ԵԴ1/0467/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«30» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Վ․ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ս․ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի (ծնված՝ 1996 թվականի դեկտեմբերի 28-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները, հանցանք կատարելու պահին դատվածություն ունեցող, աշխատում է «Արս Արթ» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, հաշվառված է Երևան քաղաքի Քանաքեռ-Զեյթուն, Էմինեսկու 1-ին փողոցի 4-րդ տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն․Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60707824 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունվարի 21-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սարգսյանը որոշում է կայացրել թիվ 60707824 քրեական վարույթով Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ն․Ստեփանյանը որոշում է կայացրել թիվ 60707824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի փետրվարի 7-ին Ս․Ստեփանյանի վերաբերյալ թիվ 60707824 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/0467/01/25 համարը։
2025 թվականի փետրվարի 10-ին թիվ ԵԴ1/0467/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի փետրվարի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/0467/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն՝ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.547 միլիգրամ), 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ ժամը 01:15-ին, Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցում վարել է Տեսլա մակնիշի, 33 LL 999 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից կազմված թիվ 8180418221 արձանագրությամբ։

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի հունվարի 21-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել հետևյալ փաստաթղթերը.
- ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված քաղվածքը, համաձայն որի՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը վարորդական վկայական չունի:
- 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ ժամը 01:55-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայող Ռոման Սենիկի Ալոյանի (կրծքանշանի համար՝ 10525) կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418221 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ ժամը 01:15-ի սահմաններում, Տեսլա մակնիշի, 33 LL 999 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցում: Ստուգմամբ պարզվել է, որ Սարգիս Ստեփանյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն, արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում նույնպես առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 202.5 թիվը։
Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանին ստուգաչափման ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101052, զննման համարը՝ 02485, զննման ամսաթիվը՝ 03․11․2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 01:45:26-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.547 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Սարգիս, վարորդի ազգանունը՝ Ստեփանյան, վարորդի տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 33 LL 999, ՊԾ ազգանուն՝ Սարգսյան, կրծքանշանի համար՝ 12677:
Ստուգաչափման թիվ 136832 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է՝ 07․10․2024թ., այն ուժի մեջ է մինչև 07․10․2025թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոմետր, գործարանային համարը՝ 91101052, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0.000-2․000 մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը (սխալանքը) 0-0,1±5%;0+0,15±8%;>0,15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, բաժնի/լաբորատորիայի վարիչ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի հունվարի 21-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60707824 քրեական վարույթով Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի վերաբերյալ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքի, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418221 արձանագրութան, ալկոտեստր սարքի թիվ 91101052 կտրոնի և ստուգաչափման թիվ 136832 վկայականի պատճենները ճանաչվել են արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել քրեական վարույթին:
- Մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակվեց մեղադրյալ Ս․Ստեփանյանի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Ս․Ստեփանյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ներկայացված մեղադրանքի էությունը, բովանդակությունը լիովին պարզ է և հասկանալի: Ներկայացված մեղադրանքում ընդունել է իր մեղավորությունը և հայտնել, որ իրեն պատկանող Տեսլա մակնիշի ավտոմեքենան գարեջուր խմած, այսինքն՝ ոչ սթափ վիճակում 2024 թվականի նոյեմբեր ամսվա սկզբներին, օրը կոնկրետ չի հիշում, վարել է Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցում, որտեղ պարեկային ծառայության ծառայողները կանգնեցրել են իր վարած ավտոմեքենան և արձանագրել, որ ինքը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի մայիսի 29-ի թիվ ԿԴ/0247/01/24 դատավճռով Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել առավելագույնը 1 (մեկ) տարի ժամկետով՝ այն հաշվելով դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից:
17․04․2025թ․ տուգանքը փաստացի կատարվել է։
