադատավարական օրենքի վերոնշյալ դրույթը սույն գործով հստակորեն չի կիրառվել:
Մասնավորապես, մեղադրյալ Ա.Խալաթյանն Առաջին ատյանի դատարանում տվել է հետևյալ ցուցմունքները․
<<Տելեգրամ>> ինտերնետային հավելվածի միջոցով ստույգ չի հիշում, իր հիշելով Տելեգրամյան ալիքի անունը եղել է <<Միշտ ընկեր>>, ինքը պատվիրել էր հենց երեք տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք նախատեսված են եղել իր անձնական օգտագործման համար, որոնք նա պետք է օգտագործեր մինչև մեկ շաբաթվա ընթացքում: Միաժամանակ նշել է, որ թմրամիջոցների խոշոր չափ ձեռք բերելը պայմանավորված է եղել այն հանգամանքով, որ այդ քանակությամբ ձեռք բերելու դեպքում՝ իր կողմից վճարման ենթակա գումարը ավելի պակաս կլիներ։ Ինքը չգիտի, թե ինչու է տարբեր գույների կպչուն ժապավեններով և մագնիսով փաթեթավորված եղել, գնել է իր անձնական օգտագործման համար, քանի որ դեպքից մի քանի օր հետո՝ իր նշանադրության արարողությունն էր լինելու և ցանկացել է օգտագործել տրամադրությունը բարձրացնելու համար:Նշել է, որ թմրամիջոցը ձեռք բերելուց անմիջապես հետո՝ իրեն ձերբակալել են, իր մոտ բջջային հեռախոս չի եղել, իսկ այն հարցին, թե ինչպես է առանց բջջային հեռախոսի կողմնորոշվել տեղանքում և գտել թմրամիջոցները, պատասխանել է, որ իր բնակարանում պատվիրել է թմրամիջոցը, լուսանկարով տեսել է թմրամիջոցի վայրը և առանց որևէ կողմնորոշիչի՝ գտել է այն, քանի որ Երևան քաղաքին լավ ծանոթ է:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից ցուցմունքով նշված հակասական, անտրամաբանական և անարժանահավատ տվյալները, մասնավորապես՝
-մեղադրյալը նշել է, որ տարբեր տեսակի թմրամիջոցներ է գնել, քանի որ դեպքից մի քանի օր հետո իր նշանադրության արարողությունն էր լինելու և ցանկացել է դրանք օգտագործել՝ տրամադրությունը բարձրացնելու համար,
-մեղադրյալը նշել է, թե չգիտի ինչու՞ են թմրամիջոցները տարբեր գույների կպչուն ժապավեններով և մագնիսով փաթեթավորված եղել, և առանց որևէ կողմնորոշիչի՝ գտել է տեղադրման վայրը:
Փաստացի ստացվում է, որ մեղադրյալի հայտնած վերոնշյալ հակասական և անտրամաբանական տվյալները դատարանի մոտ առաջացրել են չփարատված կասկածներ, որոնք դատարանը մեկնաբանել է հօգուտ մեղադրյալի և եկել է չհիմնավորված եզրահանգման՝ թմրամիջոցները ձեռք բերելիս իրացման նպատակի բացակայության վերաբերյալ:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անմեղության կանխավարկածի համատեքստում վերը նշվածը չի կարող համարվել ողջամիտ չփարատված կասկած և մեկնաբանվել հօգուտ մեղադրյալի, քանի որ գործում առկա օբյեկտիվ և ապացուցված հանգամանքների համակցությունն անտեսելն ու մեղադրյալի բերած պատճառաբանությունները ողջամիտ համարելն իրավաչափ չէ:
25․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1/ ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2/ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3/ առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4/ առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:
2. Միջազգային պայմանագրի ոչ ճիշտ կիրառումը Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրի կիրառումն է, եթե այն ենթակա չէր կիրառման, կամ չկիրառումն է, եթե այն ենթակա էր կիրառման, կամ միջազգային պայմանագրի սխալ մեկնաբանումն է:
3. Նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառումը քրեական օրենքի կամ նյութական այլ օրենքի որևէ հոդվածի, հոդվածի մասի կամ կետի կիրառումն է, որը ենթակա չէր կիրառման, կամ որևէ հոդվածի, հոդվածի մասի կամ կետի չկիրառումն է, որը ենթակա էր կիրառման, կամ նյութական օրենքի սխալ մեկնաբանումն է:
4. Քրեադատավարական օրենքի էական խախտում է դատական վարույթի ընթացքում քրեական վարույթի որևէ սկզբունքի խախտումը:
5. Բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող փաստական կամ իրավական հանգամանք է դատական ակտ կայացնելիս դատարանին և կողմերին անհայտ մնացած կամ դատական ակտը հրապարակելուց հետո առաջացած որևէ փաստ կամ ուժի մեջ մտած որևէ իրավական ակտ կամ արտահայտված որևէ իրավական դիրքորոշում:
6. Վերադաս դատարանն իրավասու է մեղադրյալի վիճակի վատթարացման առումով բեկանելու կամ փոփոխելու արդարացման դատավճիռը, ինչպես նաև մեղադրյալի վիճակի վատթարացման առումով բեկանելու կամ փոփոխելու մեղադրական դատավճիռը միայն այն դեպքում, երբ այդ հիմքով և պահանջով բողոք է բերել դատախազը կամ տուժողը կամ նրա ներկայացուցիչը:
7. Արդարացման դատավճիռը, ռեաբիլիտացնող հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը չի կարող բեկանվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտման հիմքով, եթե արդարացվածի անմեղությունը կասկած չի հարուցում:
8. Սույն հոդվածի 1-5-րդ մասերը բացառիկ վերանայման նկատմամբ չեն կիրառվում>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի համաձայն`
<< 1. Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով:
2. Վերաքննության կարգով բողոքի քննության ժամանակ առաջին ատյանի դատարանում հաստատված փաստական հանգամանքներն ընդունվում են որպես հիմք, բացառությամբ հետևյալ դեպքերի․
1/ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք, և վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ հետևության հանգելիս առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ սխալ է թույլ տվել.