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ թիվ ԿԴ/0247/01/24 դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի օգոստոսի 5-ին, իսկ 2024 թվականի օգոստոսի 12-ին ստացվել և ի կատար ածման է ընդունվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: 2024 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Ս.Ստեփանյանը հաշվառվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում: Ս.Ստեփանյանի կողմից տուգանքի վճարման անդորրագիր առ 2025 թվականի մարտի 3-ը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմին:
- Թիվ 005087 վճարման հանձնարարագրի անդորրագիրը, համաձայն որի՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի կողմից թիվ ԿԴ/0247/01/24 գործով 2025 թվականի ապրիլի 17-ին կատարվել է 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով վճարում, որպես շահառու նշված է՝ քրեական օրենսդրությամբ սահմանված իրավախախտումների համար կիրառվող տուգանքներից և պատժամիջոցներից մուտքեր, ՀՀ ԱՆ։
- Ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 24085 ակտը և հայրության ճանաչման մասին թիվ 6336 ակտը, համաձայն որոնց՝ Արսեն Սարգսի Ստեփանյանը ծնվել է 2021 թվականի նոյեմբերի 29-ին, հայրը հանդիսանում է Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը։
- Ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 26649 ակտը և հայրության ճանաչման մասին թիվ 7151 ակտը, համաձայն որոնց՝ Արթուր Սարգսի Ստեփանյանը ծնվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, հայրը հանդիսանում է Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը։
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Ս․Ստեփանյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ հայցվող ժամանակահատվածում Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող։ Կից տրամադրվել է Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի վարձակալական վճարի վերաբերյալ տեղեկակատվություն, համաձայն որի՝ հարկ վճարող է հանդիսանում «Ֆրեշ Ֆրուտս» ընկերությունը, անուն, ազգանուն, հայրանուն դաշտերի դիմաց նշված է՝ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյան, եկամտի գումար՝ 1․050․000, եկամտային հարկ՝ 105․000, կարգավիճակը՝ ընթացիկ։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալը,
- Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում (մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.547 միլիգրամ) գտնվելով 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ ժամը 01:15-ին, Երևան քաղաքի Ռուբինյանց փողոցում Տեսլա մակնիշի, 33 LL 999 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելը, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայողի կողմից կազմված թիվ 8180418221 արձանագրությամբ։
- խնամքին երկու անչափահաս երեխաների գտնվելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալները։
- հանցանք կատարելիս դատվածություն ունենալը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի ապրիլի 28-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ս․Ստեփանյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, գտնում է, որ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է ամուսնացած լինելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Սարգիս Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), խնամքին երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով, արձանագրում է, որ Սարգիս Ստեփանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
Վերոգրյալ իրավանորմի լույսի ներքո Դատարանը, ուսումնասիրելով Սարգիս Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, արձանագրում է, որ Ս․Ստեփանյանը նախկինում թեև դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով (17․04․2025թ․ տուգանք պատիժը փաստացի կատարվել է), սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որն առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով, Դատարանը գտնում է, որ Ս․Ստեփանյանի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս պետք է հաշվի չառնվի Ս․Ստեփանյանի ունեցած նախկին դատվածությունը:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված տուգանք պատժատեսակի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի եկամտի վերաբերյալ տվյալները (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքը կատարելու պահին (2024 թվականի նոյեմբերի 3) սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի հոդվածը)։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Ս․Ստեփանյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ նշանակված 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել 1 (մեկ) տարի։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ս․Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանով նախատեսված սահմանափակումների վերացումը պայմանավորել նաև որպես պատիժ նշանակված տուգանքը՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամը, ամբողջությամբ վճարելով, որպիսի հանգամանքը պայմանավորված է լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում մեղադրյալի հայտարարությամբ, համաձայն որի՝ հնարավոր է անհրաժեշտություն առաջանա ժամանակավորապես լքել ՀՀ-ն:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60707824 քրեական վարույթով Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի վերաբերյալ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքի, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418221 արձանագրութան, ալկոտեստր սարքի թիվ 91101052 կտրոնի և ստուգաչափման թիվ 136832 վկայականի պատճենները պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Նշանակված տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարի:
Սարգիս Արթուրի Ստեփանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանով նախատեսված սահմանափակումների վերացումը պայմանավորել նաև որպես պատիժ նշանակված տուգանքը՝ 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամը, ամբողջությամբ վճարելով:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