2/ բողոքում վիճարկվում է որևէ փաստական հանգամանք, և նոր ապացույցներով վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը հիմնավոր չէ.
3/ վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ առկա է քրեական հետապնդումը բացառող փաստական հանգամանք:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված դեպքերում վերաքննիչ դատարանն իրավասու է հաստատված համարելու նոր փաստական հանգամանք կամ հաստատված չհամարելու ստորադաս դատարանի հաստատած փաստական հանգամանքը, եթե առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցների հիման վրա կամ նոր ապացույցներով հնարավոր է հանգել նման եզրակացության:
4. Եթե առաջին ատյանի դատարանը հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատական ակտում եզրակացության չի հանգել որևէ փաստական հանգամանքի վերաբերյալ, որը պարտավոր էր անել, ապա վերաքննիչ դատարանն իրավունք ունի հաստատված համարելու նոր փաստական հանգամանք, եթե առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցների հիման վրա կամ նոր ապացույցներով հնարավոր է հանգել նման եզրակացության:
5. Դատական ակտ կայացնելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է իր դատական ակտը հիմնավորելու համար հիմնվելու վերաքննիչ դատարանի նիստում չհետազոտված, սակայն առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների վրա>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1/ հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը․
2/ ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին․
3/ ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1/ հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը /վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը/.
2/ հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3/ պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4/ բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5/ եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6/ եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7/ եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
<< 1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1/ դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2/ ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3/ փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար>>։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1/ գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2/ ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3/ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4/ առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5/ դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6/ առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Պարզելով, որ փաստական հանգամանքների մասին առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված՝ դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում առաջին ատյանի դատարանում կամ վերաքննիչ դատարանում հետազոտված ապացույցներին, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը>>։
ՀՀ քրեական դատավարությանօրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
<<3. Պարզելով, որ մեղադրյալի արարքի իրավական գնահատականը ճիշտ չէ մեղմ լինելու պատճառով, վերաքննիչ դատարանը բեկանում է դատական ակտը` վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության: Եթե նախկինում վարույթը նույն հիմքով փոխանցված է եղել առաջին ատյանի դատարան, ապա վերաքննիչ դատարանը բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ>>։
26․ Սույն որոշման 23-24-րդ կետերում մեջբերված փաստական հանգամանքները գնահատելով որոշման 15-16-րդ, 21-22-րդ 25-րդ կետերում մեջբերված իրավադրույթների և շարադրված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործի փաստական հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված՝ դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցներին, որի հետևանքով մեղադրյալի արարքին տրվել է մեղմ իրավական գնահատական։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքները հիմք են Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն ամբողջությամբ բեկանելու և վարույթը Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության փոխանցելու համար։
Դատական ակտը բեկանելիս և վարույթը Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության փոխանցելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրական դատավարության օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար։
27. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նոր դատաքննության ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանը գործը պետք է քննի ամբողջ ծավալով, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից՝ դեպքի փաստական հանգամանքների հարցում պետք է հանգի համապատասխան հետևությունների, ինչպես նաև կատարված արարքին տա քրեաիրավական ճիշտ գնահատական:
28․ Անդրադառնալով Արամ Խալաթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է պահպանել, որի կիրառմամբ հնարավոր է հասնել հետապնդվող նպատակին, այն է՝ ապահովել մեղադրյալի կողմից օրենքով իր վրա դրված պարտականությունների կատարումը, չեզոքացնելով վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը:
29․ Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս՝ ճիշտ չի պարզել գործի փաստական հանգամանքները և ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, որի արդյունքում կայացրել է չհիմնավորված դատական ակտ, ուստի գործով հանրային մեղադրող, Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանի բերած վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, իսկ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. ապրիլի 23-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Արամ Սերգեյի Խալաթյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով՝ բեկանել և վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր դատաքննության:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1․ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
2․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. ապրիլի 23-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի` Արամ Սերգեյի Խալաթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով բեկանել և վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր դատաքննության։
3․ Մեղադրյալ Արամ Խալաթյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը՝ պահպանել։
4. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին:







ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Լ․ԱԲԳԱՐՅԱՆ